Adhikarana atha viShopadravapratiShedho nAma saptacatvAriMsho~adhyAyaH, adhyAyapratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ വിഷോപദ്രവപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो विषोपद्रवप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShopadravAH (2) · Śloka 2
ജ്വരകാസവമിശ്വാസഹിധ്മാതൃഷ്ണാऽതിമൂര്ച്ഛനമ്| വിശോ ഭേദോऽതികാഠിന്യമാനാഹോ ബസ്തിമൂര്ദ്ധരുക്| ശ്വയഥുഃ പൂതദംശത്വം രക്തസ്രാവോ വിഷാനിലഃ| ഇതി ഷോഡശ നിര്ദിഷ്ടാഃ വിഷാര്ത്താനാമുപദ്രവാഃ| ഗച്ഛന്ത്യുപേക്ഷിതാ നാശം യൈര്ജുഷ്ടാ വിഷരോഗിണഃ||൨||
ज्वरकासवमिश्वासहिध्मातृष्णाऽतिमूर्च्छनम्| विशो भेदोऽतिकाठिन्यमानाहो बस्तिमूर्द्धरुक्| श्वयथुः पूतदंशत्वं रक्तस्रावो विषानिलः| इति षोडश निर्दिष्टाः विषार्त्तानामुपद्रवाः| गच्छन्त्युपेक्षिता नाशं यैर्जुष्टा विषरोगिणः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAjavRukShAdikvAthaH jvare (3) · Śloka 3
രാജവൃക്ഷഫലോശീരകാശ്മര്യഘനപദ്മകാത്| ക്വാഥഃ സശര്കരാക്ഷൌദ്രോ വിഷജ്വരഹരഃ പരമ്||൩||
राजवृक्षफलोशीरकाश्मर्यघनपद्मकात्| क्वाथः सशर्कराक्षौद्रो विषज्वरहरः परम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarAdau yogAntarANi (4) · Śloka 4
പീതാ തണ്ഡുലതോയേന കടുകാ സസിതോപലാ| വിഷജ്വരഹരാऽജാജീ ജീവകര്ഷഭകോത്പലമ്| കോലമജ്ജസിതാധാന്യഭാര്ങ്ഗീ യഷ്ട്യാഹ്വകേസരമ്| വിഷജ്വരവമിശ്വാസകാസതൃഷ്ണാനിബര്ഹണമ്| ത്രിഫലാരഗ്വധവ്യാഘ്രീക്വാഥോ ജ്വരവിബന്ധജിത്| ബാലബില്വവചാമുസ്താകഷായഃ സപുനര്നവഃ| ജ്വരാഗ്നിസാദശ്വയഥൂന്നിഹന്തി വിഷസമ്ഭവാന്||൪||
पीता तण्डुलतोयेन कटुका ससितोपला| विषज्वरहराऽजाजी जीवकर्षभकोत्पलम्| कोलमज्जसिताधान्यभार्ङ्गी यष्ट्याह्वकेसरम्| विषज्वरवमिश्वासकासतृष्णानिबर्हणम्| त्रिफलारग्वधव्याघ्रीक्वाथो ज्वरविबन्धजित्| बालबिल्ववचामुस्ताकषायः सपुनर्नवः| ज्वराग्निसादश्वयथून्निहन्ति विषसम्भवान्||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vaidehikAdi shvAsakAsajvare (5) · Śloka 5
വൈദേഹികാരാമഠകം കപിത്ഥരസസൈന്ധവമ്| സസിതാമാക്ഷികം ലീഢം ശ്വാസകാസജ്വരാപഹമ്||൫||
वैदेहिकारामठकं कपित्थरससैन्धवम्| ससितामाक्षिकं लीढं श्वासकासज्वरापहम्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShakAsacikitsA (6) · Śloka 6
സദ്രാക്ഷാനാഗരാം കൃഷ്ണാമഥവാ സവരാഘനാമ്| ലീഡ്വാജ്യമധുനാ കാസാന്മുച്യതേ വിഷസമ്ഭവാത്| സപാഠാഞ്ജനമഞ്ജിഷ്ഠാദ്വിനിശാമധുകം തഥാ| യഷ്ട്യാഹ്വമമ്ഭസാ പീത്വാ.......................||൬||
