Adhikarana atha vartmarogapratiShedho nAma dvAdasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতো বর্ত্মরোগপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातो वर्त्मरोगप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCronmIle auShadham (2) · Śloka 2
কৃচ্ছ্রবোধে পুরাণং ঘৃতং দ্রাক্ষাকল্কক্বাথসিদ্ধং শর্ক রাবচূর্ণিতং রাত্রৌ পাযযেত্| স্নিগ্ধাংশ্চ নস্যধূমাঞ্জনতর্প ণপুটপাকান্ প্রযোজযেত্ বাতহরদ্রব্যকল্পিতাংশ্চ বস্তীন্ ক্ষীরস্বিন্নৈরেরণ্ডপল্লবৈঃ স্বেদং চ বর্ত্মনাম্||২||
कृच्छ्रबोधे पुराणं घृतं द्राक्षाकल्कक्वाथसिद्धं शर्क रावचूर्णितं रात्रौ पाययेत्| स्निग्धांश्च नस्यधूमाञ्जनतर्प णपुटपाकान् प्रयोजयेत् वातहरद्रव्यकल्पितांश्च वस्तीन् क्षीरस्विन्नैरेरण्डपल्लवैः स्वेदं च वर्त्मनाम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kRucCronmIle dAhakarma (3) · Śloka 3
এবমশান্তৌ মুদ্গমাত্রান্তরৈঃ পদৈরগ্নিনা ত্বগ্দাহং বিন্দু ভিরাচরেত্||৩||
एवमशान्तौ मुद्गमात्रान्तरैः पदैरग्निना त्वग्दाहं बिन्दु भिराचरेत्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kumBIkAcikitsA (4) · Śloka 4
কুম্ভীকাপিটকাসু বর্ত্ম লিখিত্বা সৈন্ধবেনানুপ্রতি সার্য পটোলামলকমধুকক্বাথেন সেচযেদ্ ঘৃতেন চ||৪||
कुम्भीकापिटकासु वर्त्म लिखित्वा सैन्धवेनानुप्रति सार्य पटोलामलकमधुकक्वाथेन सेचयेद् घृतेन च||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittaraktokliShTayoshcikitsA (5) · Śloka 5
পিত্তরক্তোত্ক্লিষ্টযোর্মধুরৌষধসিদ্ধেন সর্পিষা স্নিগ্ধস্য সিরাং বিধ্যেত্| বিরেচযেচ্চৈনং ত্রিবৃত্ক্বাথবতা ত্রিফলা কল্কেন| ত্রিফলাক্বাথযুক্তেন বা ব্রাহ্মীচূর্ণেন| চন্দ নোশীরমধুকমৃদ্বীকাপুনর্নববৃহতীমলসিদ্ধং তৈলং নাবযেত্| লিখিতে চ বর্ত্মনি স্রুতরক্তে যষ্ট্যাহ্বনির্যূহেণ প্রক্ষালনম্| চন্দনশৃতং পযঃ পরিষেকঃ| শীতস্নিগ্ধাশ্চ শিরোবক্ত্রলেপঃ||৫||
पित्तरक्तोत्क्लिष्टयोर्मधुरौषधसिद्धेन सर्पिषा स्निग्धस्य सिरां विध्येत्| विरेचयेच्चैनं त्रिवृत्क्वाथवता त्रिफला कल्केन| त्रिफलाक्वाथयुक्तेन वा ब्राह्मीचूर्णेन| चन्द नोशीरमधुकमृद्वीकापुनर्नवबृहतीमलसिद्धं तैलं नावयेत्| लिखिते च वर्त्मनि स्रुतरक्ते यष्ट्याह्वनिर्यूहेण प्रक्षालनम्| चन्दनशृतं पयः परिषेकः| शीतस्निग्धाश्च शिरोवक्त्रलेपः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmashAtacikitsA (6) · Śloka 6
