Adhikarana atha viShopadravapratiShedho nAma saptacatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো বিষোপদ্রবপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो विषोपद्रवप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopadravAH (2) · Śloka 2
জ্বরকাসবমিশ্বাসহিধ্মাতৃষ্ণাঽতিমূর্চ্ছনম্| বিশো ভেদোঽতিকাঠিন্যমানাহো বস্তিমূর্দ্ধরুক্| শ্বযথুঃ পূতদংশত্বং রক্তস্রাবো বিষানিলঃ| ইতি ষোডশ নির্দিষ্টাঃ বিষার্ত্তানামুপদ্রবাঃ| গচ্ছন্ত্যুপেক্ষিতা নাশং যৈর্জুষ্টা বিষরোগিণঃ||২||
ज्वरकासवमिश्वासहिध्मातृष्णाऽतिमूर्च्छनम्| विशो भेदोऽतिकाठिन्यमानाहो बस्तिमूर्द्धरुक्| श्वयथुः पूतदंशत्वं रक्तस्रावो विषानिलः| इति षोडश निर्दिष्टाः विषार्त्तानामुपद्रवाः| गच्छन्त्युपेक्षिता नाशं यैर्जुष्टा विषरोगिणः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjavRukShAdikvAthaH jvare (3) · Śloka 3
রাজবৃক্ষফলোশীরকাশ্মর্যঘনপদ্মকাত্| ক্বাথঃ সশর্করাক্ষৌদ্রো বিষজ্বরহরঃ পরম্||৩||
राजवृक्षफलोशीरकाश्मर्यघनपद्मकात्| क्वाथः सशर्कराक्षौद्रो विषज्वरहरः परम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAdau yogAntarANi (4) · Śloka 4
পীতা তণ্ডুলতোযেন কটুকা সসিতোপলা| বিষজ্বরহরাঽজাজী জীবকর্ষভকোত্পলম্| কোলমজ্জসিতাধান্যভার্ঙ্গী যষ্ট্যাহ্বকেসরম্| বিষজ্বরবমিশ্বাসকাসতৃষ্ণানিবর্হণম্| ত্রিফলারগ্বধব্যাঘ্রীক্বাথো জ্বরবিবন্ধজিত্| বালবিল্ববচামুস্তাকষাযঃ সপুনর্নবঃ| জ্বরাগ্নিসাদশ্বযথূন্নিহন্তি বিষসম্ভবান্||৪||
पीता तण्डुलतोयेन कटुका ससितोपला| विषज्वरहराऽजाजी जीवकर्षभकोत्पलम्| कोलमज्जसिताधान्यभार्ङ्गी यष्ट्याह्वकेसरम्| विषज्वरवमिश्वासकासतृष्णानिबर्हणम्| त्रिफलारग्वधव्याघ्रीक्वाथो ज्वरविबन्धजित्| बालबिल्ववचामुस्ताकषायः सपुनर्नवः| ज्वराग्निसादश्वयथून्निहन्ति विषसम्भवान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidehikAdi shvAsakAsajvare (5) · Śloka 5
বৈদেহিকারামঠকং কপিত্থরসসৈন্ধবম্| সসিতামাক্ষিকং লীঢং শ্বাসকাসজ্বরাপহম্||৫||
वैदेहिकारामठकं कपित्थरससैन्धवम्| ससितामाक्षिकं लीढं श्वासकासज्वरापहम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShakAsacikitsA (6) · Śloka 6
সদ্রাক্ষানাগরাং কৃষ্ণামথবা সবরাঘনাম্| লীড্বাজ্যমধুনা কাসান্মুচ্যতে বিষসম্ভবাত্| সপাঠাঞ্জনমঞ্জিষ্ঠাদ্বিনিশামধুকং তথা| যষ্ট্যাহ্বমম্ভসা পীত্বা.......................||৬||
