Adhikarana atha timirapratiShedho nAma ShoDasho~adhyAyaH - pratij~jA (1) · Śloka 1
অথাতস্তিমিরপ্রতিষেধং নামাধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ| ইতি হ স্মাহুরাত্রেযাদযো মহর্ষযঃ||১||
अथातस्तिमिरप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timirANAM ghorarUpatvam (2) · Śloka 2
তিমিরং কাচতাং যাতি কাচোঽপ্যান্ধ্যমুপেক্ষযা| নেত্ররোগেষ্বতো ঘোরং তিমিরং সাধযেদ্রুতম্||২||
तिमिरं काचतां याति काचोऽप्यान्ध्यमुपेक्षया| नेत्ररोगेष्वतो घोरं तिमिरं साधयेद्रुतम्||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jIvantyAdighRutam (3) · Śloka 3
তুলাং পচেত জীবন্ত্যা দ্রোণেঽপাং পাদশেষিতে| তত্ক্বাথে দ্বিগুণক্ষীরং ঘ্রুতপ্রস্থং বিপাচযেত্| প্রপৌণ্ডরীককাকোলীপিপ্পলীলোধ্রসৈন্ধবৈঃ| শতাহ্বামধুকদ্রাক্ষাসিতাদারুফলত্রযৈঃ| কার্ষিকৈর্নিশি তত্পীতং তিমিরাপহরং পরম্||৩||
तुलां पचेत जीवन्त्या द्रोणेऽपां पादशेषिते| तत्क्वाथे द्विगुणक्षीरं घ्रुतप्रस्थं विपाचयेत्| प्रपौण्डरीककाकोलीपिप्पलीलोध्रसैन्धवैः| शताह्वामधुकद्राक्षासितादारुफलत्रयैः| कार्षिकैर्निशि तत्पीतं तिमिरापहरं परम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana drAkShAdighRutam (4) · Śloka 4
দ্রাক্ষাচন্দনমঞ্জিষ্ঠকাকোলীদ্বযজীবকৈঃ| সিতাশতাবরীমেদাপুণ্ড্রাহ্বমধুকোত্পলৈঃ| পচ্চেজ্জীর্ণঘৃতপ্রস্থং সমক্ষীরং পিচূন্মিতৈঃ| হন্তি তচ্ছুক্লতিমিররক্তরাজীশিরোরুজঃ||৪||
द्राक्षाचन्दनमञ्जिष्ठकाकोलीद्वयजीवकैः| सिताशतावरीमेदापुण्ड्राह्वमधुकोत्पलैः| पच्चेज्जीर्णघृतप्रस्थं समक्षीरं पिचून्मितैः| हन्ति तच्छुक्लतिमिररक्तराजीशिरोरुजः||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana paTolAdighRutam (5) · Śloka 5
পটোলনিম্বকটুকাদার্বীসেব্যবরাবৃষম্| সধন্বযাসত্রাযন্তীপর্পটং পালিকং পৃথক্| প্রস্থমামলকানাং চ ক্বাথযেদর্মণেঽম্ভসঃ| তদাঢকেঽর্ধপলিকৈঃ পিষ্টৈঃ প্রস্থং ঘৃতাত্পচেত্| মুস্তভূনিম্বযষ্ট্যাহ্বকুটজোদীব্যচন্দনৈঃ| সব্যোষচব্যৈস্তত্সর্পির্ঘ্রাণকর্ণাক্ষিরোগজিত্| বিদ্রধিজ্বরদুষ্টারুর্বিসর্পাপচিকুষ্ঠনুত্| বিশেষাচ্ছুক্লতিমিরনক্তান্ধ্যোষ্ণাম্লদাহহৃত্||৫||
पटोलनिम्बकटुकादार्वीसेव्यवरावृषम्| सधन्वयासत्रायन्तीपर्पटं पालिकं पृथक्| प्रस्थमामलकानां च क्वाथयेदर्मणेऽम्भसः| तदाढकेऽर्धपलिकैः पिष्टैः प्रस्थं घृतात्पचेत्| मुस्तभूनिम्बयष्ट्याह्वकुटजोदीव्यचन्दनैः| सव्योषचव्यैस्तत्सर्पिर्घ्राणकर्णाक्षिरोगजित्| विद्रधिज्वरदुष्टारुर्विसर्पापचिकुष्ठनुत्| विशेषाच्छुक्लतिमिरनक्तान्ध्योष्णाम्लदाहहृत्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana traiphalaM ghRutam (6) · Śloka 6
ত্রিফলাঽষ্টপলং ক্বাথ্যং পাদশেষং জলাঢকে| তেন তুল্যপযস্কেন ত্রিফলাপলকল্কবান্| অর্ধপ্রস্থে ঘৃতাত্সিদ্ধঃ সিতযা মাক্ষিকেণ বা| যুক্তং পিবেত্তত্তিমিরি তদ্যুক্তং বা বরারসম্||৬||
