Adhikarana atha mUShikAlarkapratiShedho nAma ShaTcatvAriMsho~adhyAyaH adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ മൂഷികലര്കപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാസുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो मूषिकलर्कप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्मासुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikabhedAH (2) · Śloka 2
ലാലനശ്ചപലഃ പുത്രോ ഹസിരശ്ചികിരോऽജിനഃ| കഷായദന്തഃ കുലകഃ കോകിലഃ കപിലോऽസിതഃ| അരുണഃ ശവലഃ ശ്വേതഃ കപോതഃ പലിതോന്ദുരുഃ| ചുച്ഛുന്ദരോ രസാലാഖ്യോ ദശാഷ്ടൌ ചേതി മൂഷികാഃ||൨||
लालनश्चपलः पुत्रो हसिरश्चिकिरोऽजिनः| कषायदन्तः कुलकः कोकिलः कपिलोऽसितः| अरुणः शवलः श्वेतः कपोतः पलितोन्दुरुः| चुच्छुन्दरो रसालाख्यो दशाष्टौ चेति मूषिकाः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShikaviShasaMkrAntihetavaH prabhAvashca (3) · Śloka 3
യസ്മിന്നങ്ഗേ പതത്യേഷാം ശുക്ലമങ്ഗൈഃ സ്പൃശന്തി വാ| യച്ഛുക്ലദിഗ്ധൈസ്തത്രാസ്രേ ദൂഷിതേ പാണ്ഡുതാം ഗതേ| ഗ്രന്ഥയഃ ശ്വയഥുഃ കോഠോ മണ്ഡലാനി ഭ്രമോऽരുചിഃ| ശീതജ്വരോऽതിരുക്സാദോ വേപഥുഃ പര്വഭേദനമ്| രോമഹര്ഷഃ സ്രുതിര്മൂര്ച്ഛാ ദീര്ഘകാലാനുബന്ധമ്| ശ്ലേഷ്മാനുവിദ്ധബഹ്വാഖുപോതകച്ഛര്ദനം സകൃത്||൩||
यस्मिन्नङ्गे पतत्येषां शुक्लमङ्गैः स्पृशन्ति वा| यच्छुक्लदिग्धैस्तत्रास्रे दूषिते पाण्डुतां गते| ग्रन्थयः श्वयथुः कोठो मण्डलानि भ्रमोऽरुचिः| शीतज्वरोऽतिरुक्सादो वेपथुः पर्वभेदनम्| रोमहर्षः स्रुतिर्मूर्च्छा दीर्घकालानुबन्धम्| श्लेष्मानुविद्धबह्वाखुपोतकच्छर्दनं सकृत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AkhuviShasya kRucchrasAdhyatA (4) · Śloka 4
വ്യവായ്യാഖുവിഷം കൃച്ഛ്രം ഭൂയോ ഭൂയശ്ച കുപ്യതി||൪||
व्यवाय्याखुविषं कृच्छ्रं भूयो भूयश्च कुप्यति||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyalakShaNam (5) · Śloka 5
മൂര്ച്ഛാങ്ഗശോഫവൈവര്ണ്യക്ലേദശബ്ദാശ്രുതിജ്വരാഃ| ശിരോഗുരുത്വം ലാലാസൃക്ച്ഛര്ദിശ്ചാസാധ്യലക്ഷണമ്||൫||
मूर्च्छाङ्गशोफवैवर्ण्यक्लेदशब्दाश्रुतिज्वराः| शिरोगुरुत्वं लालासृक्च्छर्दिश्चासाध्यलक्षणम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varjanIyalakShaNam (6) · Śloka 6
ശൂനബസ്തിം വിവര്ണൌഷ്ഠമാഖ്വാഭൈര്ഗ്രന്ഥിഭിശ്ചിതമ്| ചുച്ഛുന്ദുരുസഗന്ധം ച വര്ജയേദാഖുദൂഷിതമ്||൬||
शूनबस्तिं विवर्णौष्ठमाख्वाभैर्ग्रन्थिभिश्चितम्| चुच्छुन्दुरुसगन्धं च वर्जयेदाखुदूषितम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkalakShaNam (7) · Śloka 7
ശുനഃ ശ്ലേഷ്മോല്ബണാ ദോഷാഃ സംജ്ഞാം സംജ്ഞാവഹാശ്രിതാഃ| മുഷ്ണന്തഃ കുര്വതേ ക്ഷോഭം ധാതൂനാമതിദാരുണമ്| ലാലാവനന്ധബധിരഃ സര്വതഃ സോऽഭിധാവതി| സ്രസ്തപുച്ഛഹനുസ്കന്ധഃ ശിരോ ദുഃഖീ നതാനനഃ||൭||
शुनः श्लेष्मोल्बणा दोषाः संज्ञां संज्ञावहाश्रिताः| मुष्णन्तः कुर्वते क्षोभं धातूनामतिदारुणम्| लालावनन्धबधिरः सर्वतः सोऽभिधावति| स्रस्तपुच्छहनुस्कन्धः शिरो दुःखी नताननः||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkadaMshalakShaNam (8) · Śloka 8