পক্ষ্মশাতে রোমকূপান্ সূচ্যগ্রেণ কুট্টযোজ্জলৌকোভির্বা গ্রাহযেত্| পযসেক্ষুরসেন বা বমনম্| স্বাদুশীতস্কন্ধ সাধিতং সর্পির্নাবনম্| কাকজঙ্ঘাং রোহিতমত্স্যমাংসং চ কাকশোণিতভবিতমন্তর্ধূমং দগ্ধং চূর্ণাঞ্জনং কুর্যাত্| সঞ্চূর্ণ্য পুষ্পকাসীসং ভাবযেত্ সুরসারসৈঃ| তাম্রে দশাহং পরমং পক্ষ্মশাতে তদঞ্জনম্||৬||
पक्ष्मशाते रोमकूपान् सूच्यग्रेण कुट्टयोज्जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| पयसेक्षुरसेन वा वमनम्| स्वादुशीतस्कन्ध साधितं सर्पिर्नावनम्| काकजङ्घां रोहितमत्स्यमांसं च काकशोणितभवितमन्तर्धूमं दग्धं चूर्णाञ्जनं कुर्यात्| सञ्चूर्ण्य पुष्पकासीसं भावयेत् सुरसारसैः| ताम्रे दशाहं परमं पक्ष्मशाते तदञ्जनम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakIcikitsA (7) · Śloka 7
পোথকীর্বিলিখ্য শুণ্ঠীসৈন্ধবমাগধিকাচূর্ণৈঃ প্রতিসার্য প্রক্ষাল্য চোষ্ণাম্ভসা খদিরসারাঢকীশিগ্রুপত্রক ষাযেণ সেচযেত্| ততশ্চাম্রজম্বূপ্রবালক্বাথেনাঽশ্চ্যোতনম্| ত্রিফলাখদিরসারোদকেন বা মধুসংযুক্তেন| বিড ঙ্গলাক্ষাদার্বীত্বগ্গৈরিকালমনোহ্বাচূর্ণঃ ক্ষৌদ্রান্বিতোঽঞ্জনম্||৭||
पोथकीर्विलिख्य शुण्ठीसैन्धवमागधिकाचूर्णैः प्रतिसार्य प्रक्षाल्य चोष्णाम्भसा खदिरसाराढकीशिग्रुपत्रक षायेण सेचयेत्| ततश्चाम्रजम्बूप्रवालक्वाथेनाऽश्च्योतनम्| त्रिफलाखदिरसारोदकेन वा मधुसंयुक्तेन| विड ङ्गलाक्षादार्वीत्वग्गैरिकालमनोह्वाचूर्णः क्षौद्रान्वितोऽञ्जनम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pothakIcikitsAvisheShaH (8) · Śloka 8
এবমপ্যনুপশমে জলৌকসো যোজযেত্| পুনঃ পুনর্বা লেখযেত্| পরিষেকঞ্চ ত্রিফলামধুকদ্বিহরিদ্রাকষাযেণ মধুযুক্তেন কুর্যাত্| মুস্তশর্করাকপিত্থপত্রাম্বুনা বা||৮||
एवमप्यनुपशमे जलौकसो योजयेत्| पुनः पुनर्वा लेखयेत्| परिषेकञ्च त्रिफलामधुकद्विहरिद्राकषायेण मधुयुक्तेन कुर्यात्| मुस्तशर्कराकपित्थपत्राम्बुना वा||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPotkliShTavartmacikitsA (9) · Śloka 9
কফোত্ক্লিষ্টং বর্ত্ম লিখিত্বা সৈন্ধবকাসীসপিপ্পলীম নশ্শিলারসাঞ্জনচূর্ণৈর্মধুমদ্ভিঃ প্রতিসারযেত্| কফঘ্নানি চ বমনধূমনাবনাঞ্জনান্যাহারবিধিশ্চ বর্ত্মোপক্লেদে কাসীসলবণসুমনোমুকুলরসাঞ্জনৈর্বর্ত্তিরঞ্জনম্||৯||
कफोत्क्लिष्टं वर्त्म लिखित्वा सैन्धवकासीसपिप्पलीम नश्शिलारसाञ्जनचूर्णैर्मधुमद्भिः प्रतिसारयेत्| कफघ्नानि च वमनधूमनावनाञ्जनान्याहारविधिश्च वर्त्मोपक्लेदे कासीसलवणसुमनोमुकुलरसाञ्जनैर्वर्त्तिरञ्जनम्||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana lagaNacikitsA (10) · Śloka 10
