Adhikarana atha viShapratiShedho nAma catvAriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1
അഥാതോ വിഷപ്രതിഷേധം നാമാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ| ഇതി ഹ സ്മാഹുരാത്രേയാദയോ മഹര്ഷയഃ||൧||
अथातो विषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prAgutpattiH (2) · Śloka 2
പുരാ ഖല്വമൃതാര്ഥം സുരാസുരൈഃ സലിലനിധേര്വിമധ്യമാനാത് ക്രോധ ഇവ രൂപവാന് സത്ത്വം സമുദ്ബഭൂവ കൃഷ്ണമനലനയനമുര്ധ്വ- പ്രദീപ്തകേഷം ദംഷ്ട്രാകരാലം ഭൈരവാരാവരൂപമ്| തദ്ദര്ശനാദേവ യതോ ദേവദാനവാശ്ച വിഷണ്ണാസ്തസ്മാത്തദ്വിഷസംജ്ഞാമവാപ||൨||
पुरा खल्वमृतार्थं सुरासुरैः सलिलनिधेर्विमध्यमानात् क्रोध इव रूपवान् सत्त्वं समुद्बभूव कृष्णमनलनयनमुर्ध्व- प्रदीप्तकेषं दंष्ट्राकरालं भैरवारावरूपम्| तद्दर्शनादेव यतो देवदानवाश्च विषण्णास्तस्मात्तद्विषसंज्ञामवाप||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasyauShadhiShu nyAsaH sthAvaraviSham (3) · Śloka 3
തത് സഹസൈവ സര്വഭൂതാനി നിര്ദഗ്ധുകാമമുപയോഗവിശേഷൈര്വിഷ മമൃതതാം വിനയമാനോ ബ്രഹ്യാനുനീയൌഷധീഷു ന്യസ്തവാന്| തതസ്തത് സ്ഥാവരാസു മൂര്തിഷ്വധിവസനാത് സ്ഥാവരമിത്യുച്യതേ||൩||
तत् सहसैव सर्वभूतानि निर्दग्धुकाममुपयोगविशेषैर्विष ममृततां विनयमानो ब्रह्यानुनीयौषधीषु न्यस्तवान्| ततस्तत् स्थावरासु मूर्तिष्वधिवसनात् स्थावरमित्युच्यते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamaviShodbhavaH (4) · Śloka 4
ജങ്ഗമം പുനഃ പൃഥിവ്യാ ഭാരാവതാരാര്ഥമുരഗാദിരൂപേണ വിഷ്ണൂ- ര്നിര്മമേ||൪||
जङ्गमं पुनः पृथिव्या भारावतारार्थमुरगादिरूपेण विष्णू- र्निर्ममे||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvarasya viShasya dashAdhiShThAnAni (5) · Śloka 5
തയോഃ സ്ഥാവരം മൂലപത്രപുഷ്പഫലത്വക്സാരനിര്യാസക്ഷീര ധാതുകന്ദഭേദാദ്ദശാധിഷ്ഠാനമ്| തത്ര മൂലവിഷാണി ക്ലീത നകാശ്വമാരകഗുഞ്ജാസുഗന്ധകഗര്ഗരകകര്കരകരഘാടകാ ദീനി| പത്രവിഷം കാലപത്രികാ ലമ്ബാവരദകരമ്ഭാര്കാദി നാമ്| പുഷ്പവിഷം വല്ലീരേണുകകരമ്ഭമഹാകരമ്ഭാദീനാമ്| ഫലം കുമുദ്വതീരേണുകാകരമ്ഭമഹാകരമ്ഭമദനകതുവരകാ ദീനാമ്| ത്വക്സാരനിര്യാസാഃ കരകകരഘാടകകരമ്ഭമ ഹാകരമ്ഭനാരാചകാദീനാമ്| ക്ഷീരം കുമുദ്വതീ ദന്തീസ്നുഹ്യ ര്കജാലിനീവ്യാലാദീനാമ്| ധാതവോ ഹരിതാലഫേനാശ്മഭസ്മ രക്തപ്രഭൃതയഃ| കന്ദജാനി തു ഹാലാഹലകാലകൂടവത്സ നാഭശൃങ്ഗീസാര്ഷപജാലകകര്ദമകവൈരാടകമുസ്തകമുഷ്കക സാക്തുകക്രൌഞ്ചകവാലകമഹാവിഷപുണ്ഡരീകഗാലവമൂലക മര്കടകര്കടകകരവീരകേന്ദ്രായുധസങ്കോചകലാങ്ഗലകതൈല പേയകുശപുഷ്പകേ തു പുഷ്പകരോഹിഷാഞ്ജനാഭകാദീനി||൫||
तयोः स्थावरं मूलपत्रपुष्पफलत्वक्सारनिर्यासक्षीर धातुकन्दभेदाद्दशाधिष्ठानम्| तत्र मूलविषाणि क्लीत नकाश्वमारकगुञ्जासुगन्धकगर्गरककर्करकरघाटका दीनि| पत्रविषं कालपत्रिका लम्बावरदकरम्भार्कादि नाम्| पुष्पविषं वल्लीरेणुककरम्भमहाकरम्भादीनाम्| फलं कुमुद्वतीरेणुकाकरम्भमहाकरम्भमदनकतुवरका दीनाम्| त्वक्सारनिर्यासाः करककरघाटककरम्भम हाकरम्भनाराचकादीनाम्| क्षीरं कुमुद्वती दन्तीस्नुह्य र्कजालिनीव्यालादीनाम्| धातवो हरितालफेनाश्मभस्म रक्तप्रभृतयः| कन्दजानि तु हालाहलकालकूटवत्स नाभशृङ्गीसार्षपजालककर्दमकवैराटकमुस्तकमुष्कक साक्तुकक्रौञ्चकवालकमहाविषपुण्डरीकगालवमूलक मर्कटकर्कटककरवीरकेन्द्रायुधसङ्कोचकलाङ्गलकतैल पेयकुशपुष्पके तु पुष्पकरोहिषाञ्जनाभकादीनि||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshrayabhedAnusAraM prabhAvabhedAH (6) · Śloka 6
തത്ര മൂലവിഷൈരുപയുക്തൈരുദ്വേഷ്ടനപ്രലാപമോഹാഃ പ്രജായന്തേ| പത്ര വിഷൈര്ജൃമ്ഭോദ്വേഷ്ടനശ്വാസാഃ| പുഷ്പവിഷൈശ്ഛര്ദ്യാധ്മാനമോഹാഃ| ഫലവിഷൈര്ദാഹമുഷ്കശോഫൌ| ത്വക്സാരനിര്യാസവിഷൈഃ പ്രസേ കാസ്യാദൌര്ഗന്ധ്യപാരുഷ്യശിരോവേദനാഃ| ക്ഷീരവിഷൈര്ജിഹ്വാഗൌരവം ശകൃദ്ഭേദശ്ച| ധാതുവിഷൈസ്താലുദാഹമൂര്ച്ഛാഹൃദയപീഡാഃ| സര്വ മേവ ച സ്ഥാവരം ജ്വരഹിധ്മാദന്തഹര്ശഹനുസ്തമ്ഭഗലഗ്രഹഫേന വമനാരുചിശ്വാസമൂര്ച്ഛാഃ കരോതി വിശേഷേണ കന്ദജമ്| തദ്ധ്യതിതീക്ഷ്ണത്വാദാശുകാരിതരമ്| ഇതരത്തു പ്രായഃ കാലാ ന്തരപ്രാണഹരമ്||൬||
तत्र मूलविषैरुपयुक्तैरुद्वेष्टनप्रलापमोहाः प्रजायन्ते| पत्र विषैर्जृम्भोद्वेष्टनश्वासाः| पुष्पविषैश्छर्द्याध्मानमोहाः| फलविषैर्दाहमुष्कशोफौ| त्वक्सारनिर्यासविषैः प्रसे कास्यादौर्गन्ध्यपारुष्यशिरोवेदनाः| क्षीरविषैर्जिह्वागौरवं शकृद्भेदश्च| धातुविषैस्तालुदाहमूर्च्छाहृदयपीडाः| सर्व मेव च स्थावरं ज्वरहिध्मादन्तहर्शहनुस्तम्भगलग्रहफेन वमनारुचिश्वासमूर्च्छाः करोति विशेषेण कन्दजम्| तद्ध्यतितीक्ष्णत्वादाशुकारितरम्| इतरत्तु प्रायः काला न्तरप्राणहरम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShaM sarvameva maulam (7) · Śloka 7
സര്വമപി ചൈതന്മൌലമിത്യുച്യതേ മൂലാശ്രയത്വാത്പത്രാദീനാമ്||൭||
सर्वमपि चैतन्मौलमित्युच्यते मूलाश्रयत्वात्पत्रादीनाम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamasyAshrayAH prabhAvashca (8) · Śloka 8
ജങ്ഗമസ്യ ത്വാശ്രയാഃ ഷോഡശദൃഷ്ടിനിശ്വാസസ്പര്ശദംഷ്ട്രാമുഖന ഖാസ്ഥിമൂത്രപുരീഷശുക്രാര്ത്തവലാലാശൂകപിത്തശോണിതശവാനി| താനി പുനഃ സര്പകീടകണഭാദ്യാശ്രിതാനി| തത്കൃതാന്യഥാ സ്വമാമയാന് സാധനം ചോത്തരത്ര വക്ഷ്യതി| സര്വഞ്ച പ്രായശോ ജങ്ഗമം നിദ്രാതന്ദ്രാക്ലമദാഹരോമഹര്ഷശോഫ പാകാതിസാരാന് കരോതി||൮||
जङ्गमस्य त्वाश्रयाः षोडशदृष्टिनिश्वासस्पर्शदंष्ट्रामुखन खास्थिमूत्रपुरीषशुक्रार्त्तवलालाशूकपित्तशोणितशवानि| तानि पुनः सर्पकीटकणभाद्याश्रितानि| तत्कृतान्यथा स्वमामयान् साधनं चोत्तरत्र वक्ष्यति| सर्वञ्च प्रायशो जङ्गमं निद्रातन्द्राक्लमदाहरोमहर्षशोफ पाकातिसारान् करोति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasAmAnyaguNAstasya dehe prabhAvashca (9) · Śloka 9
ദ്വിവിധമപി ചൈതദ്വിഷം തീക്ഷ്ണോഷ്ണരൂക്ഷവിശദസൂക്ഷ്മവ്യവാ യ്യാശുകാരിവികാഷിലഘ്വവ്യക്തരസത്വൈര്ദശഭിര്ഗുണൈര്യുക്തമ പാകി ച| തത്ര തൈക്ഷ്ണ്യൌഷ്ണ്യാത് പിത്തം രക്തഞ്ച പ്രകോപയതി| രൌക്ഷ്യാ ദ്വായുമ്| വൈശദ്യാദസക്തവേഗം പ്രസരതി| സൌക്ഷ്മ്യാദ്വ്യവായി ത്വാച്ച ദോഷധാതുമലാദീന് സമസ്താന് ശരീരാവയവാനനു പ്രവിശതി| ആശുകാരിത്വാദാശു വ്യാപാദയതി| വികാഷി ത്വാന്മര്മച്ഛേദേന മതിം വ്യാമോഹയതി| ലാഘവാദ്ദുര്നിര്ഹരമവ്യക്ത രസത്വാച്ഛ്ലേഷ്മപ്രയത്നേനാന്നാനി വിഷതോ രക്ഷേദിത്യുക്തമ്| അപാ കിത്വാത് ജരാം നോ യാതി| തേനാഭ്യവഹൃതമവശ്യം മാരയതി| മന്ത്രൌഷധബലേന ചോപശമിതമപി, പ്രത്യയമാസാദ്യപുനഃ പ്രകു പ്യതീതി||൯||