ദംശസ്തേന വിദഷ്ടസ്യ സുപ്തഃ കൃഷ്ണം ക്ഷരത്യസൃക്| ഹൃച്ഛിരോരുഗ്ജ്വരസ്തമ്ഭതൃഷ്ണാമൂര്ച്ഛോദ്ഭവോऽനു ച||൮||
दंशस्तेन विदष्टस्य सुप्तः कृष्णं क्षरत्यसृक्| हृच्छिरोरुग्ज्वरस्तम्भतृष्णामूर्च्छोद्भवोऽनु च||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prasa~ggataH sRugAlAdidaMshalakShaNam (9) · Śloka 9
അനേനാന്യേऽപി ബോദ്ധ്വ്യാ വ്യാലാ ദംഷ്ട്രാപ്രഹാരിണഃ| സൃഗാലാശ്വതരാശ്വര്ക്ഷദ്വീപിവ്യാഘ്രവൃകാദയഃ||൯||
अनेनान्येऽपि बोद्ध्व्या व्याला दंष्ट्राप्रहारिणः| सृगालाश्वतराश्वर्क्षद्वीपिव्याघ्रवृकादयः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyaM saviShanirviShalakShaNam (10) · Śloka 10
കണ്ഡൂനിസ്തോദവൈവര്ണ്യസുപ്തിക്ലേദജ്വരഭ്രമാഃ| വിദാഹരാഗരുക്പാകശോഫഗ്രന്ഥിവികുഞ്ചനമ്| ദംശാവദരണം സ്ഫോടാഃ കര്ണികാ മണ്ഡലാനി ച| സര്വത്ര സവിഷേ ലിങ്ഗം വിപരീതം തു നിര്വിഷേ||൧൦||
कण्डूनिस्तोदवैवर्ण्यसुप्तिक्लेदज्वरभ्रमाः| विदाहरागरुक्पाकशोफग्रन्थिविकुञ्चनम्| दंशावदरणं स्फोटाः कर्णिका मण्डलानि च| सर्वत्र सविषे लिङ्गं विपरीतं तु निर्विषे||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyamasAdhyalakShaNam (11) · Śloka 11
ദഷ്ടോ യേന തു തച്ചേഷ്ടരുതം കുര്വന് വിനശ്യതി| പശ്യംസ്തമേവ ചാകസ്മാദാദര്ശസലിലാദിഷു||൧൧||
दष्टो येन तु तच्चेष्टरुतं कुर्वन् विनश्यति| पश्यंस्तमेव चाकस्मादादर्शसलिलादिषु||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalasantrAsalakShaNam (12) · Śloka 12
ജലദര്ശനസംസ്പര്ശശബ്ദേഭ്യോ യശ്ച സന്ത്രസേത്| അദഷ്ടമപി തം ജഹ്യാജ്ജലസന്ത്രാസരോഗിണമ്||൧൨||
जलदर्शनसंस्पर्शशब्देभ्यो यश्च सन्त्रसेत्| अदष्टमपि तं जह्याज्जलसन्त्रासरोगिणम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUShakaviShacikitsA daShTamAtre dAhaH (13) · Śloka 13
ആഖുനാ ദഷ്ടമാത്രസ്യ ദംശം കാണ്ഡേന ദാഹയേത്| ദര്പണേനാഥവാ തീവ്രരുജാ സ്യാത്കര്ണികാന്യഥാ||൧൩||
आखुना दष्टमात्रस्य दंशं काण्डेन दाहयेत्| दर्पणेनाथवा तीव्ररुजा स्यात्कर्णिकान्यथा||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dAhAnantarIyakRutyam (14) · Śloka 14
ദഗ്ധം വിസ്രാവയേദ്ദംശം പ്രച്ഛിതം ച പ്രലേപയേത്| ശിരീഷരജനീ വക്രകുങ്കുമാമൃതവല്ലിഭിഃ||൧൪||
दग्धं विस्रावयेद्दंशं प्रच्छितं च प्रलेपयेत्| शिरीषरजनी वक्रकुङ्कुमामृतवल्लिभिः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agAradhUmAdilepaH (15) · Śloka 15
അഗാരധൂമമഞ്ജിഷ്ഠാരജനീലവണോത്തമൈഃ| ലേപോ ജയത്യാഖുവിഷം കര്ണികായാശ്ച പാതനഃ||൧൫||
अगारधूममञ्जिष्ठारजनीलवणोत्तमैः| लेपो जयत्याखुविषं कर्णिकायाश्च पातनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lepAnantarIyaM kRutyam (16) · Śloka 16
തതോऽമ്ലൈഃ ക്ഷാലയിത്വാ തു തോയൈരനു ച ലേപയേത്| പാലിന്ദീ ശ്വേതകടഭീ ബില്വമൂലഗുഡൂചിഭിഃ| അന്യൈശ്ച വിഷശോഫഘ്നൈഃ സിരാം വാ മോക്ഷയേദ് ദ്രുതമ്||൧൬||