त्रिफलाऽष्टपलं क्वाथ्यं पादशेषं जलाढके| तेन तुल्यपयस्केन त्रिफलापलकल्कवान्| अर्धप्रस्थे घृतात्सिद्धः सितया माक्षिकेण वा| युक्तं पिबेत्तत्तिमिरि तद्युक्तं वा वरारसम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mahAtraiPalaM GRutam (7) · Śloka 7
যষ্টীমধুদ্বিকাকোলীব্যাঘ্রীকৃষ্ণামৃতোত্পলৈঃ| পালিকৈঃ সসিতাদ্রাক্ষৈর্ঘৃতপ্রস্থং পচেত্ সমৈঃ| অজাক্ষীরবরাবাসামার্কবস্বরসৈঃ পৃথক্| মহাত্রৈফলমিত্যেতত পরং দৃষ্টিবিকারজিত্||৭||
यष्टीमधुद्विकाकोलीव्याघ्रीकृष्णामृतोत्पलैः| पालिकैः ससिताद्राक्षैर्घृतप्रस्थं पचेत् समैः| अजाक्षीरवरावासामार्कवस्वरसैः पृथक्| महात्रैफलमित्येतत परं दृष्टिविकारजित्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAprayogaH (8) · Śloka 8
ত্রৈফলেনাথ হবিষা লিহানস্ত্রিফলাং নিশি| যষ্টীমধুকসংযুক্তাং মধুনা চ পরিপ্লুতাম্| মাসমেকং হিতাহারঃ পিবন্নামল্কোদকম্| সৌপর্ণং লভতে চক্ষুরিত্যাহ ভগবান্ নিমিঃ||৮||
त्रैफलेनाथ हविषा लिहानस्त्रिफलां निशि| यष्टीमधुकसंयुक्तां मधुना च परिप्लुताम्| मासमेकं हिताहारः पिबन्नामल्कोदकम्| सौपर्णं लभते चक्षुरित्याह भगवान् निमिः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana triPalAsambaddhaprayogAntarANi (9) · Śloka 9
গব্যং ঘৃতং লোহরজোভাজনে বাদরে স্থিতম্| ত্রিফলাচূর্ণসহিতং পীতং তিমিরনাশনম্| পুরাণং চ সিতাভীরুযষ্টীমধুকচূর্ণবত্| নিষিক্তমগ্নিবর্ণৈর্বা জীর্ণং সর্পিরযোগুডৈঃ| হেমরূপ্যাযসৈশ্চূর্ণৈর্যুক্তাং বা ত্রিফলাং পৃথক্| ঘৃতক্ষৌদ্রান্বিতামদ্যাত্কেবলাং বা বিচূর্ণিতাম্| তাপ্যাযস্ত্রিফলাচূর্ণং মধুজীর্ণঘৃতদ্রুতম্| লোহপাত্রে স্থিতং মাংসং মাষরাশৌ চ ভক্ষযেত্| সক্তূন্ বাদ্যাত্সসর্পিষ্কাং ত্রিফলাচূর্ণসংযুতান্| ভুঞ্জীত বা সুসিদ্ধেন সূপেনামলকৈঃ সহ| প্রাতর্ভক্তস্য বা পূর্বমদ্যাত্পথ্যাং পৃথক্পৃথক্| মৃদ্বীকাশর্করাক্ষৌদ্রৈঃ সততং তিমিরাতুরঃ||৯||
गव्यं घृतं लोहरजोभाजने बादरे स्थितम्| त्रिफलाचूर्णसहितं पीतं तिमिरनाशनम्| पुराणं च सिताभीरुयष्टीमधुकचूर्णवत्| निषिक्तमग्निवर्णैर्वा जीर्णं सर्पिरयोगुडैः| हेमरूप्यायसैश्चूर्णैर्युक्तां वा त्रिफलां पृथक्| घृतक्षौद्रान्वितामद्यात्केवलां वा विचूर्णिताम्| ताप्यायस्त्रिफलाचूर्णं मधुजीर्णघृतद्रुतम्| लोहपात्रे स्थितं मांसं माषराशौ च भक्षयेत्| सक्तून् वाद्यात्ससर्पिष्कां त्रिफलाचूर्णसंयुतान्| भुञ्जीत वा सुसिद्धेन सूपेनामलकैः सह| प्रातर्भक्तस्य वा पूर्वमद्यात्पथ्यां पृथक्पृथक्| मृद्वीकाशर्कराक्षौद्रैः सततं तिमिरातुरः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timiraghnaM nAvanam (10) · Śloka 10
ক্বাথোসনাত্ ভৃঙ্গরসস্তৈলং কালতিলোদ্ভবম্| লোহপাত্রে তদেকত্র সাধিতং নাবনং হিতম্||১০||
क्वाथोसनात् भृङ्गरसस्तैलं कालतिलोद्भवम्| लोहपात्रे तदेकत्र साधितं नावनं हितम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana timiraghnaM cUrNA~jjanam (11) · Śloka 11