द्विविधमपि चैतद्विषं तीक्ष्णोष्णरूक्षविशदसूक्ष्मव्यवा य्याशुकारिविकाषिलघ्वव्यक्तरसत्वैर्दशभिर्गुणैर्युक्तम पाकि च| तत्र तैक्ष्ण्यौष्ण्यात् पित्तं रक्तञ्च प्रकोपयति| रौक्ष्या द्वायुम्| वैशद्यादसक्तवेगं प्रसरति| सौक्ष्म्याद्व्यवायि त्वाच्च दोषधातुमलादीन् समस्तान् शरीरावयवाननु प्रविशति| आशुकारित्वादाशु व्यापादयति| विकाषि त्वान्मर्मच्छेदेन मतिं व्यामोहयति| लाघवाद्दुर्निर्हरमव्यक्त रसत्वाच्छ्लेष्मप्रयत्नेनान्नानि विषतो रक्षेदित्युक्तम्| अपा कित्वात् जरां नो याति| तेनाभ्यवहृतमवश्यं मारयति| मन्त्रौषधबलेन चोपशमितमपि, प्रत्ययमासाद्यपुनः प्रकु प्यतीति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya kRutrimAkRutrimau bhedau (10) · Śloka 10
ഭവതി ചാത്ര- സ്ഥാവരം ജങ്ഗമം ചേതി വിഷം പ്രോക്തമകൃത്രിമമ്| കൃത്രിമം ഗരസംജ്ഞം തു ക്രിയതേ വിവിധൌഷധൈഃ| ഹന്തി യോഗവശേനാശു ചിരാച്ചിരതരാച്ച തത്| ശോഫപാണ്ഡൂദരോന്മാദദുര്നാമാദീന് കരോതി വാ||൧൦||
भवति चात्र- स्थावरं जङ्गमं चेति विषं प्रोक्तमकृत्रिमम्| कृत्रिमं गरसंज्ञं तु क्रियते विविधौषधैः| हन्ति योगवशेनाशु चिराच्चिरतराच्च तत्| शोफपाण्डूदरोन्माददुर्नामादीन् करोति वा||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prANaharatvam (11) · Śloka 11
അപി ചൈതദ്വിഷം സര്വം തീക്ഷ്ണാദ്യൈരന്വിതം ഗുണൈഃ| വാതപിത്തോത്തരം നൃണാം സദ്യോ ഹരതി ജീവിതമ്||൧൧||
अपि चैतद्विषं सर्वं तीक्ष्णाद्यैरन्वितं गुणैः| वातपित्तोत्तरं नृणां सद्यो हरति जीवितम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prANaharaNe kramaH (12) · Śloka 12
വിഷം ഹി ദേഹം സമ്പ്രാപ്യ പ്രാഗ്ദൂഷയതി ശോണിതമ്| കഫപിത്താനിലാംശ്ചാനു സമദോഷം സഹാശയാന്| തതോ ഹൃദയമാസ്ഥായ ദേഹോച്ഛേദായ കല്പതേ| ശരീരേ ദൂഷിതേ രക്തേ സര്വം ചിമിചിമായതേ| കോഠഃ സമണ്ഡലഃ സ്വേദോ രോമഹര്ഷശ്ച ജായതേ| ക്ഷുദ്രകീടാ ഇവാങ്ഗേഷു വിസര്പന്തീതി മന്യതേ| വിനാമയതി ഗാത്രാണി ജൃമ്ഭതേ ശിശിരപ്രിയഃ| വ്യാപിനസ്തസ്യ ദുഷ്ടസ്യ ദ്രുതസ്യ വിഷതേജസാ| വാതാദയോ വശം യാന്തി ബലിനോऽപ്യബലാ ഇവ||൧൨||
विषं हि देहं सम्प्राप्य प्राग्दूषयति शोणितम्| कफपित्तानिलांश्चानु समदोषं सहाशयान्| ततो हृदयमास्थाय देहोच्छेदाय कल्पते| शरीरे दूषिते रक्ते सर्वं चिमिचिमायते| कोठः समण्डलः स्वेदो रोमहर्षश्च जायते| क्षुद्रकीटा इवाङ्गेषु विसर्पन्तीति मन्यते| विनामयति गात्राणि जृम्भते शिशिरप्रियः| व्यापिनस्तस्य दुष्टस्य द्रुतस्य विषतेजसा| वातादयो वशं यान्ति बलिनोऽप्यबला इव||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAshayAnusAraM viShaprabhAvaH (13) · Śloka 13
വിഷം യദ്ദോഷഭൂയിഷ്ഠം തം ദോഷം പ്രാക് പ്രപദ്യതേ| ആശയേ യസ്യ യസ്യൈവ തതസ്തദവതിഷ്ഠതേ| തജ്ജാന് വികാരാന് കുരുതേ യാന് സര്വൈഷൂപദേക്ഷ്യതി| വാതാശയസ്ഥം കുരുതേ തഥാ ശ്ലേഷ്മാമയാനപി| പിത്തശ്ലേഷ്മാശയഗതം തദ്വത്പിത്തകഫോദ്ഭവാന്| തത്രാപി ചോത്തമാങ്ഗസ്ഥേ സകോഠം ശൂയതേ ശിരഃ| വിശേഷാദക്ഷികൂടൌഷ്ഠനാസാസ്യം ഹൃഷ്ടദന്തതാ| താലുശോഷോ രുജാ മൂര്ധ്നി വക്ത്രേ ചിമിചിമായനമ്| അര്ഥേഷു ചക്ഷുരാദീനാമപ്രവൃത്തിര്ഹനുഗ്രഹഃ| ഇത്യന്യത്രാപി ച വിഷം സ്ഥിതമങ്ഗേऽഭിലക്ഷയേത്| വ്യാപ്യൈവം സകലം ദേഹമുപരുധ്യ ച വാഹിനീഃ| വിഷം വിഷമിവ ക്ഷിപ്രം പ്രാണാനസ്യ നിരസ്യതി||൧൩||
विषं यद्दोषभूयिष्ठं तं दोषं प्राक् प्रपद्यते| आशये यस्य यस्यैव ततस्तदवतिष्ठते| तज्जान् विकारान् कुरुते यान् सर्वैषूपदेक्ष्यति| वाताशयस्थं कुरुते तथा श्लेष्मामयानपि| पित्तश्लेष्माशयगतं तद्वत्पित्तकफोद्भवान्| तत्रापि चोत्तमाङ्गस्थे सकोठं शूयते शिरः| विशेषादक्षिकूटौष्ठनासास्यं हृष्टदन्तता| तालुशोषो रुजा मूर्ध्नि वक्त्रे चिमिचिमायनम्| अर्थेषु चक्षुरादीनामप्रवृत्तिर्हनुग्रहः| इत्यन्यत्रापि च विषं स्थितमङ्गेऽभिलक्षयेत्| व्याप्यैवं सकलं देहमुपरुध्य च वाहिनीः| विषं विषमिव क्षिप्रं प्राणानस्य निरस्यति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajagdhAdimAMsaprabhAvaH (14) · Śloka 14
പീതം മൃതസ്യ ഹൃദയേ ജഗ്ധദിഗ്ധാഭിവിദ്ധയോഃ| ദംശേ തിഷ്ഠതി ഭൂയിഷ്ഠം സര്വതഃ പിണ്ഡിതം വിഷമ്| നാദ്യാദതോ വിശേഷേണ തേഷാം മാംസം തദാശ്രയമ്| യഥാസ്വം ഭക്ഷിതേ പീഡാ യഥാസ്വം ച ക്രിയാക്രമഃ||൧൪||
पीतं मृतस्य हृदये जग्धदिग्धाभिविद्धयोः| दंशे तिष्ठति भूयिष्ठं सर्वतः पिण्डितं विषम्| नाद्यादतो विशेषेण तेषां मांसं तदाश्रयम्| यथास्वं भक्षिते पीडा यथास्वं च क्रियाक्रमः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegeShu matadvayam (15) · Śloka 15
സപ്തവേഗാന് വിഷസ്യാഹുരഷ്ടാവിതി പുനര്വസുഃ||൧൫||
सप्तवेगान् विषस्याहुरष्टाविति पुनर्वसुः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegAnAM lakShaNAni (16) · Śloka 16
ദുഷ്യതി പ്രഥമേ വേഗേ രസശ്ഛര്ദ്ദിപ്രസേകകൃത്| ദ്വിതീയऽസ്രം ചിമിചിമാജൃമ്ഭാവേപഥുകാരി തത്| തൃതീയേ പിശിതം കണ്ഡൂകോഠമണ്ഡലശോഫദമ്| ദോഷാശ്ചതുര്ഥേ തേഷു സ്യുര്യഥായമുപദ്രവാഃ| പഞ്ചമേ ദര്ശനഭ്രാന്തിഃ ഷഷ്ഠേ ഹിധ്മാ സമുദ്ഭവഃ| സപ്തമേ സ്കന്ധഭങ്ഗോऽസ്യ ജായതേ മൃത്യുരഷ്ടമേ||൧൬||
दुष्यति प्रथमे वेगे रसश्छर्द्दिप्रसेककृत्| द्वितीयऽस्रं चिमिचिमाजृम्भावेपथुकारि तत्| तृतीये पिशितं कण्डूकोठमण्डलशोफदम्| दोषाश्चतुर्थे तेषु स्युर्यथायमुपद्रवाः| पञ्चमे दर्शनभ्रान्तिः षष्ठे हिध्मा समुद्भवः| सप्तमे स्कन्धभङ्गोऽस्य जायते मृत्युरष्टमे||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nagnajitasya matam (17) · Śloka 17
ദുഷ്യതി പ്രഥമേ രക്തം ദ്വിതീയേ ശ്വയഥൂദ്ഭവഃ| തൃതീയേऽങ്ഗേ ചിമിചിമാ ചതുര്ഥേ ജ്വരമൂര്ച്ഛനാ| പഞ്ചമേ പാണ്ഡുജിഹ്വാസ്യശോഷഃ ഷഷ്ഠേ ഹൃദി വ്യഥാ| സപ്തമേ മരണം വേഗ ഇതി നഗ്നജിതോ മതമ്||൧൭||
दुष्यति प्रथमे रक्तं द्वितीये श्वयथूद्भवः| तृतीयेऽङ्गे चिमिचिमा चतुर्थे ज्वरमूर्च्छना| पञ्चमे पाण्डुजिह्वास्यशोषः षष्ठे हृदि व्यथा| सप्तमे मरणं वेग इति नग्नजितो मतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana videhapatimatam (18) · Śloka 18
മൂര്ച്ഛാ ഹൃദി പരം പീഡാ ശിരോരുഗപതന്ത്രകഃ| ഹിധ്മാ ച ദാരുണോ മര്മച്ഛേദോ ജീവിതസംശയഃ| സപ്തേതി വേഗാ മൂര്ച്ഛാദ്യാഃ വിദേഹപതിനാ സ്മൃതഃ||൧൮||
मूर्च्छा हृदि परं पीडा शिरोरुगपतन्त्रकः| हिध्मा च दारुणो मर्मच्छेदो जीवितसंशयः| सप्तेति वेगा मूर्च्छाद्याः विदेहपतिना स्मृतः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AlambAyanamatam (19) · Śloka 19
രക്തമാംസവസാസ്നായു തഥാസ്ഥ്യാദ്യാസ്രയഃ ക്രമാത്| ആശ്രയാഃ സപ്ത സപ്താനാമിത്യാലമ്ബായനോऽബ്രവീത്||൧൯||
रक्तमांसवसास्नायु तथास्थ्याद्यास्रयः क्रमात्| आश्रयाः सप्त सप्तानामित्यालम्बायनोऽब्रवीत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhanvantarimatam (20) · Śloka 20
വേഗാന് ധന്വന്തരിസ്തദ്വത് സര്പദഷ്ടസ്യ മന്യതേ| സ്നാവവര്ജന്തു തത്സ്ഥാനേ ദോഷാനിച്ഛതി കോഷ്ഠഗാന്||൨൦||
वेगान् धन्वन्तरिस्तद्वत् सर्पदष्टस्य मन्यते| स्नाववर्जन्तु तत्स्थाने दोषानिच्छति कोष्ठगान्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegavyAkhyA (21) · Śloka 21
ധാത്വന്തരേഷു യാഃ സപ്ത കലാഃ പൂര്വം പ്രകീര്ത്തിതാഃ| അതീത്യ താസാമേകൈകാം വേഗം പ്രകുരുതേ വിഷമ്||൨൧||
धात्वन्तरेषु याः सप्त कलाः पूर्वं प्रकीर्त्तिताः| अतीत्य तासामेकैकां वेगं प्रकुरुते विषम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntarakAlaH (23) · Śloka 23
തത്കാലകല്പം കാലേന കലാമഭ്യേതി യാവതാ| ഊഹ്യമാനം സമീരേണ താവദ്വേഗാന്തരം സ്മൃതമ്||൨൩||
तत्कालकल्पं कालेन कलामभ्येति यावता| ऊह्यमानं समीरेण तावद्वेगान्तरं स्मृतम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviSham (24) · Śloka 24
ജീര്ണം വിഷഘ്നൌഷധിഭിര്ഹം വാ ദവാഗ്നിവാതാതപശോഷിതം വാ| സ്വഭാവതോ വാ ന ഗുണൈഃ സുയുക്തം ദൂഷീവിഷാഖ്യാം വിഷമഭ്യുപൈതി||൨൪||
जीर्णं विषग़्नौषधिभिर्हं वा दवाग्निवातातपशोषितं वा| स्वभावतो वा न गुणैः सुयुक्तं दूषीविषाख़्यां विषमभ्युपैति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasyAvibhAvyAtA (25) · Śloka 25
വീര്യാല്പഭാവാദവിഭാവ്യമേതത് കഫാവൃതം വര്ഷഗണാനുബന്ധി||൨൫||
वीर्याल्पभावादविभाव्यमेतत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShalakShaNAni (26) · Śloka 26
തേനാര്ദിതോ ഭിന്നപുരീഷവര്ണോ ദുഷ്ടാസ്രരോഗീ തൃഡരോചകാര്ത്തഃ| മൂര്ച്ഛന് വമന് ഗദ്ഗദവാഗ്വിമുഹ്യന് ഭവേച്ച ദൂഷ്യോദരലിങ്ഗജുഷ്ടഃ||൨൬||
तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो दुष्टास्ररोगी तृडरोचकार्त्तः| मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाग्विमुह्यन् भवेच्च दूष्योदरलिङ्गजुष्टः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAdyanusAraM prabhAvaH (27) · Śloka 27
ആമാശയസ്ഥേ കഫവാതരോഗീ പിത്തശയസ്ഥേऽനിലപിത്തരോഗീ| ഭവേന്നരോ ധ്വസ്തശിരോരുഹാങ്ഗോ വിലൂനപക്ഷഃ സ യഥാ വിഹങ്ഗഃ| സ്ഥിതം രസാദിഷ്വഥവാ വിചിത്രാന് കരോതി ധാതുപ്രഭവാന് വികാരാന്||൨൭||
आमाशयस्थे कफवातरोगी पित्तशयस्थेऽनिलपित्तरोगी| भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षः स यथा विहङ्गः| स्थितं रसादिष्वथवा विचित्रान् करोति धातुप्रभवान् विकारान्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasyAnvarthatA (28) · Śloka 28
പ്രാഗ്വാതാജീര്ണശീതാഭ്രദിവാസ്വപ്നാഹിതാശനൈഃ| ദുഷ്ടം ദൂഷയതേ ധാതൂനതോ ദൂഷീവിഷം സ്മൃതമ്||൨൮||
प्राग्वाताजीर्णशीताभ्रदिवास्वप्नाहिताशनैः| दुष्टं दूषयते धातूनतो दूषीविषं स्मृतम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShavegAnAM lakShaNAni prathamavege lakShaNAni (29) · Śloka 29
സ്ഥാവരസ്യോപയുക്തസ്യ പൂര്വേ വേഗേऽഥ ജായതേ| ജിഹ്വായാഃ ശ്യാവതാ സ്തമ്ഭോ മൂര്ച്ഛാ ത്രാസഃ ക്ലമോ വമിഃ||൨൯||
स्थावरस्योपयुक्तस्य पूर्वे वेगेऽथ जायते| जिह्वायाः श्यावता स्तम्भो मूर्च्छा त्रासः क्लमो वमिः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyavege lakShaNAni (30) · Śloka 30
ദ്വിതീയേ വേപഥുഃ സ്വേദോ ദാഹഃ കണ്ഠേ ച വേദനാഃ| വിഷം ചാമാശയം പ്രാപ്തം കുരുതേ ഹൃദി വേദനാമ്||൩൦||
द्वितीये वेपथुः स्वेदो दाहः कण्ठे च वेदनाः| विषं चामाशयं प्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyavege lakShaNAni (31) · Śloka 31
താലുശോഷസ്തൃതീയേ തു ശൂലം ചാമാശയേ ഭൃശമ്| ദുര്ബലേ ഹരതി ശൂനേ ജായേതേ ചാസ്യ ലോചനേ||൩൧||
तालुशोषस्तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम्| दुर्बले हरति शूने जायेते चास्य लोचने||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthavege lakShaNAni (32) · Śloka 32
പക്വാശയഗതേ തോദഹിധ്മാകാസാന്ത്രകൂജനമ്| ചതുര്ഥേ ജായതേ വേഗേ ശിരസശ്ചാതിഗൌരവമ്||൩൨||
पक्वाशयगते तोदहिध्माकासान्त्रकूजनम्| चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamavege lakShaNAni (33) · Śloka 33
കഫപ്രസേകോ വൈവര്ണ്യ പര്വഭേദശ്ച പഞ്ചമേ| സര്വദോഷപ്രകോപശ്ച പക്വാധാനേ ച വേദനാ||൩൩||
कफप्रसेको वैवर्ण्य पर्वभेदश्च पञ्चमे| सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThavege lakShaNAni (34) · Śloka 34
ഷഷ്ഠേ സംജ്ഞാപ്രണാശശ്ച സുഭൃശം ചാതിസാര്യതേ||൩൪||
षष्ठे संज्ञाप्रणाशश्च सुभृशं चातिसार्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamavege lakShaNAni (35) · Śloka 35
സ്കന്ധപൃഷ്ഠകടീഭങ്ഗോ ഭവേന്മൃത്യുശ്ച സപ്തമേ||൩൫||
स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गो भवेन्मृत्युश्च सप्तमे||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShavegAnAM cikitsA prathamaviShavege cikitsA (36) · Śloka 36
പ്രഥമേ വിഷവേഗേऽഥ വാന്തം ശീതാമ്ബുസേചിതമ്| സര്പിര്മധുഭ്യാം സംയുക്തമഗദം പായയേദ് ദ്രുതമ്||൩൬||
प्रथमे विषवेगेऽथ वान्तं शीताम्बुसेचितम्| सर्पिर्मधुभ्यां संयुक्तमगदं पाययेद् द्रुतम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyavege cikitsA (37) · Śloka 37
ദ്വിതീയേ പൂര്വവദ്വാന്തം വിരിക്തം ചാനു പായയേത്||൩൭||
द्वितीये पूर्ववद्वान्तं विरिक्तं चानु पाययेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyavege cikitsA (38) · Śloka 38
തൃതീയേऽഗദപാനം ച ഹിതം നസ്യം തഥാऽഞ്ജനമ്||൩൮||
तृतीयेऽगदपानं च हितं नस्यं तथाऽञ्जनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthavege cikitsA (39) · Śloka 39
ചതുര്ഥേ സ്നേഹസംയുക്തമഗദം പ്രതിഭോജയേത്||൩൯||
चतुर्थे स्नेहसंयुक्तमगदं प्रतिभोजयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamavege cikitsA (40) · Śloka 40
പഞ്ചമേ മധുകക്വാഥമാക്ഷികാഭ്യാം യുതം ഹിതമ്||൪൦||
पञ्चमे मधुकक्वाथमाक्षिकाभ्यां युतं हितम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThavege cikitsA (41) · Śloka 41
ഷഷ്ഠേऽതിസാരവത് സിദ്ധിഃ..........................||൪൧||
षष्ठेऽतिसारवत् सिद्धिः..........................||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamavege cikitsA (42) · Śloka 42
..............................അവപീഡസ്തു സപ്തമേ| മൂര്ധ്നി കാകപദം കൃത്വാ സാസൃഗ്വാ പിശിതം ക്ഷിപേത്||൪൨||
..............................अवपीडस्तु सप्तमे| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaghnI yavAgUH (43) · Śloka 43
കോശാതക്യഗ്നികഃ പാഠാ സൂര്യവല്ല്യമൃതാഭയാഃ| ശേലുഃ ശിരീഷഃ കിണിഹീ ഹരിദ്രേ ക്ഷുദ്രസാഹ്വയാ| പുനര്നവേ ത്രികടുകം ബൃഹത്യൌ ശാരിവേ ബലേ| ഏഷാം യവാഗൂം നിര്യൂഹേ ശീതാം സഘൃതമാക്ഷികാമ്| യുഞ്ജ്യാദ്വേഗാന്തരേ സര്വവിഷഘ്നീം കൃതകര്മണഃ||൪൩||
कोशातक्यग्निकः पाठा सूर्यवल्ल्यमृताभयाः| शेलुः शिरीषः किणिही हरिद्रे क्षुद्रसाह्वया| पुनर्नवे त्रिकटुकं बृहत्यौ शारिवे बले| एषां यवागूं निर्यूहे शीतां सघृतमाक्षिकाम्| युञ्ज्याद्वेगान्तरे सर्वविषघ्नीं कृतकर्मणः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparA yavAgUH (44) · Śloka 44
തദ്വന്മധൂകമധുകപദ്മകേസരചന്ദനൈഃ||൪൪||
तद्वन्मधूकमधुकपद्मकेसरचन्दनैः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agadAnAM prayogaH (45) · Śloka 45
അഗദാന് വക്ഷ്യതേ ചാതഃ സിദ്ധാന് പൂര്വര്ഷിനിര്മിതാന്| സര്വേഷു സര്വാവസ്ഥേഷു യേ വിഷേഷു പരം ഹിതാഃ||൪൫||
अगदान् वक्ष्यते चातः सिद्धान् पूर्वर्षिनिर्मितान्| सर्वेषु सर्वावस्थेषु ये विषेषु परं हिताः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~jjIvano agadaH (46) · Śloka 46
ചന്ദനം കുങ്കുമം കുഷ്ഠം കാങ്ക്ഷീ ലാക്ഷാ പ്രിയങ്ഗവഃ| മുസ്തസ്ഥൌണേയശൈലേയരോചനാ മദനപ്ലവമ്| ശ്രീവേഷ്ടകവിഡങ്ഗൈലാ വിശാലാലമനശ്ശിലാഃ| സുരസപ്രസവസ്പൃക്കാ രജനീദ്വയവാലകമ്| ഹിങ്ഗുസിദ്ധാര്ഥകാഃ പദ്മചാരിണീ പദ്മകേസരമ്| ജാത്യാഃ പുഷ്പം പ്രവാലശ്ച പുഷ്പമര്കശിരീഷയോഃ| ദ്വിരോധ്രബൃഹതീ കൌന്തീ മധുകം ഗന്ധനാകുലീ| മുദ്ഗപര്ണീ കണാ ശ്യാമാ ധ്യാമകം നലദം നതമ്| സിന്ദുവാരകശക്യാകദേവദാരുമയൂരകമ്| പുഷ്യേ സമാഹൃതൈഃ പിഷ്ടൈര്യോജ്യസ്തൈരഗദോത്തമഃ| സഞ്ജീവനഃ പ്രാഗമൃതാദ്വിഹിതോऽയം സ്വയമ്ഭുവാ| പാനനസ്യഞ്ജനാഘ്രാണധൂമാലേപനധാരണൈഃ| ജീവനോ വിഷസുപ്താനാം രാജദ്വാരേ ജയാവഹഃ| ധന്യോ ധാന്യധനായുഃശ്രീക്ഷേമപുഷ്ടിസുഖപ്രദഃ| ഗൃഹേ സ്ഥിതോ വിഷാലക്ഷ്മീമന്ത്രജ്വരഗരഗ്രഹാന്| കൃത്യാകാര്മണകാഖോര്ദവ്യാലജന്തുസരീസൃപാന്| സ്വപ്നോപഘാതദുഃ സ്വപ്നതോയാഗ്നിരിപുതസ്കരാന്| നിഹന്ത്യകാലമരണമാരകാശാനിവിഗ്രഹാന്||൪൬||
चन्दनं कुङ्कुमं कुष्ठं काङ्क्षी लाक्षा प्रियङ्गवः| मुस्तस्थौणेयशैलेयरोचना मदनप्लवम्| श्रीवेष्टकविडङ्गैला विशालालमनश्शिलाः| सुरसप्रसवस्पृक्का रजनीद्वयवालकम्| हिङ्गुसिद्धार्थकाः पद्मचारिणी पद्मकेसरम्| जात्याः पुष्पं प्रवालश्च पुष्पमर्कशिरीषयोः| द्विरोध्रबृहती कौन्ती मधुकं गन्धनाकुली| मुद्गपर्णी कणा श्यामा ध्यामकं नलदं नतम्| सिन्दुवारकशक्याकदेवदारुमयूरकम्| पुष्ये समाहृतैः पिष्टैर्योज्यस्तैरगदोत्तमः| सञ्जीवनः प्रागमृताद्विहितोऽयं स्वयम्भुवा| पाननस्यञ्जनाघ्राणधूमालेपनधारणैः| जीवनो विषसुप्तानां राजद्वारे जयावहः| धन्यो धान्यधनायुःश्रीक्षेमपुष्टिसुखप्रदः| गृहे स्थितो विषालक्ष्मीमन्त्रज्वरगरग्रहान्| कृत्याकार्मणकाखोर्दव्यालजन्तुसरीसृपान्| स्वप्नोपघातदुः स्वप्नतोयाग्निरिपुतस्करान्| निहन्त्यकालमरणमारकाशानिविग्रहान्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApano agadaH (47) · Śloka 47
ചന്ദനം വാലകം മുസ്തം ധ്യാമകം കടുകാ നതമ്| ദാഡിമം കുങ്കുമം ശുണ്ഠീ കപിത്ഥം വത്സലാഫലമ്| കരഞ്ജബീജം മരിചമുത്പലം കമലം ദലമ്| നലമൂലമപാമാര്ഗം കരവീരകമഞ്ജനമ്| ലാക്ഷാമാലത്യഹിച്ഛത്ര നാഗപുഷ്പാമ്ലവേതസമ്| വിഷാലാരോചനാശ്യാമാ ശങ്ഖപുഷ്പീപ്രിയങ്ഗുകാ| അജാജീസാരിവാകുഷ്ഠമജമോദഃ കുരണ്ഡകഃ| വയസ്ഥാ സിന്ദുവാരൈലാ കായസ്ഥാ ചാരടീ വചാ| കര്കടീ പൂതനാ കേശീ ശ്വേതാ ച ഗിരികര്ണികാ| ഗോലോമീ സിംഹലോമീ ച വര്ഷാഭുര്ഗജപിപ്പലീ| അഗദോ യാപനാഖ്യോऽയം പൂര്വേണ സദൃശോ ഗുണൈഃ||൪൭||
चन्दनं वालकं मुस्तं ध्यामकं कटुका नतम्| दाडिमं कुङ्कुमं शुण्ठी कपित्थं वत्सलाफलम्| करञ्जबीजं मरिचमुत्पलं कमलं दलम्| नलमूलमपामार्गं करवीरकमञ्जनम्| लाक्षामालत्यहिच्छत्र नागपुष्पाम्लवेतसम्| विषालारोचनाश्यामा शङ्खपुष्पीप्रियङ्गुका| अजाजीसारिवाकुष्ठमजमोदः कुरण्डकः| वयस्था सिन्दुवारैला कायस्था चारटी वचा| कर्कटी पूतना केशी श्वेता च गिरिकर्णिका| गोलोमी सिंहलोमी च वर्षाभुर्गजपिप्पली| अगदो यापनाख्योऽयं पूर्वेण सदृशो गुणैः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUryodayo agadaH (48) · Śloka 48
ശ്രീവേഷ്ടകം ഹരിദ്രേ ദ്വേ കോവിദാരം മനശ്ശിലാമ്| പിപ്പലീം പാടലീ പദ്മാം ശ്വേതാഞ്ച ഗിരികര്ണികാമ്| മഞ്ജിഷ്ഠാം ബൃഹതീ വക്രം യഷ്ടീ മരിചകേസരമ്| ഫലിനീം കിണിഹീം ചേതി ഗവാം പിത്തേന ഭാവയേത്| സൂര്യോദയോ ഹന്തി വിഷം തമഃ സൂര്യോദയോ യഥാ||൪൮||
श्रीवेष्टकं हरिद्रे द्वे कोविदारं मनश्शिलाम्| पिप्पलीं पाटली पद्मां श्वेताञ्च गिरिकर्णिकाम्| मञ्जिष्ठां बृहती वक्रं यष्टी मरिचकेसरम्| फलिनीं किणिहीं चेति गवां पित्तेन भावयेत्| सूर्योदयो हन्ति विषं तमः सूर्योदयो यथा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apare agadAH (49) · Śloka 49
നിമ്ബപത്രം ഗൃഹാദ്ധൂമം ഫാണിതം ബൃഹതീഫലമ്| ഗോപിത്തയുക്തമഗദഃ പരമം മൃതജീവനഃ| ഗോപിത്തകുഷ്ഠസുരസമധുകദ്വിനിശം തഥാ| വിശാലാരജനീകുഷ്ഠശ്വപിത്തവ്യോഷതുമ്ബരുഃ| വചാശിരീഷപഞ്ചാങ്ഗീ മൃതസഞ്ജീവനോऽഗദഃ| പഞ്ചാങ്ഗാനി ശിരീഷസ്യ ശ്വപിത്തഞ്ച വരോऽഗദഃ| പ്രിയങ്ഗുതഗരം ലാക്ഷാ മഞ്ജിഷ്ഠാ മധുകം മധു| ഹരിദ്രാ ചേത്യയം ശ്രേഷ്ഠഃ കൌടല്യദയിതോऽഗദഃ| വിസംജ്ഞാനാം വിഷൈര്ഘോരൈഃ പ്രഹാരൈര്നഷ്ടചേതസാമ്| ഉദ്ബന്ധാനാം ജലൌഘേ ച മൃതാനാം ചേതനാവഹഃ| ശിരീഷഫലകാകാണ്ഡസുരസാഗ്രപുനര്നവൈഃ| കക്ഷ്യാവായസിസംയുക്തൈരഗദഃ പൂര്വവദ്ഗുണൈഃ| കടുകാലാബുമൂലാനി ഗവാം പിത്തേന കല്കയേത്| ബ്രാഹ്മോ ധാര്യോऽയമഗദഃ സര്വകര്മസു പൂജിതഃ| അഗാരധൂമസ്ത്രിവൃതാ ഗോപിത്തം ത്ര്യൂഷണം വചാ| പ്രാജാപത്യോऽയമഗദഃ സര്വരക്ഷോ വിഷാപഹഃ| ശ്വേതപുഷ്കരതുല്യാംശൈര്ജീവന്ത്യാ കുസുമൈഃ കൃതഃ| രുക്മപിടോ മണിര്ദ്ധാര്യശ്ചാണക്യേഷ്ടോ വിഷാപഹഃ| മംസീത്വക്പത്രസുരസമനോഹ്വാ ശീതകുങ്കുമമ്| നിശാ വ്യാഘ്രനഖം ശുണ്ഠീ ദശാങ്ഗോऽയം വിഷാപഹഃ| ഉത്പാതഗണ്ഡപിടകാദിഗ്ധവിദ്ധവിഷാപഹഃ| ഉദുമ്ബരത്വഗ്ജമ്ബ്വസ്ഥിമധുകോത്പലഗൈരികൈഃ| ചന്ദനോശീരനലദനാഗകേസരപദ്മകൈഃ| വിശേഷാദ്വിഷവിസ്ഫോടവിസര്പജ്വരദാഹഹാ| ശിരീഷോദുമ്ബരപ്ലക്ഷന്യഗ്രോധാശ്വത്ഥവല്കലൈഃ| സഘൃതോ ദാഹതൃഷ്ണാസ്രവിഷവീസര്പപിത്തഹാ| ഗജപിപ്പലികാസീസക്ഷാരയഷ്ടീമയൂരകമ്| രക്താ നതം വചാ ദന്തീ ശിവഃ ശിവകൃതോऽഗദഃ| സുരാലാപാവകീസോമാഭോഗവത്യമൃതാനതമ്| ആഢകീകിണിഹീസോമരാജീ ചൌശനസോऽഗദഃ| ശ്ലേഷ്മാതകാര്കകുസുമം തണ്ഡുലീയോ മയൂരകഃ| സുരസാമഞ്ജരീ കാകമാചീ പാനേऽഗദോ വരഃ||൪൯||
निम्बपत्रं गृहाद्धूमं फाणितं बृहतीफलम्| गोपित्तयुक्तमगदः परमं मृतजीवनः| गोपित्तकुष्ठसुरसमधुकद्विनिशं तथा| विशालारजनीकुष्ठश्वपित्तव्योषतुम्बरुः| वचाशिरीषपञ्चाङ्गी मृतसञ्जीवनोऽगदः| पञ्चाङ्गानि शिरीषस्य श्वपित्तञ्च वरोऽगदः| प्रियङ्गुतगरं लाक्षा मञ्जिष्ठा मधुकं मधु| हरिद्रा चेत्ययं श्रेष्ठः कौटल्यदयितोऽगदः| विसंज्ञानां विषैर्घोरैः प्रहारैर्नष्टचेतसाम्| उद्बन्धानां जलौघे च मृतानां चेतनावहः| शिरीषफलकाकाण्डसुरसाग्रपुनर्नवैः| कक्ष्यावायसिसंयुक्तैरगदः पूर्ववद्गुणैः| कटुकालाबुमूलानि गवां पित्तेन कल्कयेत्| ब्राह्मो धार्योऽयमगदः सर्वकर्मसु पूजितः| अगारधूमस्त्रिवृता गोपित्तं त्र्यूषणं वचा| प्राजापत्योऽयमगदः सर्वरक्षो विषापहः| श्वेतपुष्करतुल्यांशैर्जीवन्त्या कुसुमैः कृतः| रुक्मपिटो मणिर्द्धार्यश्चाणक्येष्टो विषापहः| मंसीत्वक्पत्रसुरसमनोह्वा शीतकुङ्कुमम्| निशा व्याघ्रनखं शुण्ठी दशाङ्गोऽयं विषापहः| उत्पातगण्डपिटकादिग्धविद्धविषापहः| उदुम्बरत्वग्जम्ब्वस्थिमधुकोत्पलगैरिकैः| चन्दनोशीरनलदनागकेसरपद्मकैः| विशेषाद्विषविस्फोटविसर्पज्वरदाहहा| शिरीषोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधाश्वत्थवल्कलैः| सघृतो दाहतृष्णास्रविषवीसर्पपित्तहा| गजपिप्पलिकासीसक्षारयष्टीमयूरकम्| रक्ता नतं वचा दन्ती शिवः शिवकृतोऽगदः| सुरालापावकीसोमाभोगवत्यमृतानतम्| आढकीकिणिहीसोमराजी चौशनसोऽगदः| श्लेष्मातकार्ककुसुमं तण्डुलीयो मयूरकः| सुरसामञ्जरी काकमाची पानेऽगदो वरः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadhyAdikaM mUlaviShaghnam (50) · Śloka 50
ദധ്യാജ്യാക്ഷൌദ്രലവണം പീതം മൂലവിഷാപഹമ്||൫൦||
दध्याज्याक्षौद्रलवणं पीतं मूलविषापहम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAdiyogaH (51) · Śloka 51
ഹരിദ്രാസൈന്ധവക്ഷൌദ്രഘൃതം സംസൃജ്യ പായയേത്| ആര്ത്താന് മൂലവിഷൈര്ഘോരൈര്ദിഗ്ധവിദ്ധാന് വിശേഷതഃ||൫൧||
हरिद्रासैन्धवक्षौद्रघृतं संसृज्य पाययेत्| आर्त्तान् मूलविषैर्घोरैर्दिग्धविद्धान् विशेषतः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAyAH antarbahiH prayogaH (52) · Śloka 52
ഹരിദ്രാന്തര്ബഹിഃ ശസ്താ വിഷദോഷാതുരേ പരമ്||൫൨||
हरिद्रान्तर्बहिः शस्ता विषदोषातुरे परम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAdya~jjanam (53) · Śloka 53
നിശാശ്വമാരസുരസകരഞ്ജവ്യോഷദാരുഭിഃ| അഞ്ജനം ബസ്ത്രമൂത്രേണ പിഷ്ടൈര്നേത്രോപരോധജിത്||൫൩||
निशाश्वमारसुरसकरञ्जव्योषदारुभिः| अञ्जनं बस्त्रमूत्रेण पिष्टैर्नेत्रोपरोधजित्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bIjapUrAdya~jjanam (54) · Śloka 54
കര്ണാക്ഷിനാസികാകണ്ഠജിഹ്വാരോഗേഷു നാവനമ്| ബീജപൂരാര്യബൃഹതീഫലജ്യോതിഷ്മതീകൃതമ്||൫൪||
कर्णाक्षिनासिकाकण्ठजिह्वारोगेषु नावनम्| बीजपूरार्यबृहतीफलज्योतिष्मतीकृतम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandhahastI agadaH (55) · Śloka 55
ശ്വേത വചാ ഹിങ്വമൃതാ സുഗന്ധാ കുഷ്ഠസൈന്ധവമ്| ശിരീഷപുഷ്പദ്വിനിശാവ്യോഷടുണ്ടുകസര്ഷപാഃ| കപിത്ഥമധ്യം ലശുനം കരഞ്ജോ വംശലേഖനമ്| പിഷ്ട്വാ ഗോബസ്തമൂത്രേണ തത്പിത്തേനൈവ ഭാവയേത്| ദിനാനി സപ്ത വ്യത്യാസാദ്വിനിഹന്തി തതോऽഞ്ജനാത്| വിഷം ശിരസ്ഥം മൂര്ദ്ധാര്ത്തിജ്വരാജീര്ണാവിഷൂചികാഃ| അപസ്മാരഗ്രഹോന്മാദപാണ്ഡുമേഹമദാത്യയാന്| ശുഷ്കനേത്രാമയശിരോരോഗപൈല്ലഗണാര്ബുദാന്| കാചാന്ധകാരപടലകണ്ഡൂദൌര്ബല്യപക്ഷ്മണഃ| ലേപാത് പീതക്ഷതാലീഢദഷ്ടദിഘ്ദവിഷം ജയേത്| ശ്വിത്രം കൃച്ഛ്രാണി കുഷ്ഠാനി ദുഷ്ടനാഡീമഹാവ്രണാന്| ആനാഹാര്ശോ ഗുദേ ലേപാല്ലലാടേ ദുഷ്ടപീനസമ്| യോനിലേപേന നാരീണാം മൂഢഗര്ഭാനുലോമനഃ| ഉന്മൂലയത്യേഷ വിഷം ഗന്ധഹസ്തീവ കാനനമ്||൫൫||
श्वेत वचा हिङ्वमृता सुगन्धा कुष्ठसैन्धवम्| शिरीषपुष्पद्विनिशाव्योषटुण्टुकसर्षपाः| कपित्थमध्यं लशुनं करञ्जो वंशलेखनम्| पिष्ट्वा गोबस्तमूत्रेण तत्पित्तेनैव भावयेत्| दिनानि सप्त व्यत्यासाद्विनिहन्ति ततोऽञ्जनात्| विषं शिरस्थं मूर्द्धार्त्तिज्वराजीर्णाविषूचिकाः| अपस्मारग्रहोन्मादपाण्डुमेहमदात्ययान्| शुष्कनेत्रामयशिरोरोगपैल्लगणार्बुदान्| काचान्धकारपटलकण्डूदौर्बल्यपक्ष्मणः| लेपात् पीतक्षतालीढदष्टदिघ्दविषं जयेत्| श्वित्रं कृच्छ्राणि कुष्ठानि दुष्टनाडीमहाव्रणान्| आनाहार्शो गुदे लेपाल्ललाटे दुष्टपीनसम्| योनिलेपेन नारीणां मूढगर्भानुलोमनः| उन्मूलयत्येष विषं गन्धहस्तीव काननम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajito~agadaH (56) · Śloka 56
വിഡങ്ഗപാഠാ ത്രിഫലാജമോദാ ഹിങ്ഗ്വഗ്നിവക്രം ലവണസ്യ വര്ഗഃ| വ്യോഷാന്വിതം സ്ഥാവരജങ്ഗമാനാം ജേതാ വിഷാണാമഗദോऽജിതാഖ്യഃ||൫൬||
विडङ्गपाठा त्रिफलाजमोदा हिङ्ग्वग्निवक्रं लवणस्य वर्गः| व्योषान्वितं स्थावरजङ्गमानां जेता विषाणामगदोऽजिताख्यः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasUryo~agadaH (57) · Śloka 57
മനോഹ്വാ രോചനാ ചണ്ഡാ ത്വഗേലാസിതസര്ഷപൈഃ| സ്പൃക്കാഹിങ്ഗുലകാശ്മീരകാന്താഭിഃ കല്കിതോऽഗദഃ| വിഷഘ്നോ ബാലസൂര്യോऽയം ശ്രീരക്ഷാവിജയര്ദ്ധിദഃ||൫൭||
मनोह्वा रोचना चण्डा त्वगेलासितसर्षपैः| स्पृक्काहिङ्गुलकाश्मीरकान्ताभिः कल्कितोऽगदः| विषघ्नो बालसूर्योऽयं श्रीरक्षाविजयर्द्धिदः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAheshvaro yogaH (58) · Śloka 58
അജഗന്ധാ സഗോമൂത്രാ ഗൃഹധൂമഃ സഗുഗ്ഗുലുഃ| ഏഷ മാഹേശ്വരോ യോഗോ ന ക്വചിത് പ്രതിഹന്യതേ||൫൮||
अजगन्धा सगोमूत्रा गृहधूमः सगुग्गुलुः| एष माहेश्वरो योगो न क्वचित् प्रतिहन्यते||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana digdhaviddhalakShaNAni (59) · Śloka 59
വിഷദിഗ്ധേന വിദ്ധസ്തു പ്രതാമ്യതി മുഹുര്മുഹുഃ| വിവര്ണഭാവം ഭജതേ വിഷാദം ചാശു ഗച്ഛതി| കീടൈരിവാവൃതം ചാസ്യ ഗാത്രം ചിമിചിമായതേ| ശ്രോണിപൃഷ്ഠശിരഃ സ്കന്ധസന്ധയഃ സ്യുഃ സവേദനാഃ| കൃഷ്ണദുഷ്ടാസ്രവിസ്രാവീ തൃണ്മൂര്ച്ഛാജ്വരദാഹവാന്| ദുഷ്ടികാലുഷ്യവമഥുശ്വാസകാസകരഃ ക്ഷണാത്| ആരക്തപീതപര്യന്തഃ ശ്യാവമധ്യോऽതിരുഗ്വ്രണഃ| ശൂയതേ പച്യതേ സദ്യോ ഗത്വാ മാംസം ച കൃഷ്ണതാമ്| പ്രക്ലിന്നം ശീര്യതേऽഭീക്ഷ്ണം സപിച്ഛിലപരിസ്രവമ്||൫൯||
विषदिग्धेन विद्धस्तु प्रताम्यति मुहुर्मुहुः| विवर्णभावं भजते विषादं चाशु गच्छति| कीटैरिवावृतं चास्य गात्रं चिमिचिमायते| श्रोणिपृष्ठशिरः स्कन्धसन्धयः स्युः सवेदनाः| कृष्णदुष्टास्रविस्रावी तृण्मूर्च्छाज्वरदाहवान्| दुष्टिकालुष्यवमथुश्वासकासकरः क्षणात्| आरक्तपीतपर्यन्तः श्यावमध्योऽतिरुग्व्रणः| शूयते पच्यते सद्यो गत्वा मांसं च कृष्णताम्| प्रक्लिन्नं शीर्यतेऽभीक्ष्णं सपिच्छिलपरिस्रवम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana digdhaviddhacikitsA (60) · Śloka 60
കുര്യാദമര്മവിദ്ധസ്യ ഹൃദയാവരണം ദ്രുതമ്| ശല്യമാകൃഷ്യ തപ്തേന ലോഹേനാനു ദഹേദ് വ്രണമ്| അഥവാ മുഷ്കകശ്വേതാസോമത്വക്താമ്രവല്ലിതഃ| ശിരീഷാദ്ഗൃധ്രനഖ്യാശ്ച ക്ഷാരേണ പ്രതിസാരയേത്| ശുകനാസാപ്രതിവിഷാവ്യാഘ്റീമൂലൈശ്ച ലേപയേത്| പീതദഷ്ടചികിത്സാം ച കുര്യാത്തസ്യ യഥാര്ഹതഃ| വ്രണേ തു പൂതിപിശിതേ ക്രിയാ പിത്തവിസര്പവത്||൬൦||
कुर्यादमर्मविद्धस्य हृदयावरणं द्रुतम्| शल्यमाकृष्य तप्तेन लोहेनानु दहेद् व्रणम्| अथवा मुष्ककश्वेतासोमत्वक्ताम्रवल्लितः| शिरीषाद्गृध्रनख्याश्च क्षारेण प्रतिसारयेत्| शुकनासाप्रतिविषाव्याघ्ऱीमूलैश्च लेपयेत्| पीतदष्टचिकित्सां च कुर्यात्तस्य यथार्हतः| व्रणे तु पूतिपिशिते क्रिया पित्तविसर्पवत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garAkhyaM kRutrimaM viSham (61) · Śloka 61
സൌഭാഗ്യാര്ഥം സ്ത്രിയോ ഭര്ത്രേ രാജ്ഞേ വാരാതിചോദിതാഃ| ഗരമാഹാരസമ്പൃക്തം യച്ഛന്ത്യാസന്നവര്തിനഃ||൬൧||
सौभाग्यार्थं स्त्रियो भर्त्रे राज्ञे वारातिचोदिताः| गरमाहारसम्पृक्तं यच्छन्त्यासन्नवर्तिनः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 'gara'nirvacanam (62) · Śloka 62
നാനാപ്രാണ്യങ്ഗശമലവിരുദ്ധൌഷധിഭസ്മനാമ്| വിഷാണാഞ്ചാല്പവീര്യാണാം യോഗോ ഗര ഇതി സ്മൃതഃ||൬൨||
नानाप्राण्यङ्गशमलविरुद्धौषधिभस्मनाम्| विषाणाञ्चाल्पवीर्याणां योगो गर इति स्मृतः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garaprayukte lakShaNAni (63) · Śloka 63
തേന പാണ്ഡുഃ കൃശോऽല്പാഘ്നിഃ കാസശ്വാസജ്വരാര്ദിതഃ| വായുനാ പ്രതിലോമേന സ്വപ്നചിന്താപരായണഃ| മഹോദരയകൃത്പ്ലീഹോ ദീനവാഗ്ദുര്ബലോऽലസഃ| ശോഫവാന് സതതാധ്മാതഃ ശുഷ്കപാദകരഃ ക്ഷയീ| പ്രായഃ പശ്യതി ശുഷ്കാംശ്ച വനസ്പതിജലാശയാന്| മന്യതേ കൃഷ്ണമാത്മാനം ഗൌരോ ഗൌരം ച കാലകഃ| വികര്ണനാസാനയനം പശ്യേത്തദ്വിഹതേന്ദ്രിയഃ| ഏതൈരന്യൈശ്ച ബഹുഭിഃ ക്ലിഷ്ടോ ഘോരൈരുപദ്രവൈഃ| ഗരാര്ത്തോ നാശമാപ്നോതി കശ്ചിത്സദ്യോऽചികിത്സിതഃ||൬൩||
तेन पाण्डुः कृशोऽल्पाघ्निः कासश्वासज्वरार्दितः| वायुना प्रतिलोमेन स्वप्नचिन्तापरायणः| महोदरयकृत्प्लीहो दीनवाग्दुर्बलोऽलसः| शोफवान् सतताध्मातः शुष्कपादकरः क्षयी| प्रायः पश्यति शुष्कांश्च वनस्पतिजलाशयान्| मन्यते कृष्णमात्मानं गौरो गौरं च कालकः| विकर्णनासानयनं पश्येत्तद्विहतेन्द्रियः| एतैरन्यैश्च बहुभिः क्लिष्टो घोरैरुपद्रवैः| गरार्त्तो नाशमाप्नोति कश्चित्सद्योऽचिकित्सितः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garacikitsAkramaH (64) · Śloka 64
ഗരാര്ത്തോ വാന്തവാന്ഭുക്ത്വാ തത്പഥ്യം പാനഭോജനമ്| ശുദ്ധഹൃച്ഛീലയേദ്ധേമ സൂത്രസ്ഥാനവിധേഃ സ്മരന്||൬൪||
गरार्त्तो वान्तवान्भुक्त्वा तत्पथ्यं पानभोजनम्| शुद्धहृच्छीलयेद्धेम सूत्रस्थानविधेः स्मरन्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarAdilehaH (65) · Śloka 65
ശര്കരാക്ഷൌദ്രസംയുക്തശ്ചൂര്ണസ്താപ്യസുവര്ണയോഃ| ലേഹഃ പ്രശമയത്യുഗ്രം സര്വം യോഗകൃതം വിഷമ്||൬൫||
शर्कराक्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णस्ताप्यसुवर्णयोः| लेहः प्रशमयत्युग्रं सर्वं योगकृतं विषम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrvAdicUrNam (66) · Śloka 66
മൂര്വാമൃതാനതകണാപടോലീചവ്യചിത്രകാന്| വചാമുസ്തവിഡങ്ഗാനി തക്രകോഷ്ണാമ്ബുമസ്തുഭിഃ| പിബേദ്രസേന ചാമ്ലേന ഗരോപഹതപാവകഃ||൬൬||
मूर्वामृतानतकणापटोलीचव्यचित्रकान्| वचामुस्तविडङ्गानि तक्रकोष्णाम्बुमस्तुभिः| पिबेद्रसेन चाम्लेन गरोपहतपावकः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArAvatAmiShAdiyogaH (67) · Śloka 67
പാരാവതാമിഷശടീപുഷ്കരാഹ്വശൃതം ഹിമമ്| ഗരതൃഷ്ണാരുജാകാസശ്വാസഹിധ്മാജ്വരാപഹമ്||൬൭||
पारावतामिषशटीपुष्कराह्वशृतं हिमम्| गरतृष्णारुजाकासश्वासहिध्माज्वरापहम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsakAsaghnayogau (68) · Śloka 68
വായസീ ശ്വാസകാസഘ്നീ ഭൃഷ്ടാജ്യത്രിഫലാരസേ| ഭാര്ങ്ഗീനാഗരനിര്യൂഹഃ ശിശിരശ്ച സമാക്ഷികഃ||൬൮||
वायसी श्वासकासघ्नी भृष्टाज्यत्रिफलारसे| भार्ङ्गीनागरनिर्यूहः शिशिरश्च समाक्षिकः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hareNvAdilepanam (69) · Śloka 69
ഹരേണുചന്ദനശ്യാമാനലദം ശ്ലക്ഷ്ണപേഷിതമ്| വിലേപനം പ്രയോക്തവ്യം ഗരേണോപഹതത്വചഃ||൬൯||
हरेणुचन्दनश्यामानलदं श्लक्ष्णपेषितम्| विलेपनं प्रयोक्तव्यं गरेणोपहतत्वचः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAtipragharShaNam (70) · Śloka 70
മഞ്ജിഷ്ഠാ കിണിഹീ നിമ്ബരജന്യശ്വത്ഥചന്ദനൈഃ| പ്രഘര്ഷണം കൃശാനാം തു ഗരേണ ക്ഷപിതൌജസാമ്||൭൦||
मञ्जिष्ठा किणिही निम्बरजन्यश्वत्थचन्दनैः| प्रघर्षणं कृशानां तु गरेण क्षपितौजसाम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThaM pathyam (70) · Śloka 71
പഥ്യം പരമമുദ്ദിഷ്ടം ശീലനം ക്ഷീരസര്പിഷോഃ||൭൧||
पथ्यं परममुद्दिष्टं शीलनं क्षीरसर्पिषोः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShadisiddhaghRutAniA (72) · Śloka 72
വൃഷനിമ്ബപടോലീനാം ക്വാഥേന വിപചേത് ഘൃതമ്| അഭയാഗര്ഭിണം ശ്രേഷ്ഠം തത് ഗരസ്യ നിബര്ഹണമ്| ഹരിദ്രാം നാകുലീം ജാതീം പൃഥക്പിഷ്ട്വാ വിപാചയേത്| ഘൃതത്രയം വിഷാര്ത്താനാമേതദാരോഗ്യദം പരമ്| തണ്ഡുലീയകമൂലേന ഗൃഹധൂമേന ചൈകതഃ| ക്ഷീരേണ ച ഘൃതം സിദ്ധം സമസ്തവിഷരോഗജിത്| നാഗദന്തീ ത്രിവൃദ്ദന്തീ ദ്രവന്തീ സ്നുക്പയഃ പലൈഃ| സാധിതം മാഹിഷം സര്പിഃ സഗോമൂത്രാഢകം ഹിതമ്| സര്പകീടവിഷര്ത്താനാം ഗരാര്ത്താനാം ച ശാന്തയേ||൭൨||
वृषनिम्बपटोलीनां क्वाथेन विपचेत् घृतम्| अभयागर्भिणं श्रेष्ठं तत् गरस्य निबर्हणम्| हरिद्रां नाकुलीं जातीं पृथक्पिष्ट्वा विपाचयेत्| घृतत्रयं विषार्त्तानामेतदारोग्यदं परम्| तण्डुलीयकमूलेन गृहधूमेन चैकतः| क्षीरेण च घृतं सिद्धं समस्तविषरोगजित्| नागदन्ती त्रिवृद्दन्ती द्रवन्ती स्नुक्पयः पलैः| साधितं माहिषं सर्पिः सगोमूत्राढकं हितम्| सर्पकीटविषर्त्तानां गरार्त्तानां च शान्तये||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajeyaM ghRutam (73) · Śloka 73
മധുകം തഗരം കുഷ്ഠം ഭദ്രദാരു ഹരേണവഃ| മഞ്ജിഷ്ഠൈലൈലവാലൂനി നാഗപുഷ്പോത്പലം പ്ലവമ്| വിഡങ്ഗം ചന്ദനം പത്രം പ്രിയങ്ഗുര്ധ്യാമകം ബലാ| അംശുമത്യൌ ഹരിദ്രേ ദ്വേ ബൃഹത്യൌ സാരിവാദ്വയമ്| ഏഷാം കല്കൈര്ഘൃതം സിദ്ധമജേയം നാമ വിശൃതമ്| വിഷാണി ഹന്തി സര്വാണി ശീഘ്രമേവ പ്രയോജിതമ്||൭൩||
मधुकं तगरं कुष्ठं भद्रदारु हरेणवः| मञ्जिष्ठैलैलवालूनि नागपुष्पोत्पलं प्लवम्| विडङ्गं चन्दनं पत्रं प्रियङ्गुर्ध्यामकं बला| अंशुमत्यौ हरिद्रे द्वे बृहत्यौ सारिवाद्वयम्| एषां कल्कैर्घृतं सिद्धमजेयं नाम विशृतम्| विषाणि हन्ति सर्वाणि शीघ्रमेव प्रयोजितम्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutaM ghRutam (74) · Śloka 74
ശ്വേതേ കപോതേ ബീജാനി പ്രത്യക്പുഷ്പീശിരീഷയോഃ| ഗോമൂത്രപിഷ്ടൈസ്തൈഃ സര്പിഃ സിദ്ധം വിഷഹരം പരമ്| അമൃതം നാമ വിഖ്യാതമപി സഞ്ജീവയേന്മൃതമ്||൭൪||
श्वेते कपोते बीजानि प्रत्यक्पुष्पीशिरीषयोः| गोमूत्रपिष्टैस्तैः सर्पिः सिद्धं विषहरं परम्| अमृतं नाम विख्यातमपि सञ्जीवयेन्मृतम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShatvagAdighRutam (75) · Śloka 75
ശിരീഷത്വക്ത്രിത്രകടുകം വിദാരീ ചന്ദനോത്പലമ്| ദ്വേ ബലേ സാരിവാസ്ഫോതബൃഹതീനിമ്ബപല്ലവാഃ| ബന്ധുജീവാഢകീമൂര്വാവാസാസുരസവത്സകാഃ| പാഠാങ്കോലാശ്വഗന്ധാര്കമൂലയഷ്ട്യാഹ്വപദ്മകമ്| വിശാലാ ബൃഹതീ ലാക്ഷാ കോവിദാരശതാവരീഃ| കടഭീദന്ത്യപാമാര്ഗപൃശ്നിപര്ണീരസാഞ്ജനമ്| ശ്വേതൌ ബാണാശ്വഖുരകൌ കുഷ്ഠദാരുപ്രിങ്ഗുകാഃ| സാരം മധൂകാത്ത്രിഫലാം കരഞ്ജസ്യ ഫലം വചാമ്| രജന്യൌ ലോധ്രമക്ഷാംശം പിഷ്ട്വാ സാധ്യം ഘൃതാഢകമ്| തുല്യാമ്ബുഛാഗഗോമൂത്രത്ര്യാഢകേ തദ്വിഷാപഹമ്| അപസ്മാരക്ഷയോന്മാദഭൂതഗ്രഹഗരോദരാന്| പാണ്ഡുരോഗകൃമിപ്ലീഹഗുല്മോരുസ്തമ്ഭകാര്മിലാഃ| ഹനുസ്തമ്ഭഗ്രഹാദീംശ്ച പാനാഭ്യഞ്ജനനാവനൈഃ| ഹന്തി സഞ്ജീവയതി ച വിഷോദ്വന്ധമൃതാന് നരാന്||൭൫||
शिरीषत्वक्त्रित्रकटुकं विदारी चन्दनोत्पलम्| द्वे बले सारिवास्फोतबृहतीनिम्बपल्लवाः| बन्धुजीवाढकीमूर्वावासासुरसवत्सकाः| पाठाङ्कोलाश्वगन्धार्कमूलयष्ट्याह्वपद्मकम्| विशाला बृहती लाक्षा कोविदारशतावरीः| कटभीदन्त्यपामार्गपृश्निपर्णीरसाञ्जनम्| श्वेतौ बाणाश्वखुरकौ कुष्ठदारुप्रिङ्गुकाः| सारं मधूकात्त्रिफलां करञ्जस्य फलं वचाम्| रजन्यौ लोध्रमक्षांशं पिष्ट्वा साध्यं घृताढकम्| तुल्याम्बुछागगोमूत्रत्र्याढके तद्विषापहम्| अपस्मारक्षयोन्मादभूतग्रहगरोदरान्| पाण्डुरोगकृमिप्लीहगुल्मोरुस्तम्भकार्मिलाः| हनुस्तम्भग्रहादींश्च पानाभ्यञ्जननावनैः| हन्ति सञ्जीवयति च विषोद्वन्धमृतान् नरान्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haritAlaviShArttalakShaNaM cikitsA ca (76) · Śloka 76
ഭക്ഷിതേ ഹരിതാലേ തു ഹൃദി ദാഹോ രസാഗ്രഹഃ| ആനാഹോऽമ്ലസ്യ വമനം പീതഹാരിദ്രവിട്സ്രുതിഃ| തഥാ മണ്ഡലിസര്പോക്താ വികാരാസ്തച്ച ഭേഷജമ്| വിഭജ്യ യോജയേദൂര്ധ്വമധഃ സംശോധിതം ച തമ്| അങ്കോലജാലിനീബീജശുകനാസാപ്രിയങ്ഗുകാഃ| ലോധ്രധ്യാമകതാലീസനതയഷ്ട്യാഹ്വഗുഗ്ഗുലുഃ| ഹ്നീബേരം ഭദ്രകാഷ്ഠം ച ലേഹയേന്മധുസര്പിഷാ| ദദ്യാന്നകുലഗോപിത്തയുക്തം നസ്യേऽജ്ജനേ ച തത്||൭൬||
भक्षिते हरिताले तु हृदि दाहो रसाग्रहः| आनाहोऽम्लस्य वमनं पीतहारिद्रविट्स्रुतिः| तथा मण्डलिसर्पोक्ता विकारास्तच्च भेषजम्| विभज्य योजयेदूर्ध्वमधः संशोधितं च तम्| अङ्कोलजालिनीबीजशुकनासाप्रियङ्गुकाः| लोध्रध्यामकतालीसनतयष्ट्याह्वगुग्गुलुः| ह्नीबेरं भद्रकाष्ठं च लेहयेन्मधुसर्पिषा| दद्यान्नकुलगोपित्तयुक्तं नस्येऽज्जने च तत्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhattUraviShArttalakShaNa~jcikitsA ca (77) · Śloka 77
ധുര്ധൂരകോപയോഗേന സര്വം പശ്യതി പീതകമ്| കമ്പലാലാമദച്ഛര്ദിസ്മൃതിഭ്രംശഭ്രമാന്വിതഃ| തം വാമയേത മധുരൈഃ പായയേദ്വാ സിതാപയഃ||൭൭||
धुर्धूरकोपयोगेन सर्वं पश्यति पीतकम्| कम्पलालामदच्छर्दिस्मृतिभ्रंशभ्रमान्वितः| तं वामयेत मधुरैः पाययेद्वा सितापयः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koradUShamadanakayorviShalakShaNaM cikitsA ca (78) · Śloka 78
കോരദൂഷൈര്മദനകൈഃ പ്രായോ ധുര്ധൂരവദ്ഗദാഃ| ഉന്മാദോऽക്ഷിവിനാശശ്ച തത്രാപി വമനം ഹിതമ്| കൂഷ്മാണ്ഡകം ച സഗുഡം ബഹുശസ്തത്ര ഭക്ഷയേത്| നാനാപ്രകാരൈഃ സംയോഗൈഃ കോദ്രവാ മദഹേതവഃ| താന് വിഭജ്യ യഥാദോഷം ചികിത്സേദവിരോധിഭിഃ||൭൮||
कोरदूषैर्मदनकैः प्रायो धुर्धूरवद्गदाः| उन्मादोऽक्षिविनाशश्च तत्रापि वमनं हितम्| कूष्माण्डकं च सगुडं बहुशस्तत्र भक्षयेत्| नानाप्रकारैः संयोगैः कोद्रवा मदहेतवः| तान् विभज्य यथादोषं चिकित्सेदविरोधिभिः||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShe kramaH (79) · Śloka 79
ദൂഷീവിഷാര്ത്തം സുസ്വിന്നമൂര്ധ്വം ചാധശ്ച ശോധിതമ്| ദൂഷീവിഷാരിമഗദം ലേഹയേന്മധുനാ പ്ലുതമ്||൭൯||
दूषीविषार्त्तं सुस्विन्नमूर्ध्वं चाधश्च शोधितम्| दूषीविषारिमगदं लेहयेन्मधुना प्लुतम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShAriH agadaH (80) · Śloka 80
പിപ്പല്യോ ധ്യാമകം മാംസീ ലോധ്രമേലാ സുവര്ചികാ| കുടന്നടം നതം കുഷ്ഠം യഷ്ടീചന്ദനഗൈരികമ്| ദൂഷീവിഷാരിര്നാമ്നാऽയം ന ചാന്യത്രാപി വാര്യതേ||൮൦||
पिप्पल्यो ध्यामकं मांसी लोध्रमेला सुवर्चिका| कुटन्नटं नतं कुष्ठं यष्टीचन्दनगैरिकम्| दूषीविषारिर्नाम्नाऽयं न चान्यत्रापि वार्यते||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanayogau (81) · Śloka 81
ഹരീതകീ സലവണാ മാഗധീ മരിചാനി ച| ഏതദ്ദൂഷീവിഷാര്ത്താനാം കാശ്യപോക്തം വിരേചനമ്| യുഞ്ജ്യാദ്വാ വിഷരോഗേഷു രേകേ വ്യോഷാദികം ഭിഷക്||൮൧||
हरीतकी सलवणा मागधी मरिचानि च| एतद्दूषीविषार्त्तानां काश्यपोक्तं विरेचनम्| युञ्ज्याद्वा विषरोगेषु रेके व्योषादिकं भिषक्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taruNapalAshakShArayogaH (82) · Śloka 82
തരുണസ്യ പലാശസ്യ സ്രുതം ക്ഷാരോദകം പചേത്| ക്വാഥേ തത്ര പ്രതീവാപം പ്രക്ഷിപേച്ഛ്ലക്ഷ്ണചൂര്ണിതമ്| വ്യോഷം ശിരീഷകുസുമം മധുകം സാരിവേ മിസിമ്| കുഷ്ഠം വേല്ലനിശേ ലാക്ഷാം ശുക്ലാം സുരസമഞ്ജരീമ്| സിന്ധൂത്ഥം രക്തമൃന്മാംസീ രേണുകാം ഹിങ്ഗുവാഹ്വികമ്| ദര്വീപ്രലേപി തജ്ജാതം ഗോവിഷാണേ നിധാപയേത്| ക്ഷയഗുല്മോദരാര്ശാംസി മേഹം മന്ദാഗ്നിതാം ജ്വരമ്| ത്വഗ്ദോഷകാസാപസ്മാരഗ്രഹോന്മാദഭഗന്ദരാന്| പാണ്ഡും കണ്ഠസ്വരഗദാന് പ്ലീഹാനം ശ്വയഥും കൃമീന്| കോലമാത്രമതഃ ഖാദന് ജയേത് സര്വവിഷാണി ച||൮൨||
तरुणस्य पलाशस्य स्रुतं क्षारोदकं पचेत्| क्वाथे तत्र प्रतीवापं प्रक्षिपेच्छ्लक्ष्णचूर्णितम्| व्योषं शिरीषकुसुमं मधुकं सारिवे मिसिम्| कुष्ठं वेल्लनिशे लाक्षां शुक्लां सुरसमञ्जरीम्| सिन्धूत्थं रक्तमृन्मांसी रेणुकां हिङ्गुवाह्विकम्| दर्वीप्रलेपि तज्जातं गोविषाणे निधापयेत्| क्षयगुल्मोदरार्शांसि मेहं मन्दाग्नितां ज्वरम्| त्वग्दोषकासापस्मारग्रहोन्मादभगन्दरान्| पाण्डुं कण्ठस्वरगदान् प्लीहानं श्वयथुं कृमीन्| कोलमात्रमतः खादन् जयेत् सर्वविषाणि च||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agadaprabhAvanidarshanam (83) · Śloka 83
വിഷം തേജോമയം മന്ത്രൈഃ സത്യബ്രഹ്മതപോമയൈഃ| യഥാ നിവാര്യതേ ശീഘ്രം പ്രയുക്തൈര്ന തഥൌഷധൈഃ| ന തു സര്വമനുഷ്യാണാം സന്തി ഭേഷജസമ്പദഃ| അജ്ഞാതരോഗസദ്ഭാവേ യോഗ്യതാ ചാതിദുര്ലഭാ| പ്രകുപ്യതി വിഷം ഭൂയഃ കേവലൈശ്ചൌഷധൈര്ജിതമ്| അവാപ്തൌ സിദ്ധമന്ത്രാണാം യതേതാതശ്ചികിത്സകഃ| തേऽപി ച വ്രതഹീനസ്യ ഹീനാ വാ സ്വരവര്ണതഃ| യസ്മാന്ന സിദ്ധിമായാന്തി തസ്മാദ്യോജ്യോऽഗദക്രമഃ||൮൩||
विषं तेजोमयं मन्त्रैः सत्यब्रह्मतपोमयैः| यथा निवार्यते शीघ्रं प्रयुक्तैर्न तथौषधैः| न तु सर्वमनुष्याणां सन्ति भेषजसम्पदः| अज्ञातरोगसद्भावे योग्यता चातिदुर्लभा| प्रकुप्यति विषं भूयः केवलैश्चौषधैर्जितम्| अवाप्तौ सिद्धमन्त्राणां यतेतातश्चिकित्सकः| तेऽपि च व्रतहीनस्य हीना वा स्वरवर्णतः| यस्मान्न सिद्धिमायान्ति तस्माद्योज्योऽगदक्रमः||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasa~gkaTam (84) · Śloka 84
വിഷപ്രകൃതികാലാന്നദോഷദൂഷ്യാദിസങ്ഗമേ| വിഷസങ്കടമുദ്ദിഷ്ടം ശതസ്യൈകോऽത്ര ജീവതി||൮൪||
विषप्रकृतिकालान्नदोषदूष्यादिसङ्गमे| विषसङ्कटमुद्दिष्टं शतस्यैकोऽत्र जीवति||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavRuddhikAraNAni (85) · Śloka 85
ക്ഷുത്തൃണാഘര്മ്മദൌര്ബല്യക്രോധശോകഭയശ്രമഃ| അജീര്വവര്ചോദ്രവതാപിത്തമാരുതവൃദ്ധിഭിഃ| തിലപുഷ്പഫലാഘ്രാണഭൂബാഷ്പഘനഗര്ജിതഃ| ഹസ്തിമൂഷികവാദിത്രനിസ്വനൈര്വിഷസങ്കടൈഃ| പുരോ വാതോത്പലാമോദമദനൈര്വര്ധതേ വിഷമ്||൮൫||
क्षुत्तृणाघर्म्मदौर्बल्यक्रोधशोकभयश्रमः| अजीर्ववर्चोद्रवतापित्तमारुतवृद्धिभिः| तिलपुष्पफलाघ्राणभूबाष्पघनगर्जितः| हस्तिमूषिकवादित्रनिस्वनैर्विषसङ्कटैः| पुरो वातोत्पलामोदमदनैर्वर्धते विषम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShAsu viShavRuddheH kAraNam (86) · Śloka 86
വര്ഷാസു ചാമ്ബുയോനിത്വാത്സംക്ലേദം ഗുഡവദ്ഗതമ്| വിസര്പതി ഘനാപായേ തദഗസ്ത്യോ ഹിനസ്തി ച| പ്രയാതി മന്ദവീര്യത്വം വിഷം തസ്മാദ് ഘനാത്യയേ||൮൬||
वर्षासु चाम्बुयोनित्वात्संक्लेदं गुडवद्गतम्| विसर्पति घनापाये तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद् घनात्यये||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe doShAnusAraM cikitsAkramaH (87) · Śloka 87
ഇതി പ്രകൃതിസാത്മ്യര്തുസ്ഥാനവേഗബലാബലമ്| ആലോച്യ നിപുണം ബുദ്ധ്യാ കര്മാനന്തരമാചരേത്| ശ്ലൈഷ്മികം വമനൈരുഷ്ണരൂക്ഷതീക്ഷ്ണൈഃ പ്രലേപനൈഃ| കഷായകടുതിക്തൈശ്ച ഭോജനൈഃ ശമയേദ്വിഷമ്| പൈത്തികം സ്രംസനൈഃ സേകപ്രദേഹൈര്ഭൃശശീതലൈഃ| കഷായതിക്തമധുരൈര്ഘൃതയുക്തൈശ്ച ഭോജനൈഃ| വാതാത്മകം ജയേത്സ്വാദുസ്നിഗ്ധാമ്ലലവണാന്വിതൈഃ| സഘൃതൈര്ഭോജനാലേപൈസ്തഥൈവ പിശിതാശനൈഃ||൮൭||
इति प्रकृतिसात्म्यर्तुस्थानवेगबलाबलम्| आलोच्य निपुणं बुद्ध्या कर्मानन्तरमाचरेत्| श्लैष्मिकं वमनैरुष्णरूक्षतीक्ष्णैः प्रलेपनैः| कषायकटुतिक्तैश्च भोजनैः शमयेद्विषम्| पैत्तिकं स्रंसनैः सेकप्रदेहैर्भृशशीतलैः| कषायतिक्तमधुरैर्घृतयुक्तैश्च भोजनैः| वातात्मकं जयेत्स्वादुस्निग्धाम्ललवणान्वितैः| सघृतैर्भोजनालेपैस्तथैव पिशिताशनैः||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaharaNe ghRutaM shreShTham (88) · Śloka 88
നാഘൃതം സ്രംസനം ശസ്തം പ്രലേപോ ഭോജ്യമൌഷധമ്| സര്വേഷു സര്വാവസ്ഥാസു വിഷേഷു ന ഘൃതോപമമ്| വിദ്യതേ ഭേഷജം കിഞ്ചിദ്വിശേഷാത് പ്രബലാനിലേ||൮൮||
नाघृतं स्रंसनं शस्तं प्रलेपो भोज्यमौषधम्| सर्वेषु सर्वावस्थासु विषेषु न घृतोपमम्| विद्यते भेषजं किञ्चिद्विशेषात् प्रबलानिले||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktagaviShacikitsA (89) · Śloka 89
രക്തഗേ സ്രാവയേദ്രക്തം പിത്തവച്ച ക്രിയാക്രമഃ| ദൂഷീവിഷേ പുനസ്തത്സ്ഥേ പഞ്ചകര്മാണി ചാചരേത്||൮൯||
रक्तगे स्रावयेद्रक्तं पित्तवच्च क्रियाक्रमः| दूषीविषे पुनस्तत्स्थे पञ्चकर्माणि चाचरेत्||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirogataviShacikitsA (90) · Śloka 90
ഗണ്ഡൂഷൈഃ കവലൈഃ പ്രാശൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ പ്രധമനാഞ്ജനൈഃ| ശിരോഗതം പ്രശമയേദ്വിഷസംക്രമണൈസ്തഥാ||൯൦||
गण्डूषैः कवलैः प्राशैस्तीक्ष्णैः प्रधमनाञ्जनैः| शिरोगतं प्रशमयेद्विषसंक्रमणैस्तथा||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ruddhavAyoshcikitsA (91) · Śloka 91
വിഷദുഷ്ടകഫസ്രോതോ രുദ്ധവായുര്മൃതോപമഃ| യഃ സ്യാദസാധ്യലിങ്ഗൈശ്ച രഹിതസ്തസ്യ യോജയേത്| മൂര്ധ്നി കാകപദം കൃത്വാ കല്കം ചര്മകസോദ്ഭവമ്| ധ്മാപനം ചാസ്യ കടാഭീജാലിനീ കടുകൈര്ഹിതമ്||൯൧||
विषदुष्टकफस्रोतो रुद्धवायुर्मृतोपमः| यः स्यादसाध्यलिङ्गैश्च रहितस्तस्य योजयेत्| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा कल्कं चर्मकसोद्भवम्| ध्मापनं चास्य कटाभीजालिनी कटुकैर्हितम्||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshrayAshrayiNoravirodhena cikitsA (92) · Śloka 92
ആശയേ യസ്യ ദോഷസ്യ വിഷം തിഷ്ഠതി തം പുരഃ| ആശ്രയാശ്രയിണോര്വിദ്വാനവിരോധേന സാധയേത്||൯൨||
आशये यस्य दोषस्य विषं तिष्ठति तं पुरः| आश्रयाश्रयिणोर्विद्वानविरोधेन साधयेत्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAnusAraM cikitsAvisheShaH (93) · Śloka 93
ക്ഷാരാഗദഃ കഫസ്ഥാനസ്ഥിതേ സ്വേദഃ സിരാവ്യധഃ| പിത്തേ ക്ഷൌദ്രപയോऽമ്ലാജ്യപാനസേകാവഗാഹനമ്| സ്വേദോ വാതാശയേ ദധ്നാ പാനം ച നതകുഷ്ഠയോഃ| ക്ഷീരേണാഗദഗര്ഭേണ മദനസ്യ ഫലേന ച| ആസ്ഥാപനം പ്രയുഞ്ജീത വാതാശയഗതേ വിഷേ| പചേദ്യഷ്ടീമധുക്വാഥേ തൈലം ക്ഷീരചതുര്ഗുണമ്| ത്രിഫലാ സര്പവേതാലീശതപുഷ്പേന്ദുരാജിഭിഃ| അനന്തയാ ച തത്പാനനാവനാഭ്യങ്ഗബസ്തിഷു| ഭോജനേ ച പ്രണിഹിതം ഹന്തി വാതാശയാദ്വിഷമ്| ബലയാ സോമരാജ്യാ വാ പചേത്പാടലയാऽഥവാ| ഘൃതമണ്ഡസമം തൈലമാനുവാസനികം പരമ്||൯൩||
क्षारागदः कफस्थानस्थिते स्वेदः सिराव्यधः| पित्ते क्षौद्रपयोऽम्लाज्यपानसेकावगाहनम्| स्वेदो वाताशये दध्ना पानं च नतकुष्ठयोः| क्षीरेणागदगर्भेण मदनस्य फलेन च| आस्थापनं प्रयुञ्जीत वाताशयगते विषे| पचेद्यष्टीमधुक्वाथे तैलं क्षीरचतुर्गुणम्| त्रिफला सर्पवेतालीशतपुष्पेन्दुराजिभिः| अनन्तया च तत्पाननावनाभ्यङ्गबस्तिषु| भोजने च प्रणिहितं हन्ति वाताशयाद्विषम्| बलया सोमराज्या वा पचेत्पाटलयाऽथवा| घृतमण्डसमं तैलमानुवासनिकं परम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyanirdeshaH (94) · Śloka 94
വിഷോപദ്രവപഥ്യം ച വീക്ഷ്യ യുഞ്ജ്യാദ്യഥാമയമ്|൯൪|
विषोपद्रवपथ्यं च वीक्ष्य युञ्ज्याद्यथामयम्|९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAnusAraM sAdhyAsAdhyatA (94-40) · Śloka 40
അയത്നാച്ഛ്ലേഷ്മഗം സാധ്യം യത്നാത്പിത്താശയാശ്രിതമ്| സുദുസ്സാധമസാധ്യം വാ വാതാശയഗതം വിഷമ്||൯൪|| ഇതി വൈദ്യപതിസിംഹഗുപ്തസ്യ സൂനോര്വാഗ്ഭടസ്യ കൃതാ വഷ്ടാങ്ഗസംഗ്രഹസംഹിതായാമുത്തരതന്ത്രേ വിഷ പ്രതിഷേധോ നാമ ചത്വാരിംശോऽധ്യായഃ||൪൦||
अयत्नाच्छ्लेष्मगं साध्यं यत्नात्पित्ताशयाश्रितम्| सुदुस्साधमसाध्यं वा वाताशयगतं विषम्||९४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विष प्रतिषेधो नाम चत्वारिंशोऽध्यायः||४०||
🔊 Audio coming soon