ततोऽम्लैः क्षालयित्वा तु तोयैरनु च लेपयेत्| पालिन्दी श्वेतकटभी बिल्वमूलगुडूचिभिः| अन्यैश्च विषशोफघ्नैः सिरां वा मोक्षयेद् द्रुतम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vamanam (17) · Śloka 17
ഛര്ദനം ജാലിനീക്വാഥൈഃ ശുകാഖ്യാങ്കോലയോരപി| കോശവത്യാഃ ശുകാഖ്യായാഃ ഫലം ജീമൂതകസ്യ ച| മദനസ്യ ച സഞ്ചൂര്ണ്യ ദധ്നാ പീത്വാ വിഷം വമേത്| വചാമദനജീമൂതകുഷ്ഠം വാ മൂത്രപേഷിതമ്| പൂര്വകല്പേന പാതവ്യം സര്വോന്ദുരുവിഷാപഹമ്| നിഷ്പാവാഃ കദലീമൂലം ബന്ധുജീവഫലാനി ച| സുവര്ചലാരാമഠകം സ്വര്ജികാതിവിഷാദ്വയമ്| ശ്യാമാദ്രികര്ണികാമൂലമര്ധര്ചൈര്വമനത്രയമ്||൧൭||
छर्दनं जालिनीक्वाथैः शुकाख्याङ्कोलयोरपि| कोशवत्याः शुकाख्यायाः फलं जीमूतकस्य च| मदनस्य च सञ्चूर्ण्य दध्ना पीत्वा विषं वमेत्| वचामदनजीमूतकुष्ठं वा मूत्रपेषितम्| पूर्वकल्पेन पातव्यं सर्वोन्दुरुविषापहम्| निष्पावाः कदलीमूलं बन्धुजीवफलानि च| सुवर्चलारामठकं स्वर्जिकातिविषाद्वयम्| श्यामाद्रिकर्णिकामूलमर्धर्चैर्वमनत्रयम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAntasya shUlAdau cikitsA (18) · Śloka 18
വാന്തസ്യ ശുദ്ധേ ഹൃദയേ ശൂലം ഹിധ്മാരുചിര്വമിഃ| ഉഷ്ണോദ്ഗാരാനുബന്ധോ വാ സ്യാച്ചേത്തത്രൈതദൌഷധമ്| ജീരകം ത്ര്യൂഷണം കുഷ്ഠം തുങ്ഗാഖ്യം നാഗകേസരമ്| രജന്യൌ സൈന്ധവം സേവ്യം യഷ്ടീമധുസുവര്ചലാമ്| മധുരം ച ഗണം പിഷ്ട്വാ ബീജപുരകപിത്ഥയോഃ| രസേന ഷാഡവം കുര്യാന്മധുമത്സ്യണ്ഡികാന്വിതമ്| ഗന്ധവര്ണരസോപേതഃ സ പീതോ വിഷദോഷജിത്| ദ്വിപിപ്പലീദ്വയംശുമതി ക്വാഥേ പേയാ ച തദ്ഗുണാ||൧൮||
वान्तस्य शुद्धे हृदये शूलं हिध्मारुचिर्वमिः| उष्णोद्गारानुबन्धो वा स्याच्चेत्तत्रैतदौषधम्| जीरकं त्र्यूषणं कुष्ठं तुङ्गाख्यं नागकेसरम्| रजन्यौ सैन्धवं सेव्यं यष्टीमधुसुवर्चलाम्| मधुरं च गणं पिष्ट्वा बीजपुरकपित्थयोः| रसेन षाडवं कुर्यान्मधुमत्स्यण्डिकान्वितम्| गन्धवर्णरसोपेतः स पीतो विषदोषजित्| द्विपिप्पलीद्वयंशुमति क्वाथे पेया च तद्गुणा||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAyashirovirekaH (19) · Śloka 19
വിരേചനേ ത്രിവൃന്നീലീ ത്രിഫലാ കല്ക ഇഷ്യതേ| ശിരോവിരേചനേ സാരഃ ശിരീഷസ്യ ഫലാനി ച||൧൯||
विरेचने त्रिवृन्नीली त्रिफला कल्क इष्यते| शिरोविरेचने सारः शिरीषस्य फलानि च||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana a~jjanam (20) · Śloka 20
അഞ്ജനേ ഗോമയരസോ വ്യോഷസൂക്ഷ്മരജോऽന്വിതഃ| കപിത്ഥഗോമയരസോ മധുമാനവലേഹനേ||൨൦||
अञ्जने गोमयरसो व्योषसूक्ष्मरजोऽन्वितः| कपित्थगोमयरसो मधुमानवलेहने||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana siddhaghRutam (21) · Śloka 21
തണ്ഡുലീയകമൂലേന സിദ്ധം പാനേ ഹിതം ഘൃതമ്| ദ്വിനിശാ കടഭീ രക്താ യഷ്ട്യാഹ്വൈര്വാമൃതാന്വിതൈഃ| ആസ്ഫോതമൂലസിദ്ധം വാ പ~ച്ചകാപിത്ഥമേവ വാ||൨൧||
तण्डुलीयकमूलेन सिद्धं पाने हितं घृतम्| द्विनिशा कटभी रक्ता यष्ट्याह्वैर्वामृतान्वितैः| आस्फोतमूलसिद्धं वा प~च्चकापित्थमेव वा||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viriktasya shUlAdau cikitsA (22) · Śloka 22
