Adhikarana atha timirapratiShedho nAma ShoDasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതസ്തിമിരപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातस्तिमिरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timirANAM ghorarUpatvam (2) · Śloka 2
തിമിരം കാചതാം യാതി കാചോऽപ്യാന്ധ്യമുപേക്ഷയാ| നേത്രരോഗേഷ്വതോ ഘോരം തിമിരം സാധയേദ്രുതമ്||൨||
तिमिरं काचतां याति काचोऽप्यान्ध्यमुपेक्षया| नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेद्रुतम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdighRutam (3) · Śloka 3
തുലാം പചേത ജീവന്ത്യാ ദ്രോണേऽപാം പാദശേഷിതേ| തത്ക്വാഥേ ദ്വിഗുണക്ഷീരം ഘ്രുതപ്രസ്ഥം വിപാചയേത്| പ്രപൌണ്ഡരീകകാകോലീപിപ്പലീലോധ്രസൈന്ധവൈഃ| ശതാഹ്വാമധുകദ്രാക്ഷാസിതാദാരുഫലത്രയൈഃ| കാര്ഷികൈര്നിശി തത്പീതം തിമിരാപഹരം പരമ്||൩||
तुलां पचेत जीवन्त्या द्रोणेऽपां पादशेषिते| तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घ्रुतप्रस्थं विपाचयेत्| प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीलोध्रसैन्धवैः| शताह्वामधुकद्राक्षासितादारुफलत्रयैः| कार्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana drAkShAdighRutam (4) · Śloka 4
ദ്രാക്ഷാചന്ദനമഞ്ജിഷ്ഠകാകോലീദ്വയജീവകൈഃ| സിതാശതാവരീമേദാപുണ്ഡ്രാഹ്വമധുകോത്പലൈഃ| പച്ചേജ്ജീര്ണഘൃതപ്രസ്ഥം സമക്ഷീരം പിചൂന്മിതൈഃ| ഹന്തി തച്ഛുക്ലതിമിരരക്തരാജീശിരോരുജഃ||൪||
द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठकाकोलीद्वयजीवकैः| सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः| पच्चेज्जीर्णघृतप्रस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः| हन्ति तच्छुक्लतिमिररक्तराजीशिरोरुजः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdighRutam (5) · Śloka 5
പടോലനിമ്ബകടുകാദാര്വീസേവ്യവരാവൃഷമ്| സധന്വയാസത്രായന്തീപര്പടം പാലികം പൃഥക്| പ്രസ്ഥമാമലകാനാം ച ക്വാഥയേദര്മണേऽമ്ഭസഃ| തദാഢകേऽര്ധപലികൈഃ പിഷ്ടൈഃ പ്രസ്ഥം ഘൃതാത്പചേത്| മുസ്തഭൂനിമ്ബയഷ്ട്യാഹ്വകുടജോദീവ്യചന്ദനൈഃ| സവ്യോഷചവ്യൈസ്തത്സര്പിര്ഘ്രാണകര്ണാക്ഷിരോഗജിത്| വിദ്രധിജ്വരദുഷ്ടാരുര്വിസര്പാപചികുഷ്ഠനുത്| വിശേഷാച്ഛുക്ലതിമിരനക്താന്ധ്യോഷ്ണാമ്ലദാഹഹൃത്||൫||
पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम्| सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्| प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेदर्मणेऽम्भसः| तदाढकेऽर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात्पचेत्| मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटजोदीव्यचन्दनैः| सव्योषचव्यैस्तत्सर्पिर्घ्राणकर्णाक्षिरोगजित्| विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत्| विशेषाच्छुक्लतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana traiphalaM ghRutam (6) · Śloka 6
ത്രിഫലാऽഷ്ടപലം ക്വാഥ്യം പാദശേഷം ജലാഢകേ| തേന തുല്യപയസ്കേന ത്രിഫലാപലകല്കവാന്| അര്ധപ്രസ്ഥേ ഘൃതാത്സിദ്ധഃ സിതയാ മാക്ഷികേണ വാ| യുക്തം പിബേത്തത്തിമിരി തദ്യുക്തം വാ വരാരസമ്||൬||