सद्राक्षानागरां कृष्णामथवा सवराघनाम्| लीड्वाज्यमधुना कासान्मुच्यते विषसम्भवात्| सपाठाञ्जनमञ्जिष्ठाद्विनिशामधुकं तथा| यष्ट्याह्वमम्भसा पीत्वा.......................||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavamIcikitsA (7) · Śloka 7
....................................ംഅരിചൈരവചൂര്ണിതമ്| വിഷവമ്യാം പിബേത്ക്വാഥം ബില്വമൂലാദ്രജോऽഥവാ| ധാത്രീപരുഷകദ്രാക്ഷാമധുകം പയസാ ദ്രുതമ്| വേല്ലാഗ്ര്യാഞ്ജനസോശീരയഷ്ട്യൈലാകണകേസരമ്| ലിഹ്യാന്മരിചകുമ്ഭീം വാ ഘൃതപുഷ്പരസദ്രുതാമ്| ക്ഷീരിവൃക്ഷാങ്കുരക്ഷൌദ്രസിതാസ്തൃഡ്വമഥുച്ഛിദഃ| ജീര്ണശാല്യോദനം ക്ഷൌദ്രം ക്ഷീരം ചന്ദനസാധിതമ്| ശീതാമ്ഭോऽനുപിബേദ് ഭുക്ത്വാ വിഷച്ഛര്ദിമപോഹതി||൭||
....................................ंअरिचैरवचूर्णितम्| विषवम्यां पिबेत्क्वाथं बिल्वमूलाद्रजोऽथवा| धात्रीपरुषकद्राक्षामधुकं पयसा द्रुतम्| वेल्लाग्र्याञ्जनसोशीरयष्ट्यैलाकणकेसरम्| लिह्यान्मरिचकुम्भीं वा घृतपुष्परसद्रुताम्| क्षीरिवृक्षाङ्कुरक्षौद्रसितास्तृड्वमथुच्छिदः| जीर्णशाल्योदनं क्षौद्रं क्षीरं चन्दनसाधितम्| शीताम्भोऽनुपिबेद् भुक्त्वा विषच्छर्दिमपोहति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvAse cikitsA (8) · Śloka 8
തൈലഗോവിഡ്രസക്ഷൌദ്രൈര്ലിഹ്യാത് കൃഷ്ണാപ്രിയങ്ഗുകേ| ശ്വാസീ ക്ഷൌദ്രേണ വാ ദ്രാക്ഷാശൃങ്ഗീമാഗധികാസിതാഃ| ഗുഡനാഗരവൈദേഹീവിജയാമലകാനി വാ||൮||
तैलगोविड्रसक्षौद्रैर्लिह्यात् कृष्णाप्रियङ्गुके| श्वासी क्षौद्रेण वा द्राक्षाशृङ्गीमागधिकासिताः| गुडनागरवैदेहीविजयामलकानि वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajahidhmAyAM cikitsA (9) · Śloka 9
ഹിധ്മായാം ശങ്ഖകനകകടുകാസ്വര്ണഗൈരികമ്| വേല്ലശുണ്ഠീകണോശീരരജനീദ്വിതയാനി വാ| ലിഹ്യാദ്വാ വ്യോഷമൃദ്വീകാം ബീജപൂരരസേന വാ| സക്ഷൌദ്രം വാലകരജഃ ക്വാഥം വാ സഗുഡം പിബേത്| വിശ്വഭേഷജഗായത്രീഹരിദ്രാമരദാരുജമ്| ദന്തീന്ദ്രവാരുണീദ്വീപീകല്കം സൌവീരകേണ വാ||൯||
हिध्मायां शङ्खकनककटुकास्वर्णगैरिकम्| वेल्लशुण्ठीकणोशीररजनीद्वितयानि वा| लिह्याद्वा व्योषमृद्वीकां बीजपूररसेन वा| सक्षौद्रं वालकरजः क्वाथं वा सगुडं पिबेत्| विश्वभेषजगायत्रीहरिद्रामरदारुजम्| दन्तीन्द्रवारुणीद्वीपीकल्कं सौवीरकेण वा||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajatRuNmUrcchayoH cikitsA (10) · Śloka 10
തൃണ്മൂര്ച്ഛയോരാശിരസോ ലേപസേകാ ഹിമാ ഹിതാഃ| അമ്ഭോജനാലകുസുമചന്ദനോശീരമൌക്തികൈഃ| വൈഹായസസിതാതോയക്ഷീരാജ്യേക്ഷുരസാപ്ലുതൈഃ| വീജനം താലവൃന്തേന ശീതേ സികതിലേ സ്ഥിതിഃ| കമലോത്പലകിഞ്ജല്കപടലാവൃതവാരിഷു| വിഷതൃഡ്ദാഹമൂര്ച്ഛാഘ്നം സരസീഷ്വവഗാഹനമ്||൧൦||