അധോഭാഗേ വിശുദ്ധസ്യ ശൂലം നാഭ്യാം ഭവേദ്യദി| പുരീഷം വ വിബധ്യേത ഗുദേ സ്യാദ്വാ വികര്തിക| തത്ര പേയാം പിബേച്ഛീതാം ശര്കരാമധുസംയുതാമ്| പിപ്പലീപിപ്പലീമൂലശാരിവാകടുകാഹ്വയൈഃ| ശൃതൈഃ സിദ്ധാം സഹബലാസമങ്ഗാവിശ്വഭേഷജൈഃ||൨൨||
अधोभागे विशुद्धस्य शूलं नाभ्यां भवेद्यदि| पुरीषं व विबध्येत गुदे स्याद्वा विकर्तिक| तत्र पेयां पिबेच्छीतां शर्करामधुसंयुताम्| पिप्पलीपिप्पलीमूलशारिवाकटुकाह्वयैः| शृतैः सिद्धां सहबलासमङ्गाविश्वभेषजैः||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvau prAshau (23) · Śloka 23
നലദധ്യാമകവ്യോഷലോധ്രചിത്രകദീപ്യകമ്| കുതലക്ഷാരതോയേന പിഷ്ടം മാക്ഷികസര്പിഷാ| ദധ്നാ വാ പ്രാശയേത്ക്ഷൌദ്രമ് യവക്ഷാരപയോദധി| ഫാണിതം തൈലമാജ്യം വിഷഘ്നം പീതമേകതഃ||൨൩||
नलदध्यामकव्योषलोध्रचित्रकदीप्यकम्| कुतलक्षारतोयेन पिष्टं माक्षिकसर्पिषा| दध्ना वा प्राशयेत्क्षौद्रम् यवक्षारपयोदधि| फाणितं तैलमाज्यं विषघ्नं पीतमेकतः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sinduvArAdikvAthaH (24) · Śloka 24
സിന്ദുവാരം നതം ശിഗ്രു ബില്വമൂലം പുനര്നവമ്| വചാശ്വദംഷ്ട്രാ ജീമൂതമേശാം ക്വാഥം സമാക്ഷികമ്| പിബേച്ഛാല്യോദനം ദധ്നാ ഭുഞ്ജാനോ മൂഷികാര്ദിതഃ||൨൪||
सिन्दुवारं नतं शिग्रु बिल्वमूलं पुनर्नवम्| वचाश्वदंष्ट्रा जीमूतमेशां क्वाथं समाक्षिकम्| पिबेच्छाल्योदनं दध्ना भुञ्जानो मूषिकार्दितः||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pAnalepanayoryogau (25) · Śloka 25
തക്രേണ ശരപുങ്ഖായാഃ ബീജം സഞ്ചൂര്ണ്യ വാ പിബേത്| അങ്കോലമൂലകല്കോ വ ബസ്തമൂത്രേണ കല്കിതഃ| പാനലേപനയോര്യുക്തഃ സര്വോന്ദുരുവിഷാപഹഃ||൨൫||
तक्रेण शरपुङ्खायाः बीजं सञ्चूर्ण्य वा पिबेत्| अङ्कोलमूलकल्को व बस्तमूत्रेण कल्कितः| पानलेपनयोर्युक्तः सर्वोन्दुरुविषापहः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana payasyApayaH (26) · Śloka 26
പയഃ പയസ്യയാ യുക്തം സിതയാ മധുകേന ച||൨൬||
पयः पयस्यया युक्तं सितया मधुकेन च||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvare kirAtatiktAdikam (27) · Śloka 27
കിരാതതിക്തമമൃതാം സമങ്ഗാം കകുഭത്വചമ്| ബാണം പലാശം കാശ്മര്യം പയസ്യാം തണ്ഡുലീയകമ്| ആഖുവിന്നാം മഹാനിമ്ബം സപ്തപര്ണം മധൂലികാമ്| കപിത്ഥം രാജവൃക്ഷം വാ പിബേദന്യതമം ജ്വരീ||൨൭||
किराततिक्तममृतां समङ्गां ककुभत्वचम्| बाणं पलाशं काश्मर्यं पयस्यां तण्डुलीयकम्| आखुविन्नां महानिम्बं सप्तपर्णं मधूलिकाम्| कपित्थं राजवृक्षं वा पिबेदन्यतमं ज्वरी||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana karNikApAtanam (28) · Śloka 28
സ്ഥിരാം മന്ദരുജാം പ്രച്ഛേത് കര്ണികാം പാതയേത വാ| ശ്യാമാ ലാങ്ഗലികാ ദന്തീ കിണിഹീ ഗിരികര്ണികാ| ആഖുവൃക്ഷോ മഹാവൃക്ഷസ്ത്രിവൃദഞ്ജനകീ സ്നുഹീ| കര്ണികാപാതനം കല്കമേകൈകം തിലകല്കവത്||൨൮||
स्थिरां मन्दरुजां प्रच्छेत् कर्णिकां पातयेत वा| श्यामा लाङ्गलिका दन्ती किणिही गिरिकर्णिका| आखुवृक्षो महावृक्षस्त्रिवृदञ्जनकी स्नुही| कर्णिकापातनं कल्कमेकैकं तिलकल्कवत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vraNaropaNam (29) · Śloka 29