লগণং কফোত্ক্লিষ্টবত্ সাধযেত্| অশাম্যত্যগ্নিনা দাহো বমনং বিরেচনং চ| পিপ্পলীমধুকনিম্বজ্যোতিষ্মতীদেব দারুবিডঙ্গপ্রিযঙ্গুত্রিফলাকুষ্ঠশতাহ্বাসৈন্ধবৈঃ সিদ্ধং তৈলং নাবযেত্| তীক্ষ্ণাবপীডাঞ্জনকবলাংশ্চ বিদধ্যাদুষ্ণো পচারং চ||১০||
लगणं कफोत्क्लिष्टवत् साधयेत्| अशाम्यत्यग्निना दाहो वमनं विरेचनं च| पिप्पलीमधुकनिम्बज्योतिष्मतीदेव दारुविडङ्गप्रियङ्गुत्रिफलाकुष्ठशताह्वासैन्धवैः सिद्धं तैलं नावयेत्| तीक्ष्णावपीडाञ्जनकवलांश्च विदध्यादुष्णो पचारं च||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utsa~gginIcikitsA a~jjananAmikAcikitsA ca (11) · Śloka 2
উত্সঙ্গপিটকামঞ্জননামিকাং চ ভিত্বা নিষ্পীড্য চো ল্লিখিতাং তগরৈলাসৈন্ধবনোপালীচূর্ণেন সক্ষৌদ্রেণ প্রতিসা রযেত্| হরিদ্রামধুকপটোললোধ্রঃ সমাক্ষিকঃ পরিষেকঃ||২||
उत्सङ्गपिटकामञ्जननामिकां च भित्वा निष्पीड्य चो ल्लिखितां तगरैलासैन्धवनोपालीचूर्णेन सक्षौद्रेण प्रतिसा रयेत्| हरिद्रामधुकपटोललोध्रः समाक्षिकः परिषेकः||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bisavartmAdiShu cikitsA (12) · Śloka 12
বিসবর্ত্মাদিষু বহলবর্ত্মান্তেষু সৈন্ধবং প্রতিসারণম্| বিসশ্লিষ্টবর্ত্মনোস্তথানুপশমেঽগ্নিনা ক্ষারেণ বা দহনম্||১২||
बिसवर्त्मादिषु बहलवर्त्मान्तेषु सैन्धवं प्रतिसारणम्| बिसश्लिष्टवर्त्मनोस्तथानुपशमेऽग्निना क्षारेण वा दहनम्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kukUNakacikitsA (13) · Śloka 13
কুকূণকে নিম্বপত্রত্রিফলাখদিরমূলকল্কবিপক্বং সর্পির্ধাত্রী পাযযিত্বা সৈন্ধবসর্ষপোপকুল্যাযষ্ট্যাহ্বব তোষ্ণোম্ভসা বামযেত্| পিপ্পলীদ্রাক্ষাভাযানির্যূহেণ বিরেচযেত্| স্তনৌ চাস্যা মাগধিকামুস্তাদ্বিরজনীকল্কে নালিপ্যোদ্বর্তযেত্| ধূপযেচ্চ সঘৃতৈঃ সিদ্ধার্থকৈঃ| পাযযেচ্চৈনাং পটোলমুস্তমৃদ্বীকাগুডূচীত্রিফলাকষাযম্| বালস্য বর্ত্মনী লিখিত্বা মধুসৈন্ধবরসাঞ্জনৈঃ প্রতি সার্যামলক্যশ্মন্তকজম্বূপল্লবক্বাথেন প্রক্ষালযেত্| জলৌকোভির্বা গ্রাহযেত্| বেদনাযাং তু কুষ্ঠগুডূচীকল্কো দকেন সগুডক্ষৌদ্রেণ পরিষেকো মূর্ধানং চাস্য কটুতৈলে নাভ্যজ্য পাঠাকল্কেন প্রলিপ্যার্জুনবিল্বনির্গুণ্ডীমার্ক বতক্কারীসৈর্যককার্পাসীমালতীপত্রনির্যূহেণ সেচযেত্| মরিচবিডঙ্গহরিদ্রাকল্কসিদ্ধং তৈলং প্রতিমর্শঃ| মূর্বাতাম্ররজসী স্তন্যপিষ্টে পিণ্ডাঞ্জনম্| শঙ্খমনশ্শিলা সৈন্ধবরসাঞনক্ষৌদ্রৈর্বা রসক্রিযা| লোহশিবাটিকামৃদঃ কপালেঽনেকশঃ প্রতপ্তাঃ স্তন্যেন নির্বাপিতাঃ শ্লক্ষ্ণচূর্ণমঞ্জনম্| লাক্ষাবেল্লমনঃশিলালগৈরিকদার্বীত্বগ্ভির্বা| পুনঃ পুনশ্চ ধাত্রীং বমনবিরেচনৈরুপপাদযেত্||১৩||