স্রোতোজাংশাংশ্চতুষ্ষষ্টিং হেমাযোরুপ্যতাম্রকৈঃ| যুক্তান্ প্রত্যেকমেকাংশৈরন্ধমূষোদরস্থিতান্| ধ্মাপযিত্বা সমাবৃত্তং ততস্তচ্চ নিষেচযেত্| রসস্কন্ধকষাযেণ সপ্তকৃত্বঃ পৃথক্পৃথক্| বৈডূর্যমুক্তাশঙ্খানাং ত্রিভির্ভাগৈর্যুতং ততঃ| চূর্ণাঞ্জনং প্রযুঞ্জীত তত্সর্বং তিমিরাপহম্||১১||
स्रोतोजांशांश्चतुष्षष्टिं हेमायोरुप्यताम्रकैः| युक्तान् प्रत्येकमेकांशैरन्धमूषोदरस्थितान्| ध्मापयित्वा समावृत्तं ततस्तच्च निषेचयेत्| रसस्कन्धकषायेण सप्तकृत्वः पृथक्पृथक्| वैडूर्यमुक्ताशङ्खानां त्रिभिर्भागैर्युतं ततः| चूर्णाञ्जनं प्रयुञ्जीत तत्सर्वं तिमिरापहम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparaM cUrNA~jjanam (12) · Śloka 12
নির্দগ্ধং বদরাঙ্গারৈস্তুত্থং চেত্থং নিশোচিতম্| ক্রমাদজাপযঃ সর্পিঃ ক্ষৌদ্রস্তস্মাত্ পলদ্বযম্| কার্ষিকৈস্তাপ্যমরিচস্রোতোজকটুকানতৈঃ| যুক্তং পলেন যষ্ট্যাশ্চ মূষান্তর্ধ্মাতচূর্ণিতম্| হন্তি কাচার্মনক্তান্ধ্যরক্তরাজীঃ সুশীলিতঃ| চূর্ণো বিশেষাত্তিমিরং ভাস্করো ভাস্করো যথা||১২||
निर्दग्धं बदराङ्गारैस्तुत्थं चेत्थं निशोचितम्| क्रमादजापयः सर्पिः क्षौद्रस्तस्मात् पलद्वयम्| कार्षिकैस्ताप्यमरिचस्रोतोजकटुकानतैः| युक्तं पलेन यष्ट्याश्च मूषान्तर्ध्मातचूर्णितम्| हन्ति काचार्मनक्तान्ध्यरक्तराजीः सुशीलितः| चूर्णो विशेषात्तिमिरं भास्करो भास्करो यथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sukhAvatI varttiH (13) · Śloka 13
মনোহ্বাসৈন্ধবব্যোষশঙ্খনাভীরসাঞ্জনম্| কতকং চন্দনং ফেনো বিডঙ্গানি সিতোপলা| কুক্কুটাণ্ডকপালঞ্চ জলপিষ্টা সুখাবতী| হন্ত্যেষা মধুনা ঘৃষ্টা কাচতৈমির্যশুক্লকান্||১৩||
मनोह्वासैन्धवव्योषशङ्खनाभीरसाञ्जनम्| कतकं चन्दनं फेनो विडङ्गानि सितोपला| कुक्कुटाण्डकपालञ्च जलपिष्टा सुखावती| हन्त्येषा मधुना घृष्टा काचतैमिर्यशुक्लकान्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dRuShTipradA varttiH (14) · Śloka 14
ত্রিফলাকুক্কুটাণ্ডত্বক্কাসীসমযসো রজঃ| নীলোত্পলং বিডঙ্গানি ফেনং চ সরিতাং পতেঃ| আজেন পযসা পিষ্ট্বা লেপযেত্তাম্রভাজনম্| সপ্তরাত্রে গতে ভূযঃ পিষ্টং ক্ষীরেণ বর্ত্তযেত্| এষা দৃষ্টিপ্রদা বর্ত্তিরপি স্যাদ্ভিন্নচক্ষুষঃ||১৪||
त्रिफलाकुक्कुटाण्डत्वक्कासीसमयसो रजः| नीलोत्पलं विडङ्गानि फेनं च सरितां पतेः| आजेन पयसा पिष्ट्वा लेपयेत्ताम्रभाजनम्| सप्तरात्रे गते भूयः पिष्टं क्षीरेण वर्त्तयेत्| एषा दृष्टिप्रदा वर्त्तिरपि स्याद्भिन्नचक्षुषः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rAgavati timire~a~jjanadvayam (15) · Śloka 15
অঞ্জনং কৃষ্ণসর্পাস্যে নিহিতং কুশবেষ্টিতে| ততস্ততঃ সমুদ্ধৃত্য মাসাত্সঞ্চূর্ণযেত্ সহ| সুমনঃ ক্ষারকৈঃ শুষ্কৈরর্ধাংশৈঃ সৈন্ধবেন চ| প্রযোজযেদ্রাগবতি তিমিরে তদ্বরাঞ্জনম্| পযসা ত্রযমেতচ্চ চূর্ণযিত্বা সুভাবিতম্||১৫||
अञ्जनं कृष्णसर्पास्ये निहितं कुशवेष्टिते| ततस्ततः समुद्धृत्य मासात्सञ्चूर्णयेत् सह| सुमनः क्षारकैः शुष्कैरर्धांशैः सैन्धवेन च| प्रयोजयेद्रागवति तिमिरे तद्वराञ्जनम्| पयसा त्रयमेतच्च चूर्णयित्वा सुभावितम्||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pratidoShaM sAdhanopakramaH (16) · Śloka 16