ക്ഷീരിപ്രവാലമഞ്ജിഷ്ഠാ ബലാദാര്വീ ഹയാഹ്വയാഃ| രോപണ്യഃ കല്കിതാസ്തൈലം ഘൃതം വ സാധിതം തഥാ| ദ്വിനിശാ തിലയഷ്ട്യാഹ്വതഗരോശീരപദ്മകൈഃ||൨൯||
क्षीरिप्रवालमञ्जिष्ठा बलादार्वी हयाह्वयाः| रोपण्यः कल्कितास्तैलं घृतं व साधितं तथा| द्विनिशा तिलयष्ट्याह्वतगरोशीरपद्मकैः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAmAnyakriyopasaMhAraH (30) · Śloka 30
സാമാന്യേനേതി നിര്ദിഷ്ടാ ക്രിയാഖൂനാം വിശേഷതഃ||൩൦||
सामान्येनेति निर्दिष्टा क्रियाखूनां विशेषतः||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhedAnusAralakShaNaM cikitsA ca lAlane (31) · Śloka 31
ലാലനേന വമിര്മൂര്ച്ഛാ ലാലാസ്രാവശ്ച ജായതേ| ലിഹ്യാത്സമാക്ഷികം തത്ര ചൂര്ണിതം തണ്ഡുലീയകമ്||൩൧||
लालनेन वमिर्मूर्च्छा लालास्रावश्च जायते| लिह्यात्समाक्षिकं तत्र चूर्णितं तण्डुलीयकम्||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana capale (32) · Śloka 32
ചപലേന വര്മിര്മൂര്ച്ഛാ തൃഡ്വാ തത്രാവലേഹയേത്| സദാരുമുസ്താം ത്രിഫലാം.......................||൩൨||
चपलेन वर्मिर्मूर्च्छा तृड्वा तत्रावलेहयेत्| सदारुमुस्तां त्रिफलां.......................||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana putrake (33) · Śloka 33
.............................പുത്രകേണ തു പാണ്ഡുതാ| സാദോऽങ്ഗേ സര്വശ്ചാഖുസദൃശഗ്രന്ഥിസമ്ഭവഃ| ശിരീഷബീജം കുഷ്ഠം ച മധുനാ തത്ര ലേഹയേത്||൩൩||
.............................पुत्रकेण तु पाण्डुता| सादोऽङ्गे सर्वश्चाखुसदृशग्रन्थिसम्भवः| शिरीषबीजं कुष्ठं च मधुना तत्र लेहयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hasire (34) · Śloka 34
ഹസിരേണാന്നവിദ്വേഷോ ജൃമ്ഭണമ് രോമഹര്ശണമ്| ആരഗ്വധാദിനിര്യുഹം സുവാന്തം തത്ര പായയേത്||൩൪||
हसिरेणान्नविद्वेषो जृम्भणम् रोमहर्शणम्| आरग्वधादिनिर्युहं सुवान्तं तत्र पाययेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cikire (35) · Śloka 35
ചികിരേണ ശിരോദുഃഖം ശോഫോ ഹിധ്മാ വമിര്ഭ്രമഃ വാന്തോऽത്ര ജാലിനീക്വാഥൈഃ സാരമങ്കോലജം പിബേത്||൩൫||
चिकिरेण शिरोदुःखं शोफो हिध्मा वमिर्भ्रमः वान्तोऽत्र जालिनीक्वाथैः सारमङ्कोलजं पिबेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajine (36) · Śloka 36
അജിനേനാങ്ഗകൃഷ്ണത്വം മൂര്ച്ഛ ഛര്ദിശ്ച ഹൃദ്ഗ്രഹഃ| മധുനാ തത്ര മഞ്ജിഷ്ഠാം ലിഹ്യാത്സ്നുക്ക്ഷീരകല്കിതാമ്||൩൬||
अजिनेनाङ्गकृष्णत्वं मूर्च्छ छर्दिश्च हृद्ग्रहः| मधुना तत्र मञ्जिष्ठां लिह्यात्स्नुक्क्षीरकल्किताम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaShAyadante (37) · Śloka 37
നിദ്രാ കഷായദന്തേന ഹൃച്ഛോഷഃ കൃശതാതി ച| ശിരീഷസാരത്വഗ്ബീജം തത്ര ക്ഷൌദ്രേണ ലേഹയേത്||൩൭||
निद्रा कषायदन्तेन हृच्छोषः कृशताति च| शिरीषसारत्वग्बीजं तत्र क्षौद्रेण लेहयेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kulake (38) · Śloka 38
കുലകേന രുജാസ്രാവൌ രാജയോ ദംശമണ്ഡലേ| സദിന്ദുവാരകൌ തത്ര സഹൌ ലിഹ്യാന്മധുപ്ലുതൌ||൩൮||