सद्राक्षानागरां कृष्णामथवा सवराघनाम्| लीड्वाज्यमधुना कासान्मुच्यते विषसम्भवात्| सपाठाञ्जनमञ्जिष्ठाद्विनिशामधुकं तथा| यष्ट्याह्वमम्भसा पीत्वा.......................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavamIcikitsA (7) · Śloka 7
....................................ংঅরিচৈরবচূর্ণিতম্| বিষবম্যাং পিবেত্ক্বাথং বিল্বমূলাদ্রজোঽথবা| ধাত্রীপরুষকদ্রাক্ষামধুকং পযসা দ্রুতম্| বেল্লাগ্র্যাঞ্জনসোশীরযষ্ট্যৈলাকণকেসরম্| লিহ্যান্মরিচকুম্ভীং বা ঘৃতপুষ্পরসদ্রুতাম্| ক্ষীরিবৃক্ষাঙ্কুরক্ষৌদ্রসিতাস্তৃড্বমথুচ্ছিদঃ| জীর্ণশাল্যোদনং ক্ষৌদ্রং ক্ষীরং চন্দনসাধিতম্| শীতাম্ভোঽনুপিবেদ্ ভুক্ত্বা বিষচ্ছর্দিমপোহতি||৭||
....................................ंअरिचैरवचूर्णितम्| विषवम्यां पिबेत्क्वाथं बिल्वमूलाद्रजोऽथवा| धात्रीपरुषकद्राक्षामधुकं पयसा द्रुतम्| वेल्लाग्र्याञ्जनसोशीरयष्ट्यैलाकणकेसरम्| लिह्यान्मरिचकुम्भीं वा घृतपुष्परसद्रुताम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्षौद्रसितास्तृड्वमथुच्छिदः| जीर्णशाल्योदनं क्षौद्रं क्षीरं चन्दनसाधितम्| शीताम्भोऽनुपिबेद् भुक्त्वा विषच्छर्दिमपोहति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvAse cikitsA (8) · Śloka 8
তৈলগোবিড্রসক্ষৌদ্রৈর্লিহ্যাত্ কৃষ্ণাপ্রিযঙ্গুকে| শ্বাসী ক্ষৌদ্রেণ বা দ্রাক্ষাশৃঙ্গীমাগধিকাসিতাঃ| গুডনাগরবৈদেহীবিজযামলকানি বা||৮||
तैलगोविड्रसक्षौद्रैर्लिह्यात् कृष्णाप्रियङ्गुके| श्वासी क्षौद्रेण वा द्राक्षाशृङ्गीमागधिकासिताः| गुडनागरवैदेहीविजयामलकानि वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajahidhmAyAM cikitsA (9) · Śloka 9
হিধ্মাযাং শঙ্খকনককটুকাস্বর্ণগৈরিকম্| বেল্লশুণ্ঠীকণোশীররজনীদ্বিতযানি বা| লিহ্যাদ্বা ব্যোষমৃদ্বীকাং বীজপূররসেন বা| সক্ষৌদ্রং বালকরজঃ ক্বাথং বা সগুডং পিবেত্| বিশ্বভেষজগাযত্রীহরিদ্রামরদারুজম্| দন্তীন্দ্রবারুণীদ্বীপীকল্কং সৌবীরকেণ বা||৯||
हिध्मायां शङ्खकनककटुकास्वर्णगैरिकम्| वेल्लशुण्ठीकणोशीररजनीद्वितयानि वा| लिह्याद्वा व्योषमृद्वीकां बीजपूररसेन वा| सक्षौद्रं वालकरजः क्वाथं वा सगुडं पिबेत्| विश्वभेषजगायत्रीहरिद्रामरदारुजम्| दन्तीन्द्रवारुणीद्वीपीकल्कं सौवीरकेण वा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajatRuNmUrcchayoH cikitsA (10) · Śloka 10
তৃণ্মূর্চ্ছযোরাশিরসো লেপসেকা হিমা হিতাঃ| অম্ভোজনালকুসুমচন্দনোশীরমৌক্তিকৈঃ| বৈহাযসসিতাতোযক্ষীরাজ্যেক্ষুরসাপ্লুতৈঃ| বীজনং তালবৃন্তেন শীতে সিকতিলে স্থিতিঃ| কমলোত্পলকিঞ্জল্কপটলাবৃতবারিষু| বিষতৃড্দাহমূর্চ্ছাঘ্নং সরসীষ্ববগাহনম্||১০||