সামান্যং সাধনং ত্বেতত্প্রতিদোষমতঃ শ্রুণু||১৬||
सामान्यं साधनं त्वेतत्प्रतिदोषमतः श्रुणु||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajatimiracikitsA (17) · Śloka 17
বাতজে তিমিরে তত্র দশমূলাম্ভসা ঘৃতম্| ক্ষীরে চতুর্গুণে শ্রেষ্ঠাকল্কপক্বং পিবেত্ততঃ| ত্রিফলাপঞ্চমূলানাং কষাযং ক্ষীরসংযুতম্| এরণ্ডতৈলসংযুক্তং যোজযেত বিরেচনম্| শঙ্খিনীতিল্বকশ্যামাদন্তীর্নিষ্ক্বাথ্য বা জলে| ত্রিবৃত্কল্কপ্রতীবাপং তেন পক্বং ঘৃতং পিবেত্| প্রপৌণ্ডরীকবৃহতীবলানলদসৈন্ধবৈঃ| দারুবিল্বাঢকীকৃষ্ণাহরিদ্রামধুযষ্টিভিঃ| সিদ্ধং চতুর্গুণক্ষীরং তৈলং নস্তো নিষেচযেত্| সিতৈরণ্ডজটাসিংহীফলদারুনিশানতৈঃ| শতাহ্বাবিল্বমূলৈশ্চ তৈলং পক্বং পযোন্বিতম্| নস্যং সর্বোর্ধ্বজত্রূত্থবাতশ্লেষ্মামযার্তিষু| বসাঞ্জনে বা বৈযাঘ্রী বরাহী বা প্রশস্যতে| গৃধ্রাহিকুক্কুটোত্থা বা মধুকেনান্বিতা পৃথক্| প্রত্যঞ্জনং চ স্রোতোজং রসক্ষীরঘৃতৈঃ ক্রমাত্| নিষিক্তং পূর্ববদ্যোজ্যং তিমিরঘ্নমনুত্তমম্| ন চেদেবং শমং যাতি ততস্তর্পণমাচরেত্| শতাহ্বাকুষ্ঠনলদকাকোলীদ্বযযষ্টিভিঃ| প্রপৌণ্ডরীকসরলপিপ্পলীদেবদারুভিঃ| সর্পিরষ্টগুণক্ষীরং পক্বং তর্পণমুত্তমম্| প্রসাদনং স্নেহনং চ পুটপাকং প্রযোজযেত্| বাতপীনসবচ্চাত্র নিরূহং সানুবাসনম্||১৭||
वातजे तिमिरे तत्र दशमूलाम्भसा घृतम्| क्षीरे चतुर्गुणे श्रेष्ठाकल्कपक्वं पिबेत्ततः| त्रिफलापञ्चमूलानां कषायं क्षीरसंयुतम्| एरण्डतैलसंयुक्तं योजयेत विरेचनम्| शङ्खिनीतिल्वकश्यामादन्तीर्निष्क्वाथ्य वा जले| त्रिवृत्कल्कप्रतीवापं तेन पक्वं घृतं पिबेत्| प्रपौण्डरीकबृहतीबलानलदसैन्धवैः| दारुबिल्वाढकीकृष्णाहरिद्रामधुयष्टिभिः| सिद्धं चतुर्गुणक्षीरं तैलं नस्तो निषेचयेत्| सितैरण्डजटासिंहीफलदारुनिशानतैः| शताह्वाबिल्वमूलैश्च तैलं पक्वं पयोन्वितम्| नस्यं सर्वोर्ध्वजत्रूत्थवातश्लेष्मामयार्तिषु| वसाञ्जने वा वैयाघ्री वराही वा प्रशस्यते| गृध्राहिकुक्कुटोत्था वा मधुकेनान्विता पृथक्| प्रत्यञ्जनं च स्रोतोजं रसक्षीरघृतैः क्रमात्| निषिक्तं पूर्ववद्योज्यं तिमिरघ्नमनुत्तमम्| न चेदेवं शमं याति ततस्तर्पणमाचरेत्| शताह्वाकुष्ठनलदकाकोलीद्वययष्टिभिः| प्रपौण्डरीकसरलपिप्पलीदेवदारुभिः| सर्पिरष्टगुणक्षीरं पक्वं तर्पणमुत्तमम्| प्रसादनं स्नेहनं च पुटपाकं प्रयोजयेत्| वातपीनसवच्चात्र निरूहं सानुवासनम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajatimiracikitsA (18) · Śloka 18
পিত্তজে তিমিরে সর্পির্জীবনীযফলত্রযৈঃ| বিপাচিতং পাযযিত্বা স্নিগ্ধস্য ব্যধযেত্সিরাম্| শর্করৈলাত্রিবৃচ্চূর্ণৈর্মধুযুক্তৈবিরিচযেত্| মঞ্জিষ্ঠালোধ্রমধুকশারিবাচন্দনৈঃ শ্রৃতম্| জলং সশর্করাস্তন্যং নেত্রসেকে প্রশস্যতে| স্তন্যং বা পদ্মকোশীরক্ষীরিবৃক্ষাঙ্কুরৈঃ শ্রৃতম্| তপ্তৈর্নির্বাপিতং সর্পিরসকৃল্লোহপিণ্ডকৈঃ| বিমর্দিতসিতাদ্রাক্ষং হিমং তচ্চাক্ষিসেচনম্| শীতানালেপসেকাদীন্ মুখে মূর্ধ্নি চ শীলযেত্| শারিবাপদ্মকোশীরমুস্তাশাবরচন্দনৈঃ| বর্ত্তিঃ শস্তাঞ্জনে চূর্ণস্তথা পদ্মোত্পলাঞ্জনৈঃ| সনাগপুষ্পকর্পূরযষ্ট্যাহ্বস্বর্ণগৈরিকৈঃ| নস্যং চাজ্যং শ্রৃতং ক্ষীরজীবনীযসিতোত্পলৈঃ| লোধ্রমূর্বাপ্রপুণ্ড্রাহ্বমাংসীযষ্ট্যাহ্বচন্দনৈ| সোশীরৈঃ সাধিতং সর্পিঃ সক্ষীরং তর্পণে হিতম্| এভিরেবৌষধৈশ্ছাগে পক্বে যকৃতি তদ্রসে| পূর্ববত্ পুটপাকশ্চ কার্যস্তিমিরনাশনঃ||১৮||