तृण्मूर्च्छयोराशिरसो लेपसेका हिमा हिताः| अम्भोजनालकुसुमचन्दनोशीरमौक्तिकैः| वैहायससितातोयक्षीराज्येक्षुरसाप्लुतैः| वीजनं तालवृन्तेन शीते सिकतिले स्थितिः| कमलोत्पलकिञ्जल्कपटलावृतवारिषु| विषतृड्दाहमूर्च्छाघ्नं सरसीष्ववगाहनम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRuShNAyAM visheSheNa cikitsA (11) · Śloka 11
വിഷവേഗസമുത്ഥായാം തൃഷ്ണായാം ലാജതര്പണമ്| ശര്കരാദാഡിമക്ഷൌദ്രസലിലാപ്ലാവിതം പിബേത്| വടവേതസജമ്ബ്വാമ്രസേവ്യതോയം ച ശീതലമ്||൧൧||
विषवेगसमुत्थायां तृष्णायां लाजतर्पणम्| शर्करादाडिमक्षौद्रसलिलाप्लावितं पिबेत्| वटवेतसजम्ब्वाम्रसेव्यतोयं च शीतलम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajAtisAre cikitsA (12) · Śloka 12
ഭൂനിമ്ബമുസ്തകടുകാത്രായന്തീന്ദ്രയവാന് സമാന്| ദ്വൌ ഭാഗൌ ചിത്രകാദഷ്ടൌ കുടജാദ്വാരിണാ പിബേത്| വിഷാതിസാരോദാവര്തകാസശ്വാസജ്വരാപഹമ്| ലോധ്രമോചരസാമ്ബഷ്ഠാധാതകീസ്തണ്ഡുലാമ്ബുനാ| സമാക്ഷികാ പിബേത്തദ്വന്നാഗരാതിവിഷാഭയാഃ| സധാതകീഃ സകുടജാഃ സാഞ്ജനാഃ ശ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണിതാഃ| പാഠാനാഗരചൂര്ണം വാ ദധ്നാ യുക്തം സമാക്ഷികമ്||൧൨||
भूनिम्बमुस्तकटुकात्रायन्तीन्द्रयवान् समान्| द्वौ भागौ चित्रकादष्टौ कुटजाद्वारिणा पिबेत्| विषातिसारोदावर्तकासश्वासज्वरापहम्| लोध्रमोचरसाम्बष्ठाधातकीस्तण्डुलाम्बुना| समाक्षिका पिबेत्तद्वन्नागरातिविषाभयाः| सधातकीः सकुटजाः साञ्जनाः श्लक्ष्णचूर्णिताः| पाठानागरचूर्णं वा दध्ना युक्तं समाक्षिकम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bastirugAdiShu cikitsA (13) · Śloka 13
ബസ്തിരുഗ്വര്തനാഹേഷു ഫലവര്തിം പ്രയോജയേത്| സാരഗ്വധാം സത്രിവൃതാം സോപകുല്യാം ഹരീതകീമ്| പിബേദ് ഘൃതേന സക്ഷൌദ്രാം ബസ്തിശൂലാദിനാശിനീമ്| ഗൃഹധൂമനതശ്യാമാനീലിനീതണ്ഡുലീയകൈഃ| സിദ്ധം വാജ്യം തഥാऽസിദ്ധം വരാക്വാഥത്രിവൃദ്യുതമ്||൧൩||
बस्तिरुग्वर्तनाहेषु फलवर्तिं प्रयोजयेत्| सारग्वधां सत्रिवृतां सोपकुल्यां हरीतकीम्| पिबेद् घृतेन सक्षौद्रां बस्तिशूलादिनाशिनीम्| गृहधूमनतश्यामानीलिनीतण्डुलीयकैः| सिद्धं वाज्यं तथाऽसिद्धं वराक्वाथत्रिवृद्युतम्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrddharuji cikitsA (14) · Śloka 14
കാകോലീക്ഷീരിവൃദ്വാത്വഗ്ദ്രാക്ഷായഷ്ട്യാഹ്വശര്കരാഃ| നസ്യം വിഷശിരോരുഗ്ഘ്നം സംയോജ്യം ശീതവാരിണാ||൧൪||
काकोलीक्षीरिवृद्वात्वग्द्राक्षायष्ट्याह्वशर्कराः| नस्यं विषशिरोरुग्घ्नं संयोज्यं शीतवारिणा||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajashvayathau cikitsA (15) · Śloka 15