तृण्मूर्च्छयोराशिरसो लेपसेका हिमा हिताः| अम्भोजनालकुसुमचन्दनोशीरमौक्तिकैः| वैहायससितातोयक्षीराज्येक्षुरसाप्लुतैः| वीजनं तालवृन्तेन शीते सिकतिले स्थितिः| कमलोत्पलकिञ्जल्कपटलावृतवारिषु| विषतृड्दाहमूर्च्छाघ्नं सरसीष्ववगाहनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyAM visheSheNa cikitsA (11) · Śloka 11
বিষবেগসমুত্থাযাং তৃষ্ণাযাং লাজতর্পণম্| শর্করাদাডিমক্ষৌদ্রসলিলাপ্লাবিতং পিবেত্| বটবেতসজম্ব্বাম্রসেব্যতোযং চ শীতলম্||১১||
विषवेगसमुत्थायां तृष्णायां लाजतर्पणम्| शर्करादाडिमक्षौद्रसलिलाप्लावितं पिबेत्| वटवेतसजम्ब्वाम्रसेव्यतोयं च शीतलम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajAtisAre cikitsA (12) · Śloka 12
ভূনিম্বমুস্তকটুকাত্রাযন্তীন্দ্রযবান্ সমান্| দ্বৌ ভাগৌ চিত্রকাদষ্টৌ কুটজাদ্বারিণা পিবেত্| বিষাতিসারোদাবর্তকাসশ্বাসজ্বরাপহম্| লোধ্রমোচরসাম্বষ্ঠাধাতকীস্তণ্ডুলাম্বুনা| সমাক্ষিকা পিবেত্তদ্বন্নাগরাতিবিষাভযাঃ| সধাতকীঃ সকুটজাঃ সাঞ্জনাঃ শ্লক্ষ্ণচূর্ণিতাঃ| পাঠানাগরচূর্ণং বা দধ্না যুক্তং সমাক্ষিকম্||১২||
भूनिम्बमुस्तकटुकात्रायन्तीन्द्रयवान् समान्| द्वौ भागौ चित्रकादष्टौ कुटजाद्वारिणा पिबेत्| विषातिसारोदावर्तकासश्वासज्वरापहम्| लोध्रमोचरसाम्बष्ठाधातकीस्तण्डुलाम्बुना| समाक्षिका पिबेत्तद्वन्नागरातिविषाभयाः| सधातकीः सकुटजाः साञ्जनाः श्लक्ष्णचूर्णिताः| पाठानागरचूर्णं वा दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastirugAdiShu cikitsA (13) · Śloka 13
বস্তিরুগ্বর্তনাহেষু ফলবর্তিং প্রযোজযেত্| সারগ্বধাং সত্রিবৃতাং সোপকুল্যাং হরীতকীম্| পিবেদ্ ঘৃতেন সক্ষৌদ্রাং বস্তিশূলাদিনাশিনীম্| গৃহধূমনতশ্যামানীলিনীতণ্ডুলীযকৈঃ| সিদ্ধং বাজ্যং তথাঽসিদ্ধং বরাক্বাথত্রিবৃদ্যুতম্||১৩||
बस्तिरुग्वर्तनाहेषु फलवर्तिं प्रयोजयेत्| सारग्वधां सत्रिवृतां सोपकुल्यां हरीतकीम्| पिबेद् घृतेन सक्षौद्रां बस्तिशूलादिनाशिनीम्| गृहधूमनतश्यामानीलिनीतण्डुलीयकैः| सिद्धं वाज्यं तथाऽसिद्धं वराक्वाथत्रिवृद्युतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddharuji cikitsA (14) · Śloka 14
কাকোলীক্ষীরিবৃদ্বাত্বগ্দ্রাক্ষাযষ্ট্যাহ্বশর্করাঃ| নস্যং বিষশিরোরুগ্ঘ্নং সংযোজ্যং শীতবারিণা||১৪||
काकोलीक्षीरिवृद्वात्वग्द्राक्षायष्ट्याह्वशर्कराः| नस्यं विषशिरोरुग्घ्नं संयोज्यं शीतवारिणा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvayathau cikitsA (15) · Śloka 15
