Adhikarana atha viShapratiShedho nAma catvAriMsho~adhyAyaH, pratij~jA (1) · Śloka 1
ਅਥਾਤੋ ਵਿਸਪ੍ਰਤਿਸੇਧਂ ਨਾਮਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹੁਰਾਤ੍ਰੇਯਾਦਯੋ ਮਹਰ੍ਸਯਃ||੧||
अथातो विषप्रतिषेधं नामाध्यायं व्याख्यास्यामः| इति ह स्माहुरात्रेयादयो महर्षयः||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prAgutpattiH (2) · Śloka 2
ਪੁਰਾ ਖਲ੍ਵਮਤਾਰ੍ਥਂ ਸੁਰਾਸੁਰੈਃ ਸਲਿਲਨਿਧੇਰ੍ਵਿਮਧ੍ਯਮਾਨਾਤ੍ ਕ੍ਰੋਧ ਇਵ ਰੂਪਵਾਨ੍ ਸਤ੍ਤ੍ਵਂ ਸਮੁਦ੍ਬਭੂਵ ਕਸ੍ਣਮਨਲਨਯਨਮੁਰ੍ਧ੍ਵ- ਪ੍ਰਦੀਪ੍ਤਕੇਸਂ ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਕਰਾਲਂ ਭੈਰਵਾਰਾਵਰੂਪਮ੍| ਤਦ੍ਦਰ੍ਸ਼ਨਾਦੇਵ ਯਤੋ ਦੇਵਦਾਨਵਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸਣ੍ਣਾਸ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਦ੍ਵਿਸਸਂਜ੍ਞਾਮਵਾਪ||੨||
पुरा खल्वमृतार्थं सुरासुरैः सलिलनिधेर्विमध्यमानात् क्रोध इव रूपवान् सत्त्वं समुद्बभूव कृष्णमनलनयनमुर्ध्व- प्रदीप्तकेषं दंष्ट्राकरालं भैरवारावरूपम्| तद्दर्शनादेव यतो देवदानवाश्च विषण्णास्तस्मात्तद्विषसंज्ञामवाप||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasyauShadhiShu nyAsaH sthAvaraviSham (3) · Śloka 3
ਤਤ੍ ਸਹਸੈਵ ਸਰ੍ਵਭੂਤਾਨਿ ਨਿਰ੍ਦਗ੍ਧੁਕਾਮਮੁਪਯੋਗਵਿਸ਼ੇਸੈਰ੍ਵਿਸ ਮਮਤਤਾਂ ਵਿਨਯਮਾਨੋ ਬ੍ਰਹ੍ਯਾਨੁਨੀਯੌਸਧੀਸੁ ਨ੍ਯਸ੍ਤਵਾਨ੍| ਤਤਸ੍ਤਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਾਸੁ ਮੂਰ੍ਤਿਸ੍ਵਧਿਵਸਨਾਤ੍ ਸ੍ਥਾਵਰਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ||੩||
तत् सहसैव सर्वभूतानि निर्दग्धुकाममुपयोगविशेषैर्विष ममृततां विनयमानो ब्रह्यानुनीयौषधीषु न्यस्तवान्| ततस्तत् स्थावरासु मूर्तिष्वधिवसनात् स्थावरमित्युच्यते||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamaviShodbhavaH (4) · Śloka 4
ਜਙ੍ਗਮਂ ਪੁਨਃ ਪਥਿਵ੍ਯਾ ਭਾਰਾਵਤਾਰਾਰ੍ਥਮੁਰਗਾਦਿਰੂਪੇਣ ਵਿਸ੍ਣੂ- ਰ੍ਨਿਰ੍ਮਮੇ||੪||
जङ्गमं पुनः पृथिव्या भारावतारार्थमुरगादिरूपेण विष्णू- र्निर्ममे||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvarasya viShasya dashAdhiShThAnAni (5) · Śloka 5