ശ്വയഥൌ ശുദ്ധകോഷ്ഠസ്യ പയഃപാനേ ഹിതം ശൃതമ്| വിശ്വഭേഷജവൈദേഹീകടുകാദേവദാരുഭിഃ| സുരസാമൂലകല്കൈര്വാ ഛാഗം വാ പിപ്പലീശൃതമ്| ത്രിഫലായാഃ കഷായേണ ത്രിവൃതാ ഭാവിതാ ത്ര്യഹമ്| ആലോഡ്യ സര്പിഷാ പീതാ വിഷശ്വയഥുനാശിനീ| മധുവേല്ലവരാവ്യോഷസുരാഹ്വോശീരപദ്മകൈഃ| വിഷശ്വയഥുജില്ലേപസ്തഥാ സ്വാദുകഷായകൈഃ| ശിരീഷപുഷ്പാऽഹിശിരോനതകുഷ്ഠൈര്ഘൃതാന്വിതഃ| ധൂപോऽഗദഃ ശ്വയഥുജിത്സമസ്തവിഷനാശനഃ||൧൫||
श्वयथौ शुद्धकोष्ठस्य पयःपाने हितं शृतम्| विश्वभेषजवैदेहीकटुकादेवदारुभिः| सुरसामूलकल्कैर्वा छागं वा पिप्पलीशृतम्| त्रिफलायाः कषायेण त्रिवृता भाविता त्र्यहम्| आलोड्य सर्पिषा पीता विषश्वयथुनाशिनी| मधुवेल्लवराव्योषसुराह्वोशीरपद्मकैः| विषश्वयथुजिल्लेपस्तथा स्वादुकषायकैः| शिरीषपुष्पाऽहिशिरोनतकुष्ठैर्घृतान्वितः| धूपोऽगदः श्वयथुजित्समस्तविषनाशनः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUtidaMshe cikitsA (16) · Śloka 16
അല്പേനാപ്യപചാരേണ ദംശഃ പൂതിത്വമശ്നുതേ| പ്രായോ ന സഹതേ തീക്ഷ്ണമുഷ്ണം വാ ഭേഷജം വിഷമ്| മധുരസ്നിഗ്ധശീതാനി യുഞ്ജ്യാത്തസ്മാദ്വിഷവ്രണേ| സേകാലേപാംശ്ച സക്ഷീരൈഃ കഷായൈഃ ക്ഷീരിവൃക്ഷജൈഃ| ന്യഗ്രോധശൃങ്ഗമധുകതിലസര്ഷപസൈന്ധവമ്| സാഭയാ നിമ്ബപത്രാജ്യം ദംശപൂതിത്വനാശനമ്| കര്ണികാപാതനം ശ്രേഷ്ഠം വിഷവ്രണവിനാശനമ്||൧൬||
अल्पेनाप्यपचारेण दंशः पूतित्वमश्नुते| प्रायो न सहते तीक्ष्णमुष्णं वा भेषजं विषम्| मधुरस्निग्धशीतानि युञ्ज्यात्तस्माद्विषव्रणे| सेकालेपांश्च सक्षीरैः कषायैः क्षीरिवृक्षजैः| न्यग्रोधशृङ्गमधुकतिलसर्षपसैन्धवम्| साभया निम्बपत्राज्यं दंशपूतित्वनाशनम्| कर्णिकापातनं श्रेष्ठं विषव्रणविनाशनम्||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktasrAve cikitsA (17) · Śloka 17
രക്തേ സ്രവത്യതിഭൃശം ഘൃതം സമരിചം പിബേത്| തണ്ഡുലീയകമൂലേന സിതയാ വാ സമന്വിതമ്| ദംശം പ്രലേപയേച്ചാസ്യ ദാര്വ്യാസു ശ്ലക്ഷ്ണപിഷ്ടയാ| സിതോപലാക്ഷൌദ്രകൃതച്ഛാഗദുഗ്ധാനി നാവനമ്| ശമീകല്കം പിബേച്ഛ്ലക്ഷ്ണമങ്ഗം ലിമ്പേദ്വിശാലയാ| നാവനേ ഹേമശുക്ലാ ച തതഃ ശാമ്യതി ശോണിതമ്||൧൭||
रक्ते स्रवत्यतिभृशं घृतं समरिचं पिबेत्| तण्डुलीयकमूलेन सितया वा समन्वितम्| दंशं प्रलेपयेच्चास्य दार्व्यासु श्लक्ष्णपिष्टया| सितोपलाक्षौद्रकृतच्छागदुग्धानि नावनम्| शमीकल्कं पिबेच्छ्लक्ष्णमङ्गं लिम्पेद्विशालया| नावने हेमशुक्ला च ततः शाम्यति शोणितम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShAnile cikitsA (18) · Śloka 18