पित्तजे तिमिरे सर्पिर्जीवनीयफलत्रयैः| विपाचितं पाययित्वा स्निग्धस्य व्यधयेत्सिराम्| शर्करैलात्रिवृच्चूर्णैर्मधुयुक्तैविरिचयेत्| मञ्जिष्ठालोध्रमधुकशारिवाचन्दनैः श्रृतम्| जलं सशर्करास्तन्यं नेत्रसेके प्रशस्यते| स्तन्यं वा पद्मकोशीरक्षीरिवृक्षाङ्कुरैः श्रृतम्| तप्तैर्निर्वापितं सर्पिरसकृल्लोहपिण्डकैः| विमर्दितसिताद्राक्षं हिमं तच्चाक्षिसेचनम्| शीतानालेपसेकादीन् मुखे मूर्ध्नि च शीलयेत्| शारिवापद्मकोशीरमुस्ताशावरचन्दनैः| वर्त्तिः शस्ताञ्जने चूर्णस्तथा पद्मोत्पलाञ्जनैः| सनागपुष्पकर्पूरयष्ट्याह्वस्वर्णगैरिकैः| नस्यं चाज्यं श्रृतं क्षीरजीवनीयसितोत्पलैः| लोध्रमूर्वाप्रपुण्ड्राह्वमांसीयष्ट्याह्वचन्दनै| सोशीरैः साधितं सर्पिः सक्षीरं तर्पणे हितम्| एभिरेवौषधैश्छागे पक्वे यकृति तद्रसे| पूर्ववत् पुटपाकश्च कार्यस्तिमिरनाशनः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaPajatimiracikitsA (19) · Śloka 19
শ্লেষ্মোদ্ভবেঽমৃতাক্বথবরাকণশ্রৃতং ঘৃতম্| বিধ্যেত্ সিরাং পীতবতো দদ্যাচ্চানুবিরেচনম্| ক্বাথং পূগাভযাশুণ্ঠীকৃষ্ণাকুম্ভনিকুম্ভজম্| করঞ্জকট্ফলবচাত্রিফলাপঞ্চকোলকৈঃ| সদার্বীকৈঃ পযোযুক্তং সিদ্ধং তৈলং চ নাবনম্| শঙ্খপ্রিযঙ্গুনৈপালীকটুত্রিকফলত্রিকৈঃ| দৃগ্বৈমল্যায বিমলা বর্ত্তিঃ স্যাত্কোকিলা পুনঃ| কৃষ্ণলোহরজোব্যোষসৈন্ধবত্রিফলাঞ্জনৈঃ| পীতাখ্যা দ্বিনিশাকুষ্ঠনতপত্রকণোষণৈঃ| পত্রপীতাবরাব্যোষশিলালনতসৈন্ধবৈঃ| মনোহ্বাশঙ্খসিন্ধূত্থমরিচৈস্তৈমিরং জযেত্| বর্ত্তিঃ প্রগাঢমপ্যাশু শুক্লপিল্লামযার্ম চ| তালীসপাঠাকিণিহীবেল্লমাংসীনিশাভযৈঃ| পিষ্টৈঃ ক্ষীরিদ্রুমক্বাথে ঘৃতং সিদ্ধং চ তর্পণম্| পুটপাকং চ পিশিতৈর্জাঙ্গলৈঃ সৈন্ধবান্বিতৈঃ| সপিপ্পলীমধুঘৃতৈঃ কল্কিতৈঃ প্রাগিবাচরেত্| শিগ্রুপত্রৈর্জলস্বিন্নৈঃ কার্যঃ স্বেদশ্চ মাত্রযা||১৯||
श्लेष्मोद्भवेऽमृताक्वथवराकणश्रृतं घृतम्| विध्येत् सिरां पीतवतो दद्याच्चानुविरेचनम्| क्वाथं पूगाभयाशुण्ठीकृष्णाकुम्भनिकुम्भजम्| करञ्जकट्फलवचात्रिफलापञ्चकोलकैः| सदार्वीकैः पयोयुक्तं सिद्धं तैलं च नावनम्| शङ्खप्रियङ्गुनैपालीकटुत्रिकफलत्रिकैः| दृग्वैमल्याय विमला वर्त्तिः स्यात्कोकिला पुनः| कृष्णलोहरजोव्योषसैन्धवत्रिफलाञ्जनैः| पीताख्या द्विनिशाकुष्ठनतपत्रकणोषणैः| पत्रपीतावराव्योषशिलालनतसैन्धवैः| मनोह्वाशङ्खसिन्धूत्थमरिचैस्तैमिरं जयेत्| वर्त्तिः प्रगाढमप्याशु शुक्लपिल्लामयार्म च| तालीसपाठाकिणिहीवेल्लमांसीनिशाभयैः| पिष्टैः क्षीरिद्रुमक्वाथे घृतं सिद्धं च तर्पणम्| पुटपाकं च पिशितैर्जाङ्गलैः सैन्धवान्वितैः| सपिप्पलीमधुघृतैः कल्कितैः प्रागिवाचरेत्| शिग्रुपत्रैर्जलस्विन्नैः कार्यः स्वेदश्च मात्रया||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktajatimiracikitsA (20) · Śloka 20