ਤਯੋਃ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਮੂਲਪਤ੍ਰਪੁਸ੍ਪਫਲਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਨਿਰ੍ਯਾਸਕ੍ਸੀਰ ਧਾਤੁਕਨ੍ਦਭੇਦਾਦ੍ਦਸ਼ਾਧਿਸ੍ਠਾਨਮ੍| ਤਤ੍ਰ ਮੂਲਵਿਸਾਣਿ ਕ੍ਲੀਤ ਨਕਾਸ਼੍ਵਮਾਰਕਗੁਞ੍ਜਾਸੁਗਨ੍ਧਕਗਰ੍ਗਰਕਕਰ੍ਕਰਕਰਘਾਟਕਾ ਦੀਨਿ| ਪਤ੍ਰਵਿਸਂ ਕਾਲਪਤ੍ਰਿਕਾ ਲਮ੍ਬਾਵਰਦਕਰਮ੍ਭਾਰ੍ਕਾਦਿ ਨਾਮ੍| ਪੁਸ੍ਪਵਿਸਂ ਵਲ੍ਲੀਰੇਣੁਕਕਰਮ੍ਭਮਹਾਕਰਮ੍ਭਾਦੀਨਾਮ੍| ਫਲਂ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀਰੇਣੁਕਾਕਰਮ੍ਭਮਹਾਕਰਮ੍ਭਮਦਨਕਤੁਵਰਕਾ ਦੀਨਾਮ੍| ਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਨਿਰ੍ਯਾਸਾਃ ਕਰਕਕਰਘਾਟਕਕਰਮ੍ਭਮ ਹਾਕਰਮ੍ਭਨਾਰਾਚਕਾਦੀਨਾਮ੍| ਕ੍ਸੀਰਂ ਕੁਮੁਦ੍ਵਤੀ ਦਨ੍ਤੀਸ੍ਨੁਹ੍ਯ ਰ੍ਕਜਾਲਿਨੀਵ੍ਯਾਲਾਦੀਨਾਮ੍| ਧਾਤਵੋ ਹਰਿਤਾਲਫੇਨਾਸ਼੍ਮਭਸ੍ਮ ਰਕ੍ਤਪ੍ਰਭਤਯਃ| ਕਨ੍ਦਜਾਨਿ ਤੁ ਹਾਲਾਹਲਕਾਲਕੂਟਵਤ੍ਸ ਨਾਭਸ਼ਙ੍ਗੀਸਾਰ੍ਸਪਜਾਲਕਕਰ੍ਦਮਕਵੈਰਾਟਕਮੁਸ੍ਤਕਮੁਸ੍ਕਕ ਸਾਕ੍ਤੁਕਕ੍ਰੌਞ੍ਚਕਵਾਲਕਮਹਾਵਿਸਪੁਣ੍ਡਰੀਕਗਾਲਵਮੂਲਕ ਮਰ੍ਕਟਕਰ੍ਕਟਕਕਰਵੀਰਕੇਨ੍ਦ੍ਰਾਯੁਧਸਙ੍ਕੋਚਕਲਾਙ੍ਗਲਕਤੈਲ ਪੇਯਕੁਸ਼ਪੁਸ੍ਪਕੇ ਤੁ ਪੁਸ੍ਪਕਰੋਹਿਸਾਞ੍ਜਨਾਭਕਾਦੀਨਿ||੫||
तयोः स्थावरं मूलपत्रपुष्पफलत्वक्सारनिर्यासक्षीर धातुकन्दभेदाद्दशाधिष्ठानम्| तत्र मूलविषाणि क्लीत नकाश्वमारकगुञ्जासुगन्धकगर्गरककर्करकरघाटका दीनि| पत्रविषं कालपत्रिका लम्बावरदकरम्भार्कादि नाम्| पुष्पविषं वल्लीरेणुककरम्भमहाकरम्भादीनाम्| फलं कुमुद्वतीरेणुकाकरम्भमहाकरम्भमदनकतुवरका दीनाम्| त्वक्सारनिर्यासाः करककरघाटककरम्भम हाकरम्भनाराचकादीनाम्| क्षीरं कुमुद्वती दन्तीस्नुह्य र्कजालिनीव्यालादीनाम्| धातवो हरितालफेनाश्मभस्म रक्तप्रभृतयः| कन्दजानि तु हालाहलकालकूटवत्स नाभशृङ्गीसार्षपजालककर्दमकवैराटकमुस्तकमुष्कक साक्तुकक्रौञ्चकवालकमहाविषपुण्डरीकगालवमूलक मर्कटकर्कटककरवीरकेन्द्रायुधसङ्कोचकलाङ्गलकतैल पेयकुशपुष्पके तु पुष्पकरोहिषाञ्जनाभकादीनि||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshrayabhedAnusAraM prabhAvabhedAH (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰ ਮੂਲਵਿਸੈਰੁਪਯੁਕ੍ਤੈਰੁਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਪ੍ਰਲਾਪਮੋਹਾਃ ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ| ਪਤ੍ਰ ਵਿਸੈਰ੍ਜਮ੍ਭੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਨਸ਼੍ਵਾਸਾਃ| ਪੁਸ੍ਪਵਿਸੈਸ਼੍ਛਰ੍ਦ੍ਯਾਧ੍ਮਾਨਮੋਹਾਃ| ਫਲਵਿਸੈਰ੍ਦਾਹਮੁਸ੍ਕਸ਼ੋਫੌ| ਤ੍ਵਕ੍ਸਾਰਨਿਰ੍ਯਾਸਵਿਸੈਃ ਪ੍ਰਸੇ ਕਾਸ੍ਯਾਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਪਾਰੁਸ੍ਯਸ਼ਿਰੋਵੇਦਨਾਃ| ਕ੍ਸੀਰਵਿਸੈਰ੍ਜਿਹ੍ਵਾਗੌਰਵਂ ਸ਼ਕਦ੍ਭੇਦਸ਼੍ਚ| ਧਾਤੁਵਿਸੈਸ੍ਤਾਲੁਦਾਹਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਹਦਯਪੀਡਾਃ| ਸਰ੍ਵ ਮੇਵ ਚ ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜ੍ਵਰਹਿਧ੍ਮਾਦਨ੍ਤਹਰ੍ਸ਼ਹਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਗਲਗ੍ਰਹਫੇਨ ਵਮਨਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਃ ਕਰੋਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਕਨ੍ਦਜਮ੍| ਤਦ੍ਧ੍ਯਤਿਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤ੍ਵਾਦਾਸ਼ੁਕਾਰਿਤਰਮ੍| ਇਤਰਤ੍ਤੁ ਪ੍ਰਾਯਃ ਕਾਲਾ ਨ੍ਤਰਪ੍ਰਾਣਹਰਮ੍||੬||
तत्र मूलविषैरुपयुक्तैरुद्वेष्टनप्रलापमोहाः प्रजायन्ते| पत्र विषैर्जृम्भोद्वेष्टनश्वासाः| पुष्पविषैश्छर्द्याध्मानमोहाः| फलविषैर्दाहमुष्कशोफौ| त्वक्सारनिर्यासविषैः प्रसे कास्यादौर्गन्ध्यपारुष्यशिरोवेदनाः| क्षीरविषैर्जिह्वागौरवं शकृद्भेदश्च| धातुविषैस्तालुदाहमूर्च्छाहृदयपीडाः| सर्व मेव च स्थावरं ज्वरहिध्मादन्तहर्शहनुस्तम्भगलग्रहफेन वमनारुचिश्वासमूर्च्छाः करोति विशेषेण कन्दजम्| तद्ध्यतितीक्ष्णत्वादाशुकारितरम्| इतरत्तु प्रायः काला न्तरप्राणहरम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShaM sarvameva maulam (7) · Śloka 7
ਸਰ੍ਵਮਪਿ ਚੈਤਨ੍ਮੌਲਮਿਤ੍ਯੁਚ੍ਯਤੇ ਮੂਲਾਸ਼੍ਰਯਤ੍ਵਾਤ੍ਪਤ੍ਰਾਦੀਨਾਮ੍||੭||
सर्वमपि चैतन्मौलमित्युच्यते मूलाश्रयत्वात्पत्रादीनाम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ja~ggamasyAshrayAH prabhAvashca (8) · Śloka 8
ਜਙ੍ਗਮਸ੍ਯ ਤ੍ਵਾਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸੋਡਸ਼ਦਸ੍ਟਿਨਿਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਦਂਸ੍ਟ੍ਰਾਮੁਖਨ ਖਾਸ੍ਥਿਮੂਤ੍ਰਪੁਰੀਸਸ਼ੁਕ੍ਰਾਰ੍ਤ੍ਤਵਲਾਲਾਸ਼ੂਕਪਿਤ੍ਤਸ਼ੋਣਿਤਸ਼ਵਾਨਿ| ਤਾਨਿ ਪੁਨਃ ਸਰ੍ਪਕੀਟਕਣਭਾਦ੍ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਾਨਿ| ਤਤ੍ਕਤਾਨ੍ਯਥਾ ਸ੍ਵਮਾਮਯਾਨ੍ ਸਾਧਨਂ ਚੋਤ੍ਤਰਤ੍ਰ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤਿ| ਸਰ੍ਵਞ੍ਚ ਪ੍ਰਾਯਸ਼ੋ ਜਙ੍ਗਮਂ ਨਿਦ੍ਰਾਤਨ੍ਦ੍ਰਾਕ੍ਲਮਦਾਹਰੋਮਹਰ੍ਸਸ਼ੋਫ ਪਾਕਾਤਿਸਾਰਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ||੮||