कुकूणके निम्बपत्रत्रिफलाखदिरमूलकल्कविपक्वं सर्पिर्धात्री पाययित्वा सैन्धवसर्षपोपकुल्यायष्ट्याह्वव तोष्णोम्भसा वामयेत्| पिप्पलीद्राक्षाभायानिर्यूहेण विरेचयेत्| स्तनौ चास्या मागधिकामुस्ताद्विरजनीकल्के नालिप्योद्वर्तयेत्| धूपयेच्च सघृतैः सिद्धार्थकैः| पाययेच्चैनां पटोलमुस्तमृद्वीकागुडूचीत्रिफलाकषायम्| बालस्य वर्त्मनी लिखित्वा मधुसैन्धवरसाञ्जनैः प्रति सार्यामलक्यश्मन्तकजम्बूपल्लवक्वाथेन प्रक्षालयेत्| जलौकोभिर्वा ग्राहयेत्| वेदनायां तु कुष्ठगुडूचीकल्को दकेन सगुडक्षौद्रेण परिषेको मूर्धानं चास्य कटुतैले नाभ्यज्य पाठाकल्केन प्रलिप्यार्जुनबिल्वनिर्गुण्डीमार्क वतक्कारीसैर्यककार्पासीमालतीपत्रनिर्यूहेण सेचयेत्| मरिचविडङ्गहरिद्राकल्कसिद्धं तैलं प्रतिमर्शः| मूर्वाताम्ररजसी स्तन्यपिष्टे पिण्डाञ्जनम्| शङ्खमनश्शिला सैन्धवरसाञनक्षौद्रैर्वा रसक्रिया| लोहशिवाटिकामृदः कपालेऽनेकशः प्रतप्ताः स्तन्येन निर्वापिताः श्लक्ष्णचूर्णमञ्जनम्| लाक्षावेल्लमनःशिलालगैरिकदार्वीत्वग्भिर्वा| पुनः पुनश्च धात्रीं वमनविरेचनैरुपपादयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pakShmoparodhacikitsA (14) · Śloka 14
পক্ষ্মোপরোধে সমুপচিতং বর্ত্ম লেখনেনোত্ক্লিষ্টং রক্তং বিস্রাবণেন সশোফং শিরোবিরেককবলবমনৈর্যাপযেত্| প্রবৃদ্ধেষু তু রোমসু বিশুদ্ধদেহস্য সহিষ্ণোর্ভ্রুবোঽধস্তাদ্ দ্বৌ ভাগৌ পক্ষ্মান্তাদ্ভাগমেকং সমুত্সৃজ্য যবমাত্রং তদাকৃতি তির্যক্ ছেদযেদাড়্দ্রবাসসা চ রক্তং গৃহ্ণীযাত্| ততস্তনুভূতে রক্তে ক্ষৌমসূত্রেণ বালেন বা ধনুর্বক্রযা সূচ্যা মুদ্গমাত্রান্তরৈঃ পদৈঃ সীযেত্| ততোঽস্য ললাটে পট্টং বদ্ধ্বা তন্সীবনসূত্রং তত্র সূচীপদৈর্নাতিগাঢশ্ল থমাসজ্জেত্| শতধৌতঘৃতেন চাস্য সক্ষৌদ্রেণ কবলিকাং দদ্যাত্| ন চৈতদ্ বধ্নীযাত্| ব্রণবেদনাযাং বস্ত্রবদ্ধেন যষ্টী মধুকচূর্ণেন সংস্কৃতং সর্পিঃ পরিষেকো বটাদিকষাযাশ্চ সক্ষীরাঃ| পঞ্চমে ষষ্ঠে বাহনি স্থিরীভূতেষু শস্ত্রপদেষু সীবনসূত্রমবলম্বকাচ্ছিত্বাঽপনযেত্| ব্রণং চ স্বর্ণ গৈরিকরজসাঽবচূর্ণযেত্| তীক্ষ্ণনস্যাঞ্জনানি চাবচা রযেত্| অত্যুত্ক্ষিপ্তে তু সূত্রে শ্বযথুঃ স্যাত্| তত্র মৃদুঃ স্বেদঃ স্নৈহিকং চ নস্যম্| নির্ভুজ্য বা বর্ত্মদোষোপহতাং বলী বিলিখ্য তম্বুরূ বক্রকুশাভযাবীজান্যতমকল্কেন প্রতিসারযেত্| ক্ষারেণ বা দহেত্তপ্তযা বা শলাকযা| উপপক্ষ্মাণি তু লাক্ষারসেন লক্ষযিত্বা সন্দংশেনোদ্ধৃত্য তনুসূচ্যগ্রেণাগ্নিবর্ণেন রোকূপান্ দহেত্| ততশ্চ পূর্ববত্ পরিষেকো নাবনং চ||১৪||