कुलकेन रुजास्रावौ राजयो दंशमण्डले| सदिन्दुवारकौ तत्र सहौ लिह्यान्मधुप्लुतौ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kokile (39) · Śloka 39
ഗ്രന്ഥയഃ കോകിലേനോഗ്രാ ജ്വരോ ദാഹശ്ച ദാരുണഃ| നീലീപുനര്നവാക്വാഥേ സിദ്ധം തത്ര പിബേദ് ഘൃതമ്||൩൯||
ग्रन्थयः कोकिलेनोग्रा ज्वरो दाहश्च दारुणः| नीलीपुनर्नवाक्वाथे सिद्धं तत्र पिबेद् घृतम्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kapile (40) · Śloka 40
കപിലേന വ്രണേ കോഥേ ജ്വരോ ഗ്രന്ഥിര്ഭ്രമഃ സതൃട്| ലേഹയേന്മധുനാ ശ്വേതാം ശ്വേതാം ചാത്ര പുനര്നവാമ്||൪൦||
कपिलेन व्रणे कोथे ज्वरो ग्रन्थिर्भ्रमः सतृट्| लेहयेन्मधुना श्वेतां श्वेतां चात्र पुनर्नवाम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRuShNe (41) · Śloka 41
രക്തം കൃഷ്ണേന വമതി വിശേഷാദ് ദുര്ദിനേ പിബേത്| തത്ര കിംശുകഭസ്മാമ്ബു ശിരീഷഫലവാലകമ്||൪൧||
रक्तं कृष्णेन वमति विशेषाद् दुर्दिने पिबेत्| तत्र किंशुकभस्माम्बु शिरीषफलवालकम्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aruNAdiShu pa~jcasu (42) · Śloka 42
അരുണാദ്യാഃ പൃഥഗ്ദോഷസന്നിപാതാസ്രസമ്ഭവാന്| ജനയന്തി ക്രമാദ്രാഗാന് സര്വേ ച ഗ്രന്ഥികര്ണികാഃ| കരഞ്ജാരഗ്വധവ്യോഷബൃഹത്യംശുമതീദ്വയാത്| ക്വാഥേ ദധിപയഃസര്പിഃ പൃഥക്പ്രസ്ഥോന്മിതം പചേത്| കപിത്ഥദാഡിമവരീവിശാലാത്രിസുഗന്ധികാഃ| ത്രിവൃതാമൃത്തികാവക്രഗുഡൂചീശ്ചാത്ര കല്കിതാഃ| ക്ഷിപേത്തദരുണാദീനാം പഞ്ചാനാം വിഷനാശനമ്| കാകാദനീ കാകാമാചീ സ്വരസേന്സ് ശൃതം ഘൃതമ്||൪൨||
अरुणाद्याः पृथग्दोषसन्निपातास्रसम्भवान्| जनयन्ति क्रमाद्रागान् सर्वे च ग्रन्थिकर्णिकाः| करञ्जारग्वधव्योषबृहत्यंशुमतीद्वयात्| क्वाथे दधिपयःसर्पिः पृथक्प्रस्थोन्मितं पचेत्| कपित्थदाडिमवरीविशालात्रिसुगन्धिकाः| त्रिवृतामृत्तिकावक्रगुडूचीश्चात्र कल्किताः| क्षिपेत्तदरुणादीनां पञ्चानां विषनाशनम्| काकादनी काकामाची स्वरसेन्स् शृतं घृतम्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cacchundure (43) · Śloka 43
ക്ലമശ്രുച്ഛുന്ദരേണോഗ്രോ ഗ്രീവാസ്തമ്ഭോ വിഷചികാ| യവനാലര്ഷഭക്ഷാരമ് ബൃഹത്യൌ വാऽത്ര പായയേത്||൪൩||
क्लमश्रुच्छुन्दरेणोग्रो ग्रीवास्तम्भो विषचिका| यवनालर्षभक्षारम् बृहत्यौ वाऽत्र पाययेत्||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasAle (44) · Śloka 44
ഗ്രീവാസ്തമ്ഭോ രസാലേന വേദനാ ദംശമണ്ഡലേ| ലിഹ്യാന്മഹാഗദം തത്ര ഘൃതമാക്ഷികസംയുതമ്||൪൪||
ग्रीवास्तम्भो रसालेन वेदना दंशमण्डले| लिह्यान्महागदं तत्र घृतमाक्षिकसंयुतम्||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sasheShaviShalakShaNaM cikitsa ca (45) · Śloka 45
സശേഷം മൂഷികവിഷം പ്രകുപ്യത്യഭ്രദര്ശനേ| യഥായഥം വാ കാലേഷു ദോഷാണാം വൃദ്ധിഹേതുഷു| തത്ര സര്വേ യഥാവസ്ഥം പ്രയോജ്യാഃ സ്യുരുപക്രമാഃ| യഥാസ്വം യേ ച നിര്ദിഷ്ടാസ്തഥാ ദൂഷീവിഷാപഹാഃ||൪൫||
सशेषं मूषिकविषं प्रकुप्यत्यभ्रदर्शने| यथायथं वा कालेषु दोषाणां वृद्धिहेतुषु| तत्र सर्वे यथावस्थं प्रयोज्याः स्युरुपक्रमाः| यथास्वं ये च निर्दिष्टास्तथा दूषीविषापहाः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkaviShacikitsA (46) · Śloka 46