শ্বযথৌ শুদ্ধকোষ্ঠস্য পযঃপানে হিতং শৃতম্| বিশ্বভেষজবৈদেহীকটুকাদেবদারুভিঃ| সুরসামূলকল্কৈর্বা ছাগং বা পিপ্পলীশৃতম্| ত্রিফলাযাঃ কষাযেণ ত্রিবৃতা ভাবিতা ত্র্যহম্| আলোড্য সর্পিষা পীতা বিষশ্বযথুনাশিনী| মধুবেল্লবরাব্যোষসুরাহ্বোশীরপদ্মকৈঃ| বিষশ্বযথুজিল্লেপস্তথা স্বাদুকষাযকৈঃ| শিরীষপুষ্পাঽহিশিরোনতকুষ্ঠৈর্ঘৃতান্বিতঃ| ধূপোঽগদঃ শ্বযথুজিত্সমস্তবিষনাশনঃ||১৫||
श्वयथौ शुद्धकोष्ठस्य पयःपाने हितं शृतम्| विश्वभेषजवैदेहीकटुकादेवदारुभिः| सुरसामूलकल्कैर्वा छागं वा पिप्पलीशृतम्| त्रिफलायाः कषायेण त्रिवृता भाविता त्र्यहम्| आलोड्य सर्पिषा पीता विषश्वयथुनाशिनी| मधुवेल्लवराव्योषसुराह्वोशीरपद्मकैः| विषश्वयथुजिल्लेपस्तथा स्वादुकषायकैः| शिरीषपुष्पाऽहिशिरोनतकुष्ठैर्घृतान्वितः| धूपोऽगदः श्वयथुजित्समस्तविषनाशनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtidaMshe cikitsA (16) · Śloka 16
অল্পেনাপ্যপচারেণ দংশঃ পূতিত্বমশ্নুতে| প্রাযো ন সহতে তীক্ষ্ণমুষ্ণং বা ভেষজং বিষম্| মধুরস্নিগ্ধশীতানি যুঞ্জ্যাত্তস্মাদ্বিষব্রণে| সেকালেপাংশ্চ সক্ষীরৈঃ কষাযৈঃ ক্ষীরিবৃক্ষজৈঃ| ন্যগ্রোধশৃঙ্গমধুকতিলসর্ষপসৈন্ধবম্| সাভযা নিম্বপত্রাজ্যং দংশপূতিত্বনাশনম্| কর্ণিকাপাতনং শ্রেষ্ঠং বিষব্রণবিনাশনম্||১৬||
अल्पेनाप्यपचारेण दंशः पूतित्वमश्नुते| प्रायो न सहते तीक्ष्णमुष्णं वा भेषजं विषम्| मधुरस्निग्धशीतानि युञ्ज्यात्तस्माद्विषव्रणे| सेकालेपांश्च सक्षीरैः कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| न्यग्रोधशृङ्गमधुकतिलसर्षपसैन्धवम्| साभया निम्बपत्राज्यं दंशपूतित्वनाशनम्| कर्णिकापातनं श्रेष्ठं विषव्रणविनाशनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasrAve cikitsA (17) · Śloka 17
রক্তে স্রবত্যতিভৃশং ঘৃতং সমরিচং পিবেত্| তণ্ডুলীযকমূলেন সিতযা বা সমন্বিতম্| দংশং প্রলেপযেচ্চাস্য দার্ব্যাসু শ্লক্ষ্ণপিষ্টযা| সিতোপলাক্ষৌদ্রকৃতচ্ছাগদুগ্ধানি নাবনম্| শমীকল্কং পিবেচ্ছ্লক্ষ্ণমঙ্গং লিম্পেদ্বিশালযা| নাবনে হেমশুক্লা চ ততঃ শাম্যতি শোণিতম্||১৭||
रक्ते स्रवत्यतिभृशं घृतं समरिचं पिबेत्| तण्डुलीयकमूलेन सितया वा समन्वितम्| दंशं प्रलेपयेच्चास्य दार्व्यासु श्लक्ष्णपिष्टया| सितोपलाक्षौद्रकृतच्छागदुग्धानि नावनम्| शमीकल्कं पिबेच्छ्लक्ष्णमङ्गं लिम्पेद्विशालया| नावने हेमशुक्ला च ततः शाम्यति शोणितम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShAnile cikitsA (18) · Śloka 18