കൃശസ്യാതിസ്രുതേ രക്തേ രൂക്ഷൈരത്യര്ഥസേവിതൈഃ| വിഷസ്യ ച സ്വഭാവേന മാതരിശ്വാ പ്രകുപ്യതി| ഉന്മാദാക്ഷേപകമനോഭ്രംശാപസ്മൃതയസ്തതഃ| തത്രേഷ്ടം സ്നേഹനം ബസ്തിനസ്യപ്രധമനാഞ്ജനമ്| നാഗദന്ത്യഭയാകുഷ്ഠപിപ്പലീവൃഷകട്ഫലമ്| ഭല്ലാതകാസ്ഥിത്രികടുകാബില്വപ്രതിവിഷാഗ്നികാഃ| സക്ഷീരം തൈര്ഘൃതം സിദ്ധം വിഷവാതവികാരജിത്| പിബേദേരണ്ഡതൈലം വാ ഛാഗമാംസരസാന്വിതമ്| ഐകധ്യം ഘൃതതൈലം വാ മേധ്യമാസരസാശനണഃ| കാര്പാസമൂലം മരിചം ഹരിദ്രേ നലദം നലമ്| പിപ്പലീം സ്വര്ജികാം കുഷ്ഠം ജലേനാലോഡ്യ പായയേത്| ഉന്മത്തം വിഷവാതേന തഥാऽപസ്മാരിണം നരമ്| വചാഹംസപദീവ്യോഷദധിത്ഥം ഹസ്തിപിപ്പലീമ്| ദേവദാരുബലാബില്വകൃമിജിത്കുഷ്ഠടുണ്ടുകമ്| ലോധ്രാഖുകര്ണ്യതിവിഷാഃ ക്ഷീരം സര്പിശ്ച പായയേത്| നിഹന്തി പാനാഭ്യങ്ഗാഭ്യാം ഘൃതം സര്വവിഷാണി തത്||൧൮||
कृशस्यातिस्रुते रक्ते रूक्षैरत्यर्थसेवितैः| विषस्य च स्वभावेन मातरिश्वा प्रकुप्यति| उन्मादाक्षेपकमनोभ्रंशापस्मृतयस्ततः| तत्रेष्टं स्नेहनं बस्तिनस्यप्रधमनाञ्जनम्| नागदन्त्यभयाकुष्ठपिप्पलीवृषकट्फलम्| भल्लातकास्थित्रिकटुकाबिल्वप्रतिविषाग्निकाः| सक्षीरं तैर्घृतं सिद्धं विषवातविकारजित्| पिबेदेरण्डतैलं वा छागमांसरसान्वितम्| ऐकध्यं घृततैलं वा मेध्यमासरसाशनणः| कार्पासमूलं मरिचं हरिद्रे नलदं नलम्| पिप्पलीं स्वर्जिकां कुष्ठं जलेनालोड्य पाययेत्| उन्मत्तं विषवातेन तथाऽपस्मारिणं नरम्| वचाहंसपदीव्योषदधित्थं हस्तिपिप्पलीम्| देवदारुबलाबिल्वकृमिजित्कुष्ठटुण्टुकम्| लोध्राखुकर्ण्यतिविषाः क्षीरं सर्पिश्च पाययेत्| निहन्ति पानाभ्यङ्गाभ्यां घृतं सर्वविषाणि तत्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sheSharogeShu cikitsA (19) · Śloka 19
പ്രതികുര്യാദ്യഥാസ്വം ച രോഗേഷ്വേനം പരേഷു ച| ദോഷാനുബന്ധമാലോച്യ വിഷതന്ത്രാവിരോധതഃ||൧൯||
प्रतिकुर्याद्यथास्वं च रोगेष्वेनं परेषु च| दोषानुबन्धमालोच्य विषतन्त्राविरोधतः||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasheShe cikitsA (20) · Śloka 20
ദൃശ്യശബ്ദാഗദൈരസ്യ വിഷശേഷം നിവര്തയേത്| അല്പമപ്യവശിഷ്ടം ഹി വ്യാധയേ മരണായ വാ||൨൦||
दृश्यशब्दागदैरस्य विषशेषं निवर्तयेत्| अल्पमप्यवशिष्टं हि व्याधये मरणाय वा||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShArAgadaH (21) · Śloka 21
ധവാശ്വകര്ണതിനിശകരഘാടകപീതനാന്| പലാശാമ്രാതകകുഭപാരിഭദ്രകതില്വകാന്| കപിത്ഥകുടജാങ്കോലപ്രഗ്രഹാമലകീഭുജാന്| ശമീശ്ലേഷ്മാതകാനന്തഗോജീയമലകണ്ടകാന്| ഗോപഘോണ്ടാഹിമാരൌ ച ഭസ്മീകൃത്യാമ്ഭസാ ഗവാമ്| ക്ഷാരകല്പേന വിസ്രാവ്യ പചേത്ക്ഷിപ്ത്വാऽവചൂര്ണിതാന്| പിപ്പലീദ്വയകോശാമ്രസപ്തപര്ണൈലവാലുകാന്| വരാങ്ഗചോചമഞ്ജിഷ്ഠാകുഷ്ഠവഞ്ജുലടുണ്ടുകാന്| വിഡങ്ഗാതിവിഷാനന്താസര്ഷപാതണ്ഡുലീയകാന്| സുരാഹ്വസരലപ്ലക്ഷഗൃഹധൂമകരഞ്ജകാന്| നാഗദന്തീ സുതശ്രേണീ നിചുലം വരുണം വചാമ്| വര്ദ്ധമാനമയോ ബില്വം ക്ഷാരവത്പാകമാഗതമ്| തല്ലോഹകുമ്ഭേ നിഹിതം കാര്യം സന്നിഹിതം സദാ| തേന ദുന്ദുഭിമാലിമ്പേത് പതാകാസ്തരണാനി ച| ദര്ശനശ്രവണസ്പര്ശൈര്നിര്വിഷം താനി കുര്വതേ| പാനാത്ക്ഷാരാഗദശ്ചൈഷ വിഷം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്| ശൂലഗുല്മോദരാജീര്ണശ്വാസകാസാശ്മശര്കരാഃ| ശോഫാര്ശോഗ്രഹണീദോഷാനരുചിം ച നിയച്ഛതി| അപി തക്ഷകതുല്യാനാം സര്പാണാം ദര്പനാശനഃ||൨൧||
धवाश्वकर्णतिनिशकरघाटकपीतनान्| पलाशाम्रातककुभपारिभद्रकतिल्वकान्| कपित्थकुटजाङ्कोलप्रग्रहामलकीभुजान्| शमीश्लेष्मातकानन्तगोजीयमलकण्टकान्| गोपघोण्टाहिमारौ च भस्मीकृत्याम्भसा गवाम्| क्षारकल्पेन विस्राव्य पचेत्क्षिप्त्वाऽवचूर्णितान्| पिप्पलीद्वयकोशाम्रसप्तपर्णैलवालुकान्| वराङ्गचोचमञ्जिष्ठाकुष्ठवञ्जुलटुण्टुकान्| विडङ्गातिविषानन्तासर्षपातण्डुलीयकान्| सुराह्वसरलप्लक्षगृहधूमकरञ्जकान्| नागदन्ती सुतश्रेणी निचुलं वरुणं वचाम्| वर्द्धमानमयो बिल्वं क्षारवत्पाकमागतम्| तल्लोहकुम्भे निहितं कार्यं सन्निहितं सदा| तेन दुन्दुभिमालिम्पेत् पताकास्तरणानि च| दर्शनश्रवणस्पर्शैर्निर्विषं तानि कुर्वते| पानात्क्षारागदश्चैष विषं स्थावरजङ्गमम्| शूलगुल्मोदराजीर्णश्वासकासाश्मशर्कराः| शोफार्शोग्रहणीदोषानरुचिं च नियच्छति| अपि तक्षकतुल्यानां सर्पाणां दर्पनाशनः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sugandhAkhyo~agadaH (22) · Śloka 22
ശ്രീവേഷ്ടകമനോഹ്വാലം സസര്ജരസവാലകമ്| കര്ഷാംശം നാഗപുഷ്പസ്യ പ്രകുഞ്ചം ത്രുടി വിംശകമ്| ഹരേണവഃ ചതുഃഷഷ്ടിഃ കുടന്നടചതുഷ്ടയമ്| ശതാഹ്വാം ഷോഡശൈതാനി പുഷ്യേ സമ്ഭൃത്യ പേഷയേത്| ആശ്ലേഷാസു ഗവാം മധ്യേ ശസ്ത്രമന്ത്രാഭിരക്ഷിതമ്| കുമാര്യാ സ്നാതയാ തത്ര മന്ത്രോऽയം വിഷ്ണുനിര്മിതഃ| മാതാ മേ വിജയാ നാമ ജയോ നാമ പിതാ മമ| അജയ്യസ്യ ച പുത്രോऽസൌ ജയേ ച വിജയാമി ച| സുഗന്ധാഖ്യോऽയമഗദോ നിത്യം ദേഹവിലേപനാത്| അഭങ്ഗകരണോ യുദ്ധേ വിവാദേ ച ജയാവഹഃ| അനേന ലേപിതാശ്ഛത്രദുന്ദുഭിധ്വജതോരണാഃ| ദൃഷ്ടസ്പൃഷ്ടശ്രുതാ ഘ്നന്തി വിഷം സ്ഥാവരജങ്ഗമമ്| ഭൂതബാലഗ്രഹോന്മാദാന് ഗേഹസ്ഥോऽപി നിവാരയേത്||൨൨||
श्रीवेष्टकमनोह्वालं ससर्जरसवालकम्| कर्षांशं नागपुष्पस्य प्रकुञ्चं त्रुटि विंशकम्| हरेणवः चतुःषष्टिः कुटन्नटचतुष्टयम्| शताह्वां षोडशैतानि पुष्ये सम्भृत्य पेषयेत्| आश्लेषासु गवां मध्ये शस्त्रमन्त्राभिरक्षितम्| कुमार्या स्नातया तत्र मन्त्रोऽयं विष्णुनिर्मितः| माता मे विजया नाम जयो नाम पिता मम| अजय्यस्य च पुत्रोऽसौ जये च विजयामि च| सुगन्धाख्योऽयमगदो नित्यं देहविलेपनात्| अभङ्गकरणो युद्धे विवादे च जयावहः| अनेन लेपिताश्छत्रदुन्दुभिध्वजतोरणाः| दृष्टस्पृष्टश्रुता घ्नन्ति विषं स्थावरजङ्गमम्| भूतबालग्रहोन्मादान् गेहस्थोऽपि निवारयेत्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAsugandho~agadaH (23) · Śloka 23