त्रिफलाऽष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके| तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्| अर्धप्रस्थे घृतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा| युक्तं पिबेत्तत्तिमिरि तद्युक्तं वा वरारसम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAtraiPalaM GRutam (7) · Śloka 7
യഷ്ടീമധുദ്വികാകോലീവ്യാഘ്രീകൃഷ്ണാമൃതോത്പലൈഃ| പാലികൈഃ സസിതാദ്രാക്ഷൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥം പചേത് സമൈഃ| അജാക്ഷീരവരാവാസാമാര്കവസ്വരസൈഃ പൃഥക്| മഹാത്രൈഫലമിത്യേതത പരം ദൃഷ്ടിവികാരജിത്||൭||
यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः| पालिकैः ससिताद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत् समैः| अजाक्षीरवरावासामार्कवस्वरसैः पृथक्| महात्रैफलमित्येतत परं दृष्टिविकारजित्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAprayogaH (8) · Śloka 8
ത്രൈഫലേനാഥ ഹവിഷാ ലിഹാനസ്ത്രിഫലാം നിശി| യഷ്ടീമധുകസംയുക്താം മധുനാ ച പരിപ്ലുതാമ്| മാസമേകം ഹിതാഹാരഃ പിബന്നാമല്കോദകമ്| സൌപര്ണം ലഭതേ ചക്ഷുരിത്യാഹ ഭഗവാന് നിമിഃ||൮||
त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि| यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्| मासमेकं हिताहारः पिबन्नामल्कोदकम्| सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान् निमिः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAsambaddhaprayogAntarANi (9) · Śloka 9
ഗവ്യം ഘൃതം ലോഹരജോഭാജനേ ബാദരേ സ്ഥിതമ്| ത്രിഫലാചൂര്ണസഹിതം പീതം തിമിരനാശനമ്| പുരാണം ച സിതാഭീരുയഷ്ടീമധുകചൂര്ണവത്| നിഷിക്തമഗ്നിവര്ണൈര്വാ ജീര്ണം സര്പിരയോഗുഡൈഃ| ഹേമരൂപ്യായസൈശ്ചൂര്ണൈര്യുക്താം വാ ത്രിഫലാം പൃഥക്| ഘൃതക്ഷൌദ്രാന്വിതാമദ്യാത്കേവലാം വാ വിചൂര്ണിതാമ്| താപ്യായസ്ത്രിഫലാചൂര്ണം മധുജീര്ണഘൃതദ്രുതമ്| ലോഹപാത്രേ സ്ഥിതം മാംസം മാഷരാശൌ ച ഭക്ഷയേത്| സക്തൂന് വാദ്യാത്സസര്പിഷ്കാം ത്രിഫലാചൂര്ണസംയുതാന്| ഭുഞ്ജീത വാ സുസിദ്ധേന സൂപേനാമലകൈഃ സഹ| പ്രാതര്ഭക്തസ്യ വാ പൂര്വമദ്യാത്പഥ്യാം പൃഥക്പൃഥക്| മൃദ്വീകാശര്കരാക്ഷൌദ്രൈഃ സതതം തിമിരാതുരഃ||൯||
गव्यं घृतं लोहरजोभाजने बादरे स्थितम्| त्रिफलाचूर्णसहितं पीतं तिमिरनाशनम्| पुराणं च सिताभीरुयष्टीमधुकचूर्णवत्| निषिक्तमग्निवर्णैर्वा जीर्णं सर्पिरयोगुडैः| हेमरूप्यायसैश्चूर्णैर्युक्तां वा त्रिफलां पृथक्| घृतक्षौद्रान्वितामद्यात्केवलां वा विचूर्णिताम्| ताप्यायस्त्रिफलाचूर्णं मधुजीर्णघृतद्रुतम्| लोहपात्रे स्थितं मांसं माषराशौ च भक्षयेत्| सक्तून् वाद्यात्ससर्पिष्कां त्रिफलाचूर्णसंयुतान्| भुञ्जीत वा सुसिद्धेन सूपेनामलकैः सह| प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वमद्यात्पथ्यां पृथक्पृथक्| मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timiraghnaM nAvanam (10) · Śloka 10
ക്വാഥോസനാത് ഭൃങ്ഗരസസ്തൈലം കാലതിലോദ്ഭവമ്| ലോഹപാത്രേ തദേകത്ര സാധിതം നാവനം ഹിതമ്||൧൦||
क्वाथोसनात् भृङ्गरसस्तैलं कालतिलोद्भवम्| लोहपात्रे तदेकत्र साधितं नावनं हितम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (11) · Śloka 11