কৃশস্যাতিস্রুতে রক্তে রূক্ষৈরত্যর্থসেবিতৈঃ| বিষস্য চ স্বভাবেন মাতরিশ্বা প্রকুপ্যতি| উন্মাদাক্ষেপকমনোভ্রংশাপস্মৃতযস্ততঃ| তত্রেষ্টং স্নেহনং বস্তিনস্যপ্রধমনাঞ্জনম্| নাগদন্ত্যভযাকুষ্ঠপিপ্পলীবৃষকট্ফলম্| ভল্লাতকাস্থিত্রিকটুকাবিল্বপ্রতিবিষাগ্নিকাঃ| সক্ষীরং তৈর্ঘৃতং সিদ্ধং বিষবাতবিকারজিত্| পিবেদেরণ্ডতৈলং বা ছাগমাংসরসান্বিতম্| ঐকধ্যং ঘৃততৈলং বা মেধ্যমাসরসাশনণঃ| কার্পাসমূলং মরিচং হরিদ্রে নলদং নলম্| পিপ্পলীং স্বর্জিকাং কুষ্ঠং জলেনালোড্য পাযযেত্| উন্মত্তং বিষবাতেন তথাঽপস্মারিণং নরম্| বচাহংসপদীব্যোষদধিত্থং হস্তিপিপ্পলীম্| দেবদারুবলাবিল্বকৃমিজিত্কুষ্ঠটুণ্টুকম্| লোধ্রাখুকর্ণ্যতিবিষাঃ ক্ষীরং সর্পিশ্চ পাযযেত্| নিহন্তি পানাভ্যঙ্গাভ্যাং ঘৃতং সর্ববিষাণি তত্||১৮||
कृशस्यातिस्रुते रक्ते रूक्षैरत्यर्थसेवितैः| विषस्य च स्वभावेन मातरिश्वा प्रकुप्यति| उन्मादाक्षेपकमनोभ्रंशापस्मृतयस्ततः| तत्रेष्टं स्नेहनं बस्तिनस्यप्रधमनाञ्जनम्| नागदन्त्यभयाकुष्ठपिप्पलीवृषकट्फलम्| भल्लातकास्थित्रिकटुकाबिल्वप्रतिविषाग्निकाः| सक्षीरं तैर्घृतं सिद्धं विषवातविकारजित्| पिबेदेरण्डतैलं वा छागमांसरसान्वितम्| ऐकध्यं घृततैलं वा मेध्यमासरसाशनणः| कार्पासमूलं मरिचं हरिद्रे नलदं नलम्| पिप्पलीं स्वर्जिकां कुष्ठं जलेनालोड्य पाययेत्| उन्मत्तं विषवातेन तथाऽपस्मारिणं नरम्| वचाहंसपदीव्योषदधित्थं हस्तिपिप्पलीम्| देवदारुबलाबिल्वकृमिजित्कुष्ठटुण्टुकम्| लोध्राखुकर्ण्यतिविषाः क्षीरं सर्पिश्च पाययेत्| निहन्ति पानाभ्यङ्गाभ्यां घृतं सर्वविषाणि तत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sheSharogeShu cikitsA (19) · Śloka 19
প্রতিকুর্যাদ্যথাস্বং চ রোগেষ্বেনং পরেষু চ| দোষানুবন্ধমালোচ্য বিষতন্ত্রাবিরোধতঃ||১৯||
प्रतिकुर्याद्यथास्वं च रोगेष्वेनं परेषु च| दोषानुबन्धमालोच्य विषतन्त्राविरोधतः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasheShe cikitsA (20) · Śloka 20
দৃশ্যশব্দাগদৈরস্য বিষশেষং নিবর্তযেত্| অল্পমপ্যবশিষ্টং হি ব্যাধযে মরণায বা||২০||
दृश्यशब्दागदैरस्य विषशेषं निवर्तयेत्| अल्पमप्यवशिष्टं हि व्याधये मरणाय वा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArAgadaH (21) · Śloka 21
ধবাশ্বকর্ণতিনিশকরঘাটকপীতনান্| পলাশাম্রাতককুভপারিভদ্রকতিল্বকান্| কপিত্থকুটজাঙ্কোলপ্রগ্রহামলকীভুজান্| শমীশ্লেষ্মাতকানন্তগোজীযমলকণ্টকান্| গোপঘোণ্টাহিমারৌ চ ভস্মীকৃত্যাম্ভসা গবাম্| ক্ষারকল্পেন বিস্রাব্য পচেত্ক্ষিপ্ত্বাঽবচূর্ণিতান্| পিপ্পলীদ্বযকোশাম্রসপ্তপর্ণৈলবালুকান্| বরাঙ্গচোচমঞ্জিষ্ঠাকুষ্ঠবঞ্জুলটুণ্টুকান্| বিডঙ্গাতিবিষানন্তাসর্ষপাতণ্ডুলীযকান্| সুরাহ্বসরলপ্লক্ষগৃহধূমকরঞ্জকান্| নাগদন্তী