ദംശന്ത്വലര്കദഷ്ടസ്യ ദഗ്ധമുഷ്ണേന സര്പിഷാ| പ്രദിഹ്യാദഗദൈസ്തൈസ്തൈഃ പുരാണം ച ഘൃതം പിബേത്||൪൬||
दंशन्त्वलर्कदष्टस्य दग्धमुष्णेन सर्पिषा| प्रदिह्यादगदैस्तैस्तैः पुराणं च घृतं पिबेत्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tilAdikalkaH (47) · Śloka 47
തിലഗുഗ്ഗുലുദൂര്വാണാം ദാഡിമസ്യ ഗുഡസ്യ ച| കല്കോ മുഹുര്മുഹുര്ലേപഃ ശ്വദംശവിഷജിത്പരമ്||൪൭||
तिलगुग्गुलुदूर्वाणां दाडिमस्य गुडस्य च| कल्को मुहुर्मुहुर्लेपः श्वदंशविषजित्परम्||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana daMshabandhanam (48) · Śloka 48
നലമൂലം ജലേ പിഷ്ടം പാനലേപനയോര്ഹിതമ്| മാതുലുങ്ഗച്ഛദൈര്ദംശം ബധ്നീയാദ്ദന്തചര്വിതൈഃ||൪൮||
नलमूलं जले पिष्टं पानलेपनयोर्हितम्| मातुलुङ्गच्छदैर्दंशं बध्नीयाद्दन्तचर्वितैः||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanam (49) · Śloka 49
അര്കക്ഷീരയുതം ചാസ്യ യോജ്യമാശു വിരേചനമ്||൪൯||
अर्कक्षीरयुतं चास्य योज्यमाशु विरेचनम्||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvetapunarnavAdiyogaH (50) · Śloka 50
പിബേത് പുനര്നവാം ശ്വേതാം ധുര്ധൂരകഫലാന്വിതമ്||൫൦||
पिबेत् पुनर्नवां श्वेतां धुर्धूरकफलान्वितम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhattUraPalayogAH (51) · Śloka 51
ഫലം ധുര്ധൂരകാന്മൂലം കാകോദുമ്ബരികോദ്ഭവമ്| ശീധുനാ ശ്വവിഷം ഹന്തി പീതം വാ തണ്ഡുലാമ്ബുനാ||൫൧||
फलं धुर्धूरकान्मूलं काकोदुम्बरिकोद्भवम्| शीधुना श्वविषं हन्ति पीतं वा तण्डुलाम्बुना||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana palalAdiyogaH (52) · Śloka 52
ഏകധ്യം പലലം തൈലം രൂപികായാഃ പയോ ഗുഡഃ| ഭിനത്തി വിഷമലര്കം ഘനവൃന്ദമിവാനിലഃ||൫൨||
एकध्यं पललं तैलं रूपिकायाः पयो गुडः| भिनत्ति विषमलर्कं घनवृन्दमिवानिलः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lashunAdiyogaH (53) · Śloka 53
ലശുനോഷണവൈദേഹീ വരാ ഗോപിത്തകല്കിതാഃ| പാനനസ്യാഞ്ജനാലേപൈഃ ശ്വദഷ്ടസ്യൌഷധം പരമ്||൫൩||
लशुनोषणवैदेही वरा गोपित्तकल्किताः| पाननस्याञ्जनालेपैः श्वदष्टस्यौषधं परम्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jalavetasapatrAdikvAthaH (54) · Śloka 54
ജലവേതസപത്രത്വങ്മൂലം ക്ഷുണ്ണം പചേജ്ജലേ| സക്വാഥഃ ശീതലഃ പീതഃ പരം ശ്വവിഷഭേഷജമ്| തത്സിദ്ധം ച ഘ്രുതം പാനനസ്യാഭ്യഞ്ജനലേപനമ്| ജലത്രാസേ സമസ്തേ ച വിഷേ തദ്ഗരുഡോപമമ്||൫൪||
जलवेतसपत्रत्वङ्मूलं क्षुण्णं पचेज्जले| सक्वाथः शीतलः पीतः परं श्वविषभेषजम्| तत्सिद्धं च घ्रुतं पाननस्याभ्यञ्जनलेपनम्| जलत्रासे समस्ते च विषे तद्गरुडोपमम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yavamAShAdi ghRutam (55) · Śloka 55
യവമാഷകുലത്ഥാനാം പഞ്ചമൂലസ്യ ചാമ്ഭസി| ക്ഷീരദ്വിഗുണിതേ സര്പിഃ സാധ്യേച്ഛ്ലക്ഷ്ണകല്കിതൈഃ| അശ്വഗന്ധാസഹാകുഷ്ഠബൃഹതീരജനീദ്വയൈഃ| വിദാരീനതകട്വങ്ഗപയസ്യാസിന്ദുവാരകൈഃ| സര്പഗന്ധാനഖാഭീരുശര്കരാരക്തചന്ദനൈഃ| ശ്വദംഷ്ട്രോപദ്രവാന് സര്വാന് പാനാഭ്യങ്ഗൈര്ന്നിഹന്തി തത്||൫൫||