പ്രപൌണ്ഡരീകസരലദേവദാരുകുടന്നടമ്| ജടാശതാഹ്വാതിവിഷാതിലപര്ണീ സുഗന്ധികാ| നീലീയവപുലാഭാര്ങ്ഗീമധുയഷ്ട്യൈലവാലുകമ്| തോയതോയദകാലീയതഗരധ്യാമകത്വചഃ| നഖപദ്മകപുന്നാഗപത്രകാലാനുസാരികാഃ| താലീസപത്രം മരിചം ജോങ്ഗകം ചന്ദനദ്വയമ്| ദ്വ്യേലാ ദ്വിസേവ്യാ ദ്വിശ്വേതാ ദ്വിനിശാ നലദദ്വയമ്| ലാക്ഷാശീതശിവവ്യോഷഫലിനീധാന്യഗൈരികമ്| ശൈലേയകശിലാപുഷ്പഗ്രന്ഥിലാചോരകാഭയാഃ| അര്കസ്ഥൈണേയപൃഥ്വീകാകടുകാചന്ദ്രരാജയഃ| കലിങ്ഗകഃ സര്ജരസഃ കുഷ്ഠം ലവണപഞ്ചകമ്| ശ്രീപര്ണികാശ്മരീശേലുശിംശപാസിന്ദുവാരജാഃ| ചമ്പകാശോകസുരസസുമനാസ്തില്വകോദ്ഭവാഃ| പാടല്യാസ്തൃണശൂല്യാശ്ച പ്രസവാഃ കുമുദോത്പലമ്| തിനിശാര്ജുനശമ്യാകധവപുഷ്പം സപങ്കജമ്| പഞ്ചാശീതേരിദം ചൂര്ണം സമൂത്രഘൃതമാക്ഷികമ്| നിധാപയേത് ഗവാം ശൃങ്ഗേ മനുഷ്യേ പുനരാഹരേത്| ഭഗ്നസ്കന്ധം വിവൃതാക്ഷം മൃത്യോര്ദംഷ്ട്രാന്തരം ഗതമ്| മഹാസുഗന്ധോ നാമ്നാऽയമതിവീര്യോऽതിതേജസാ| വാരയത്യതിദുര്വാരം വിഷാഗ്നിം വാസുകേരപി| നൃപോऽനേനാനുലിപ്താങ്ഗോ ഭവേത് സര്വജനപ്രിയഃ| തേജസ്വിതാം ച ലഭതേ രാജകസ്യാപി മധ്യഗഃ||൨൩||
प्रपौण्डरीकसरलदेवदारुकुटन्नटम्| जटाशताह्वातिविषातिलपर्णी सुगन्धिका| नीलीयवपुलाभार्ङ्गीमधुयष्ट्यैलवालुकम्| तोयतोयदकालीयतगरध्यामकत्वचः| नखपद्मकपुन्नागपत्रकालानुसारिकाः| तालीसपत्रं मरिचं जोङ्गकं चन्दनद्वयम्| द्व्येला द्विसेव्या द्विश्वेता द्विनिशा नलदद्वयम्| लाक्षाशीतशिवव्योषफलिनीधान्यगैरिकम्| शैलेयकशिलापुष्पग्रन्थिलाचोरकाभयाः| अर्कस्थैणेयपृथ्वीकाकटुकाचन्द्रराजयः| कलिङ्गकः सर्जरसः कुष्ठं लवणपञ्चकम्| श्रीपर्णिकाश्मरीशेलुशिंशपासिन्दुवारजाः| चम्पकाशोकसुरससुमनास्तिल्वकोद्भवाः| पाटल्यास्तृणशूल्याश्च प्रसवाः कुमुदोत्पलम्| तिनिशार्जुनशम्याकधवपुष्पं सपङ्कजम्| पञ्चाशीतेरिदं चूर्णं समूत्रघृतमाक्षिकम्| निधापयेत् गवां शृङ्गे मनुष्ये पुनराहरेत्| भग्नस्कन्धं विवृताक्षं मृत्योर्दंष्ट्रान्तरं गतम्| महासुगन्धो नाम्नाऽयमतिवीर्योऽतितेजसा| वारयत्यतिदुर्वारं विषाग्निं वासुकेरपि| नृपोऽनेनानुलिप्ताङ्गो भवेत् सर्वजनप्रियः| तेजस्वितां च लभते राजकस्यापि मध्यगः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shItoShNaviShaye sAmAnyaniyamaH (24) · Śloka 24
ശീതമേവ ച കുര്വീത വിധാനം വിഷരോഗിണാമ്| മുക്ത്വാ കീടവിഷം തദ്ധി ശീതേനാഭിപ്രവര്ദ്ധതേ||൨൪||