पक्ष्मोपरोधे समुपचितं वर्त्म लेखनेनोत्क्लिष्टं रक्तं विस्रावणेन सशोफं शिरोविरेककवलवमनैर्यापयेत्| प्रवृद्धेषु तु रोमसु विशुद्धदेहस्य सहिष्णोर्भ्रुवोऽधस्ताद् द्वौ भागौ पक्ष्मान्ताद्भागमेकं समुत्सृज्य यवमात्रं तदाकृति तिर्यक् छेदयेदाऱ्द्रवाससा च रक्तं गृह्णीयात्| ततस्तनुभूते रक्ते क्षौमसूत्रेण बालेन वा धनुर्वक्रया सूच्या मुद्गमात्रान्तरैः पदैः सीयेत्| ततोऽस्य ललाटे पट्टं बद्ध्वा तन्सीवनसूत्रं तत्र सूचीपदैर्नातिगाढश्ल थमासज्जेत्| शतधौतघृतेन चास्य सक्षौद्रेण कवलिकां दद्यात्| न चैतद् बध्नीयात्| व्रणवेदनायां वस्त्रबद्धेन यष्टी मधुकचूर्णेन संस्कृतं सर्पिः परिषेको वटादिकषायाश्च सक्षीराः| पञ्चमे षष्ठे वाहनि स्थिरीभूतेषु शस्त्रपदेषु सीवनसूत्रमवलम्बकाच्छित्वाऽपनयेत्| व्रणं च स्वर्ण गैरिकरजसाऽवचूर्णयेत्| तीक्ष्णनस्याञ्जनानि चावचा रयेत्| अत्युत्क्षिप्ते तु सूत्रे श्वयथुः स्यात्| तत्र मृदुः स्वेदः स्नैहिकं च नस्यम्| निर्भुज्य वा वर्त्मदोषोपहतां वली विलिख्य तम्बुरू वक्रकुशाभयावीजान्यतमकल्केन प्रतिसारयेत्| क्षारेण वा दहेत्तप्तया वा शलाकया| उपपक्ष्माणि तु लाक्षारसेन लक्षयित्वा सन्दंशेनोद्धृत्य तनुसूच्यग्रेणाग्निवर्णेन रोकूपान् दहेत्| ततश्च पूर्ववत् परिषेको नावनं च||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana alajyarbudayoshcikitsA (15) · Śloka 15
বাহ্যালজের্ভিন্নলিখিতস্য ক্ষারেণাগ্নিনা বা দাহো ব্রণবচ্চোপচারঃ| অর্বুদস্য চ স্বিন্নস্যামূলচ্ছিন্নস্য লিখিতপ্রতিসারিতস্য চেতি| ভবন্তি চাত্র নিবাতেঽধিষ্ঠিতস্যাপ্তৈঃ শুদ্ধস্যোত্তানশাযিনঃ| বহিঃ কোষ্ণাম্বুতপ্তেন স্বেদিতং বর্ত্ম বাসসা| নির্ভুজ্য বস্ত্রান্তরিতং বামাঙ্গুষ্ঠাঙ্গুলীধৃতম্| ন স্রংসতে চলতি বা বর্ত্মৈবং সর্বতস্ততঃ| মণ্ডলাগ্রেণ তর্ত্তির্যক্কৃত্বা শস্ত্রপদাঙ্কিতম্| লিখেত্তেনৈব পত্রৈর্বা শাকশোফালিকাদিজৈঃ| ফেনেন তোযশশোর্বা পিচুনা প্রমৃজন্নসৃক্| স্থিতে রক্তে সুলিখিতং সক্ষৌদ্রৈঃ প্রতিসারযেত্| যথাস্বমুক্তৈরনু চ প্রক্ষাল্যোষ্ণেন বারিণা| ঘৃতেন সিক্তমভ্যক্তং বধ্নীযান্মধুসর্পিষা| ঊর্ধ্বাধঃ কর্ণযোর্দত্বা পিণ্ডী চ যবসক্তুভিঃ| তৃতীযেঽহনি মুক্তস্য পরিষেকং যথাযথম্| কুর্যাচ্চতুর্থে নস্যাদীন্ মুঞ্চেদেবাহ্নি পঞ্চমে||১৫||
बाह्यालजेर्भिन्नलिखितस्य क्षारेणाग्निना वा दाहो व्रणवच्चोपचारः| अर्बुदस्य च स्विन्नस्यामूलच्छिन्नस्य लिखितप्रतिसारितस्य चेति| भवन्ति चात्र निवातेऽधिष्ठितस्याप्तैः शुद्धस्योत्तानशायिनः| बहिः कोष्णाम्बुतप्तेन स्वेदितं वर्त्म वाससा| निर्भुज्य वस्त्रान्तरितं वामाङ्गुष्ठाङ्गुलीधृतम्| न स्रंसते चलति वा वर्त्मैवं सर्वतस्ततः| मण्डलाग्रेण