यवमाषकुलत्थानां पञ्चमूलस्य चाम्भसि| क्षीरद्विगुणिते सर्पिः साध्येच्छ्लक्ष्णकल्कितैः| अश्वगन्धासहाकुष्ठबृहतीरजनीद्वयैः| विदारीनतकट्वङ्गपयस्यासिन्दुवारकैः| सर्पगन्धानखाभीरुशर्करारक्तचन्दनैः| श्वदंष्ट्रोपद्रवान् सर्वान् पानाभ्यङ्गैर्न्निहन्ति तत्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hRudvidAhAdau kramaH (56) · Śloka 56
ഹൃദ്വിദാഹേ പ്രസേകേ ച വിരേകവമനേ ഭൃശമ്| വിഷദോഷഹരേ യോജ്യേ ശുദ്ധേ സംസര്ജനക്രമഃ||൫൬||
हृद्विदाहे प्रसेके च विरेकवमने भृशम्| विषदोषहरे योज्ये शुद्धे संसर्जनक्रमः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMshodhanaM tIkShNameva deyam (57) · Śloka 57
ദദ്യാത് സംശോധനം തീക്ഷ്ണമവശ്യം വിഷനാശനമ്| അശുദ്ധസ്യ നിരൂഢേऽപി വ്രണേ കുപ്യതി തദ്വിഷമ്||൫൭||
दद्यात् संशोधनं तीक्ष्णमवश्यं विषनाशनम्| अशुद्धस्य निरूढेऽपि व्रणे कुप्यति तद्विषम्||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana snapanam (58) · Śloka 58
സരത്നബീജൌഷധിഭിഃ കുമ്ഭൈഃ ശീതാമ്ബുപൂരിതൈഃ| അഷ്തോത്തരശതം വാരാന് സിദ്ധമന്ത്രാഭിമിന്ത്രിതൈഃ| അഷ്ടോത്തരശതോന്മാനൈഃ പുഷ്പമാലാവഗുണ്ഠിതൈഃ| ഗോചര്മമാത്രകേ ലിപ്തേ ജ്വലിതാഗ്നൌ കുശാസ്തൃതേ| സ്ഥണ്ഡിലേ സരിതസ്തീരേ സ്നാനം വാസ്യ ചതുഷ്പഥേ||൫൮||
सरत्नबीजौषधिभिः कुम्भैः शीताम्बुपूरितैः| अष्तोत्तरशतं वारान् सिद्धमन्त्राभिमिन्त्रितैः| अष्टोत्तरशतोन्मानैः पुष्पमालावगुण्ठितैः| गोचर्ममात्रके लिप्ते ज्वलिताग्नौ कुशास्तृते| स्थण्डिले सरितस्तीरे स्नानं वास्य चतुष्पथे||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alarkaviShe mantraH (59) · Śloka 59
അലര്കാധിപതേ യക്ഷ സാരമേയഗണാധിപ| അലര്കജുഷ്ടമേതം മേ നിര്വിഷം കുരു മാചിരാത്| സ്വാഹേതി മന്ത്രോऽലര്കാര്ത്തേ സര്വകര്മസു ശസ്യതേ||൫൯||
अलर्काधिपते यक्ष सारमेयगणाधिप| अलर्कजुष्टमेतं मे निर्विषं कुरु माचिरात्| स्वाहेति मन्त्रोऽलर्कार्त्ते सर्वकर्मसु शस्यते||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nakhadantakShatam (60) · Śloka 60
ചതുഷ്പാദ്ഭിര്ദ്വിപാര്ദ്ഭിര്വാ നഖദന്തപരിക്ഷതമ്| ശൂയതേ പച്യതേ രാഗജ്വരസ്ത്രാവരുജാന്വിതമ്||൬൦||
चतुष्पाद्भिर्द्विपार्द्भिर्वा नखदन्तपरिक्षतम्| शूयते पच्यते रागज्वरस्त्रावरुजान्वितम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nakhadantaviShe yogaH (61-46) · Śloka 46
സോമവല്കോऽശ്വകര്ണശ്ച ഗോജിഹ്വാ ഹംസപാദികാ| രജന്യൌ ഗൈരികം ലേപോ നഖദന്തവിഷാപഹഃ||൬൧|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാ വഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ മൂഷികാലര്ക പ്രതിഷേധോ നാമ ഷട്ചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ||൪൬||
सोमवल्कोऽश्वकर्णश्च गोजिह्वा हंसपादिका| रजन्यौ गैरिकं लेपो नखदन्तविषापहः||६१|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे मूषिकालर्क प्रतिषेधो नाम षट्चत्वारिंशोऽध्यायः||४६||
🔊 Audio coming soon