সুতশ্রেণী নিচুলং বরুণং বচাম্| বর্দ্ধমানমযো বিল্বং ক্ষারবত্পাকমাগতম্| তল্লোহকুম্ভে নিহিতং কার্যং সন্নিহিতং সদা| তেন দুন্দুভিমালিম্পেত্ পতাকাস্তরণানি চ| দর্শনশ্রবণস্পর্শৈর্নির্বিষং তানি কুর্বতে| পানাত্ক্ষারাগদশ্চৈষ বিষং স্থাবরজঙ্গমম্| শূলগুল্মোদরাজীর্ণশ্বাসকাসাশ্মশর্করাঃ| শোফার্শোগ্রহণীদোষানরুচিং চ নিযচ্ছতি| অপি তক্ষকতুল্যানাং সর্পাণাং দর্পনাশনঃ||২১||
धवाश्वकर्णतिनिशकरघाटकपीतनान्| पलाशाम्रातककुभपारिभद्रकतिल्वकान्| कपित्थकुटजाङ्कोलप्रग्रहामलकीभुजान्| शमीश्लेष्मातकानन्तगोजीयमलकण्टकान्| गोपघोण्टाहिमारौ च भस्मीकृत्याम्भसा गवाम्| क्षारकल्पेन विस्राव्य पचेत्क्षिप्त्वाऽवचूर्णितान्| पिप्पलीद्वयकोशाम्रसप्तपर्णैलवालुकान्| वराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकुष्ठवञ्जुलटुण्टुकान्| विडङ्गातिविषानन्तासर्षपातण्डुलीयकान्| सुराह्वसरलप्लक्षगृहधूमकरञ्जकान्| नागदन्ती सुतश्रेणी निचुलं वरुणं वचाम्| वर्द्धमानमयो बिल्वं क्षारवत्पाकमागतम्| तल्लोहकुम्भे निहितं कार्यं सन्निहितं सदा| तेन दुन्दुभिमालिम्पेत् पताकास्तरणानि च| दर्शनश्रवणस्पर्शैर्निर्विषं तानि कुर्वते| पानात्क्षारागदश्चैष विषं स्थावरजङ्गमम्| शूलगुल्मोदराजीर्णश्वासकासाश्मशर्कराः| शोफार्शोग्रहणीदोषानरुचिं च नियच्छति| अपि तक्षकतुल्यानां सर्पाणां दर्पनाशनः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sugandhAkhyo~agadaH (22) · Śloka 22
শ্রীবেষ্টকমনোহ্বালং সসর্জরসবালকম্| কর্ষাংশং নাগপুষ্পস্য প্রকুঞ্চং ত্রুটি বিংশকম্| হরেণবঃ চতুঃষষ্টিঃ কুটন্নটচতুষ্টযম্| শতাহ্বাং ষোডশৈতানি পুষ্যে সম্ভৃত্য পেষযেত্| আশ্লেষাসু গবাং মধ্যে শস্ত্রমন্ত্রাভিরক্ষিতম্| কুমার্যা স্নাতযা তত্র মন্ত্রোঽযং বিষ্ণুনির্মিতঃ| মাতা মে বিজযা নাম জযো নাম পিতা মম| অজয্যস্য চ পুত্রোঽসৌ জযে চ বিজযামি চ| সুগন্ধাখ্যোঽযমগদো নিত্যং দেহবিলেপনাত্| অভঙ্গকরণো যুদ্ধে বিবাদে চ জযাবহঃ| অনেন লেপিতাশ্ছত্রদুন্দুভিধ্বজতোরণাঃ| দৃষ্টস্পৃষ্টশ্রুতা ঘ্নন্তি বিষং স্থাবরজঙ্গমম্| ভূতবালগ্রহোন্মাদান্ গেহস্থোঽপি নিবারযেত্||২২||