রক্তজে পিত্তবত্ কার্যম্...................||২০||
रक्तजे पित्तवत् कार्यम्...................||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajatimiracikitsA (21) · Śloka 21
..................সন্নিপাতে যথোল্বণাম্| ব্যাঘ্রর্শ্যগোশিখিবসা যবক্বাথপযোযুতা| দূর্বামধুককল্কেন বিপক্বা তর্পণে হিতা| যষ্ট্যনন্তাদ্বিবৃহতীপিপ্পলীলবণদ্বযৈঃ| সলোহচন্দনৈঃ পক্বং যকৃতা শল্যকস্য চ| মৃগগোধাশশানাং চ পুটপাকং প্রকল্পযেত্| দদ্যাদুশীরনির্যূহে চূর্ণিতং কণসৈন্ধবম্| তত্স্রুতং সঘৃতং ভূযঃ পচেত্ ক্ষৌদ্রং ক্ষিপেদ্ধনে| শীতে চাস্মিন্ হিতমিদং সর্বজে তিমিরেঽঞ্জনম্| কুষ্ঠং বা শর্করোপেতমান্তরিক্ষেণ বারিণ| নিষ্ক্বাথ্যং সর্পিক্ষৌদ্রাভ্যাং সংসৃষ্টং প্রাগিবাঞ্জনম্| স্রোতোঽঞ্জনং সসৌবীরং বেষ্টযিত্বাঽজমেদসা| বটপত্রৈরনু তথা দর্ভৈঃ কৃষ্ণমৃদাঽনু চ| গোমযানলপক্বং তত্ প্রশস্তং চূর্ণমঞ্জনম্| উরভ্রশল্যকশ্বাবিণ্মার্জারশিখিজন্মভিঃ| বসাভির্বিধিনানেন যোগা যোজ্যাঃ পৃথক্পৃথক্| বটপ্ররোহমধুকদূর্বালোধ্রতিলোত্পলৈঃ| পযোম্বুপিষ্টৈঃ সঘৃতৈঃ শিরোবক্ত্রং চ লেপযেত্| কুর্যাচ্ছিরঃ পরিষেকমেভিরেব পযঃ শ্রৃতৈঃ||২১||
..................सन्निपाते यथोल्बणाम्| व्याघ्रर्श्यगोशिखिवसा यवक्वाथपयोयुता| दूर्वामधुककल्केन विपक्वा तर्पणे हिता| यष्ट्यनन्ताद्विबृहतीपिप्पलीलवणद्वयैः| सलोहचन्दनैः पक्वं यकृता शल्यकस्य च| मृगगोधाशशानां च पुटपाकं प्रकल्पयेत्| दद्यादुशीरनिर्यूहे चूर्णितं कणसैन्धवम्| तत्स्रुतं सघृतं भूयः पचेत् क्षौद्रं क्षिपेद्धने| शीते चास्मिन् हितमिदं सर्वजे तिमिरेऽञ्जनम्| कुष्ठं वा शर्करोपेतमान्तरिक्षेण वारिण| निष्क्वाथ्यं सर्पिक्षौद्राभ्यां संसृष्टं प्रागिवाञ्जनम्| स्रोतोऽञ्जनं ससौवीरं वेष्टयित्वाऽजमेदसा| वटपत्रैरनु तथा दर्भैः कृष्णमृदाऽनु च| गोमयानलपक्वं तत् प्रशस्तं चूर्णमञ्जनम्| उरभ्रशल्यकश्वाविण्मार्जारशिखिजन्मभिः| वसाभिर्विधिनानेन योगा योज्याः पृथक्पृथक्| वटप्ररोहमधुकदूर्वालोध्रतिलोत्पलैः| पयोम्बुपिष्टैः सघृतैः शिरोवक्त्रं च लेपयेत्| कुर्याच्छिरः परिषेकमेभिरेव पयः श्रृतैः||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saMsargajatimiracikitsA (22) · Śloka 22
সন্নিপাতে যদুদিতং দোষোদ্রেকং বিভজ্য তত্| সংসর্গেঽপি প্রযুঞ্জীত......................||২২||
सन्निपाते यदुदितं दोषोद्रेकं विभज्य तत्| संसर्गेऽपि प्रयुञ्जीत......................||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAcacikitsA (23) · Śloka 23
........................কাচে তিমিরবত্ ক্রিযা| ন তু তত্র সিরাং বিধ্যেত্ দৃক্স্থিতা যন্ত্রপীডতান্| কুর্যারান্ধ্যং মলা দদ্যাত্স্রাব্যে ত্বস্রে জলৌকসঃ||২৩||