സ്രോതോജാംശാംശ്ചതുഷ്ഷഷ്ടിം ഹേമായോരുപ്യതാമ്രകൈഃ| യുക്താന് പ്രത്യേകമേകാംശൈരന്ധമൂഷോദരസ്ഥിതാന്| ധ്മാപയിത്വാ സമാവൃത്തം തതസ്തച്ച നിഷേചയേത്| രസസ്കന്ധകഷായേണ സപ്തകൃത്വഃ പൃഥക്പൃഥക്| വൈഡൂര്യമുക്താശങ്ഖാനാം ത്രിഭിര്ഭാഗൈര്യുതം തതഃ| ചൂര്ണാഞ്ജനം പ്രയുഞ്ജീത തത്സര്വം തിമിരാപഹമ്||൧൧||
स्रोतोजांशांश्चतुष्षष्टिं हेमायोरुप्यताम्रकैः| युक्तान् प्रत्येकमेकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्| ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत्| रसस्कन्धकषायेण सप्तकृत्वः पृथक्पृथक्| वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः| चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वं तिमिरापहम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparaM cUrNA~jjanam (12) · Śloka 12
നിര്ദഗ്ധം ബദരാങ്ഗാരൈസ്തുത്ഥം ചേത്ഥം നിശോചിതമ്| ക്രമാദജാപയഃ സര്പിഃ ക്ഷൌദ്രസ്തസ്മാത് പലദ്വയമ്| കാര്ഷികൈസ്താപ്യമരിചസ്രോതോജകടുകാനതൈഃ| യുക്തം പലേന യഷ്ട്യാശ്ച മൂഷാന്തര്ധ്മാതചൂര്ണിതമ്| ഹന്തി കാചാര്മനക്താന്ധ്യരക്തരാജീഃ സുശീലിതഃ| ചൂര്ണോ വിശേഷാത്തിമിരം ഭാസ്കരോ ഭാസ്കരോ യഥാ||൧൨||
निर्दग्धं बदराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निशोचितम्| क्रमादजापयः सर्पिः क्षौद्रस्तस्मात् पलद्वयम्| कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः| युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम्| हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलितः| चूर्णो विशेषात्तिमिरं भास्करो भास्करो यथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhAvatI varttiH (13) · Śloka 13
മനോഹ്വാസൈന്ധവവ്യോഷശങ്ഖനാഭീരസാഞ്ജനമ്| കതകം ചന്ദനം ഫേനോ വിഡങ്ഗാനി സിതോപലാ| കുക്കുടാണ്ഡകപാലഞ്ച ജലപിഷ്ടാ സുഖാവതീ| ഹന്ത്യേഷാ മധുനാ ഘൃഷ്ടാ കാചതൈമിര്യശുക്ലകാന്||൧൩||
मनोह्वासैन्धवव्योषशङ्खनाभीरसाञ्जनम्| कतकं चन्दनं फेनो विडङ्गानि सितोपला| कुक्कुटाण्डकपालञ्च जलपिष्टा सुखावती| हन्त्येषा मधुना घृष्टा काचतैमिर्यशुक्लकान्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRuShTipradA varttiH (14) · Śloka 14
ത്രിഫലാകുക്കുടാണ്ഡത്വക്കാസീസമയസോ രജഃ| നീലോത്പലം വിഡങ്ഗാനി ഫേനം ച സരിതാം പതേഃ| ആജേന പയസാ പിഷ്ട്വാ ലേപയേത്താമ്രഭാജനമ്| സപ്തരാത്രേ ഗതേ ഭൂയഃ പിഷ്ടം ക്ഷീരേണ വര്ത്തയേത്| ഏഷാ ദൃഷ്ടിപ്രദാ വര്ത്തിരപി സ്യാദ്ഭിന്നചക്ഷുഷഃ||൧൪||
त्रिफलाकुक्कुटाण्डत्वक्कासीसमयसो रजः| नीलोत्पलं विडङ्गानि फेनं च सरितां पतेः| आजेन पयसा पिष्ट्वा लेपयेत्ताम्रभाजनम्| सप्तरात्रे गते भूयः पिष्टं क्षीरेण वर्त्तयेत्| एषा दृष्टिप्रदा वर्त्तिरपि स्याद्भिन्नचक्षुषः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAgavati timire~a~jjanadvayam (15) · Śloka 15
അഞ്ജനം കൃഷ്ണസര്പാസ്യേ നിഹിതം കുശവേഷ്ടിതേ| തതസ്തതഃ സമുദ്ധൃത്യ മാസാത്സഞ്ചൂര്ണയേത് സഹ| സുമനഃ ക്ഷാരകൈഃ ശുഷ്കൈരര്ധാംശൈഃ സൈന്ധവേന ച| പ്രയോജയേദ്രാഗവതി തിമിരേ തദ്വരാഞ്ജനമ്| പയസാ ത്രയമേതച്ച ചൂര്ണയിത്വാ സുഭാവിതമ്||൧൫||
अञ्जनं कृष्णसर्पास्ये निहितं कुशवेष्टिते| ततस्ततः समुद्धृत्य मासात्सञ्चूर्णयेत् सह| सुमनः क्षारकैः शुष्कैरर्धांशैः सैन्धवेन च| प्रयोजयेद्रागवति तिमिरे तद्वराञ्जनम्| पयसा त्रयमेतच्च चूर्णयित्वा सुभावितम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratidoShaM sAdhanopakramaH (16) · Śloka 16
സാമാന്യം സാധനം ത്വേതത്പ്രതിദോഷമതഃ ശ്രുണു||൧൬||
सामान्यं साधनं त्वेतत्प्रतिदोषमतः श्रुणु||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajatimiracikitsA (17) · Śloka 17
വാതജേ തിമിരേ തത്ര ദശമൂലാമ്ഭസാ ഘൃതമ്| ക്ഷീരേ ചതുര്ഗുണേ ശ്രേഷ്ഠാകല്കപക്വം പിബേത്തതഃ| ത്രിഫലാപഞ്ചമൂലാനാം കഷായം ക്ഷീരസംയുതമ്| ഏരണ്ഡതൈലസംയുക്തം യോജയേത വിരേചനമ്| ശങ്ഖിനീതില്വകശ്യാമാദന്തീര്നിഷ്ക്വാഥ്യ വാ ജലേ| ത്രിവൃത്കല്കപ്രതീവാപം തേന പക്വം ഘൃതം പിബേത്| പ്രപൌണ്ഡരീകബൃഹതീബലാനലദസൈന്ധവൈഃ| ദാരുബില്വാഢകീകൃഷ്ണാഹരിദ്രാമധുയഷ്ടിഭിഃ| സിദ്ധം ചതുര്ഗുണക്ഷീരം തൈലം നസ്തോ നിഷേചയേത്| സിതൈരണ്ഡജടാസിംഹീഫലദാരുനിശാനതൈഃ| ശതാഹ്വാബില്വമൂലൈശ്ച തൈലം പക്വം പയോന്വിതമ്| നസ്യം സര്വോര്ധ്വജത്രൂത്ഥവാതശ്ലേഷ്മാമയാര്തിഷു| വസാഞ്ജനേ വാ വൈയാഘ്രീ വരാഹീ വാ പ്രശസ്യതേ| ഗൃധ്രാഹികുക്കുടോത്ഥാ വാ മധുകേനാന്വിതാ പൃഥക്| പ്രത്യഞ്ജനം ച സ്രോതോജം രസക്ഷീരഘൃതൈഃ ക്രമാത്| നിഷിക്തം പൂര്വവദ്യോജ്യം തിമിരഘ്നമനുത്തമമ്| ന ചേദേവം ശമം യാതി തതസ്തര്പണമാചരേത്| ശതാഹ്വാകുഷ്ഠനലദകാകോലീദ്വയയഷ്ടിഭിഃ| പ്രപൌണ്ഡരീകസരലപിപ്പലീദേവദാരുഭിഃ| സര്പിരഷ്ടഗുണക്ഷീരം പക്വം തര്പണമുത്തമമ്| പ്രസാദനം സ്നേഹനം ച പുടപാകം പ്രയോജയേത്| വാതപീനസവച്ചാത്ര നിരൂഹം സാനുവാസനമ്||൧൭||
वातजे तिमिरे तत्र दशमूलाम्भसा घृतम्| क्षीरे चतुर्गुणे श्रेष्ठाकल्कपक्वं पिबेत्ततः| त्रिफलापञ्चमूलानां कषायं क्षीरसंयुतम्| एरण्डतैलसंयुक्तं योजयेत विरेचनम्| शङ्खिनीतिल्वकश्यामादन्तीर्निष्क्वाथ्य वा जले| त्रिवृत्कल्कप्रतीवापं तेन पक्वं घृतं पिबेत्| प्रपौण्डरीकबृहतीबलानलदसैन्धवैः| दारुबिल्वाढकीकृष्णाहरिद्रामधुयष्टिभिः| सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं तैलं नस्तो निषेचयेत्| सितैरण्डजटासिंहीफलदारुनिशानतैः| शताह्वाबिल्वमूलैश्च तैलं पक्वं पयोन्वितम्| नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातश्लेष्मामयार्तिषु| वसाञ्जने वा वैयाघ्री वराही वा प्रशस्यते| गृध्राहिकुक्कुटोत्था वा मधुकेनान्विता पृथक्| प्रत्यञ्जनं च स्रोतोजं रसक्षीरघृतैः क्रमात्| निषिक्तं पूर्ववद्योज्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्| न चेदेवं शमं याति ततस्तर्पणमाचरेत्| शताह्वाकुष्ठनलदकाकोलीद्वययष्टिभिः| प्रपौण्डरीकसरलपिप्पलीदेवदारुभिः| सर्पिरष्टगुणक्षीरं पक्वं तर्पणमुत्तमम्| प्रसादनं स्नेहनं च पुटपाकं प्रयोजयेत्| वातपीनसवच्चात्र निरूहं सानुवासनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajatimiracikitsA (18) · Śloka 18
പിത്തജേ തിമിരേ സര്പിര്ജീവനീയഫലത്രയൈഃ| വിപാചിതം പായയിത്വാ സ്നിഗ്ധസ്യ വ്യധയേത്സിരാമ്| ശര്കരൈലാത്രിവൃച്ചൂര്ണൈര്മധുയുക്തൈവിരിചയേത്| മഞ്ജിഷ്ഠാലോധ്രമധുകശാരിവാചന്ദനൈഃ ശ്രൃതമ്| ജലം സശര്കരാസ്തന്യം നേത്രസേകേ പ്രശസ്യതേ| സ്തന്യം വാ പദ്മകോശീരക്ഷീരിവൃക്ഷാങ്കുരൈഃ ശ്രൃതമ്| തപ്തൈര്നിര്വാപിതം സര്പിരസകൃല്ലോഹപിണ്ഡകൈഃ| വിമര്ദിതസിതാദ്രാക്ഷം ഹിമം തച്ചാക്ഷിസേചനമ്| ശീതാനാലേപസേകാദീന് മുഖേ മൂര്ധ്നി ച ശീലയേത്| ശാരിവാപദ്മകോശീരമുസ്താശാവരചന്ദനൈഃ| വര്ത്തിഃ ശസ്താഞ്ജനേ ചൂര്ണസ്തഥാ പദ്മോത്പലാഞ്ജനൈഃ| സനാഗപുഷ്പകര്പൂരയഷ്ട്യാഹ്വസ്വര്ണഗൈരികൈഃ| നസ്യം ചാജ്യം ശ്രൃതം ക്ഷീരജീവനീയസിതോത്പലൈഃ| ലോധ്രമൂര്വാപ്രപുണ്ഡ്രാഹ്വമാംസീയഷ്ട്യാഹ്വചന്ദനൈ| സോശീരൈഃ സാധിതം സര്പിഃ സക്ഷീരം തര്പണേ ഹിതമ്| ഏഭിരേവൌഷധൈശ്ഛാഗേ പക്വേ യകൃതി തദ്രസേ| പൂര്വവത് പുടപാകശ്ച കാര്യസ്തിമിരനാശനഃ||൧൮||
पित्तजे तिमिरे सर्पिर्जीवनीयफलत्रयैः| विपाचितं पाययित्वा स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम्| शर्करैलात्रिवृच्चूर्णैर्मधुयुक्तैविरिचयेत्| मञ्जिष्ठालोध्रमधुकशारिवाचन्दनैः श्रृतम्| जलं सशर्करास्तन्यं नेत्रसेके प्रशस्यते| स्तन्यं वा पद्मकोशीरक्षीरिवृक्षाङ्कुरैः श्रृतम्| तप्तैर्निर्वापितं सर्पिरसकृल्लोहपिण्डकैः| विमर्दितसिताद्राक्षं हिमं तच्चाक्षिसेचनम्| शीतानालेपसेकादीन् मुखे मूर्ध्नि च शीलयेत्| शारिवापद्मकोशीरमुस्ताशावरचन्दनैः| वर्त्तिः शस्ताञ्जने चूर्णस्तथा पद्मोत्पलाञ्जनैः| सनागपुष्पकर्पूरयष्ट्याह्वस्वर्णगैरिकैः| नस्यं चाज्यं श्रृतं क्षीरजीवनीयसितोत्पलैः| लोध्रमूर्वाप्रपुण्ड्राह्वमांसीयष्ट्याह्वचन्दनै| सोशीरैः साधितं सर्पिः सक्षीरं तर्पणे हितम्| एभिरेवौषधैश्छागे पक्वे यकृति तद्रसे| पूर्ववत् पुटपाकश्च कार्यस्तिमिरनाशनः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPajatimiracikitsA (19) · Śloka 19
ശ്ലേഷ്മോദ്ഭവേऽമൃതാക്വഥവരാകണശ്രൃതം ഘൃതമ്| വിധ്യേത് സിരാം പീതവതോ ദദ്യാച്ചാനുവിരേചനമ്| ക്വാഥം പൂഗാഭയാശുണ്ഠീകൃഷ്ണാകുമ്ഭനികുമ്ഭജമ്| കരഞ്ജകട്ഫലവചാത്രിഫലാപഞ്ചകോലകൈഃ| സദാര്വീകൈഃ പയോയുക്തം സിദ്ധം തൈലം ച നാവനമ്| ശങ്ഖപ്രിയങ്ഗുനൈപാലീകടുത്രികഫലത്രികൈഃ| ദൃഗ്വൈമല്യായ വിമലാ വര്ത്തിഃ സ്യാത്കോകിലാ പുനഃ| കൃഷ്ണലോഹരജോവ്യോഷസൈന്ധവത്രിഫലാഞ്ജനൈഃ| പീതാഖ്യാ ദ്വിനിശാകുഷ്ഠനതപത്രകണോഷണൈഃ| പത്രപീതാവരാവ്യോഷശിലാലനതസൈന്ധവൈഃ| മനോഹ്വാശങ്ഖസിന്ധൂത്ഥമരിചൈസ്തൈമിരം ജയേത്| വര്ത്തിഃ പ്രഗാഢമപ്യാശു ശുക്ലപില്ലാമയാര്മ ച| താലീസപാഠാകിണിഹീവേല്ലമാംസീനിശാഭയൈഃ| പിഷ്ടൈഃ ക്ഷീരിദ്രുമക്വാഥേ ഘൃതം സിദ്ധം ച തര്പണമ്| പുടപാകം ച പിശിതൈര്ജാങ്ഗലൈഃ സൈന്ധവാന്വിതൈഃ| സപിപ്പലീമധുഘൃതൈഃ കല്കിതൈഃ പ്രാഗിവാചരേത്| ശിഗ്രുപത്രൈര്ജലസ്വിന്നൈഃ കാര്യഃ സ്വേദശ്ച മാത്രയാ||൧൯||
श्लेष्मोद्भवेऽमृताक्वथवराकणश्रृतं घृतम्| विध्येत् सिरां पीतवतो दद्याच्चानुविरेचनम्| क्वाथं पूगाभयाशुण्ठीकृष्णाकुम्भनिकुम्भजम्| करञ्जकट्फलवचात्रिफलापञ्चकोलकैः| सदार्वीकैः पयोयुक्तं सिद्धं तैलं च नावनम्| शङ्खप्रियङ्गुनैपालीकटुत्रिकफलत्रिकैः| दृग्वैमल्याय विमला वर्त्तिः स्यात्कोकिला पुनः| कृष्णलोहरजोव्योषसैन्धवत्रिफलाञ्जनैः| पीताख्या द्विनिशाकुष्ठनतपत्रकणोषणैः| पत्रपीतावराव्योषशिलालनतसैन्धवैः| मनोह्वाशङ्खसिन्धूत्थमरिचैस्तैमिरं जयेत्| वर्त्तिः प्रगाढमप्याशु शुक्लपिल्लामयार्म च| तालीसपाठाकिणिहीवेल्लमांसीनिशाभयैः| पिष्टैः क्षीरिद्रुमक्वाथे घृतं सिद्धं च तर्पणम्| पुटपाकं च पिशितैर्जाङ्गलैः सैन्धवान्वितैः| सपिप्पलीमधुघृतैः कल्कितैः प्रागिवाचरेत्| शिग्रुपत्रैर्जलस्विन्नैः कार्यः स्वेदश्च मात्रया||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajatimiracikitsA (20) · Śloka 20
രക്തജേ പിത്തവത് കാര്യമ്...................||൨൦||
रक्तजे पित्तवत् कार्यम्...................||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajatimiracikitsA (21) · Śloka 21
..................സന്നിപാതേ യഥോല്ബണാമ്| വ്യാഘ്രര്ശ്യഗോശിഖിവസാ യവക്വാഥപയോയുതാ| ദൂര്വാമധുകകല്കേന വിപക്വാ തര്പണേ ഹിതാ| യഷ്ട്യനന്താദ്വിബൃഹതീപിപ്പലീലവണദ്വയൈഃ| സലോഹചന്ദനൈഃ പക്വം യകൃതാ ശല്യകസ്യ ച| മൃഗഗോധാശശാനാം ച പുടപാകം പ്രകല്പയേത്| ദദ്യാദുശീരനിര്യൂഹേ ചൂര്ണിതം കണസൈന്ധവമ്| തത്സ്രുതം സഘൃതം ഭൂയഃ പചേത് ക്ഷൌദ്രം ക്ഷിപേദ്ധനേ| ശീതേ ചാസ്മിന് ഹിതമിദം സര്വജേ തിമിരേऽഞ്ജനമ്| കുഷ്ഠം വാ ശര്കരോപേതമാന്തരിക്ഷേണ വാരിണ| നിഷ്ക്വാഥ്യം സര്പിക്ഷൌദ്രാഭ്യാം സംസൃഷ്ടം പ്രാഗിവാഞ്ജനമ്| സ്രോതോऽഞ്ജനം സസൌവീരം വേഷ്ടയിത്വാऽജമേദസാ| വടപത്രൈരനു തഥാ ദര്ഭൈഃ കൃഷ്ണമൃദാऽനു ച| ഗോമയാനലപക്വം തത് പ്രശസ്തം ചൂര്ണമഞ്ജനമ്| ഉരഭ്രശല്യകശ്വാവിണ്മാര്ജാരശിഖിജന്മഭിഃ| വസാഭിര്വിധിനാനേന യോഗാ യോജ്യാഃ പൃഥക്പൃഥക്| വടപ്രരോഹമധുകദൂര്വാലോധ്രതിലോത്പലൈഃ| പയോമ്ബുപിഷ്ടൈഃ സഘൃതൈഃ ശിരോവക്ത്രം ച ലേപയേത്| കുര്യാച്ഛിരഃ പരിഷേകമേഭിരേവ പയഃ ശ്രൃതൈഃ||൨൧||
..................सन्निपाते यथोल्बणाम्| व्याघ्रर्श्यगोशिखिवसा यवक्वाथपयोयुता| दूर्वामधुककल्केन विपक्वा तर्पणे हिता| यष्ट्यनन्ताद्विबृहतीपिप्पलीलवणद्वयैः| सलोहचन्दनैः पक्वं यकृता शल्यकस्य च| मृगगोधाशशानां च पुटपाकं प्रकल्पयेत्| दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणसैन्धवम्| तत्स्रुतं सघृतं भूयः पचेत् क्षौद्रं क्षिपेद्धने| शीते चास्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरेऽञ्जनम्| कुष्ठं वा शर्करोपेतमान्तरिक्षेण वारिण| निष्क्वाथ्यं सर्पिक्षौद्राभ्यां संसृष्टं प्रागिवाञ्जनम्| स्रोतोऽञ्जनं ससौवीरं वेष्टयित्वाऽजमेदसा| वटपत्रैरनु तथा दर्भैः कृष्णमृदाऽनु च| गोमयानलपक्वं तत् प्रशस्तं चूर्णमञ्जनम्| उरभ्रशल्यकश्वाविण्मार्जारशिखिजन्मभिः| वसाभिर्विधिनानेन योगा योज्याः पृथक्पृथक्| वटप्ररोहमधुकदूर्वालोध्रतिलोत्पलैः| पयोम्बुपिष्टैः सघृतैः शिरोवक्त्रं च लेपयेत्| कुर्याच्छिरः परिषेकमेभिरेव पयः श्रृतैः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargajatimiracikitsA (22) · Śloka 22
സന്നിപാതേ യദുദിതം ദോഷോദ്രേകം വിഭജ്യ തത്| സംസര്ഗേऽപി പ്രയുഞ്ജീത......................||൨൨||
सन्निपाते यदुदितं दोषोद्रेकं विभज्य तत्| संसर्गेऽपि प्रयुञ्जीत......................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAcacikitsA (23) · Śloka 23
........................കാചേ തിമിരവത് ക്രിയാ| ന തു തത്ര സിരാം വിധ്യേത് ദൃക്സ്ഥിതാ യന്ത്രപീഡതാന്| കുര്യാരാന്ധ്യം മലാ ദദ്യാത്സ്രാവ്യേ ത്വസ്രേ ജലൌകസഃ||൨൩||
........................काचे तिमिरवत् क्रिया| न तु तत्र सिरां विध्येत् दृक्स्थिता यन्त्रपीडतान्| कुर्यारान्ध्यं मला दद्यात्स्राव्ये त्वस्रे जलौकसः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmarAdInAM cikitsA (24) · Śloka 24
ധൂമരാഖ്യാമ്ലപിത്തോഷ്ണവിദാഹേ ജീര്ണസര്പിഷാ| സ്നിഗ്ധം വിരേചയേച്ഛീതൈശ്ശീതൈര്ദിഹ്യാച്ച സര്വതഃ| ഗോശകൃദ്രസദുഗ്ധാജ്യൈര്വിപക്വം ശസ്യതേऽഞ്ജനമ്| സ്വര്ണഗൈരികതാലീസചൂര്ണാവാപാ രസക്രിയാ||൨൪||
धूमराख्याम्लपित्तोष्णविदाहे जीर्णसर्पिषा| स्निग्धं विरेचयेच्छीतैश्शीतैर्दिह्याच्च सर्वतः| गोशकृद्रसदुग्धाज्यैर्विपक्वं शस्यतेऽञ्जनम्| स्वर्णगैरिकतालीसचूर्णावापा रसक्रिया||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niSAndhyatimirayoScikitsA (25) · Śloka 25
പുരാണഗുഡകാസീസപിപ്പലീകട്ഫലാദ്രജഃ| ഭാവിതം ത്രിഫലാമ്ഭോഭിഃ ശുഷ്കം ഗോവിഡ്രസാപ്ലുതമ്| നിശാന്ധ്യതിമിരേ സദ്യോ ഗുലികാ ഹന്തി തത്കൃതാ| ദധ്നാ വിഘൃഷ്ടം മരിചം രാത്ര്യന്ധാഞ്ജനമുത്തമമ്| ഭൃഷ്ടം ഘൃതം കുമ്ഭയോനേഃ പത്രൈഃ പാനേ ച പൂജിതമ്| കാരഞ്ജികോത്പലസ്വര്ണഗൈരികാമ്ഭോജകേസരൈഃ| പോവിഡ്രസേന പിഷ്ടേയം വര്ത്തിര്നക്താന്ധ്യനാശിനീ| ക്ഷൌദ്രജാതീരസാഭ്യാം വാ ദ്വിഹരിദ്രാരസാഞ്ജനൈഃ| അജാമൂത്രേണ വാ കൌന്തീകൃഷ്ണാസ്രോതോജസൈന്ധവഃ| ഗോശകൃദ്രസപിഷ്ടൈര്വാ ദ്വിനിശാപിപ്പലീയുതൈഃ| കാലാനുസാരിതാലീസപത്രയഷ്ട്യാഹ്വനാഗരൈഃ| കണാ വാ കാപിലേ പിത്തേ മാസാര്ധം പരിഭാവിതാ| യകൃത്പിത്തേഷു വാ ഗോധാശശര്ശ്യരുരുബര്ഹിണാമ്| ഖദേച്ച പ്ലീഹയകൃതീ മാഹിഷേ തൈലസര്പിഷാ| ഘൃതേ സിദ്ധാനി ജീവന്ത്യാഃ പല്ലവാനി ച ഭക്ഷയേത്| തഥാऽതിമുക്തകൈരണ്ഡസോഹലാഭീരുജാനി ച||൨൫||
पुराणगुडकासीसपिप्पलीकट्फलाद्रजः| भावितं त्रिफलाम्भोभिः शुष्कं गोविड्रसाप्लुतम्| निशान्ध्यतिमिरे सद्यो गुलिका हन्ति तत्कृता| दध्ना विघृष्टं मरिचं रात्र्यन्धाञ्जनमुत्तमम्| भृष्टं घृतं कुम्भयोनेः पत्रैः पाने च पूजितम्| कारञ्जिकोत्पलस्वर्णगैरिकाम्भोजकेसरैः| पोविड्रसेन पिष्टेयं वर्त्तिर्नक्तान्ध्यनाशिनी| क्षौद्रजातीरसाभ्यां वा द्विहरिद्रारसाञ्जनैः| अजामूत्रेण वा कौन्तीकृष्णास्रोतोजसैन्धवः| गोशकृद्रसपिष्टैर्वा द्विनिशापिप्पलीयुतैः| कालानुसारितालीसपत्रयष्ट्याह्वनागरैः| कणा वा कापिले पित्ते मासार्धं परिभाविता| यकृत्पित्तेषु वा गोधाशशर्श्यरुरुबर्हिणाम्| खदेच्च प्लीहयकृती माहिषे तैलसर्पिषा| घृते सिद्धानि जीवन्त्याः पल्लवानि च भक्षयेत्| तथाऽतिमुक्तकैरण्डसोहलाभीरुजानि च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShiroge pathyApathyam (26) · Śloka 26
വ്രണവച്ചാക്ഷിരോഗേഷു ഭോജ്യാഭോജ്യാനി നിര്ദിശേത്| അവിധാരിതവേഗസ്യ ഭജതോऽഞ്ജനനാവനമ്| ത്യജതഃ ക്രോധശോകൌ ച തിമിരം നാശ്നുതേऽന്തരമ്| ത്രിഫലാമശ്നതോ രാത്രൌ സംസ്കൃതം പിബതോ ഘൃതമ്| ഭുക്ത്വാ ചാപിബതസ്തോയം തിമിരം ലഘു ശാമ്യതി| സുഷഭവ്യം സുകന്യാം ച സ്കന്ദം ച്യവനമശ്വിനൌ| ഷഡോതാന് യഃ സ്മരേന്നിത്യം തസ്യ ചക്ഷുര്ന ഹീയതേ||൨൬||
व्रणवच्चाक्षिरोगेषु भोज्याभोज्यानि निर्दिशेत्| अविधारितवेगस्य भजतोऽञ्जननावनम्| त्यजतः क्रोधशोकौ च तिमिरं नाश्नुतेऽन्तरम्| त्रिफलामश्नतो रात्रौ संस्कृतं पिबतो घृतम्| भुक्त्वा चापिबतस्तोयं तिमिरं लघु शाम्यति| सुषभव्यं सुकन्यां च स्कन्दं च्यवनमश्विनौ| षडोतान् यः स्मरेन्नित्यं तस्य चक्षुर्न हीयते||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BrAmakaM timiram ( timirABAsaH ) (27) · Śloka 27
ചിന്താഭിഘാതഭീശോകരൌക്ഷ്യാമോത്കുടികാസനാത്| വിരേകനസ്യവമനപുടപാകാദിവിഭ്രമാത്| വിദഗ്ധാഹാരവമനാത് ക്ഷുത്തൃഷ്ണാദിവിധാരണാത്| അക്ഷിരോഗാവസാനാശ്ച പശ്യേത്തിമിരരോഗിവത്| യഥാസ്വം തത്ര യുഞ്ജീത ദോഷാദീന് വീക്ഷ്യ ഭൈഷജമ്||൨൭||
चिन्ताभिग़ातभीशोकरौक्ष्यामोत्कुटिकासनात्| विरेकनस्यवमनपुटपाकादिविभ्रमात्| विदग्धाहारवमनात् क्षुत्तृष्णादिविधारणात्| अक्षिरोगावसानाश्च पश्येत्तिमिररोगिवत्| यथास्वं तत्र युञ्जीत दोषादीन् वीक्ष्य भैषजम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaghAtaja timiracikitsA (28) · Śloka 28
സൂര്യോപരാഗാനലവിദ്യുദാദി വിലോകനേനോപഹതേക്ഷണസ്യ| സന്തര്പണം സ്നിഗ്ധഹിമാദി യോജ്യം തഥാഞ്ജംനം ഹേമഘൃതേന ഘൃഷ്ടമ്||൨൮||
सूर्योपरागानलविद्युदादि विलोकनेनोपहतेक्षणस्य| सन्तर्पणं स्निग्धहिमादि योज्यं तथाञ्जंनं हेमघृतेन घृष्टम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShUrakShAyAH praSaMsA (29) · Śloka 29
ചക്ഷൂരക്ഷായാം സര്വകാലം മനുഷ്യൈ- ര്യത്നഃ കര്ത്തവ്യോ ജീവിതേ യാവദിച്ഛാ| വ്യര്ഥോ ലോകോऽയം തുല്യരാത്രിന്ദിവാനാം പുംസാമന്ധാനാം വിദ്യമാനേऽപി വിത്തേ||൨൯||
चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यै- र्यत्नः कर्त्तव्यो जीविते यावदिच्छा| व्यर्थो लोकोऽयं तुल्यरात्रिन्दिवानां पुंसामन्धानां विद्यमानेऽपि वित्ते||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShUrakShA (30-16) · Śloka 16
ത്രിഫലാരുധിരസ്രുതിര്വിശുദ്ധിര്മനസോ നിര്വൃതിരഞ്ജനം സനസ്യമ്| ശകുനാശനതാ സപാദപൂജാ ഘൃതപാനം ച സദൈവ നേത്രരക്ഷാ| അഹിതാദര്ശനാത്സദാ നിവൃത്തിര്ഭൃശഭാസ്വച്ചലസൂക്ഷ്മവീക്ഷണാച്ചം| മുനിനാ നിമിനോപദിഷ്ടമേതത്പരമം രക്ഷണമീക്ഷണസ്യ പുംസാമ്| തമാലതുടികുങ്കുമാന്യസിതമുത്പലം പിപ്പലീ സിതാഞ്ജനമയോരജോമരിചകാകമാചീത്വചഃ| സയഷ്ടിമധുകാഞ്ജനാന്യുദധിഫേനമക്ഷ്യാമയേ ഷ്വനുത്തമമതോऽഞ്ജനം വിമലമാശു തൈമിര്യഹൃത്||൩൦|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാവഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ തിമിരപ്രതിഷേധോ നാമ ഷോഡശോऽധ്യായഃ||൧൬||
त्रिफलारुधिरस्रुतिर्विशुद्धिर्मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम्| शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा| अहितादर्शनात्सदा निवृत्तिर्भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्चं| मुनिना निमिनोपदिष्टमेतत्परमं रक्षणमीक्षणस्य पुंसाम्| तमालतुटिकुङ्कुमान्यसितमुत्पलं पिप्पली सिताञ्जनमयोरजोमरिचकाकमाचीत्वचः| सयष्टिमधुकाञ्जनान्युदधिफेनमक्ष्यामये ष्वनुत्तममतोऽञ्जनं विमलमाशु तैमिर्यहृत्||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे तिमिरप्रतिषेधो नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon