Adhikarana atha viShapratiShedho nAma catvAriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1
అథాతో విషప్రతిషేధం నామాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః| ఇతి హ స్మాహురాత్రేయాదయో మహర్షయః||1||
अथातो विषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prAgutpattiH (2) · Śloka 2
పురా ఖల్వమృతార్థం సురాసురైః సలిలనిధేర్విమధ్యమానాత్ క్రోధ ఇవ రూపవాన్ సత్త్వం సముద్బభూవ కృష్ణమనలనయనముర్ధ్వ- ప్రదీప్తకేషం దంష్ట్రాకరాలం భైరవారావరూపం| తద్దర్శనాదేవ యతో దేవదానవాశ్చ విషణ్ణాస్తస్మాత్తద్విషసంజ్ఞామవాప||2||
पुरा खल्वमृतार्थं सुरासुरैः सलिलनिधेर्विमध्यमानात् क्रोध इव रूपवान् सत्त्वं समुद्बभूव कृष्णमनलनयनमुर्ध्व- प्रदीप्तकेषं दंष्ट्राकरालं भैरवारावरूपम्| तद्दर्शनादेव यतो देवदानवाश्च विषण्णास्तस्मात्तद्विषसंज्ञामवाप||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasyauShadhiShu nyAsaH sthAvaraviSham (3) · Śloka 3
తత్ సహసైవ సర్వభూతాని నిర్దగ్ధుకామముపయోగవిశేషైర్విష మమృతతాం వినయమానో బ్రహ్యానునీయౌషధీషు న్యస్తవాన్| తతస్తత్ స్థావరాసు మూర్తిష్వధివసనాత్ స్థావరమిత్యుచ్యతే||3||
तत् सहसैव सर्वभूतानि निर्दग्धुकाममुपयोगविशेषैर्विष ममृततां विनयमानो ब्रह्यानुनीयौषधीषु न्यस्तवान्| ततस्तत् स्थावरासु मूर्तिष्वधिवसनात् स्थावरमित्युच्यते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamaviShodbhavaH (4) · Śloka 4
జంగమం పునః పృథివ్యా భారావతారార్థమురగాదిరూపేణ విష్ణూ- ర్నిర్మమే||4||
जङ्गमं पुनः पृथिव्या भारावतारार्थमुरगादिरूपेण विष्णू- र्निर्ममे||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvarasya viShasya dashAdhiShThAnAni (5) · Śloka 5
తయోః స్థావరం మూలపత్రపుష్పఫలత్వక్సారనిర్యాసక్షీర ధాతుకందభేదాద్దశాధిష్ఠానం| తత్ర మూలవిషాణి క్లీత నకాశ్వమారకగుంజాసుగంధకగర్గరకకర్కరకరఘాటకా దీని| పత్రవిషం కాలపత్రికా లంబావరదకరంభార్కాది నాం| పుష్పవిషం వల్లీరేణుకకరంభమహాకరంభాదీనాం| ఫలం కుముద్వతీరేణుకాకరంభమహాకరంభమదనకతువరకా దీనాం| త్వక్సారనిర్యాసాః కరకకరఘాటకకరంభమ హాకరంభనారాచకాదీనాం| క్షీరం కుముద్వతీ దంతీస్నుహ్య ర్కజాలినీవ్యాలాదీనాం| ధాతవో హరితాలఫేనాశ్మభస్మ రక్తప్రభృతయః| కందజాని తు హాలాహలకాలకూటవత్స నాభశృంగీసార్షపజాలకకర్దమకవైరాటకముస్తకముష్కక సాక్తుకక్రౌంచకవాలకమహావిషపుండరీకగాలవమూలక మర్కటకర్కటకకరవీరకేంద్రాయుధసంకోచకలాంగలకతైల పేయకుశపుష్పకే తు పుష్పకరోహిషాంజనాభకాదీని||5||
तयोः स्थावरं मूलपत्रपुष्पफलत्वक्सारनिर्यासक्षीर धातुकन्दभेदाद्दशाधिष्ठानम्| तत्र मूलविषाणि क्लीत नकाश्वमारकगुञ्जासुगन्धकगर्गरककर्करकरघाटका दीनि| पत्रविषं कालपत्रिका लम्बावरदकरम्भार्कादि नाम्| पुष्पविषं वल्लीरेणुककरम्भमहाकरम्भादीनाम्| फलं कुमुद्वतीरेणुकाकरम्भमहाकरम्भमदनकतुवरका दीनाम्| त्वक्सारनिर्यासाः करककरघाटककरम्भम हाकरम्भनाराचकादीनाम्| क्षीरं कुमुद्वती दन्तीस्नुह्य र्कजालिनीव्यालादीनाम्| धातवो हरितालफेनाश्मभस्म रक्तप्रभृतयः| कन्दजानि तु हालाहलकालकूटवत्स नाभशृङ्गीसार्षपजालककर्दमकवैराटकमुस्तकमुष्कक साक्तुकक्रौञ्चकवालकमहाविषपुण्डरीकगालवमूलक मर्कटकर्कटककरवीरकेन्द्रायुधसङ्कोचकलाङ्गलकतैल पेयकुशपुष्पके तु पुष्पकरोहिषाञ्जनाभकादीनि||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshrayabhedAnusAraM prabhAvabhedAH (6) · Śloka 6
తత్ర మూలవిషైరుపయుక్తైరుద్వేష్టనప్రలాపమోహాః ప్రజాయంతే| పత్ర విషైర్జృంభోద్వేష్టనశ్వాసాః| పుష్పవిషైశ్ఛర్ద్యాధ్మానమోహాః| ఫలవిషైర్దాహముష్కశోఫౌ| త్వక్సారనిర్యాసవిషైః ప్రసే కాస్యాదౌర్గంధ్యపారుష్యశిరోవేదనాః| క్షీరవిషైర్జిహ్వాగౌరవం శకృద్భేదశ్చ| ధాతువిషైస్తాలుదాహమూర్చ్ఛాహృదయపీడాః| సర్వ మేవ చ స్థావరం జ్వరహిధ్మాదంతహర్శహనుస్తంభగలగ్రహఫేన వమనారుచిశ్వాసమూర్చ్ఛాః కరోతి విశేషేణ కందజం| తద్ధ్యతితీక్ష్ణత్వాదాశుకారితరం| ఇతరత్తు ప్రాయః కాలా ంతరప్రాణహరం||6||
तत्र मूलविषैरुपयुक्तैरुद्वेष्टनप्रलापमोहाः प्रजायन्ते| पत्र विषैर्जृम्भोद्वेष्टनश्वासाः| पुष्पविषैश्छर्द्याध्मानमोहाः| फलविषैर्दाहमुष्कशोफौ| त्वक्सारनिर्यासविषैः प्रसे कास्यादौर्गन्ध्यपारुष्यशिरोवेदनाः| क्षीरविषैर्जिह्वागौरवं शकृद्भेदश्च| धातुविषैस्तालुदाहमूर्च्छाहृदयपीडाः| सर्व मेव च स्थावरं ज्वरहिध्मादन्तहर्शहनुस्तम्भगलग्रहफेन वमनारुचिश्वासमूर्च्छाः करोति विशेषेण कन्दजम्| तद्ध्यतितीक्ष्णत्वादाशुकारितरम्| इतरत्तु प्रायः काला न्तरप्राणहरम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShaM sarvameva maulam (7) · Śloka 7
సర్వమపి చైతన్మౌలమిత్యుచ్యతే మూలాశ్రయత్వాత్పత్రాదీనాం||7||
सर्वमपि चैतन्मौलमित्युच्यते मूलाश्रयत्वात्पत्रादीनाम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamasyAshrayAH prabhAvashca (8) · Śloka 8
జంగమస్య త్వాశ్రయాః షోడశదృష్టినిశ్వాసస్పర్శదంష్ట్రాముఖన ఖాస్థిమూత్రపురీషశుక్రార్త్తవలాలాశూకపిత్తశోణితశవాని| తాని పునః సర్పకీటకణభాద్యాశ్రితాని| తత్కృతాన్యథా స్వమామయాన్ సాధనం చోత్తరత్ర వక్ష్యతి| సర్వంచ ప్రాయశో జంగమం నిద్రాతంద్రాక్లమదాహరోమహర్షశోఫ పాకాతిసారాన్ కరోతి||8||
जङ्गमस्य त्वाश्रयाः षोडशदृष्टिनिश्वासस्पर्शदंष्ट्रामुखन खास्थिमूत्रपुरीषशुक्रार्त्तवलालाशूकपित्तशोणितशवानि| तानि पुनः सर्पकीटकणभाद्याश्रितानि| तत्कृतान्यथा स्वमामयान् साधनं चोत्तरत्र वक्ष्यति| सर्वञ्च प्रायशो जङ्गमं निद्रातन्द्राक्लमदाहरोमहर्षशोफ पाकातिसारान् करोति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasAmAnyaguNAstasya dehe prabhAvashca (9) · Śloka 9
ద్వివిధమపి చైతద్విషం తీక్ష్ణోష్ణరూక్షవిశదసూక్ష్మవ్యవా య్యాశుకారివికాషిలఘ్వవ్యక్తరసత్వైర్దశభిర్గుణైర్యుక్తమ పాకి చ| తత్ర తైక్ష్ణ్యౌష్ణ్యాత్ పిత్తం రక్తంచ ప్రకోపయతి| రౌక్ష్యా ద్వాయుం| వైశద్యాదసక్తవేగం ప్రసరతి| సౌక్ష్మ్యాద్వ్యవాయి త్వాచ్చ దోషధాతుమలాదీన్ సమస్తాన్ శరీరావయవానను ప్రవిశతి| ఆశుకారిత్వాదాశు వ్యాపాదయతి| వికాషి త్వాన్మర్మచ్ఛేదేన మతిం వ్యామోహయతి| లాఘవాద్దుర్నిర్హరమవ్యక్త రసత్వాచ్ఛ్లేష్మప్రయత్నేనాన్నాని విషతో రక్షేదిత్యుక్తం| అపా కిత్వాత్ జరాం నో యాతి| తేనాభ్యవహృతమవశ్యం మారయతి| మంత్రౌషధబలేన చోపశమితమపి, ప్రత్యయమాసాద్యపునః ప్రకు ప్యతీతి||9||
द्विविधमपि चैतद्विषं तीक्ष्णोष्णरूक्षविशदसूक्ष्मव्यवा य्याशुकारिविकाषिलघ्वव्यक्तरसत्वैर्दशभिर्गुणैर्युक्तम पाकि च| तत्र तैक्ष्ण्यौष्ण्यात् पित्तं रक्तञ्च प्रकोपयति| रौक्ष्या द्वायुम्| वैशद्यादसक्तवेगं प्रसरति| सौक्ष्म्याद्व्यवायि त्वाच्च दोषधातुमलादीन् समस्तान् शरीरावयवाननु प्रविशति| आशुकारित्वादाशु व्यापादयति| विकाषि त्वान्मर्मच्छेदेन मतिं व्यामोहयति| लाघवाद्दुर्निर्हरमव्यक्त रसत्वाच्छ्लेष्मप्रयत्नेनान्नानि विषतो रक्षेदित्युक्तम्| अपा कित्वात् जरां नो याति| तेनाभ्यवहृतमवश्यं मारयति| मन्त्रौषधबलेन चोपशमितमपि, प्रत्ययमासाद्यपुनः प्रकु प्यतीति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya kRutrimAkRutrimau bhedau (10) · Śloka 10
భవతి చాత్ర- స్థావరం జంగమం చేతి విషం ప్రోక్తమకృత్రిమం| కృత్రిమం గరసంజ్ఞం తు క్రియతే వివిధౌషధైః| హంతి యోగవశేనాశు చిరాచ్చిరతరాచ్చ తత్| శోఫపాండూదరోన్మాదదుర్నామాదీన్ కరోతి వా||10||
भवति चात्र- स्थावरं जङ्गमं चेति विषं प्रोक्तमकृत्रिमम्| कृत्रिमं गरसंज्ञं तु क्रियते विविधौषधैः| हन्ति योगवशेनाशु चिराच्चिरतराच्च तत्| शोफपाण्डूदरोन्माददुर्नामादीन् करोति वा||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prANaharatvam (11) · Śloka 11
అపి చైతద్విషం సర్వం తీక్ష్ణాద్యైరన్వితం గుణైః| వాతపిత్తోత్తరం నృణాం సద్యో హరతి జీవితం||11||
अपि चैतद्विषं सर्वं तीक्ष्णाद्यैरन्वितं गुणैः| वातपित्तोत्तरं नृणां सद्यो हरति जीवितम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prANaharaNe kramaH (12) · Śloka 12
విషం హి దేహం సంప్రాప్య ప్రాగ్దూషయతి శోణితం| కఫపిత్తానిలాంశ్చాను సమదోషం సహాశయాన్| తతో హృదయమాస్థాయ దేహోచ్ఛేదాయ కల్పతే| శరీరే దూషితే రక్తే సర్వం చిమిచిమాయతే| కోఠః సమండలః స్వేదో రోమహర్షశ్చ జాయతే| క్షుద్రకీటా ఇవాంగేషు విసర్పంతీతి మన్యతే| వినామయతి గాత్రాణి జృంభతే శిశిరప్రియః| వ్యాపినస్తస్య దుష్టస్య ద్రుతస్య విషతేజసా| వాతాదయో వశం యాంతి బలినోఽప్యబలా ఇవ||12||
विषं हि देहं सम्प्राप्य प्राग्दूषयति शोणितम्| कफपित्तानिलांश्चानु समदोषं सहाशयान्| ततो हृदयमास्थाय देहोच्छेदाय कल्पते| शरीरे दूषिते रक्ते सर्वं चिमिचिमायते| कोठः समण्डलः स्वेदो रोमहर्षश्च जायते| क्षुद्रकीटा इवाङ्गेषु विसर्पन्तीति मन्यते| विनामयति गात्राणि जृम्भते शिशिरप्रियः| व्यापिनस्तस्य दुष्टस्य द्रुतस्य विषतेजसा| वातादयो वशं यान्ति बलिनोऽप्यबला इव||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAshayAnusAraM viShaprabhAvaH (13) · Śloka 13
విషం యద్దోషభూయిష్ఠం తం దోషం ప్రాక్ ప్రపద్యతే| ఆశయే యస్య యస్యైవ తతస్తదవతిష్ఠతే| తజ్జాన్ వికారాన్ కురుతే యాన్ సర్వైషూపదేక్ష్యతి| వాతాశయస్థం కురుతే తథా శ్లేష్మామయానపి| పిత్తశ్లేష్మాశయగతం తద్వత్పిత్తకఫోద్భవాన్| తత్రాపి చోత్తమాంగస్థే సకోఠం శూయతే శిరః| విశేషాదక్షికూటౌష్ఠనాసాస్యం హృష్టదంతతా| తాలుశోషో రుజా మూర్ధ్ని వక్త్రే చిమిచిమాయనం| అర్థేషు చక్షురాదీనామప్రవృత్తిర్హనుగ్రహః| ఇత్యన్యత్రాపి చ విషం స్థితమంగేఽభిలక్షయేత్| వ్యాప్యైవం సకలం దేహముపరుధ్య చ వాహినీః| విషం విషమివ క్షిప్రం ప్రాణానస్య నిరస్యతి||13||
विषं यद्दोषभूयिष्ठं तं दोषं प्राक् प्रपद्यते| आशये यस्य यस्यैव ततस्तदवतिष्ठते| तज्जान् विकारान् कुरुते यान् सर्वैषूपदेक्ष्यति| वाताशयस्थं कुरुते तथा श्लेष्मामयानपि| पित्तश्लेष्माशयगतं तद्वत्पित्तकफोद्भवान्| तत्रापि चोत्तमाङ्गस्थे सकोठं शूयते शिरः| विशेषादक्षिकूटौष्ठनासास्यं हृष्टदन्तता| तालुशोषो रुजा मूर्ध्नि वक्त्रे चिमिचिमायनम्| अर्थेषु चक्षुरादीनामप्रवृत्तिर्हनुग्रहः| इत्यन्यत्रापि च विषं स्थितमङ्गेऽभिलक्षयेत्| व्याप्यैवं सकलं देहमुपरुध्य च वाहिनीः| विषं विषमिव क्षिप्रं प्राणानस्य निरस्यति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajagdhAdimAMsaprabhAvaH (14) · Śloka 14
పీతం మృతస్య హృదయే జగ్ధదిగ్ధాభివిద్ధయోః| దంశే తిష్ఠతి భూయిష్ఠం సర్వతః పిండితం విషం| నాద్యాదతో విశేషేణ తేషాం మాంసం తదాశ్రయం| యథాస్వం భక్షితే పీడా యథాస్వం చ క్రియాక్రమః||14||
पीतं मृतस्य हृदये जग्धदिग्धाभिविद्धयोः| दंशे तिष्ठति भूयिष्ठं सर्वतः पिण्डितं विषम्| नाद्यादतो विशेषेण तेषां मांसं तदाश्रयम्| यथास्वं भक्षिते पीडा यथास्वं च क्रियाक्रमः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegeShu matadvayam (15) · Śloka 15
సప్తవేగాన్ విషస్యాహురష్టావితి పునర్వసుః||15||
सप्तवेगान् विषस्याहुरष्टाविति पुनर्वसुः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegAnAM lakShaNAni (16) · Śloka 16
దుష్యతి ప్రథమే వేగే రసశ్ఛర్ద్దిప్రసేకకృత్| ద్వితీయఽస్రం చిమిచిమాజృంభావేపథుకారి తత్| తృతీయే పిశితం కండూకోఠమండలశోఫదం| దోషాశ్చతుర్థే తేషు స్యుర్యథాయముపద్రవాః| పంచమే దర్శనభ్రాంతిః షష్ఠే హిధ్మా సముద్భవః| సప్తమే స్కంధభంగోఽస్య జాయతే మృత్యురష్టమే||16||
दुष्यति प्रथमे वेगे रसश्छर्द्दिप्रसेककृत्| द्वितीयऽस्रं चिमिचिमाजृम्भावेपथुकारि तत्| तृतीये पिशितं कण्डूकोठमण्डलशोफदम्| दोषाश्चतुर्थे तेषु स्युर्यथायमुपद्रवाः| पञ्चमे दर्शनभ्रान्तिः षष्ठे हिध्मा समुद्भवः| सप्तमे स्कन्धभङ्गोऽस्य जायते मृत्युरष्टमे||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nagnajitasya matam (17) · Śloka 17
దుష్యతి ప్రథమే రక్తం ద్వితీయే శ్వయథూద్భవః| తృతీయేఽంగే చిమిచిమా చతుర్థే జ్వరమూర్చ్ఛనా| పంచమే పాండుజిహ్వాస్యశోషః షష్ఠే హృది వ్యథా| సప్తమే మరణం వేగ ఇతి నగ్నజితో మతం||17||
दुष्यति प्रथमे रक्तं द्वितीये श्वयथूद्भवः| तृतीयेऽङ्गे चिमिचिमा चतुर्थे ज्वरमूर्च्छना| पञ्चमे पाण्डुजिह्वास्यशोषः षष्ठे हृदि व्यथा| सप्तमे मरणं वेग इति नग्नजितो मतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana videhapatimatam (18) · Śloka 18
మూర్చ్ఛా హృది పరం పీడా శిరోరుగపతంత్రకః| హిధ్మా చ దారుణో మర్మచ్ఛేదో జీవితసంశయః| సప్తేతి వేగా మూర్చ్ఛాద్యాః విదేహపతినా స్మృతః||18||
मूर्च्छा हृदि परं पीडा शिरोरुगपतन्त्रकः| हिध्मा च दारुणो मर्मच्छेदो जीवितसंशयः| सप्तेति वेगा मूर्च्छाद्याः विदेहपतिना स्मृतः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AlambAyanamatam (19) · Śloka 19
రక్తమాంసవసాస్నాయు తథాస్థ్యాద్యాస్రయః క్రమాత్| ఆశ్రయాః సప్త సప్తానామిత్యాలంబాయనోఽబ్రవీత్||19||
रक्तमांसवसास्नायु तथास्थ्याद्यास्रयः क्रमात्| आश्रयाः सप्त सप्तानामित्यालम्बायनोऽब्रवीत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhanvantarimatam (20) · Śloka 20
వేగాన్ ధన్వంతరిస్తద్వత్ సర్పదష్టస్య మన్యతే| స్నావవర్జంతు తత్స్థానే దోషానిచ్ఛతి కోష్ఠగాన్||20||
वेगान् धन्वन्तरिस्तद्वत् सर्पदष्टस्य मन्यते| स्नाववर्जन्तु तत्स्थाने दोषानिच्छति कोष्ठगान्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegavyAkhyA (21) · Śloka 21
ధాత్వంతరేషు యాః సప్త కలాః పూర్వం ప్రకీర్త్తితాః| అతీత్య తాసామేకైకాం వేగం ప్రకురుతే విషం||21||
धात्वन्तरेषु याः सप्त कलाः पूर्वं प्रकीर्त्तिताः| अतीत्य तासामेकैकां वेगं प्रकुरुते विषम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntarakAlaH (23) · Śloka 23
తత్కాలకల్పం కాలేన కలామభ్యేతి యావతా| ఊహ్యమానం సమీరేణ తావద్వేగాంతరం స్మృతం||23||
तत्कालकल्पं कालेन कलामभ्येति यावता| ऊह्यमानं समीरेण तावद्वेगान्तरं स्मृतम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviSham (24) · Śloka 24
జీర్ణం విషఘ్నౌషధిభిర్హం వా దవాగ్నివాతాతపశోషితం వా| స్వభావతో వా న గుణైః సుయుక్తం దూషీవిషాఖ్యాం విషమభ్యుపైతి||24||
जीर्णं विषग़्नौषधिभिर्हं वा दवाग्निवातातपशोषितं वा| स्वभावतो वा न गुणैः सुयुक्तं दूषीविषाख़्यां विषमभ्युपैति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasyAvibhAvyAtA (25) · Śloka 25
వీర్యాల్పభావాదవిభావ్యమేతత్ కఫావృతం వర్షగణానుబంధి||25||
वीर्याल्पभावादविभाव्यमेतत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShalakShaNAni (26) · Śloka 26
తేనార్దితో భిన్నపురీషవర్ణో దుష్టాస్రరోగీ తృడరోచకార్త్తః| మూర్చ్ఛన్ వమన్ గద్గదవాగ్విముహ్యన్ భవేచ్చ దూష్యోదరలింగజుష్టః||26||
तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो दुष्टास्ररोगी तृडरोचकार्त्तः| मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाग्विमुह्यन् भवेच्च दूष्योदरलिङ्गजुष्टः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAdyanusAraM prabhAvaH (27) · Śloka 27
ఆమాశయస్థే కఫవాతరోగీ పిత్తశయస్థేఽనిలపిత్తరోగీ| భవేన్నరో ధ్వస్తశిరోరుహాంగో విలూనపక్షః స యథా విహంగః| స్థితం రసాదిష్వథవా విచిత్రాన్ కరోతి ధాతుప్రభవాన్ వికారాన్||27||
आमाशयस्थे कफवातरोगी पित्तशयस्थेऽनिलपित्तरोगी| भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षः स यथा विहङ्गः| स्थितं रसादिष्वथवा विचित्रान् करोति धातुप्रभवान् विकारान्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasyAnvarthatA (28) · Śloka 28
ప్రాగ్వాతాజీర్ణశీతాభ్రదివాస్వప్నాహితాశనైః| దుష్టం దూషయతే ధాతూనతో దూషీవిషం స్మృతం||28||
प्राग्वाताजीर्णशीताभ्रदिवास्वप्नाहिताशनैः| दुष्टं दूषयते धातूनतो दूषीविषं स्मृतम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShavegAnAM lakShaNAni prathamavege lakShaNAni (29) · Śloka 29
స్థావరస్యోపయుక్తస్య పూర్వే వేగేఽథ జాయతే| జిహ్వాయాః శ్యావతా స్తంభో మూర్చ్ఛా త్రాసః క్లమో వమిః||29||
स्थावरस्योपयुक्तस्य पूर्वे वेगेऽथ जायते| जिह्वायाः श्यावता स्तम्भो मूर्च्छा त्रासः क्लमो वमिः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyavege lakShaNAni (30) · Śloka 30
ద్వితీయే వేపథుః స్వేదో దాహః కంఠే చ వేదనాః| విషం చామాశయం ప్రాప్తం కురుతే హృది వేదనాం||30||
द्वितीये वेपथुः स्वेदो दाहः कण्ठे च वेदनाः| विषं चामाशयं प्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyavege lakShaNAni (31) · Śloka 31
తాలుశోషస్తృతీయే తు శూలం చామాశయే భృశం| దుర్బలే హరతి శూనే జాయేతే చాస్య లోచనే||31||
तालुशोषस्तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम्| दुर्बले हरति शूने जायेते चास्य लोचने||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthavege lakShaNAni (32) · Śloka 32
పక్వాశయగతే తోదహిధ్మాకాసాంత్రకూజనం| చతుర్థే జాయతే వేగే శిరసశ్చాతిగౌరవం||32||
पक्वाशयगते तोदहिध्माकासान्त्रकूजनम्| चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamavege lakShaNAni (33) · Śloka 33
కఫప్రసేకో వైవర్ణ్య పర్వభేదశ్చ పంచమే| సర్వదోషప్రకోపశ్చ పక్వాధానే చ వేదనా||33||
कफप्रसेको वैवर्ण्य पर्वभेदश्च पञ्चमे| सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThavege lakShaNAni (34) · Śloka 34
షష్ఠే సంజ్ఞాప్రణాశశ్చ సుభృశం చాతిసార్యతే||34||
षष्ठे संज्ञाप्रणाशश्च सुभृशं चातिसार्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamavege lakShaNAni (35) · Śloka 35
స్కంధపృష్ఠకటీభంగో భవేన్మృత్యుశ్చ సప్తమే||35||
स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गो भवेन्मृत्युश्च सप्तमे||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShavegAnAM cikitsA prathamaviShavege cikitsA (36) · Śloka 36
ప్రథమే విషవేగేఽథ వాంతం శీతాంబుసేచితం| సర్పిర్మధుభ్యాం సంయుక్తమగదం పాయయేద్ ద్రుతం||36||
प्रथमे विषवेगेऽथ वान्तं शीताम्बुसेचितम्| सर्पिर्मधुभ्यां संयुक्तमगदं पाययेद् द्रुतम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyavege cikitsA (37) · Śloka 37
ద్వితీయే పూర్వవద్వాంతం విరిక్తం చాను పాయయేత్||37||
द्वितीये पूर्ववद्वान्तं विरिक्तं चानु पाययेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyavege cikitsA (38) · Śloka 38
తృతీయేఽగదపానం చ హితం నస్యం తథాఽంజనం||38||
तृतीयेऽगदपानं च हितं नस्यं तथाऽञ्जनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthavege cikitsA (39) · Śloka 39
చతుర్థే స్నేహసంయుక్తమగదం ప్రతిభోజయేత్||39||
चतुर्थे स्नेहसंयुक्तमगदं प्रतिभोजयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamavege cikitsA (40) · Śloka 40
పంచమే మధుకక్వాథమాక్షికాభ్యాం యుతం హితం||40||
पञ्चमे मधुकक्वाथमाक्षिकाभ्यां युतं हितम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThavege cikitsA (41) · Śloka 41
షష్ఠేఽతిసారవత్ సిద్ధిః..........................||41||
षष्ठेऽतिसारवत् सिद्धिः..........................||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamavege cikitsA (42) · Śloka 42
..............................అవపీడస్తు సప్తమే| మూర్ధ్ని కాకపదం కృత్వా సాసృగ్వా పిశితం క్షిపేత్||42||
..............................अवपीडस्तु सप्तमे| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaghnI yavAgUH (43) · Śloka 43
కోశాతక్యగ్నికః పాఠా సూర్యవల్ల్యమృతాభయాః| శేలుః శిరీషః కిణిహీ హరిద్రే క్షుద్రసాహ్వయా| పునర్నవే త్రికటుకం బృహత్యౌ శారివే బలే| ఏషాం యవాగూం నిర్యూహే శీతాం సఘృతమాక్షికాం| యుంజ్యాద్వేగాంతరే సర్వవిషఘ్నీం కృతకర్మణః||43||
कोशातक्यग्निकः पाठा सूर्यवल्ल्यमृताभयाः| शेलुः शिरीषः किणिही हरिद्रे क्षुद्रसाह्वया| पुनर्नवे त्रिकटुकं बृहत्यौ शारिवे बले| एषां यवागूं निर्यूहे शीतां सघृतमाक्षिकाम्| युञ्ज्याद्वेगान्तरे सर्वविषघ्नीं कृतकर्मणः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparA yavAgUH (44) · Śloka 44
తద్వన్మధూకమధుకపద్మకేసరచందనైః||44||
तद्वन्मधूकमधुकपद्मकेसरचन्दनैः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agadAnAM prayogaH (45) · Śloka 45
అగదాన్ వక్ష్యతే చాతః సిద్ధాన్ పూర్వర్షినిర్మితాన్| సర్వేషు సర్వావస్థేషు యే విషేషు పరం హితాః||45||
अगदान् वक्ष्यते चातः सिद्धान् पूर्वर्षिनिर्मितान्| सर्वेषु सर्वावस्थेषु ये विषेषु परं हिताः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~jjIvano agadaH (46) · Śloka 46
చందనం కుంకుమం కుష్ఠం కాంక్షీ లాక్షా ప్రియంగవః| ముస్తస్థౌణేయశైలేయరోచనా మదనప్లవం| శ్రీవేష్టకవిడంగైలా విశాలాలమనశ్శిలాః| సురసప్రసవస్పృక్కా రజనీద్వయవాలకం| హింగుసిద్ధార్థకాః పద్మచారిణీ పద్మకేసరం| జాత్యాః పుష్పం ప్రవాలశ్చ పుష్పమర్కశిరీషయోః| ద్విరోధ్రబృహతీ కౌంతీ మధుకం గంధనాకులీ| ముద్గపర్ణీ కణా శ్యామా ధ్యామకం నలదం నతం| సిందువారకశక్యాకదేవదారుమయూరకం| పుష్యే సమాహృతైః పిష్టైర్యోజ్యస్తైరగదోత్తమః| సంజీవనః ప్రాగమృతాద్విహితోఽయం స్వయంభువా| పాననస్యంజనాఘ్రాణధూమాలేపనధారణైః| జీవనో విషసుప్తానాం రాజద్వారే జయావహః| ధన్యో ధాన్యధనాయుఃశ్రీక్షేమపుష్టిసుఖప్రదః| గృహే స్థితో విషాలక్ష్మీమంత్రజ్వరగరగ్రహాన్| కృత్యాకార్మణకాఖోర్దవ్యాలజంతుసరీసృపాన్| స్వప్నోపఘాతదుః స్వప్నతోయాగ్నిరిపుతస్కరాన్| నిహంత్యకాలమరణమారకాశానివిగ్రహాన్||46||
चन्दनं कुङ्कुमं कुष्ठं काङ्क्षी लाक्षा प्रियङ्गवः| मुस्तस्थौणेयशैलेयरोचना मदनप्लवम्| श्रीवेष्टकविडङ्गैला विशालालमनश्शिलाः| सुरसप्रसवस्पृक्का रजनीद्वयवालकम्| हिङ्गुसिद्धार्थकाः पद्मचारिणी पद्मकेसरम्| जात्याः पुष्पं प्रवालश्च पुष्पमर्कशिरीषयोः| द्विरोध्रबृहती कौन्ती मधुकं गन्धनाकुली| मुद्गपर्णी कणा श्यामा ध्यामकं नलदं नतम्| सिन्दुवारकशक्याकदेवदारुमयूरकम्| पुष्ये समाहृतैः पिष्टैर्योज्यस्तैरगदोत्तमः| सञ्जीवनः प्रागमृताद्विहितोऽयं स्वयम्भुवा| पाननस्यञ्जनाघ्राणधूमालेपनधारणैः| जीवनो विषसुप्तानां राजद्वारे जयावहः| धन्यो धान्यधनायुःश्रीक्षेमपुष्टिसुखप्रदः| गृहे स्थितो विषालक्ष्मीमन्त्रज्वरगरग्रहान्| कृत्याकार्मणकाखोर्दव्यालजन्तुसरीसृपान्| स्वप्नोपघातदुः स्वप्नतोयाग्निरिपुतस्करान्| निहन्त्यकालमरणमारकाशानिविग्रहान्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApano agadaH (47) · Śloka 47
చందనం వాలకం ముస్తం ధ్యామకం కటుకా నతం| దాడిమం కుంకుమం శుంఠీ కపిత్థం వత్సలాఫలం| కరంజబీజం మరిచముత్పలం కమలం దలం| నలమూలమపామార్గం కరవీరకమంజనం| లాక్షామాలత్యహిచ్ఛత్ర నాగపుష్పామ్లవేతసం| విషాలారోచనాశ్యామా శంఖపుష్పీప్రియంగుకా| అజాజీసారివాకుష్ఠమజమోదః కురండకః| వయస్థా సిందువారైలా కాయస్థా చారటీ వచా| కర్కటీ పూతనా కేశీ శ్వేతా చ గిరికర్ణికా| గోలోమీ సింహలోమీ చ వర్షాభుర్గజపిప్పలీ| అగదో యాపనాఖ్యోఽయం పూర్వేణ సదృశో గుణైః||47||
चन्दनं वालकं मुस्तं ध्यामकं कटुका नतम्| दाडिमं कुङ्कुमं शुण्ठी कपित्थं वत्सलाफलम्| करञ्जबीजं मरिचमुत्पलं कमलं दलम्| नलमूलमपामार्गं करवीरकमञ्जनम्| लाक्षामालत्यहिच्छत्र नागपुष्पाम्लवेतसम्| विषालारोचनाश्यामा शङ्खपुष्पीप्रियङ्गुका| अजाजीसारिवाकुष्ठमजमोदः कुरण्डकः| वयस्था सिन्दुवारैला कायस्था चारटी वचा| कर्कटी पूतना केशी श्वेता च गिरिकर्णिका| गोलोमी सिंहलोमी च वर्षाभुर्गजपिप्पली| अगदो यापनाख्योऽयं पूर्वेण सदृशो गुणैः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUryodayo agadaH (48) · Śloka 48
శ్రీవేష్టకం హరిద్రే ద్వే కోవిదారం మనశ్శిలాం| పిప్పలీం పాటలీ పద్మాం శ్వేతాంచ గిరికర్ణికాం| మంజిష్ఠాం బృహతీ వక్రం యష్టీ మరిచకేసరం| ఫలినీం కిణిహీం చేతి గవాం పిత్తేన భావయేత్| సూర్యోదయో హంతి విషం తమః సూర్యోదయో యథా||48||
श्रीवेष्टकं हरिद्रे द्वे कोविदारं मनश्शिलाम्| पिप्पलीं पाटली पद्मां श्वेताञ्च गिरिकर्णिकाम्| मञ्जिष्ठां बृहती वक्रं यष्टी मरिचकेसरम्| फलिनीं किणिहीं चेति गवां पित्तेन भावयेत्| सूर्योदयो हन्ति विषं तमः सूर्योदयो यथा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apare agadAH (49) · Śloka 49
నింబపత్రం గృహాద్ధూమం ఫాణితం బృహతీఫలం| గోపిత్తయుక్తమగదః పరమం మృతజీవనః| గోపిత్తకుష్ఠసురసమధుకద్వినిశం తథా| విశాలారజనీకుష్ఠశ్వపిత్తవ్యోషతుంబరుః| వచాశిరీషపంచాంగీ మృతసంజీవనోఽగదః| పంచాంగాని శిరీషస్య శ్వపిత్తంచ వరోఽగదః| ప్రియంగుతగరం లాక్షా మంజిష్ఠా మధుకం మధు| హరిద్రా చేత్యయం శ్రేష్ఠః కౌటల్యదయితోఽగదః| విసంజ్ఞానాం విషైర్ఘోరైః ప్రహారైర్నష్టచేతసాం| ఉద్బంధానాం జలౌఘే చ మృతానాం చేతనావహః| శిరీషఫలకాకాండసురసాగ్రపునర్నవైః| కక్ష్యావాయసిసంయుక్తైరగదః పూర్వవద్గుణైః| కటుకాలాబుమూలాని గవాం పిత్తేన కల్కయేత్| బ్రాహ్మో ధార్యోఽయమగదః సర్వకర్మసు పూజితః| అగారధూమస్త్రివృతా గోపిత్తం త్ర్యూషణం వచా| ప్రాజాపత్యోఽయమగదః సర్వరక్షో విషాపహః| శ్వేతపుష్కరతుల్యాంశైర్జీవంత్యా కుసుమైః కృతః| రుక్మపిటో మణిర్ద్ధార్యశ్చాణక్యేష్టో విషాపహః| మంసీత్వక్పత్రసురసమనోహ్వా శీతకుంకుమం| నిశా వ్యాఘ్రనఖం శుంఠీ దశాంగోఽయం విషాపహః| ఉత్పాతగండపిటకాదిగ్ధవిద్ధవిషాపహః| ఉదుంబరత్వగ్జంబ్వస్థిమధుకోత్పలగైరికైః| చందనోశీరనలదనాగకేసరపద్మకైః| విశేషాద్విషవిస్ఫోటవిసర్పజ్వరదాహహా| శిరీషోదుంబరప్లక్షన్యగ్రోధాశ్వత్థవల్కలైః| సఘృతో దాహతృష్ణాస్రవిషవీసర్పపిత్తహా| గజపిప్పలికాసీసక్షారయష్టీమయూరకం| రక్తా నతం వచా దంతీ శివః శివకృతోఽగదః| సురాలాపావకీసోమాభోగవత్యమృతానతం| ఆఢకీకిణిహీసోమరాజీ చౌశనసోఽగదః| శ్లేష్మాతకార్కకుసుమం తండులీయో మయూరకః| సురసామంజరీ కాకమాచీ పానేఽగదో వరః||49||
निम्बपत्रं गृहाद्धूमं फाणितं बृहतीफलम्| गोपित्तयुक्तमगदः परमं मृतजीवनः| गोपित्तकुष्ठसुरसमधुकद्विनिशं तथा| विशालारजनीकुष्ठश्वपित्तव्योषतुम्बरुः| वचाशिरीषपञ्चाङ्गी मृतसञ्जीवनोऽगदः| पञ्चाङ्गानि शिरीषस्य श्वपित्तञ्च वरोऽगदः| प्रियङ्गुतगरं लाक्षा मञ्जिष्ठा मधुकं मधु| हरिद्रा चेत्ययं श्रेष्ठः कौटल्यदयितोऽगदः| विसंज्ञानां विषैर्घोरैः प्रहारैर्नष्टचेतसाम्| उद्बन्धानां जलौघे च मृतानां चेतनावहः| शिरीषफलकाकाण्डसुरसाग्रपुनर्नवैः| कक्ष्यावायसिसंयुक्तैरगदः पूर्ववद्गुणैः| कटुकालाबुमूलानि गवां पित्तेन कल्कयेत्| ब्राह्मो धार्योऽयमगदः सर्वकर्मसु पूजितः| अगारधूमस्त्रिवृता गोपित्तं त्र्यूषणं वचा| प्राजापत्योऽयमगदः सर्वरक्षो विषापहः| श्वेतपुष्करतुल्यांशैर्जीवन्त्या कुसुमैः कृतः| रुक्मपिटो मणिर्द्धार्यश्चाणक्येष्टो विषापहः| मंसीत्वक्पत्रसुरसमनोह्वा शीतकुङ्कुमम्| निशा व्याघ्रनखं शुण्ठी दशाङ्गोऽयं विषापहः| उत्पातगण्डपिटकादिग्धविद्धविषापहः| उदुम्बरत्वग्जम्ब्वस्थिमधुकोत्पलगैरिकैः| चन्दनोशीरनलदनागकेसरपद्मकैः| विशेषाद्विषविस्फोटविसर्पज्वरदाहहा| शिरीषोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधाश्वत्थवल्कलैः| सघृतो दाहतृष्णास्रविषवीसर्पपित्तहा| गजपिप्पलिकासीसक्षारयष्टीमयूरकम्| रक्ता नतं वचा दन्ती शिवः शिवकृतोऽगदः| सुरालापावकीसोमाभोगवत्यमृतानतम्| आढकीकिणिहीसोमराजी चौशनसोऽगदः| श्लेष्मातकार्ककुसुमं तण्डुलीयो मयूरकः| सुरसामञ्जरी काकमाची पानेऽगदो वरः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadhyAdikaM mUlaviShaghnam (50) · Śloka 50
దధ్యాజ్యాక్షౌద్రలవణం పీతం మూలవిషాపహం||50||
दध्याज्याक्षौद्रलवणं पीतं मूलविषापहम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAdiyogaH (51) · Śloka 51
హరిద్రాసైంధవక్షౌద్రఘృతం సంసృజ్య పాయయేత్| ఆర్త్తాన్ మూలవిషైర్ఘోరైర్దిగ్ధవిద్ధాన్ విశేషతః||51||
हरिद्रासैन्धवक्षौद्रघृतं संसृज्य पाययेत्| आर्त्तान् मूलविषैर्घोरैर्दिग्धविद्धान् विशेषतः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAyAH antarbahiH prayogaH (52) · Śloka 52
హరిద్రాంతర్బహిః శస్తా విషదోషాతురే పరం||52||
हरिद्रान्तर्बहिः शस्ता विषदोषातुरे परम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAdya~jjanam (53) · Śloka 53
నిశాశ్వమారసురసకరంజవ్యోషదారుభిః| అంజనం బస్త్రమూత్రేణ పిష్టైర్నేత్రోపరోధజిత్||53||
निशाश्वमारसुरसकरञ्जव्योषदारुभिः| अञ्जनं बस्त्रमूत्रेण पिष्टैर्नेत्रोपरोधजित्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bIjapUrAdya~jjanam (54) · Śloka 54
కర్ణాక్షినాసికాకంఠజిహ్వారోగేషు నావనం| బీజపూరార్యబృహతీఫలజ్యోతిష్మతీకృతం||54||
कर्णाक्षिनासिकाकण्ठजिह्वारोगेषु नावनम्| बीजपूरार्यबृहतीफलज्योतिष्मतीकृतम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandhahastI agadaH (55) · Śloka 55
శ్వేత వచా హిఙ్వమృతా సుగంధా కుష్ఠసైంధవం| శిరీషపుష్పద్వినిశావ్యోషటుంటుకసర్షపాః| కపిత్థమధ్యం లశునం కరంజో వంశలేఖనం| పిష్ట్వా గోబస్తమూత్రేణ తత్పిత్తేనైవ భావయేత్| దినాని సప్త వ్యత్యాసాద్వినిహంతి తతోఽంజనాత్| విషం శిరస్థం మూర్ద్ధార్త్తిజ్వరాజీర్ణావిషూచికాః| అపస్మారగ్రహోన్మాదపాండుమేహమదాత్యయాన్| శుష్కనేత్రామయశిరోరోగపైల్లగణార్బుదాన్| కాచాంధకారపటలకండూదౌర్బల్యపక్ష్మణః| లేపాత్ పీతక్షతాలీఢదష్టదిఘ్దవిషం జయేత్| శ్విత్రం కృచ్ఛ్రాణి కుష్ఠాని దుష్టనాడీమహావ్రణాన్| ఆనాహార్శో గుదే లేపాల్లలాటే దుష్టపీనసం| యోనిలేపేన నారీణాం మూఢగర్భానులోమనః| ఉన్మూలయత్యేష విషం గంధహస్తీవ కాననం||55||
श्वेत वचा हिङ्वमृता सुगन्धा कुष्ठसैन्धवम्| शिरीषपुष्पद्विनिशाव्योषटुण्टुकसर्षपाः| कपित्थमध्यं लशुनं करञ्जो वंशलेखनम्| पिष्ट्वा गोबस्तमूत्रेण तत्पित्तेनैव भावयेत्| दिनानि सप्त व्यत्यासाद्विनिहन्ति ततोऽञ्जनात्| विषं शिरस्थं मूर्द्धार्त्तिज्वराजीर्णाविषूचिकाः| अपस्मारग्रहोन्मादपाण्डुमेहमदात्ययान्| शुष्कनेत्रामयशिरोरोगपैल्लगणार्बुदान्| काचान्धकारपटलकण्डूदौर्बल्यपक्ष्मणः| लेपात् पीतक्षतालीढदष्टदिघ्दविषं जयेत्| श्वित्रं कृच्छ्राणि कुष्ठानि दुष्टनाडीमहाव्रणान्| आनाहार्शो गुदे लेपाल्ललाटे दुष्टपीनसम्| योनिलेपेन नारीणां मूढगर्भानुलोमनः| उन्मूलयत्येष विषं गन्धहस्तीव काननम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajito~agadaH (56) · Śloka 56
విడంగపాఠా త్రిఫలాజమోదా హింగ్వగ్నివక్రం లవణస్య వర్గః| వ్యోషాన్వితం స్థావరజంగమానాం జేతా విషాణామగదోఽజితాఖ్యః||56||
विडङ्गपाठा त्रिफलाजमोदा हिङ्ग्वग्निवक्रं लवणस्य वर्गः| व्योषान्वितं स्थावरजङ्गमानां जेता विषाणामगदोऽजिताख्यः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasUryo~agadaH (57) · Śloka 57
మనోహ్వా రోచనా చండా త్వగేలాసితసర్షపైః| స్పృక్కాహింగులకాశ్మీరకాంతాభిః కల్కితోఽగదః| విషఘ్నో బాలసూర్యోఽయం శ్రీరక్షావిజయర్ద్ధిదః||57||
मनोह्वा रोचना चण्डा त्वगेलासितसर्षपैः| स्पृक्काहिङ्गुलकाश्मीरकान्ताभिः कल्कितोऽगदः| विषघ्नो बालसूर्योऽयं श्रीरक्षाविजयर्द्धिदः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAheshvaro yogaH (58) · Śloka 58
అజగంధా సగోమూత్రా గృహధూమః సగుగ్గులుః| ఏష మాహేశ్వరో యోగో న క్వచిత్ ప్రతిహన్యతే||58||
अजगन्धा सगोमूत्रा गृहधूमः सगुग्गुलुः| एष माहेश्वरो योगो न क्वचित् प्रतिहन्यते||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana digdhaviddhalakShaNAni (59) · Śloka 59
విషదిగ్ధేన విద్ధస్తు ప్రతామ్యతి ముహుర్ముహుః| వివర్ణభావం భజతే విషాదం చాశు గచ్ఛతి| కీటైరివావృతం చాస్య గాత్రం చిమిచిమాయతే| శ్రోణిపృష్ఠశిరః స్కంధసంధయః స్యుః సవేదనాః| కృష్ణదుష్టాస్రవిస్రావీ తృణ్మూర్చ్ఛాజ్వరదాహవాన్| దుష్టికాలుష్యవమథుశ్వాసకాసకరః క్షణాత్| ఆరక్తపీతపర్యంతః శ్యావమధ్యోఽతిరుగ్వ్రణః| శూయతే పచ్యతే సద్యో గత్వా మాంసం చ కృష్ణతాం| ప్రక్లిన్నం శీర్యతేఽభీక్ష్ణం సపిచ్ఛిలపరిస్రవం||59||
विषदिग्धेन विद्धस्तु प्रताम्यति मुहुर्मुहुः| विवर्णभावं भजते विषादं चाशु गच्छति| कीटैरिवावृतं चास्य गात्रं चिमिचिमायते| श्रोणिपृष्ठशिरः स्कन्धसन्धयः स्युः सवेदनाः| कृष्णदुष्टास्रविस्रावी तृण्मूर्च्छाज्वरदाहवान्| दुष्टिकालुष्यवमथुश्वासकासकरः क्षणात्| आरक्तपीतपर्यन्तः श्यावमध्योऽतिरुग्व्रणः| शूयते पच्यते सद्यो गत्वा मांसं च कृष्णताम्| प्रक्लिन्नं शीर्यतेऽभीक्ष्णं सपिच्छिलपरिस्रवम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana digdhaviddhacikitsA (60) · Śloka 60
కుర్యాదమర్మవిద్ధస్య హృదయావరణం ద్రుతం| శల్యమాకృష్య తప్తేన లోహేనాను దహేద్ వ్రణం| అథవా ముష్కకశ్వేతాసోమత్వక్తామ్రవల్లితః| శిరీషాద్గృధ్రనఖ్యాశ్చ క్షారేణ ప్రతిసారయేత్| శుకనాసాప్రతివిషావ్యాఘ్Rఈమూలైశ్చ లేపయేత్| పీతదష్టచికిత్సాం చ కుర్యాత్తస్య యథార్హతః| వ్రణే తు పూతిపిశితే క్రియా పిత్తవిసర్పవత్||60||
कुर्यादमर्मविद्धस्य हृदयावरणं द्रुतम्| शल्यमाकृष्य तप्तेन लोहेनानु दहेद् व्रणम्| अथवा मुष्ककश्वेतासोमत्वक्ताम्रवल्लितः| शिरीषाद्गृध्रनख्याश्च क्षारेण प्रतिसारयेत्| शुकनासाप्रतिविषाव्याघ्ऱीमूलैश्च लेपयेत्| पीतदष्टचिकित्सां च कुर्यात्तस्य यथार्हतः| व्रणे तु पूतिपिशिते क्रिया पित्तविसर्पवत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garAkhyaM kRutrimaM viSham (61) · Śloka 61
సౌభాగ్యార్థం స్త్రియో భర్త్రే రాజ్ఞే వారాతిచోదితాః| గరమాహారసంపృక్తం యచ్ఛంత్యాసన్నవర్తినః||61||
सौभाग्यार्थं स्त्रियो भर्त्रे राज्ञे वारातिचोदिताः| गरमाहारसम्पृक्तं यच्छन्त्यासन्नवर्तिनः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 'gara'nirvacanam (62) · Śloka 62
నానాప్రాణ్యంగశమలవిరుద్ధౌషధిభస్మనాం| విషాణాంచాల్పవీర్యాణాం యోగో గర ఇతి స్మృతః||62||
नानाप्राण्यङ्गशमलविरुद्धौषधिभस्मनाम्| विषाणाञ्चाल्पवीर्याणां योगो गर इति स्मृतः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garaprayukte lakShaNAni (63) · Śloka 63
తేన పాండుః కృశోఽల్పాఘ్నిః కాసశ్వాసజ్వరార్దితః| వాయునా ప్రతిలోమేన స్వప్నచింతాపరాయణః| మహోదరయకృత్ప్లీహో దీనవాగ్దుర్బలోఽలసః| శోఫవాన్ సతతాధ్మాతః శుష్కపాదకరః క్షయీ| ప్రాయః పశ్యతి శుష్కాంశ్చ వనస్పతిజలాశయాన్| మన్యతే కృష్ణమాత్మానం గౌరో గౌరం చ కాలకః| వికర్ణనాసానయనం పశ్యేత్తద్విహతేంద్రియః| ఏతైరన్యైశ్చ బహుభిః క్లిష్టో ఘోరైరుపద్రవైః| గరార్త్తో నాశమాప్నోతి కశ్చిత్సద్యోఽచికిత్సితః||63||
तेन पाण्डुः कृशोऽल्पाघ्निः कासश्वासज्वरार्दितः| वायुना प्रतिलोमेन स्वप्नचिन्तापरायणः| महोदरयकृत्प्लीहो दीनवाग्दुर्बलोऽलसः| शोफवान् सतताध्मातः शुष्कपादकरः क्षयी| प्रायः पश्यति शुष्कांश्च वनस्पतिजलाशयान्| मन्यते कृष्णमात्मानं गौरो गौरं च कालकः| विकर्णनासानयनं पश्येत्तद्विहतेन्द्रियः| एतैरन्यैश्च बहुभिः क्लिष्टो घोरैरुपद्रवैः| गरार्त्तो नाशमाप्नोति कश्चित्सद्योऽचिकित्सितः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garacikitsAkramaH (64) · Śloka 64
గరార్త్తో వాంతవాంభుక్త్వా తత్పథ్యం పానభోజనం| శుద్ధహృచ్ఛీలయేద్ధేమ సూత్రస్థానవిధేః స్మరన్||64||
गरार्त्तो वान्तवान्भुक्त्वा तत्पथ्यं पानभोजनम्| शुद्धहृच्छीलयेद्धेम सूत्रस्थानविधेः स्मरन्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarAdilehaH (65) · Śloka 65
శర్కరాక్షౌద్రసంయుక్తశ్చూర్ణస్తాప్యసువర్ణయోః| లేహః ప్రశమయత్యుగ్రం సర్వం యోగకృతం విషం||65||
शर्कराक्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णस्ताप्यसुवर्णयोः| लेहः प्रशमयत्युग्रं सर्वं योगकृतं विषम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrvAdicUrNam (66) · Śloka 66
మూర్వామృతానతకణాపటోలీచవ్యచిత్రకాన్| వచాముస్తవిడంగాని తక్రకోష్ణాంబుమస్తుభిః| పిబేద్రసేన చామ్లేన గరోపహతపావకః||66||
मूर्वामृतानतकणापटोलीचव्यचित्रकान्| वचामुस्तविडङ्गानि तक्रकोष्णाम्बुमस्तुभिः| पिबेद्रसेन चाम्लेन गरोपहतपावकः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArAvatAmiShAdiyogaH (67) · Śloka 67
పారావతామిషశటీపుష్కరాహ్వశృతం హిమం| గరతృష్ణారుజాకాసశ్వాసహిధ్మాజ్వరాపహం||67||
पारावतामिषशटीपुष्कराह्वशृतं हिमम्| गरतृष्णारुजाकासश्वासहिध्माज्वरापहम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsakAsaghnayogau (68) · Śloka 68
వాయసీ శ్వాసకాసఘ్నీ భృష్టాజ్యత్రిఫలారసే| భారంగీనాగరనిర్యూహః శిశిరశ్చ సమాక్షికః||68||
वायसी श्वासकासघ्नी भृष्टाज्यत्रिफलारसे| भार्ङ्गीनागरनिर्यूहः शिशिरश्च समाक्षिकः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hareNvAdilepanam (69) · Śloka 69
హరేణుచందనశ్యామానలదం శ్లక్ష్ణపేషితం| విలేపనం ప్రయోక్తవ్యం గరేణోపహతత్వచః||69||
हरेणुचन्दनश्यामानलदं श्लक्ष्णपेषितम्| विलेपनं प्रयोक्तव्यं गरेणोपहतत्वचः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAtipragharShaNam (70) · Śloka 70
మంజిష్ఠా కిణిహీ నింబరజన్యశ్వత్థచందనైః| ప్రఘర్షణం కృశానాం తు గరేణ క్షపితౌజసాం||70||
मञ्जिष्ठा किणिही निम्बरजन्यश्वत्थचन्दनैः| प्रघर्षणं कृशानां तु गरेण क्षपितौजसाम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThaM pathyam (70) · Śloka 71
పథ్యం పరమముద్దిష్టం శీలనం క్షీరసర్పిషోః||71||
पथ्यं परममुद्दिष्टं शीलनं क्षीरसर्पिषोः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShadisiddhaghRutAniA (72) · Śloka 72
వృషనింబపటోలీనాం క్వాథేన విపచేత్ ఘృతం| అభయాగర్భిణం శ్రేష్ఠం తత్ గరస్య నిబర్హణం| హరిద్రాం నాకులీం జాతీం పృథక్పిష్ట్వా విపాచయేత్| ఘృతత్రయం విషార్త్తానామేతదారోగ్యదం పరం| తండులీయకమూలేన గృహధూమేన చైకతః| క్షీరేణ చ ఘృతం సిద్ధం సమస్తవిషరోగజిత్| నాగదంతీ త్రివృద్దంతీ ద్రవంతీ స్నుక్పయః పలైః| సాధితం మాహిషం సర్పిః సగోమూత్రాఢకం హితం| సర్పకీటవిషర్త్తానాం గరార్త్తానాం చ శాంతయే||72||
वृषनिम्बपटोलीनां क्वाथेन विपचेत् घृतम्| अभयागर्भिणं श्रेष्ठं तत् गरस्य निबर्हणम्| हरिद्रां नाकुलीं जातीं पृथक्पिष्ट्वा विपाचयेत्| घृतत्रयं विषार्त्तानामेतदारोग्यदं परम्| तण्डुलीयकमूलेन गृहधूमेन चैकतः| क्षीरेण च घृतं सिद्धं समस्तविषरोगजित्| नागदन्ती त्रिवृद्दन्ती द्रवन्ती स्नुक्पयः पलैः| साधितं माहिषं सर्पिः सगोमूत्राढकं हितम्| सर्पकीटविषर्त्तानां गरार्त्तानां च शान्तये||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajeyaM ghRutam (73) · Śloka 73
మధుకం తగరం కుష్ఠం భద్రదారు హరేణవః| మంజిష్ఠైలైలవాలూని నాగపుష్పోత్పలం ప్లవం| విడంగం చందనం పత్రం ప్రియంగుర్ధ్యామకం బలా| అంశుమత్యౌ హరిద్రే ద్వే బృహత్యౌ సారివాద్వయం| ఏషాం కల్కైర్ఘృతం సిద్ధమజేయం నామ విశృతం| విషాణి హంతి సర్వాణి శీఘ్రమేవ ప్రయోజితం||73||
मधुकं तगरं कुष्ठं भद्रदारु हरेणवः| मञ्जिष्ठैलैलवालूनि नागपुष्पोत्पलं प्लवम्| विडङ्गं चन्दनं पत्रं प्रियङ्गुर्ध्यामकं बला| अंशुमत्यौ हरिद्रे द्वे बृहत्यौ सारिवाद्वयम्| एषां कल्कैर्घृतं सिद्धमजेयं नाम विशृतम्| विषाणि हन्ति सर्वाणि शीघ्रमेव प्रयोजितम्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutaM ghRutam (74) · Śloka 74
శ్వేతే కపోతే బీజాని ప్రత్యక్పుష్పీశిరీషయోః| గోమూత్రపిష్టైస్తైః సర్పిః సిద్ధం విషహరం పరం| అమృతం నామ విఖ్యాతమపి సంజీవయేన్మృతం||74||
श्वेते कपोते बीजानि प्रत्यक्पुष्पीशिरीषयोः| गोमूत्रपिष्टैस्तैः सर्पिः सिद्धं विषहरं परम्| अमृतं नाम विख्यातमपि सञ्जीवयेन्मृतम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShatvagAdighRutam (75) · Śloka 75
శిరీషత్వక్త్రిత్రకటుకం విదారీ చందనోత్పలం| ద్వే బలే సారివాస్ఫోతబృహతీనింబపల్లవాః| బంధుజీవాఢకీమూర్వావాసాసురసవత్సకాః| పాఠాంకోలాశ్వగంధార్కమూలయష్ట్యాహ్వపద్మకం| విశాలా బృహతీ లాక్షా కోవిదారశతావరీః| కటభీదంత్యపామార్గపృశ్నిపర్ణీరసాంజనం| శ్వేతౌ బాణాశ్వఖురకౌ కుష్ఠదారుప్రింగుకాః| సారం మధూకాత్త్రిఫలాం కరంజస్య ఫలం వచాం| రజన్యౌ లోధ్రమక్షాంశం పిష్ట్వా సాధ్యం ఘృతాఢకం| తుల్యాంబుఛాగగోమూత్రత్ర్యాఢకే తద్విషాపహం| అపస్మారక్షయోన్మాదభూతగ్రహగరోదరాన్| పాండురోగకృమిప్లీహగుల్మోరుస్తంభకార్మిలాః| హనుస్తంభగ్రహాదీంశ్చ పానాభ్యంజననావనైః| హంతి సంజీవయతి చ విషోద్వంధమృతాన్ నరాన్||75||
शिरीषत्वक्त्रित्रकटुकं विदारी चन्दनोत्पलम्| द्वे बले सारिवास्फोतबृहतीनिम्बपल्लवाः| बन्धुजीवाढकीमूर्वावासासुरसवत्सकाः| पाठाङ्कोलाश्वगन्धार्कमूलयष्ट्याह्वपद्मकम्| विशाला बृहती लाक्षा कोविदारशतावरीः| कटभीदन्त्यपामार्गपृश्निपर्णीरसाञ्जनम्| श्वेतौ बाणाश्वखुरकौ कुष्ठदारुप्रिङ्गुकाः| सारं मधूकात्त्रिफलां करञ्जस्य फलं वचाम्| रजन्यौ लोध्रमक्षांशं पिष्ट्वा साध्यं घृताढकम्| तुल्याम्बुछागगोमूत्रत्र्याढके तद्विषापहम्| अपस्मारक्षयोन्मादभूतग्रहगरोदरान्| पाण्डुरोगकृमिप्लीहगुल्मोरुस्तम्भकार्मिलाः| हनुस्तम्भग्रहादींश्च पानाभ्यञ्जननावनैः| हन्ति सञ्जीवयति च विषोद्वन्धमृतान् नरान्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haritAlaviShArttalakShaNaM cikitsA ca (76) · Śloka 76
భక్షితే హరితాలే తు హృది దాహో రసాగ్రహః| ఆనాహోఽమ్లస్య వమనం పీతహారిద్రవిట్స్రుతిః| తథా మండలిసర్పోక్తా వికారాస్తచ్చ భేషజం| విభజ్య యోజయేదూర్ధ్వమధః సంశోధితం చ తం| అంకోలజాలినీబీజశుకనాసాప్రియంగుకాః| లోధ్రధ్యామకతాలీసనతయష్ట్యాహ్వగుగ్గులుః| హ్నీబేరం భద్రకాష్ఠం చ లేహయేన్మధుసర్పిషా| దద్యాన్నకులగోపిత్తయుక్తం నస్యేఽజ్జనే చ తత్||76||
भक्षिते हरिताले तु हृदि दाहो रसाग्रहः| आनाहोऽम्लस्य वमनं पीतहारिद्रविट्स्रुतिः| तथा मण्डलिसर्पोक्ता विकारास्तच्च भेषजम्| विभज्य योजयेदूर्ध्वमधः संशोधितं च तम्| अङ्कोलजालिनीबीजशुकनासाप्रियङ्गुकाः| लोध्रध्यामकतालीसनतयष्ट्याह्वगुग्गुलुः| ह्नीबेरं भद्रकाष्ठं च लेहयेन्मधुसर्पिषा| दद्यान्नकुलगोपित्तयुक्तं नस्येऽज्जने च तत्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhattUraviShArttalakShaNa~jcikitsA ca (77) · Śloka 77
ధుర్ధూరకోపయోగేన సర్వం పశ్యతి పీతకం| కంపలాలామదచ్ఛర్దిస్మృతిభ్రంశభ్రమాన్వితః| తం వామయేత మధురైః పాయయేద్వా సితాపయః||77||
धुर्धूरकोपयोगेन सर्वं पश्यति पीतकम्| कम्पलालामदच्छर्दिस्मृतिभ्रंशभ्रमान्वितः| तं वामयेत मधुरैः पाययेद्वा सितापयः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koradUShamadanakayorviShalakShaNaM cikitsA ca (78) · Śloka 78
కోరదూషైర్మదనకైః ప్రాయో ధుర్ధూరవద్గదాః| ఉన్మాదోఽక్షివినాశశ్చ తత్రాపి వమనం హితం| కూష్మాండకం చ సగుడం బహుశస్తత్ర భక్షయేత్| నానాప్రకారైః సంయోగైః కోద్రవా మదహేతవః| తాన్ విభజ్య యథాదోషం చికిత్సేదవిరోధిభిః||78||
कोरदूषैर्मदनकैः प्रायो धुर्धूरवद्गदाः| उन्मादोऽक्षिविनाशश्च तत्रापि वमनं हितम्| कूष्माण्डकं च सगुडं बहुशस्तत्र भक्षयेत्| नानाप्रकारैः संयोगैः कोद्रवा मदहेतवः| तान् विभज्य यथादोषं चिकित्सेदविरोधिभिः||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShe kramaH (79) · Śloka 79
దూషీవిషార్త్తం సుస్విన్నమూర్ధ్వం చాధశ్చ శోధితం| దూషీవిషారిమగదం లేహయేన్మధునా ప్లుతం||79||
दूषीविषार्त्तं सुस्विन्नमूर्ध्वं चाधश्च शोधितम्| दूषीविषारिमगदं लेहयेन्मधुना प्लुतम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShAriH agadaH (80) · Śloka 80
పిప్పల్యో ధ్యామకం మాంసీ లోధ్రమేలా సువర్చికా| కుటన్నటం నతం కుష్ఠం యష్టీచందనగైరికం| దూషీవిషారిర్నామ్నాఽయం న చాన్యత్రాపి వార్యతే||80||
पिप्पल्यो ध्यामकं मांसी लोध्रमेला सुवर्चिका| कुटन्नटं नतं कुष्ठं यष्टीचन्दनगैरिकम्| दूषीविषारिर्नाम्नाऽयं न चान्यत्रापि वार्यते||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanayogau (81) · Śloka 81
హరీతకీ సలవణా మాగధీ మరిచాని చ| ఏతద్దూషీవిషార్త్తానాం కాశ్యపోక్తం విరేచనం| యుంజ్యాద్వా విషరోగేషు రేకే వ్యోషాదికం భిషక్||81||
हरीतकी सलवणा मागधी मरिचानि च| एतद्दूषीविषार्त्तानां काश्यपोक्तं विरेचनम्| युञ्ज्याद्वा विषरोगेषु रेके व्योषादिकं भिषक्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taruNapalAshakShArayogaH (82) · Śloka 82
తరుణస్య పలాశస్య స్రుతం క్షారోదకం పచేత్| క్వాథే తత్ర ప్రతీవాపం ప్రక్షిపేచ్ఛ్లక్ష్ణచూర్ణితం| వ్యోషం శిరీషకుసుమం మధుకం సారివే మిసిం| కుష్ఠం వేల్లనిశే లాక్షాం శుక్లాం సురసమంజరీం| సింధూత్థం రక్తమృన్మాంసీ రేణుకాం హింగువాహ్వికం| దర్వీప్రలేపి తజ్జాతం గోవిషాణే నిధాపయేత్| క్షయగుల్మోదరార్శాంసి మేహం మందాగ్నితాం జ్వరం| త్వగ్దోషకాసాపస్మారగ్రహోన్మాదభగందరాన్| పాండుం కంఠస్వరగదాన్ ప్లీహానం శ్వయథుం కృమీన్| కోలమాత్రమతః ఖాదన్ జయేత్ సర్వవిషాణి చ||82||
तरुणस्य पलाशस्य स्रुतं क्षारोदकं पचेत्| क्वाथे तत्र प्रतीवापं प्रक्षिपेच्छ्लक्ष्णचूर्णितम्| व्योषं शिरीषकुसुमं मधुकं सारिवे मिसिम्| कुष्ठं वेल्लनिशे लाक्षां शुक्लां सुरसमञ्जरीम्| सिन्धूत्थं रक्तमृन्मांसी रेणुकां हिङ्गुवाह्विकम्| दर्वीप्रलेपि तज्जातं गोविषाणे निधापयेत्| क्षयगुल्मोदरार्शांसि मेहं मन्दाग्नितां ज्वरम्| त्वग्दोषकासापस्मारग्रहोन्मादभगन्दरान्| पाण्डुं कण्ठस्वरगदान् प्लीहानं श्वयथुं कृमीन्| कोलमात्रमतः खादन् जयेत् सर्वविषाणि च||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agadaprabhAvanidarshanam (83) · Śloka 83
విషం తేజోమయం మంత్రైః సత్యబ్రహ్మతపోమయైః| యథా నివార్యతే శీఘ్రం ప్రయుక్తైర్న తథౌషధైః| న తు సర్వమనుష్యాణాం సంతి భేషజసంపదః| అజ్ఞాతరోగసద్భావే యోగ్యతా చాతిదుర్లభా| ప్రకుప్యతి విషం భూయః కేవలైశ్చౌషధైర్జితం| అవాప్తౌ సిద్ధమంత్రాణాం యతేతాతశ్చికిత్సకః| తేఽపి చ వ్రతహీనస్య హీనా వా స్వరవర్ణతః| యస్మాన్న సిద్ధిమాయాంతి తస్మాద్యోజ్యోఽగదక్రమః||83||
विषं तेजोमयं मन्त्रैः सत्यब्रह्मतपोमयैः| यथा निवार्यते शीघ्रं प्रयुक्तैर्न तथौषधैः| न तु सर्वमनुष्याणां सन्ति भेषजसम्पदः| अज्ञातरोगसद्भावे योग्यता चातिदुर्लभा| प्रकुप्यति विषं भूयः केवलैश्चौषधैर्जितम्| अवाप्तौ सिद्धमन्त्राणां यतेतातश्चिकित्सकः| तेऽपि च व्रतहीनस्य हीना वा स्वरवर्णतः| यस्मान्न सिद्धिमायान्ति तस्माद्योज्योऽगदक्रमः||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasa~gkaTam (84) · Śloka 84
విషప్రకృతికాలాన్నదోషదూష్యాదిసంగమే| విషసంకటముద్దిష్టం శతస్యైకోఽత్ర జీవతి||84||
विषप्रकृतिकालान्नदोषदूष्यादिसङ्गमे| विषसङ्कटमुद्दिष्टं शतस्यैकोऽत्र जीवति||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavRuddhikAraNAni (85) · Śloka 85
క్షుత్తృణాఘర్మ్మదౌర్బల్యక్రోధశోకభయశ్రమః| అజీర్వవర్చోద్రవతాపిత్తమారుతవృద్ధిభిః| తిలపుష్పఫలాఘ్రాణభూబాష్పఘనగర్జితః| హస్తిమూషికవాదిత్రనిస్వనైర్విషసంకటైః| పురో వాతోత్పలామోదమదనైర్వర్ధతే విషం||85||
क्षुत्तृणाघर्म्मदौर्बल्यक्रोधशोकभयश्रमः| अजीर्ववर्चोद्रवतापित्तमारुतवृद्धिभिः| तिलपुष्पफलाघ्राणभूबाष्पघनगर्जितः| हस्तिमूषिकवादित्रनिस्वनैर्विषसङ्कटैः| पुरो वातोत्पलामोदमदनैर्वर्धते विषम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShAsu viShavRuddheH kAraNam (86) · Śloka 86
వర్షాసు చాంబుయోనిత్వాత్సంక్లేదం గుడవద్గతం| విసర్పతి ఘనాపాయే తదగస్త్యో హినస్తి చ| ప్రయాతి మందవీర్యత్వం విషం తస్మాద్ ఘనాత్యయే||86||
वर्षासु चाम्बुयोनित्वात्संक्लेदं गुडवद्गतम्| विसर्पति घनापाये तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद् घनात्यये||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe doShAnusAraM cikitsAkramaH (87) · Śloka 87
ఇతి ప్రకృతిసాత్మ్యర్తుస్థానవేగబలాబలం| ఆలోచ్య నిపుణం బుద్ధ్యా కర్మానంతరమాచరేత్| శ్లైష్మికం వమనైరుష్ణరూక్షతీక్ష్ణైః ప్రలేపనైః| కషాయకటుతిక్తైశ్చ భోజనైః శమయేద్విషం| పైత్తికం స్రంసనైః సేకప్రదేహైర్భృశశీతలైః| కషాయతిక్తమధురైర్ఘృతయుక్తైశ్చ భోజనైః| వాతాత్మకం జయేత్స్వాదుస్నిగ్ధామ్లలవణాన్వితైః| సఘృతైర్భోజనాలేపైస్తథైవ పిశితాశనైః||87||
इति प्रकृतिसात्म्यर्तुस्थानवेगबलाबलम्| आलोच्य निपुणं बुद्ध्या कर्मानन्तरमाचरेत्| श्लैष्मिकं वमनैरुष्णरूक्षतीक्ष्णैः प्रलेपनैः| कषायकटुतिक्तैश्च भोजनैः शमयेद्विषम्| पैत्तिकं स्रंसनैः सेकप्रदेहैर्भृशशीतलैः| कषायतिक्तमधुरैर्घृतयुक्तैश्च भोजनैः| वातात्मकं जयेत्स्वादुस्निग्धाम्ललवणान्वितैः| सघृतैर्भोजनालेपैस्तथैव पिशिताशनैः||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaharaNe ghRutaM shreShTham (88) · Śloka 88
నాఘృతం స్రంసనం శస్తం ప్రలేపో భోజ్యమౌషధం| సర్వేషు సర్వావస్థాసు విషేషు న ఘృతోపమం| విద్యతే భేషజం కించిద్విశేషాత్ ప్రబలానిలే||88||
नाघृतं स्रंसनं शस्तं प्रलेपो भोज्यमौषधम्| सर्वेषु सर्वावस्थासु विषेषु न घृतोपमम्| विद्यते भेषजं किञ्चिद्विशेषात् प्रबलानिले||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktagaviShacikitsA (89) · Śloka 89
రక్తగే స్రావయేద్రక్తం పిత్తవచ్చ క్రియాక్రమః| దూషీవిషే పునస్తత్స్థే పంచకర్మాణి చాచరేత్||89||
रक्तगे स्रावयेद्रक्तं पित्तवच्च क्रियाक्रमः| दूषीविषे पुनस्तत्स्थे पञ्चकर्माणि चाचरेत्||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirogataviShacikitsA (90) · Śloka 90
గండూషైః కవలైః ప్రాశైస్తీక్ష్ణైః ప్రధమనాంజనైః| శిరోగతం ప్రశమయేద్విషసంక్రమణైస్తథా||90||
गण्डूषैः कवलैः प्राशैस्तीक्ष्णैः प्रधमनाञ्जनैः| शिरोगतं प्रशमयेद्विषसंक्रमणैस्तथा||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ruddhavAyoshcikitsA (91) · Śloka 91
విషదుష్టకఫస్రోతో రుద్ధవాయుర్మృతోపమః| యః స్యాదసాధ్యలింగైశ్చ రహితస్తస్య యోజయేత్| మూర్ధ్ని కాకపదం కృత్వా కల్కం చర్మకసోద్భవం| ధ్మాపనం చాస్య కటాభీజాలినీ కటుకైర్హితం||91||
विषदुष्टकफस्रोतो रुद्धवायुर्मृतोपमः| यः स्यादसाध्यलिङ्गैश्च रहितस्तस्य योजयेत्| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा कल्कं चर्मकसोद्भवम्| ध्मापनं चास्य कटाभीजालिनी कटुकैर्हितम्||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshrayAshrayiNoravirodhena cikitsA (92) · Śloka 92
ఆశయే యస్య దోషస్య విషం తిష్ఠతి తం పురః| ఆశ్రయాశ్రయిణోర్విద్వానవిరోధేన సాధయేత్||92||
आशये यस्य दोषस्य विषं तिष्ठति तं पुरः| आश्रयाश्रयिणोर्विद्वानविरोधेन साधयेत्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAnusAraM cikitsAvisheShaH (93) · Śloka 93
క్షారాగదః కఫస్థానస్థితే స్వేదః సిరావ్యధః| పిత్తే క్షౌద్రపయోఽమ్లాజ్యపానసేకావగాహనం| స్వేదో వాతాశయే దధ్నా పానం చ నతకుష్ఠయోః| క్షీరేణాగదగర్భేణ మదనస్య ఫలేన చ| ఆస్థాపనం ప్రయుంజీత వాతాశయగతే విషే| పచేద్యష్టీమధుక్వాథే తైలం క్షీరచతుర్గుణం| త్రిఫలా సర్పవేతాలీశతపుష్పేందురాజిభిః| అనంతయా చ తత్పాననావనాభ్యంగబస్తిషు| భోజనే చ ప్రణిహితం హంతి వాతాశయాద్విషం| బలయా సోమరాజ్యా వా పచేత్పాటలయాఽథవా| ఘృతమండసమం తైలమానువాసనికం పరం||93||
क्षारागदः कफस्थानस्थिते स्वेदः सिराव्यधः| पित्ते क्षौद्रपयोऽम्लाज्यपानसेकावगाहनम्| स्वेदो वाताशये दध्ना पानं च नतकुष्ठयोः| क्षीरेणागदगर्भेण मदनस्य फलेन च| आस्थापनं प्रयुञ्जीत वाताशयगते विषे| पचेद्यष्टीमधुक्वाथे तैलं क्षीरचतुर्गुणम्| त्रिफला सर्पवेतालीशतपुष्पेन्दुराजिभिः| अनन्तया च तत्पाननावनाभ्यङ्गबस्तिषु| भोजने च प्रणिहितं हन्ति वाताशयाद्विषम्| बलया सोमराज्या वा पचेत्पाटलयाऽथवा| घृतमण्डसमं तैलमानुवासनिकं परम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyanirdeshaH (94) · Śloka 94
విషోపద్రవపథ్యం చ వీక్ష్య యుంజ్యాద్యథామయం|94|
विषोपद्रवपथ्यं च वीक्ष्य युञ्ज्याद्यथामयम्|९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAnusAraM sAdhyAsAdhyatA (94-40) · Śloka 40
అయత్నాచ్ఛ్లేష్మగం సాధ్యం యత్నాత్పిత్తాశయాశ్రితం| సుదుస్సాధమసాధ్యం వా వాతాశయగతం విషం||94|| ఇతి వైద్యపతిసింహగుప్తస్య సూనోర్వాగ్భటస్య కృతా వష్టాంగసంగ్రహసంహితాయాముత్తరతంత్రే విష ప్రతిషేధో నామ చత్వారింశోఽధ్యాయః||40||
अयत्नाच्छ्लेष्मगं साध्यं यत्नात्पित्ताशयाश्रितम्| सुदुस्साधमसाध्यं वा वाताशयगतं विषम्||९४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विष प्रतिषेधो नाम चत्वारिंशोऽध्यायः||४०||
🔊 Audio coming soon