........................काचे तिमिरवत् क्रिया| न तु तत्र सिरां विध्येत् दृक्स्थिता यन्त्रपीडतान्| कुर्यारान्ध्यं मला दद्यात्स्राव्ये त्वस्रे जलौकसः||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhUmarAdInAM cikitsA (24) · Śloka 24
ধূমরাখ্যাম্লপিত্তোষ্ণবিদাহে জীর্ণসর্পিষা| স্নিগ্ধং বিরেচযেচ্ছীতৈশ্শীতৈর্দিহ্যাচ্চ সর্বতঃ| গোশকৃদ্রসদুগ্ধাজ্যৈর্বিপক্বং শস্যতেঽঞ্জনম্| স্বর্ণগৈরিকতালীসচূর্ণাবাপা রসক্রিযা||২৪||
धूमराख्याम्लपित्तोष्णविदाहे जीर्णसर्पिषा| स्निग्धं विरेचयेच्छीतैश्शीतैर्दिह्याच्च सर्वतः| गोशकृद्रसदुग्धाज्यैर्विपक्वं शस्यतेऽञ्जनम्| स्वर्णगैरिकतालीसचूर्णावापा रसक्रिया||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana niSAndhyatimirayoScikitsA (25) · Śloka 25
পুরাণগুডকাসীসপিপ্পলীকট্ফলাদ্রজঃ| ভাবিতং ত্রিফলাম্ভোভিঃ শুষ্কং গোবিড্রসাপ্লুতম্| নিশান্ধ্যতিমিরে সদ্যো গুলিকা হন্তি তত্কৃতা| দধ্না বিঘৃষ্টং মরিচং রাত্র্যন্ধাঞ্জনমুত্তমম্| ভৃষ্টং ঘৃতং কুম্ভযোনেঃ পত্রৈঃ পানে চ পূজিতম্| কারঞ্জিকোত্পলস্বর্ণগৈরিকাম্ভোজকেসরৈঃ| পোবিড্রসেন পিষ্টেযং বর্ত্তির্নক্তান্ধ্যনাশিনী| ক্ষৌদ্রজাতীরসাভ্যাং বা দ্বিহরিদ্রারসাঞ্জনৈঃ| অজামূত্রেণ বা কৌন্তীকৃষ্ণাস্রোতোজসৈন্ধবঃ| গোশকৃদ্রসপিষ্টৈর্বা দ্বিনিশাপিপ্পলীযুতৈঃ| কালানুসারিতালীসপত্রযষ্ট্যাহ্বনাগরৈঃ| কণা বা কাপিলে পিত্তে মাসার্ধং পরিভাবিতা| যকৃত্পিত্তেষু বা গোধাশশর্শ্যরুরুবর্হিণাম্| খদেচ্চ প্লীহযকৃতী মাহিষে তৈলসর্পিষা| ঘৃতে সিদ্ধানি জীবন্ত্যাঃ পল্লবানি চ ভক্ষযেত্| তথাঽতিমুক্তকৈরণ্ডসোহলাভীরুজানি চ||২৫||
पुराणगुडकासीसपिप्पलीकट्फलाद्रजः| भावितं त्रिफलाम्भोभिः शुष्कं गोविड्रसाप्लुतम्| निशान्ध्यतिमिरे सद्यो गुलिका हन्ति तत्कृता| दध्ना विघृष्टं मरिचं रात्र्यन्धाञ्जनमुत्तमम्| भृष्टं घृतं कुम्भयोनेः पत्रैः पाने च पूजितम्| कारञ्जिकोत्पलस्वर्णगैरिकाम्भोजकेसरैः| पोविड्रसेन पिष्टेयं वर्त्तिर्नक्तान्ध्यनाशिनी| क्षौद्रजातीरसाभ्यां वा द्विहरिद्रारसाञ्जनैः| अजामूत्रेण वा कौन्तीकृष्णास्रोतोजसैन्धवः| गोशकृद्रसपिष्टैर्वा द्विनिशापिप्पलीयुतैः| कालानुसारितालीसपत्रयष्ट्याह्वनागरैः| कणा वा कापिले पित्ते मासार्धं परिभाविता| यकृत्पित्तेषु वा गोधाशशर्श्यरुरुबर्हिणाम्| खदेच्च प्लीहयकृती माहिषे तैलसर्पिषा| घृते सिद्धानि जीवन्त्याः पल्लवानि च भक्षयेत्| तथाऽतिमुक्तकैरण्डसोहलाभीरुजानि च||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana akShiroge pathyApathyam (26) · Śloka 26
ব্রণবচ্চাক্ষিরোগেষু ভোজ্যাভোজ্যানি নির্দিশেত্| অবিধারিতবেগস্য ভজতোঽঞ্জননাবনম্| ত্যজতঃ ক্রোধশোকৌ চ তিমিরং নাশ্নুতেঽন্তরম্| ত্রিফলামশ্নতো রাত্রৌ সংস্কৃতং পিবতো ঘৃতম্| ভুক্ত্বা চাপিবতস্তোযং তিমিরং লঘু শাম্যতি| সুষভব্যং সুকন্যাং চ স্কন্দং চ্যবনমশ্বিনৌ| ষডোতান্ যঃ স্মরেন্নিত্যং তস্য চক্ষুর্ন হীযতে||২৬||