तर्त्तिर्यक्कृत्वा शस्त्रपदाङ्कितम्| लिखेत्तेनैव पत्रैर्वा शाकशोफालिकादिजैः| फेनेन तोयशशोर्वा पिचुना प्रमृजन्नसृक्| स्थिते रक्ते सुलिखितं सक्षौद्रैः प्रतिसारयेत्| यथास्वमुक्तैरनु च प्रक्षाल्योष्णेन वारिणा| घृतेन सिक्तमभ्यक्तं बध्नीयान्मधुसर्पिषा| ऊर्ध्वाधः कर्णयोर्दत्वा पिण्डी च यवसक्तुभिः| तृतीयेऽहनि मुक्तस्य परिषेकं यथायथम्| कुर्याच्चतुर्थे नस्यादीन् मुञ्चेदेवाह्नि पञ्चमे||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sulikhitavartmalakShaNam (16) · Śloka 16
সমং নখনিভং শোফকণ্ডূঘর্ষাদ্যপীডিতম্| বিদ্যাত্ সুলিখিতং বর্ত্ম ...................||১৬||
समं नखनिभं शोफकण्डूघर्षाद्यपीडितम्| विद्यात् सुलिखितं वर्त्म ...................||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asamyaglikhite kriyA ati lekhane upacArAshca (17) · Śloka 17
.............................. লিখেদ্ভূযো বিপর্যযে| রুক্পক্ষ্মবর্ত্মশতনস্রংসনান্যতিলেখনাত্| স্নেহস্বেদাদিকস্তস্মিন্নিষ্টো বাতহরঃ ক্রমঃ| অভ্যজ্য নবনীতেন শ্বেতলোধ্রং প্রলেপযেত্| এরণ্ডমূলকল্কেন পুটপাকং পচেত্ততঃ| স্বিত্রং প্রক্ষালিতং শুষ্কং চূর্ণিতং পোট্টলীকৃতম্| স্ত্রিযাঃ ক্ষীরে ছগল্যা বা মৃদিতং নেত্রসেচনম্| শালিতণ্ডুলকল্কেন লিপ্তং তদ্বত্ পরিষ্কৃতম্| কুর্যান্নেত্রেঽতিলিখিতে মৃদিতং দধিমস্তুনা| কেবলেনাপি বা সেকং মস্তুনা জাঙ্গলাশিনঃ||১৭||
.............................. लिखेद्भूयो विपर्यये| रुक्पक्ष्मवर्त्मशतनस्रंसनान्यतिलेखनात्| स्नेहस्वेदादिकस्तस्मिन्निष्टो वातहरः क्रमः| अभ्यज्य नवनीतेन श्वेतलोध्रं प्रलेपयेत्| एरण्डमूलकल्केन पुटपाकं पचेत्ततः| स्वित्रं प्रक्षालितं शुष्कं चूर्णितं पोट्टलीकृतम्| स्त्रियाः क्षीरे छगल्या वा मृदितं नेत्रसेचनम्| शालितण्डुलकल्केन लिप्तं तद्वत् परिष्कृतम्| कुर्यान्नेत्रेऽतिलिखिते मृदितं दधिमस्तुना| केवलेनापि वा सेकं मस्तुना जाङ्गलाशिनः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BedanaM taduttarakarma ca (12) · Śloka 12
ভেদ্যাংস্তু ব্রীহিবক্ত্রেণ বিভিদ্য কঠিনোন্নতান্| নিষ্পীডযেদনু বিধিঃ শেষঃ স্যাত্তত্র পূর্ববত্||১৮|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে বর্ত্মরোগ প্রতিষেধো নাম দ্বাদশোঽধ্যাযঃ||১২||
भेद्यांस्तु व्रीहिवक्त्रेण बिभिद्य कठिनोन्नतान्| निष्पीडयेदनु विधिः शेषः स्यात्तत्र पूर्ववत्||१८|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे वर्त्मरोग प्रतिषेधो नाम द्वादशोऽध्यायः||१२||
🔊 Audio coming soon