श्रीवेष्टकमनोह्वालं ससर्जरसवालकम्| कर्षांशं नागपुष्पस्य प्रकुञ्चं त्रुटि विंशकम्| हरेणवः चतुःषष्टिः कुटन्नटचतुष्टयम्| शताह्वां षोडशैतानि पुष्ये सम्भृत्य पेषयेत्| आश्लेषासु गवां मध्ये शस्त्रमन्त्राभिरक्षितम्| कुमार्या स्नातया तत्र मन्त्रोऽयं विष्णुनिर्मितः| माता मे विजया नाम जयो नाम पिता मम| अजय्यस्य च पुत्रोऽसौ जये च विजयामि च| सुगन्धाख्योऽयमगदो नित्यं देहविलेपनात्| अभङ्गकरणो युद्धे विवादे च जयावहः| अनेन लेपिताश्छत्रदुन्दुभिध्वजतोरणाः| दृष्टस्पृष्टश्रुता घ्नन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| भूतबालग्रहोन्मादान् गेहस्थोऽपि निवारयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsugandho~agadaH (23) · Śloka 23
প্রপৌণ্ডরীকসরলদেবদারুকুটন্নটম্| জটাশতাহ্বাতিবিষাতিলপর্ণী সুগন্ধিকা| নীলীযবপুলাভার্ঙ্গীমধুযষ্ট্যৈলবালুকম্| তোযতোযদকালীযতগরধ্যামকত্বচঃ| নখপদ্মকপুন্নাগপত্রকালানুসারিকাঃ| তালীসপত্রং মরিচং জোঙ্গকং চন্দনদ্বযম্| দ্ব্যেলা দ্বিসেব্যা দ্বিশ্বেতা দ্বিনিশা নলদদ্বযম্| লাক্ষাশীতশিবব্যোষফলিনীধান্যগৈরিকম্| শৈলেযকশিলাপুষ্পগ্রন্থিলাচোরকাভযাঃ| অর্কস্থৈণেযপৃথ্বীকাকটুকাচন্দ্ররাজযঃ| কলিঙ্গকঃ সর্জরসঃ কুষ্ঠং লবণপঞ্চকম্| শ্রীপর্ণিকাশ্মরীশেলুশিংশপাসিন্দুবারজাঃ| চম্পকাশোকসুরসসুমনাস্তিল্বকোদ্ভবাঃ| পাটল্যাস্তৃণশূল্যাশ্চ প্রসবাঃ কুমুদোত্পলম্| তিনিশার্জুনশম্যাকধবপুষ্পং সপঙ্কজম্| পঞ্চাশীতেরিদং চূর্ণং সমূত্রঘৃতমাক্ষিকম্| নিধাপযেত্ গবাং শৃঙ্গে মনুষ্যে পুনরাহরেত্| ভগ্নস্কন্ধং বিবৃতাক্ষং মৃত্যোর্দংষ্ট্রান্তরং গতম্| মহাসুগন্ধো নাম্নাঽযমতিবীর্যোঽতিতেজসা| বারযত্যতিদুর্বারং বিষাগ্নিং বাসুকেরপি| নৃপোঽনেনানুলিপ্তাঙ্গো ভবেত্ সর্বজনপ্রিযঃ| তেজস্বিতাং চ লভতে রাজকস্যাপি মধ্যগঃ||২৩||
प्रपौण्डरीकसरलदेवदारुकुटन्नटम्| जटाशताह्वातिविषातिलपर्णी सुगन्धिका| नीलीयवपुलाभार्ङ्गीमधुयष्ट्यैलवालुकम्| तोयतोयदकालीयतगरध्यामकत्वचः| नखपद्मकपुन्नागपत्रकालानुसारिकाः| तालीसपत्रं मरिचं जोङ्गकं चन्दनद्वयम्| द्व्येला द्विसेव्या द्विश्वेता द्विनिशा नलदद्वयम्| लाक्षाशीतशिवव्योषफलिनीधान्यगैरिकम्| शैलेयकशिलापुष्पग्रन्थिलाचोरकाभयाः| अर्कस्थैणेयपृथ्वीकाकटुकाचन्द्रराजयः| कलिङ्गकः सर्जरसः कुष्ठं लवणपञ्चकम्| श्रीपर्णिकाश्मरीशेलुशिंशपासिन्दुवारजाः| चम्पकाशोकसुरससुमनास्तिल्वकोद्भवाः| पाटल्यास्तृणशूल्याश्च प्रसवाः कुमुदोत्पलम्| तिनिशार्जुनशम्याकधवपुष्पं सपङ्कजम्| पञ्चाशीतेरिदं चूर्णं समूत्रघृतमाक्षिकम्| निधापयेत् गवां शृङ्गे मनुष्ये पुनराहरेत्| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम्| महासुगन्धो नाम्नाऽयमतिवीर्योऽतितेजसा| वारयत्यतिदुर्वारं विषाग्निं वासुकेरपि| नृपोऽनेनानुलिप्ताङ्गो भवेत् सर्वजनप्रियः| तेजस्वितां च लभते राजकस्यापि मध्यगः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItoShNaviShaye sAmAnyaniyamaH (24) · Śloka 24
শীতমেব চ কুর্বীত বিধানং বিষরোগিণাম্| মুক্ত্বা কীটবিষং তদ্ধি শীতেনাভিপ্রবর্দ্ধতে||২৪||
शीतमेव च कुर्वीत विधानं विषरोगिणाम्| मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्द्धते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe pathyam (25) · Śloka 25
শালযঃ ষষ্টিকা জীর্ণাঃ কোরদূষাঃ প্রিযঙ্গবঃ| মুদ্গো হরেণুস্তুবরী পটোলং বেত্রপল্লবাঃ| তণ্ডুলীযকজীবন্তী বার্তাকং সুনিষণ্ণকঃ| জাঙ্গলং দাডিমং ধাত্রী কপিত্থং সৈন্ধবং সিতা| অবিদাহি যদন্যচ্চ বিজ্ঞাযান্নস্বরূপতঃ| তত্তদ্দদ্যাদ্বিষার্ত্তেভ্যঃ কার্যা ব্যঞ্জনসংস্কৃতিঃ| কষাযৈর্বিষহন্তৃণাং ঘৃতৈঃ কল্যাণকাদিভিঃ| দিব্যসারসকূপোত্থমন্যদ্বা শৃতশীতলম্| মধ্বামলকযুক্তং বা বিষার্ত্তঃ সলিলং পিবেত্| নদীতটাকজং ত্যাজ্যং বিশেষেণ ঘনাগমে| শুক্লবস্ত্রোদরাযাতৈঃ সুকৃতাঃ সক্তবো যবৈঃ| তক্রেণ সঘৃতাঃ পীতাঃ পরমং বিষনাশনাঃ||২৫||
शालयः षष्टिका जीर्णाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गो हरेणुस्तुवरी पटोलं वेत्रपल्लवाः| तण्डुलीयकजीवन्ती वार्ताकं सुनिषण्णकः| जाङ्गलं दाडिमं धात्री कपित्थं सैन्धवं सिता| अविदाहि यदन्यच्च विज्ञायान्नस्वरूपतः| तत्तद्दद्याद्विषार्त्तेभ्यः कार्या व्यञ्जनसंस्कृतिः| कषायैर्विषहन्तृणां घृतैः कल्याणकादिभिः| दिव्यसारसकूपोत्थमन्यद्वा शृतशीतलम्| मध्वामलकयुक्तं वा विषार्त्तः सलिलं पिबेत्| नदीतटाकजं त्याज्यं विशेषेण घनागमे| शुक्लवस्त्रोदरायातैः सुकृताः सक्तवो यवैः| तक्रेण सघृताः पीताः परमं विषनाशनाः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe apathyam (26) · Śloka 26
তিলমদ্যকুলত্থক্ষুত্ক্রুদ্ভযাযাসমৈথুনম্| বর্জযেদ্বিষমুক্তোঽপি দিবাস্বপ্নং বিশেষতঃ||২৬||
तिलमद्यकुलत्थक्षुत्क्रुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviShanaralakShaNam (27-47) · Śloka 47
প্রশান্তদোষং প্রকৃতিস্থধাতু মাহারকামং সমমূত্রবিট্কম্| প্রসন্নবর্ণেন্দ্রিযচিত্তচেষ্টং বৈদ্যোঽবগচ্ছেদবিষং মনুষ্যম্||২৭|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতা- বষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে বিষোপদ্রব- প্রতিষেধো নাম সপ্তচত্বারিংশোঽধ্যাযঃ||৪৭||
प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातु माहारकामं सममूत्रविट्कम्| प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोपद्रव- प्रतिषेधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः||४७||
🔊 Audio coming soon