शीतमेव च कुर्वीत विधानं विषरोगिणाम्| मुक्त्वा कीटविषं तद्धि शीतेनाभिप्रवर्द्धते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe pathyam (25) · Śloka 25
ശാലയഃ ഷഷ്ടികാ ജീര്ണാഃ കോരദൂഷാഃ പ്രിയങ്ഗവഃ| മുദ്ഗോ ഹരേണുസ്തുവരീ പടോലം വേത്രപല്ലവാഃ| തണ്ഡുലീയകജീവന്തീ വാര്താകം സുനിഷണ്ണകഃ| ജാങ്ഗലം ദാഡിമം ധാത്രീ കപിത്ഥം സൈന്ധവം സിതാ| അവിദാഹി യദന്യച്ച വിജ്ഞായാന്നസ്വരൂപതഃ| തത്തദ്ദദ്യാദ്വിഷാര്ത്തേഭ്യഃ കാര്യാ വ്യഞ്ജനസംസ്കൃതിഃ| കഷായൈര്വിഷഹന്തൃണാം ഘൃതൈഃ കല്യാണകാദിഭിഃ| ദിവ്യസാരസകൂപോത്ഥമന്യദ്വാ ശൃതശീതലമ്| മധ്വാമലകയുക്തം വാ വിഷാര്ത്തഃ സലിലം പിബേത്| നദീതടാകജം ത്യാജ്യം വിശേഷേണ ഘനാഗമേ| ശുക്ലവസ്ത്രോദരായാതൈഃ സുകൃതാഃ സക്തവോ യവൈഃ| തക്രേണ സഘൃതാഃ പീതാഃ പരമം വിഷനാശനാഃ||൨൫||
शालयः षष्टिका जीर्णाः कोरदूषाः प्रियङ्गवः| मुद्गो हरेणुस्तुवरी पटोलं वेत्रपल्लवाः| तण्डुलीयकजीवन्ती वार्ताकं सुनिषण्णकः| जाङ्गलं दाडिमं धात्री कपित्थं सैन्धवं सिता| अविदाहि यदन्यच्च विज्ञायान्नस्वरूपतः| तत्तद्दद्याद्विषार्त्तेभ्यः कार्या व्यञ्जनसंस्कृतिः| कषायैर्विषहन्तृणां घृतैः कल्याणकादिभिः| दिव्यसारसकूपोत्थमन्यद्वा शृतशीतलम्| मध्वामलकयुक्तं वा विषार्त्तः सलिलं पिबेत्| नदीतटाकजं त्याज्यं विशेषेण घनागमे| शुक्लवस्त्रोदरायातैः सुकृताः सक्तवो यवैः| तक्रेण सघृताः पीताः परमं विषनाशनाः||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe apathyam (26) · Śloka 26
തിലമദ്യകുലത്ഥക്ഷുത്ക്രുദ്ഭയായാസമൈഥുനമ്| വര്ജയേദ്വിഷമുക്തോऽപി ദിവാസ്വപ്നം വിശേഷതഃ||൨൬||
तिलमद्यकुलत्थक्षुत्क्रुद्भयायासमैथुनम्| वर्जयेद्विषमुक्तोऽपि दिवास्वप्नं विशेषतः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aviShanaralakShaNam (27-47) · Śloka 47
പ്രശാന്തദോഷം പ്രകൃതിസ്ഥധാതു മാഹാരകാമം സമമൂത്രവിട്കമ്| പ്രസന്നവര്ണേന്ദ്രിയചിത്തചേഷ്ടം വൈദ്യോऽവഗച്ഛേദവിഷം മനുഷ്യമ്||൨൭|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാ- വഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ വിഷോപദ്രവ- പ്രതിഷേധോ നാമ സപ്തചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ||൪൭||
प्रशान्तदोषं प्रकृतिस्थधातु माहारकामं सममूत्रविट्कम्| प्रसन्नवर्णेन्द्रियचित्तचेष्टं वैद्योऽवगच्छेदविषं मनुष्यम्||२७|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता- वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विषोपद्रव- प्रतिषेधो नाम सप्तचत्वारिंशोऽध्यायः||४७||
🔊 Audio coming soon