व्रणवच्चाक्षिरोगेषु भोज्याभोज्यानि निर्दिशेत्| अविधारितवेगस्य भजतोऽञ्जननावनम्| त्यजतः क्रोधशोकौ च तिमिरं नाश्नुतेऽन्तरम्| त्रिफलामश्नतो रात्रौ संस्कृतं पिबतो घृतम्| भुक्त्वा चापिबतस्तोयं तिमिरं लघु शाम्यति| सुषभव्यं सुकन्यां च स्कन्दं च्यवनमश्विनौ| षडोतान् यः स्मरेन्नित्यं तस्य चक्षुर्न हीयते||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana BrAmakaM timiram ( timirABAsaH ) (27) · Śloka 27
চিন্তাভিঘাতভীশোকরৌক্ষ্যামোত্কুটিকাসনাত্| বিরেকনস্যবমনপুটপাকাদিবিভ্রমাত্| বিদগ্ধাহারবমনাত্ ক্ষুত্তৃষ্ণাদিবিধারণাত্| অক্ষিরোগাবসানাশ্চ পশ্যেত্তিমিররোগিবত্| যথাস্বং তত্র যুঞ্জীত দোষাদীন্ বীক্ষ্য ভৈষজম্||২৭||
चिन्ताभिग़ातभीशोकरौक्ष्यामोत्कुटिकासनात्| विरेकनस्यवमनपुटपाकादिविभ्रमात्| विदग्धाहारवमनात् क्षुत्तृष्णादिविधारणात्| अक्षिरोगावसानाश्च पश्येत्तिमिररोगिवत्| यथास्वं तत्र युञ्जीत दोषादीन् वीक्ष्य भैषजम्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upaghAtaja timiracikitsA (28) · Śloka 28
সূর্যোপরাগানলবিদ্যুদাদি বিলোকনেনোপহতেক্ষণস্য| সন্তর্পণং স্নিগ্ধহিমাদি যোজ্যং তথাঞ্জংনং হেমঘৃতেন ঘৃষ্টম্||২৮||
सूर्योपरागानलविद्युदादि विलोकनेनोपहतेक्षणस्य| सन्तर्पणं स्निग्धहिमादि योज्यं तथाञ्जंनं हेमघृतेन घृष्टम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShUrakShAyAH praSaMsA (29) · Śloka 29
চক্ষূরক্ষাযাং সর্বকালং মনুষ্যৈ- র্যত্নঃ কর্ত্তব্যো জীবিতে যাবদিচ্ছা| ব্যর্থো লোকোঽযং তুল্যরাত্রিন্দিবানাং পুংসামন্ধানাং বিদ্যমানেঽপি বিত্তে||২৯||
चक्षूरक्षायां सर्वकालं मनुष्यै- र्यत्नः कर्त्तव्यो जीविते यावदिच्छा| व्यर्थो लोकोऽयं तुल्यरात्रिन्दिवानां पुंसामन्धानां विद्यमानेऽपि वित्ते||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana cakShUrakShA (30-16) · Śloka 16
ত্রিফলারুধিরস্রুতির্বিশুদ্ধির্মনসো নির্বৃতিরঞ্জনং সনস্যম্| শকুনাশনতা সপাদপূজা ঘৃতপানং চ সদৈব নেত্ররক্ষা| অহিতাদর্শনাত্সদা নিবৃত্তির্ভৃশভাস্বচ্চলসূক্ষ্মবীক্ষণাচ্চং| মুনিনা নিমিনোপদিষ্টমেতত্পরমং রক্ষণমীক্ষণস্য পুংসাম্| তমালতুটিকুঙ্কুমান্যসিতমুত্পলং পিপ্পলী সিতাঞ্জনমযোরজোমরিচকাকমাচীত্বচঃ| সযষ্টিমধুকাঞ্জনান্যুদধিফেনমক্ষ্যামযে ষ্বনুত্তমমতোঽঞ্জনং বিমলমাশু তৈমির্যহৃত্||৩০|| ইতি বৈদ্যপতিসিংহগুপ্তস্য সূনোর্বাগ্ভটস্য কৃতাবষ্টাঙ্গসংগ্রহসংহিতাযামুত্তরতন্ত্রে তিমিরপ্রতিষেধো নাম ষোডশোঽধ্যাযঃ||১৬||
त्रिफलारुधिरस्रुतिर्विशुद्धिर्मनसो निर्वृतिरञ्जनं सनस्यम्| शकुनाशनता सपादपूजा घृतपानं च सदैव नेत्ररक्षा| अहितादर्शनात्सदा निवृत्तिर्भृशभास्वच्चलसूक्ष्मवीक्षणाच्चं| मुनिना निमिनोपदिष्टमेतत्परमं रक्षणमीक्षणस्य पुंसाम्| तमालतुटिकुङ्कुमान्यसितमुत्पलं पिप्पली सिताञ्जनमयोरजोमरिचकाकमाचीत्वचः| सयष्टिमधुकाञ्जनान्युदधिफेनमक्ष्यामये ष्वनुत्तममतोऽञ्जनं विमलमाशु तैमिर्यहृत्||३०|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृतावष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे तिमिरप्रतिषेधो नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon