16. timirapratiṣēdhaḥ

Adhikarana atha timirapratiShedho nAma ShoDasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1

અથાતસ્તિમિરપ્રતિષેધં નામાધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ| ઇતિ હ સ્માહુરાત્રેયાદયો મહર્ષયઃ||૧||

Adhikarana timirANAM ghorarUpatvam (2) · Śloka 2

તિમિરં કાચતાં યાતિ કાચોઽપ્યાન્ધ્યમુપેક્ષયા| નેત્રરોગેષ્વતો ઘોરં તિમિરં સાધયેદ્રુતમ્||૨||

Adhikarana jIvantyAdighRutam (3) · Śloka 3

તુલાં પચેત જીવન્ત્યા દ્રોણેઽપાં પાદશેષિતે| તત્ક્વાથે દ્વિગુણક્ષીરં ઘ્રુતપ્રસ્થં વિપાચયેત્| પ્રપૌણ્ડરીકકાકોલીપિપ્પલીલોધ્રસૈન્ધવૈઃ| શતાહ્વામધુકદ્રાક્ષાસિતાદારુફલત્રયૈઃ| કાર્ષિકૈર્નિશિ તત્પીતં તિમિરાપહરં પરમ્||૩||

Adhikarana drAkShAdighRutam (4) · Śloka 4

દ્રાક્ષાચન્દનમઞ્જિષ્ઠકાકોલીદ્વયજીવકૈઃ| સિતાશતાવરીમેદાપુણ્ડ્રાહ્વમધુકોત્પલૈઃ| પચ્ચેજ્જીર્ણઘૃતપ્રસ્થં સમક્ષીરં પિચૂન્મિતૈઃ| હન્તિ તચ્છુક્લતિમિરરક્તરાજીશિરોરુજઃ||૪||

Adhikarana paTolAdighRutam (5) · Śloka 5

પટોલનિમ્બકટુકાદાર્વીસેવ્યવરાવૃષમ્| સધન્વયાસત્રાયન્તીપર્પટં પાલિકં પૃથક્| પ્રસ્થમામલકાનાં ચ ક્વાથયેદર્મણેઽમ્ભસઃ| તદાઢકેઽર્ધપલિકૈઃ પિષ્ટૈઃ પ્રસ્થં ઘૃતાત્પચેત્| મુસ્તભૂનિમ્બયષ્ટ્યાહ્વકુટજોદીવ્યચન્દનૈઃ| સવ્યોષચવ્યૈસ્તત્સર્પિર્ઘ્રાણકર્ણાક્ષિરોગજિત્| વિદ્રધિજ્વરદુષ્ટારુર્વિસર્પાપચિકુષ્ઠનુત્| વિશેષાચ્છુક્લતિમિરનક્તાન્ધ્યોષ્ણામ્લદાહહૃત્||૫||

Adhikarana traiphalaM ghRutam (6) · Śloka 6

ત્રિફલાઽષ્ટપલં ક્વાથ્યં પાદશેષં જલાઢકે| તેન તુલ્યપયસ્કેન ત્રિફલાપલકલ્કવાન્| અર્ધપ્રસ્થે ઘૃતાત્સિદ્ધઃ સિતયા માક્ષિકેણ વા| યુક્તં પિબેત્તત્તિમિરિ તદ્યુક્તં વા વરારસમ્||૬||

Adhikarana mahAtraiPalaM GRutam (7) · Śloka 7

યષ્ટીમધુદ્વિકાકોલીવ્યાઘ્રીકૃષ્ણામૃતોત્પલૈઃ| પાલિકૈઃ સસિતાદ્રાક્ષૈર્ઘૃતપ્રસ્થં પચેત્ સમૈઃ| અજાક્ષીરવરાવાસામાર્કવસ્વરસૈઃ પૃથક્| મહાત્રૈફલમિત્યેતત પરં દૃષ્ટિવિકારજિત્||૭||

Adhikarana triPalAprayogaH (8) · Śloka 8

ત્રૈફલેનાથ હવિષા લિહાનસ્ત્રિફલાં નિશિ| યષ્ટીમધુકસંયુક્તાં મધુના ચ પરિપ્લુતામ્| માસમેકં હિતાહારઃ પિબન્નામલ્કોદકમ્| સૌપર્ણં લભતે ચક્ષુરિત્યાહ ભગવાન્ નિમિઃ||૮||

Adhikarana triPalAsambaddhaprayogAntarANi (9) · Śloka 9

ગવ્યં ઘૃતં લોહરજોભાજને બાદરે સ્થિતમ્| ત્રિફલાચૂર્ણસહિતં પીતં તિમિરનાશનમ્| પુરાણં ચ સિતાભીરુયષ્ટીમધુકચૂર્ણવત્| નિષિક્તમગ્નિવર્ણૈર્વા જીર્ણં સર્પિરયોગુડૈઃ| હેમરૂપ્યાયસૈશ્ચૂર્ણૈર્યુક્તાં વા ત્રિફલાં પૃથક્| ઘૃતક્ષૌદ્રાન્વિતામદ્યાત્કેવલાં વા વિચૂર્ણિતામ્| તાપ્યાયસ્ત્રિફલાચૂર્ણં મધુજીર્ણઘૃતદ્રુતમ્| લોહપાત્રે સ્થિતં માંસં માષરાશૌ ચ ભક્ષયેત્| સક્તૂન્ વાદ્યાત્સસર્પિષ્કાં ત્રિફલાચૂર્ણસંયુતાન્| ભુઞ્જીત વા સુસિદ્ધેન સૂપેનામલકૈઃ સહ| પ્રાતર્ભક્તસ્ય વા પૂર્વમદ્યાત્પથ્યાં પૃથક્પૃથક્| મૃદ્વીકાશર્કરાક્ષૌદ્રૈઃ સતતં તિમિરાતુરઃ||૯||

Adhikarana timiraghnaM nAvanam (10) · Śloka 10

ક્વાથોસનાત્ ભૃઙ્ગરસસ્તૈલં કાલતિલોદ્ભવમ્| લોહપાત્રે તદેકત્ર સાધિતં નાવનં હિતમ્||૧૦||

Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (11) · Śloka 11

સ્રોતોજાંશાંશ્ચતુષ્ષષ્ટિં હેમાયોરુપ્યતામ્રકૈઃ| યુક્તાન્ પ્રત્યેકમેકાંશૈરન્ધમૂષોદરસ્થિતાન્| ધ્માપયિત્વા સમાવૃત્તં તતસ્તચ્ચ નિષેચયેત્| રસસ્કન્ધકષાયેણ સપ્તકૃત્વઃ પૃથક્પૃથક્| વૈડૂર્યમુક્તાશઙ્ખાનાં ત્રિભિર્ભાગૈર્યુતં તતઃ| ચૂર્ણાઞ્જનં પ્રયુઞ્જીત તત્સર્વં તિમિરાપહમ્||૧૧||

Adhikarana aparaM cUrNA~jjanam (12) · Śloka 12

નિર્દગ્ધં બદરાઙ્ગારૈસ્તુત્થં ચેત્થં નિશોચિતમ્| ક્રમાદજાપયઃ સર્પિઃ ક્ષૌદ્રસ્તસ્માત્ પલદ્વયમ્| કાર્ષિકૈસ્તાપ્યમરિચસ્રોતોજકટુકાનતૈઃ| યુક્તં પલેન યષ્ટ્યાશ્ચ મૂષાન્તર્ધ્માતચૂર્ણિતમ્| હન્તિ કાચાર્મનક્તાન્ધ્યરક્તરાજીઃ સુશીલિતઃ| ચૂર્ણો વિશેષાત્તિમિરં ભાસ્કરો ભાસ્કરો યથા||૧૨||

Adhikarana sukhAvatI varttiH (13) · Śloka 13

મનોહ્વાસૈન્ધવવ્યોષશઙ્ખનાભીરસાઞ્જનમ્| કતકં ચન્દનં ફેનો વિડઙ્ગાનિ સિતોપલા| કુક્કુટાણ્ડકપાલઞ્ચ જલપિષ્ટા સુખાવતી| હન્ત્યેષા મધુના ઘૃષ્ટા કાચતૈમિર્યશુક્લકાન્||૧૩||

Adhikarana dRuShTipradA varttiH (14) · Śloka 14

ત્રિફલાકુક્કુટાણ્ડત્વક્કાસીસમયસો રજઃ| નીલોત્પલં વિડઙ્ગાનિ ફેનં ચ સરિતાં પતેઃ| આજેન પયસા પિષ્ટ્વા લેપયેત્તામ્રભાજનમ્| સપ્તરાત્રે ગતે ભૂયઃ પિષ્ટં ક્ષીરેણ વર્ત્તયેત્| એષા દૃષ્ટિપ્રદા વર્ત્તિરપિ સ્યાદ્ભિન્નચક્ષુષઃ||૧૪||

Adhikarana rAgavati timire~a~jjanadvayam (15) · Śloka 15

અઞ્જનં કૃષ્ણસર્પાસ્યે નિહિતં કુશવેષ્ટિતે| તતસ્તતઃ સમુદ્ધૃત્ય માસાત્સઞ્ચૂર્ણયેત્ સહ| સુમનઃ ક્ષારકૈઃ શુષ્કૈરર્ધાંશૈઃ સૈન્ધવેન ચ| પ્રયોજયેદ્રાગવતિ તિમિરે તદ્વરાઞ્જનમ્| પયસા ત્રયમેતચ્ચ ચૂર્ણયિત્વા સુભાવિતમ્||૧૫||

Adhikarana pratidoShaM sAdhanopakramaH (16) · Śloka 16

સામાન્યં સાધનં ત્વેતત્પ્રતિદોષમતઃ શ્રુણુ||૧૬||

Adhikarana vAtajatimiracikitsA (17) · Śloka 17

વાતજે તિમિરે તત્ર દશમૂલામ્ભસા ઘૃતમ્| ક્ષીરે ચતુર્ગુણે શ્રેષ્ઠાકલ્કપક્વં પિબેત્તતઃ| ત્રિફલાપઞ્ચમૂલાનાં કષાયં ક્ષીરસંયુતમ્| એરણ્ડતૈલસંયુક્તં યોજયેત વિરેચનમ્| શઙ્ખિનીતિલ્વકશ્યામાદન્તીર્નિષ્ક્વાથ્ય વા જલે| ત્રિવૃત્કલ્કપ્રતીવાપં તેન પક્વં ઘૃતં પિબેત્| પ્રપૌણ્ડરીકબૃહતીબલાનલદસૈન્ધવૈઃ| દારુબિલ્વાઢકીકૃષ્ણાહરિદ્રામધુયષ્ટિભિઃ| સિદ્ધં ચતુર્ગુણક્ષીરં તૈલં નસ્તો નિષેચયેત્| સિતૈરણ્ડજટાસિંહીફલદારુનિશાનતૈઃ| શતાહ્વાબિલ્વમૂલૈશ્ચ તૈલં પક્વં પયોન્વિતમ્| નસ્યં સર્વોર્ધ્વજત્રૂત્થવાતશ્લેષ્મામયાર્તિષુ| વસાઞ્જને વા વૈયાઘ્રી વરાહી વા પ્રશસ્યતે| ગૃધ્રાહિકુક્કુટોત્થા વા મધુકેનાન્વિતા પૃથક્| પ્રત્યઞ્જનં ચ સ્રોતોજં રસક્ષીરઘૃતૈઃ ક્રમાત્| નિષિક્તં પૂર્વવદ્યોજ્યં તિમિરઘ્નમનુત્તમમ્| ન ચેદેવં શમં યાતિ તતસ્તર્પણમાચરેત્| શતાહ્વાકુષ્ઠનલદકાકોલીદ્વયયષ્ટિભિઃ| પ્રપૌણ્ડરીકસરલપિપ્પલીદેવદારુભિઃ| સર્પિરષ્ટગુણક્ષીરં પક્વં તર્પણમુત્તમમ્| પ્રસાદનં સ્નેહનં ચ પુટપાકં પ્રયોજયેત્| વાતપીનસવચ્ચાત્ર નિરૂહં સાનુવાસનમ્||૧૭||

Adhikarana pittajatimiracikitsA (18) · Śloka 18

પિત્તજે તિમિરે સર્પિર્જીવનીયફલત્રયૈઃ| વિપાચિતં પાયયિત્વા સ્નિગ્ધસ્ય વ્યધયેત્સિરામ્| શર્કરૈલાત્રિવૃચ્ચૂર્ણૈર્મધુયુક્તૈવિરિચયેત્| મઞ્જિષ્ઠાલોધ્રમધુકશારિવાચન્દનૈઃ શ્રૃતમ્| જલં સશર્કરાસ્તન્યં નેત્રસેકે પ્રશસ્યતે| સ્તન્યં વા પદ્મકોશીરક્ષીરિવૃક્ષાઙ્કુરૈઃ શ્રૃતમ્| તપ્તૈર્નિર્વાપિતં સર્પિરસકૃલ્લોહપિણ્ડકૈઃ| વિમર્દિતસિતાદ્રાક્ષં હિમં તચ્ચાક્ષિસેચનમ્| શીતાનાલેપસેકાદીન્ મુખે મૂર્ધ્નિ ચ શીલયેત્| શારિવાપદ્મકોશીરમુસ્તાશાવરચન્દનૈઃ| વર્ત્તિઃ શસ્તાઞ્જને ચૂર્ણસ્તથા પદ્મોત્પલાઞ્જનૈઃ| સનાગપુષ્પકર્પૂરયષ્ટ્યાહ્વસ્વર્ણગૈરિકૈઃ| નસ્યં ચાજ્યં શ્રૃતં ક્ષીરજીવનીયસિતોત્પલૈઃ| લોધ્રમૂર્વાપ્રપુણ્ડ્રાહ્વમાંસીયષ્ટ્યાહ્વચન્દનૈ| સોશીરૈઃ સાધિતં સર્પિઃ સક્ષીરં તર્પણે હિતમ્| એભિરેવૌષધૈશ્છાગે પક્વે યકૃતિ તદ્રસે| પૂર્વવત્ પુટપાકશ્ચ કાર્યસ્તિમિરનાશનઃ||૧૮||

Adhikarana kaPajatimiracikitsA (19) · Śloka 19

શ્લેષ્મોદ્ભવેઽમૃતાક્વથવરાકણશ્રૃતં ઘૃતમ્| વિધ્યેત્ સિરાં પીતવતો દદ્યાચ્ચાનુવિરેચનમ્| ક્વાથં પૂગાભયાશુણ્ઠીકૃષ્ણાકુમ્ભનિકુમ્ભજમ્| કરઞ્જકટ્ફલવચાત્રિફલાપઞ્ચકોલકૈઃ| સદાર્વીકૈઃ પયોયુક્તં સિદ્ધં તૈલં ચ નાવનમ્| શઙ્ખપ્રિયઙ્ગુનૈપાલીકટુત્રિકફલત્રિકૈઃ| દૃગ્વૈમલ્યાય વિમલા વર્ત્તિઃ સ્યાત્કોકિલા પુનઃ| કૃષ્ણલોહરજોવ્યોષસૈન્ધવત્રિફલાઞ્જનૈઃ| પીતાખ્યા દ્વિનિશાકુષ્ઠનતપત્રકણોષણૈઃ| પત્રપીતાવરાવ્યોષશિલાલનતસૈન્ધવૈઃ| મનોહ્વાશઙ્ખસિન્ધૂત્થમરિચૈસ્તૈમિરં જયેત્| વર્ત્તિઃ પ્રગાઢમપ્યાશુ શુક્લપિલ્લામયાર્મ ચ| તાલીસપાઠાકિણિહીવેલ્લમાંસીનિશાભયૈઃ| પિષ્ટૈઃ ક્ષીરિદ્રુમક્વાથે ઘૃતં સિદ્ધં ચ તર્પણમ્| પુટપાકં ચ પિશિતૈર્જાઙ્ગલૈઃ સૈન્ધવાન્વિતૈઃ| સપિપ્પલીમધુઘૃતૈઃ કલ્કિતૈઃ પ્રાગિવાચરેત્| શિગ્રુપત્રૈર્જલસ્વિન્નૈઃ કાર્યઃ સ્વેદશ્ચ માત્રયા||૧૯||

Adhikarana raktajatimiracikitsA (20) · Śloka 20

રક્તજે પિત્તવત્ કાર્યમ્...................||૨૦||

Adhikarana sannipAtajatimiracikitsA (21) · Śloka 21

..................સન્નિપાતે યથોલ્બણામ્| વ્યાઘ્રર્શ્યગોશિખિવસા યવક્વાથપયોયુતા| દૂર્વામધુકકલ્કેન વિપક્વા તર્પણે હિતા| યષ્ટ્યનન્તાદ્વિબૃહતીપિપ્પલીલવણદ્વયૈઃ| સલોહચન્દનૈઃ પક્વં યકૃતા શલ્યકસ્ય ચ| મૃગગોધાશશાનાં ચ પુટપાકં પ્રકલ્પયેત્| દદ્યાદુશીરનિર્યૂહે ચૂર્ણિતં કણસૈન્ધવમ્| તત્સ્રુતં સઘૃતં ભૂયઃ પચેત્ ક્ષૌદ્રં ક્ષિપેદ્ધને| શીતે ચાસ્મિન્ હિતમિદં સર્વજે તિમિરેઽઞ્જનમ્| કુષ્ઠં વા શર્કરોપેતમાન્તરિક્ષેણ વારિણ| નિષ્ક્વાથ્યં સર્પિક્ષૌદ્રાભ્યાં સંસૃષ્ટં પ્રાગિવાઞ્જનમ્| સ્રોતોઽઞ્જનં સસૌવીરં વેષ્ટયિત્વાઽજમેદસા| વટપત્રૈરનુ તથા દર્ભૈઃ કૃષ્ણમૃદાઽનુ ચ| ગોમયાનલપક્વં તત્ પ્રશસ્તં ચૂર્ણમઞ્જનમ્| ઉરભ્રશલ્યકશ્વાવિણ્માર્જારશિખિજન્મભિઃ| વસાભિર્વિધિનાનેન યોગા યોજ્યાઃ પૃથક્પૃથક્| વટપ્રરોહમધુકદૂર્વાલોધ્રતિલોત્પલૈઃ| પયોમ્બુપિષ્ટૈઃ સઘૃતૈઃ શિરોવક્ત્રં ચ લેપયેત્| કુર્યાચ્છિરઃ પરિષેકમેભિરેવ પયઃ શ્રૃતૈઃ||૨૧||

Adhikarana saMsargajatimiracikitsA (22) · Śloka 22

સન્નિપાતે યદુદિતં દોષોદ્રેકં વિભજ્ય તત્| સંસર્ગેઽપિ પ્રયુઞ્જીત......................||૨૨||

Adhikarana kAcacikitsA (23) · Śloka 23

........................કાચે તિમિરવત્ ક્રિયા| ન તુ તત્ર સિરાં વિધ્યેત્ દૃક્સ્થિતા યન્ત્રપીડતાન્| કુર્યારાન્ધ્યં મલા દદ્યાત્સ્રાવ્યે ત્વસ્રે જલૌકસઃ||૨૩||

Adhikarana dhUmarAdInAM cikitsA (24) · Śloka 24

ધૂમરાખ્યામ્લપિત્તોષ્ણવિદાહે જીર્ણસર્પિષા| સ્નિગ્ધં વિરેચયેચ્છીતૈશ્શીતૈર્દિહ્યાચ્ચ સર્વતઃ| ગોશકૃદ્રસદુગ્ધાજ્યૈર્વિપક્વં શસ્યતેઽઞ્જનમ્| સ્વર્ણગૈરિકતાલીસચૂર્ણાવાપા રસક્રિયા||૨૪||

Adhikarana niSAndhyatimirayoScikitsA (25) · Śloka 25

પુરાણગુડકાસીસપિપ્પલીકટ્ફલાદ્રજઃ| ભાવિતં ત્રિફલામ્ભોભિઃ શુષ્કં ગોવિડ્રસાપ્લુતમ્| નિશાન્ધ્યતિમિરે સદ્યો ગુલિકા હન્તિ તત્કૃતા| દધ્ના વિઘૃષ્ટં મરિચં રાત્ર્યન્ધાઞ્જનમુત્તમમ્| ભૃષ્ટં ઘૃતં કુમ્ભયોનેઃ પત્રૈઃ પાને ચ પૂજિતમ્| કારઞ્જિકોત્પલસ્વર્ણગૈરિકામ્ભોજકેસરૈઃ| પોવિડ્રસેન પિષ્ટેયં વર્ત્તિર્નક્તાન્ધ્યનાશિની| ક્ષૌદ્રજાતીરસાભ્યાં વા દ્વિહરિદ્રારસાઞ્જનૈઃ| અજામૂત્રેણ વા કૌન્તીકૃષ્ણાસ્રોતોજસૈન્ધવઃ| ગોશકૃદ્રસપિષ્ટૈર્વા દ્વિનિશાપિપ્પલીયુતૈઃ| કાલાનુસારિતાલીસપત્રયષ્ટ્યાહ્વનાગરૈઃ| કણા વા કાપિલે પિત્તે માસાર્ધં પરિભાવિતા| યકૃત્પિત્તેષુ વા ગોધાશશર્શ્યરુરુબર્હિણામ્| ખદેચ્ચ પ્લીહયકૃતી માહિષે તૈલસર્પિષા| ઘૃતે સિદ્ધાનિ જીવન્ત્યાઃ પલ્લવાનિ ચ ભક્ષયેત્| તથાઽતિમુક્તકૈરણ્ડસોહલાભીરુજાનિ ચ||૨૫||

Adhikarana akShiroge pathyApathyam (26) · Śloka 26

વ્રણવચ્ચાક્ષિરોગેષુ ભોજ્યાભોજ્યાનિ નિર્દિશેત્| અવિધારિતવેગસ્ય ભજતોઽઞ્જનનાવનમ્| ત્યજતઃ ક્રોધશોકૌ ચ તિમિરં નાશ્નુતેઽન્તરમ્| ત્રિફલામશ્નતો રાત્રૌ સંસ્કૃતં પિબતો ઘૃતમ્| ભુક્ત્વા ચાપિબતસ્તોયં તિમિરં લઘુ શામ્યતિ| સુષભવ્યં સુકન્યાં ચ સ્કન્દં ચ્યવનમશ્વિનૌ| ષડોતાન્ યઃ સ્મરેન્નિત્યં તસ્ય ચક્ષુર્ન હીયતે||૨૬||

Adhikarana BrAmakaM timiram ( timirABAsaH ) (27) · Śloka 27

ચિન્તાભિઘાતભીશોકરૌક્ષ્યામોત્કુટિકાસનાત્| વિરેકનસ્યવમનપુટપાકાદિવિભ્રમાત્| વિદગ્ધાહારવમનાત્ ક્ષુત્તૃષ્ણાદિવિધારણાત્| અક્ષિરોગાવસાનાશ્ચ પશ્યેત્તિમિરરોગિવત્| યથાસ્વં તત્ર યુઞ્જીત દોષાદીન્ વીક્ષ્ય ભૈષજમ્||૨૭||

Adhikarana upaghAtaja timiracikitsA (28) · Śloka 28

સૂર્યોપરાગાનલવિદ્યુદાદિ વિલોકનેનોપહતેક્ષણસ્ય| સન્તર્પણં સ્નિગ્ધહિમાદિ યોજ્યં તથાઞ્જંનં હેમઘૃતેન ઘૃષ્ટમ્||૨૮||

Adhikarana cakShUrakShAyAH praSaMsA (29) · Śloka 29

ચક્ષૂરક્ષાયાં સર્વકાલં મનુષ્યૈ- ર્યત્નઃ કર્ત્તવ્યો જીવિતે યાવદિચ્છા| વ્યર્થો લોકોઽયં તુલ્યરાત્રિન્દિવાનાં પુંસામન્ધાનાં વિદ્યમાનેઽપિ વિત્તે||૨૯||

Adhikarana cakShUrakShA (30-16) · Śloka 16

ત્રિફલારુધિરસ્રુતિર્વિશુદ્ધિર્મનસો નિર્વૃતિરઞ્જનં સનસ્યમ્| શકુનાશનતા સપાદપૂજા ઘૃતપાનં ચ સદૈવ નેત્રરક્ષા| અહિતાદર્શનાત્સદા નિવૃત્તિર્ભૃશભાસ્વચ્ચલસૂક્ષ્મવીક્ષણાચ્ચં| મુનિના નિમિનોપદિષ્ટમેતત્પરમં રક્ષણમીક્ષણસ્ય પુંસામ્| તમાલતુટિકુઙ્કુમાન્યસિતમુત્પલં પિપ્પલી સિતાઞ્જનમયોરજોમરિચકાકમાચીત્વચઃ| સયષ્ટિમધુકાઞ્જનાન્યુદધિફેનમક્ષ્યામયે ષ્વનુત્તમમતોઽઞ્જનં વિમલમાશુ તૈમિર્યહૃત્||૩૦|| ઇતિ વૈદ્યપતિસિંહગુપ્તસ્ય સૂનોર્વાગ્ભટસ્ય કૃતાવષ્ટાઙ્ગસંગ્રહસંહિતાયામુત્તરતન્ત્રે તિમિરપ્રતિષેધો નામ ષોડશોઽધ્યાયઃ||૧૬||