जङ्गमस्य त्वाश्रयाः षोडशदृष्टिनिश्वासस्पर्शदंष्ट्रामुखन खास्थिमूत्रपुरीषशुक्रार्त्तवलालाशूकपित्तशोणितशवानि| तानि पुनः सर्पकीटकणभाद्याश्रितानि| तत्कृतान्यथा स्वमामयान् साधनं चोत्तरत्र वक्ष्यति| सर्वञ्च प्रायशो जङ्गमं निद्रातन्द्राक्लमदाहरोमहर्षशोफ पाकातिसारान् करोति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasAmAnyaguNAstasya dehe prabhAvashca (9) · Śloka 9
ਦ੍ਵਿਵਿਧਮਪਿ ਚੈਤਦ੍ਵਿਸਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਵਿਸ਼ਦਸੂਕ੍ਸ੍ਮਵ੍ਯਵਾ ਯ੍ਯਾਸ਼ੁਕਾਰਿਵਿਕਾਸਿਲਘ੍ਵਵ੍ਯਕ੍ਤਰਸਤ੍ਵੈਰ੍ਦਸ਼ਭਿਰ੍ਗੁਣੈਰ੍ਯੁਕ੍ਤਮ ਪਾਕਿ ਚ| ਤਤ੍ਰ ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯੌਸ੍ਣ੍ਯਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਞ੍ਚ ਪ੍ਰਕੋਪਯਤਿ| ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾ ਦ੍ਵਾਯੁਮ੍| ਵੈਸ਼ਦ੍ਯਾਦਸਕ੍ਤਵੇਗਂ ਪ੍ਰਸਰਤਿ| ਸੌਕ੍ਸ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ਵ੍ਯਵਾਯਿ ਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਦੋਸਧਾਤੁਮਲਾਦੀਨ੍ ਸਮਸ੍ਤਾਨ੍ ਸ਼ਰੀਰਾਵਯਵਾਨਨੁ ਪ੍ਰਵਿਸ਼ਤਿ| ਆਸ਼ੁਕਾਰਿਤ੍ਵਾਦਾਸ਼ੁ ਵ੍ਯਾਪਾਦਯਤਿ| ਵਿਕਾਸਿ ਤ੍ਵਾਨ੍ਮਰ੍ਮਚ੍ਛੇਦੇਨ ਮਤਿਂ ਵ੍ਯਾਮੋਹਯਤਿ| ਲਾਘਵਾਦ੍ਦੁਰ੍ਨਿਰ੍ਹਰਮਵ੍ਯਕ੍ਤ ਰਸਤ੍ਵਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਯਤ੍ਨੇਨਾਨ੍ਨਾਨਿ ਵਿਸਤੋ ਰਕ੍ਸੇਦਿਤ੍ਯੁਕ੍ਤਮ੍| ਅਪਾ ਕਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਜਰਾਂ ਨੋ ਯਾਤਿ| ਤੇਨਾਭ੍ਯਵਹਤਮਵਸ਼੍ਯਂ ਮਾਰਯਤਿ| ਮਨ੍ਤ੍ਰੌਸਧਬਲੇਨ ਚੋਪਸ਼ਮਿਤਮਪਿ, ਪ੍ਰਤ੍ਯਯਮਾਸਾਦ੍ਯਪੁਨਃ ਪ੍ਰਕੁ ਪ੍ਯਤੀਤਿ||੯||
द्विविधमपि चैतद्विषं तीक्ष्णोष्णरूक्षविशदसूक्ष्मव्यवा य्याशुकारिविकाषिलघ्वव्यक्तरसत्वैर्दशभिर्गुणैर्युक्तम पाकि च| तत्र तैक्ष्ण्यौष्ण्यात् पित्तं रक्तञ्च प्रकोपयति| रौक्ष्या द्वायुम्| वैशद्यादसक्तवेगं प्रसरति| सौक्ष्म्याद्व्यवायि त्वाच्च दोषधातुमलादीन् समस्तान् शरीरावयवाननु प्रविशति| आशुकारित्वादाशु व्यापादयति| विकाषि त्वान्मर्मच्छेदेन मतिं व्यामोहयति| लाघवाद्दुर्निर्हरमव्यक्त रसत्वाच्छ्लेष्मप्रयत्नेनान्नानि विषतो रक्षेदित्युक्तम्| अपा कित्वात् जरां नो याति| तेनाभ्यवहृतमवश्यं मारयति| मन्त्रौषधबलेन चोपशमितमपि, प्रत्ययमासाद्यपुनः प्रकु प्यतीति||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya kRutrimAkRutrimau bhedau (10) · Śloka 10
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਸ੍ਥਾਵਰਂ ਜਙ੍ਗਮਂ ਚੇਤਿ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਮਕਤ੍ਰਿਮਮ੍| ਕਤ੍ਰਿਮਂ ਗਰਸਂਜ੍ਞਂ ਤੁ ਕ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਵਿਧੌਸਧੈਃ| ਹਨ੍ਤਿ ਯੋਗਵਸ਼ੇਨਾਸ਼ੁ ਚਿਰਾਚ੍ਚਿਰਤਰਾਚ੍ਚ ਤਤ੍| ਸ਼ੋਫਪਾਣ੍ਡੂਦਰੋਨ੍ਮਾਦਦੁਰ੍ਨਾਮਾਦੀਨ੍ ਕਰੋਤਿ ਵਾ||੧੦||
भवति चात्र- स्थावरं जङ्गमं चेति विषं प्रोक्तमकृत्रिमम्| कृत्रिमं गरसंज्ञं तु क्रियते विविधौषधैः| हन्ति योगवशेनाशु चिराच्चिरतराच्च तत्| शोफपाण्डूदरोन्माददुर्नामादीन् करोति वा||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prANaharatvam (11) · Śloka 11
ਅਪਿ ਚੈਤਦ੍ਵਿਸਂ ਸਰ੍ਵਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਾਦ੍ਯੈਰਨ੍ਵਿਤਂ ਗੁਣੈਃ| ਵਾਤਪਿਤ੍ਤੋਤ੍ਤਰਂ ਨਣਾਂ ਸਦ੍ਯੋ ਹਰਤਿ ਜੀਵਿਤਮ੍||੧੧||
अपि चैतद्विषं सर्वं तीक्ष्णाद्यैरन्वितं गुणैः| वातपित्तोत्तरं नृणां सद्यो हरति जीवितम्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasya prANaharaNe kramaH (12) · Śloka 12
ਵਿਸਂ ਹਿ ਦੇਹਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਪ੍ਰਾਗ੍ਦੂਸਯਤਿ ਸ਼ੋਣਿਤਮ੍| ਕਫਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਾਂਸ਼੍ਚਾਨੁ ਸਮਦੋਸਂ ਸਹਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਤਤੋ ਹਦਯਮਾਸ੍ਥਾਯ ਦੇਹੋਚ੍ਛੇਦਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ| ਸ਼ਰੀਰੇ ਦੂਸਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਸਰ੍ਵਂ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਤੇ| ਕੋਠਃ ਸਮਣ੍ਡਲਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਰੋਮਹਰ੍ਸਸ਼੍ਚ ਜਾਯਤੇ| ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਕੀਟਾ ਇਵਾਙ੍ਗੇਸੁ ਵਿਸਰ੍ਪਨ੍ਤੀਤਿ ਮਨ੍ਯਤੇ| ਵਿਨਾਮਯਤਿ ਗਾਤ੍ਰਾਣਿ ਜਮ੍ਭਤੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਪ੍ਰਿਯਃ| ਵ੍ਯਾਪਿਨਸ੍ਤਸ੍ਯ ਦੁਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦ੍ਰੁਤਸ੍ਯ ਵਿਸਤੇਜਸਾ| ਵਾਤਾਦਯੋ ਵਸ਼ਂ ਯਾਨ੍ਤਿ ਬਲਿਨੋਪ੍ਯਬਲਾ ਇਵ||੧੨||
विषं हि देहं सम्प्राप्य प्राग्दूषयति शोणितम्| कफपित्तानिलांश्चानु समदोषं सहाशयान्| ततो हृदयमास्थाय देहोच्छेदाय कल्पते| शरीरे दूषिते रक्ते सर्वं चिमिचिमायते| कोठः समण्डलः स्वेदो रोमहर्षश्च जायते| क्षुद्रकीटा इवाङ्गेषु विसर्पन्तीति मन्यते| विनामयति गात्राणि जृम्भते शिशिरप्रियः| व्यापिनस्तस्य दुष्टस्य द्रुतस्य विषतेजसा| वातादयो वशं यान्ति बलिनोऽप्यबला इव||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana doShAshayAnusAraM viShaprabhAvaH (13) · Śloka 13
ਵਿਸਂ ਯਦ੍ਦੋਸਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਤਂ ਦੋਸਂ ਪ੍ਰਾਕ੍ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ| ਆਸ਼ਯੇ ਯਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯੈਵ ਤਤਸ੍ਤਦਵਤਿਸ੍ਠਤੇ| ਤਜ੍ਜਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍ ਕੁਰੁਤੇ ਯਾਨ੍ ਸਰ੍ਵੈਸੂਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਤਿ| ਵਾਤਾਸ਼ਯਸ੍ਥਂ ਕੁਰੁਤੇ ਤਥਾ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਮਯਾਨਪਿ| ਪਿਤ੍ਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਸ਼ਯਗਤਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ਪਿਤ੍ਤਕਫੋਦ੍ਭਵਾਨ੍| ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਚੋਤ੍ਤਮਾਙ੍ਗਸ੍ਥੇ ਸਕੋਠਂ ਸ਼ੂਯਤੇ ਸ਼ਿਰਃ| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦਕ੍ਸਿਕੂਟੌਸ੍ਠਨਾਸਾਸ੍ਯਂ ਹਸ੍ਟਦਨ੍ਤਤਾ| ਤਾਲੁਸ਼ੋਸੋ ਰੁਜਾ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਵਕ੍ਤ੍ਰੇ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਨਮ੍| ਅਰ੍ਥੇਸੁ ਚਕ੍ਸੁਰਾਦੀਨਾਮਪ੍ਰਵਤ੍ਤਿਰ੍ਹਨੁਗ੍ਰਹਃ| ਇਤ੍ਯਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਚ ਵਿਸਂ ਸ੍ਥਿਤਮਙ੍ਗੇਭਿਲਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਵ੍ਯਾਪ੍ਯੈਵਂ ਸਕਲਂ ਦੇਹਮੁਪਰੁਧ੍ਯ ਚ ਵਾਹਿਨੀਃ| ਵਿਸਂ ਵਿਸਮਿਵ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਾਣਾਨਸ੍ਯ ਨਿਰਸ੍ਯਤਿ||੧੩||
विषं यद्दोषभूयिष्ठं तं दोषं प्राक् प्रपद्यते| आशये यस्य यस्यैव ततस्तदवतिष्ठते| तज्जान् विकारान् कुरुते यान् सर्वैषूपदेक्ष्यति| वाताशयस्थं कुरुते तथा श्लेष्मामयानपि| पित्तश्लेष्माशयगतं तद्वत्पित्तकफोद्भवान्| तत्रापि चोत्तमाङ्गस्थे सकोठं शूयते शिरः| विशेषादक्षिकूटौष्ठनासास्यं हृष्टदन्तता| तालुशोषो रुजा मूर्ध्नि वक्त्रे चिमिचिमायनम्| अर्थेषु चक्षुरादीनामप्रवृत्तिर्हनुग्रहः| इत्यन्यत्रापि च विषं स्थितमङ्गेऽभिलक्षयेत्| व्याप्यैवं सकलं देहमुपरुध्य च वाहिनीः| विषं विषमिव क्षिप्रं प्राणानस्य निरस्यति||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShajagdhAdimAMsaprabhAvaH (14) · Śloka 14
ਪੀਤਂ ਮਤਸ੍ਯ ਹਦਯੇ ਜਗ੍ਧਦਿਗ੍ਧਾਭਿਵਿਦ੍ਧਯੋਃ| ਦਂਸ਼ੇ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਭੂਯਿਸ੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਤਃ ਪਿਣ੍ਡਿਤਂ ਵਿਸਮ੍| ਨਾਦ੍ਯਾਦਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਤੇਸਾਂ ਮਾਂਸਂ ਤਦਾਸ਼੍ਰਯਮ੍| ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਭਕ੍ਸਿਤੇ ਪੀਡਾ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਃ||੧੪||
पीतं मृतस्य हृदये जग्धदिग्धाभिविद्धयोः| दंशे तिष्ठति भूयिष्ठं सर्वतः पिण्डितं विषम्| नाद्यादतो विशेषेण तेषां मांसं तदाश्रयम्| यथास्वं भक्षिते पीडा यथास्वं च क्रियाक्रमः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegeShu matadvayam (15) · Śloka 15
ਸਪ੍ਤਵੇਗਾਨ੍ ਵਿਸਸ੍ਯਾਹੁਰਸ੍ਟਾਵਿਤਿ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਃ||੧੫||
सप्तवेगान् विषस्याहुरष्टाविति पुनर्वसुः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegAnAM lakShaNAni (16) · Śloka 16
ਦੁਸ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਥਮੇ ਵੇਗੇ ਰਸਸ਼੍ਛਰ੍ਦ੍ਦਿਪ੍ਰਸੇਕਕਤ੍| ਦ੍ਵਿਤੀਯਸ੍ਰਂ ਚਿਮਿਚਿਮਾਜਮ੍ਭਾਵੇਪਥੁਕਾਰਿ ਤਤ੍| ਤਤੀਯੇ ਪਿਸ਼ਿਤਂ ਕਣ੍ਡੂਕੋਠਮਣ੍ਡਲਸ਼ੋਫਦਮ੍| ਦੋਸਾਸ਼੍ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਤੇਸੁ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯਥਾਯਮੁਪਦ੍ਰਵਾਃ| ਪਞ੍ਚਮੇ ਦਰ੍ਸ਼ਨਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਃ ਸਸ੍ਠੇ ਹਿਧ੍ਮਾ ਸਮੁਦ੍ਭਵਃ| ਸਪ੍ਤਮੇ ਸ੍ਕਨ੍ਧਭਙ੍ਗੋਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ ਮਤ੍ਯੁਰਸ੍ਟਮੇ||੧੬||
दुष्यति प्रथमे वेगे रसश्छर्द्दिप्रसेककृत्| द्वितीयऽस्रं चिमिचिमाजृम्भावेपथुकारि तत्| तृतीये पिशितं कण्डूकोठमण्डलशोफदम्| दोषाश्चतुर्थे तेषु स्युर्यथायमुपद्रवाः| पञ्चमे दर्शनभ्रान्तिः षष्ठे हिध्मा समुद्भवः| सप्तमे स्कन्धभङ्गोऽस्य जायते मृत्युरष्टमे||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nagnajitasya matam (17) · Śloka 17
ਦੁਸ੍ਯਤਿ ਪ੍ਰਥਮੇ ਰਕ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਸ਼੍ਵਯਥੂਦ੍ਭਵਃ| ਤਤੀਯੇਙ੍ਗੇ ਚਿਮਿਚਿਮਾ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਜ੍ਵਰਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨਾ| ਪਞ੍ਚਮੇ ਪਾਣ੍ਡੁਜਿਹ੍ਵਾਸ੍ਯਸ਼ੋਸਃ ਸਸ੍ਠੇ ਹਦਿ ਵ੍ਯਥਾ| ਸਪ੍ਤਮੇ ਮਰਣਂ ਵੇਗ ਇਤਿ ਨਗ੍ਨਜਿਤੋ ਮਤਮ੍||੧੭||
दुष्यति प्रथमे रक्तं द्वितीये श्वयथूद्भवः| तृतीयेऽङ्गे चिमिचिमा चतुर्थे ज्वरमूर्च्छना| पञ्चमे पाण्डुजिह्वास्यशोषः षष्ठे हृदि व्यथा| सप्तमे मरणं वेग इति नग्नजितो मतम्||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana videhapatimatam (18) · Śloka 18
ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਹਦਿ ਪਰਂ ਪੀਡਾ ਸ਼ਿਰੋਰੁਗਪਤਨ੍ਤ੍ਰਕਃ| ਹਿਧ੍ਮਾ ਚ ਦਾਰੁਣੋ ਮਰ੍ਮਚ੍ਛੇਦੋ ਜੀਵਿਤਸਂਸ਼ਯਃ| ਸਪ੍ਤੇਤਿ ਵੇਗਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਦ੍ਯਾਃ ਵਿਦੇਹਪਤਿਨਾ ਸ੍ਮਤਃ||੧੮||
मूर्च्छा हृदि परं पीडा शिरोरुगपतन्त्रकः| हिध्मा च दारुणो मर्मच्छेदो जीवितसंशयः| सप्तेति वेगा मूर्च्छाद्याः विदेहपतिना स्मृतः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AlambAyanamatam (19) · Śloka 19
ਰਕ੍ਤਮਾਂਸਵਸਾਸ੍ਨਾਯੁ ਤਥਾਸ੍ਥ੍ਯਾਦ੍ਯਾਸ੍ਰਯਃ ਕ੍ਰਮਾਤ੍| ਆਸ਼੍ਰਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਸਪ੍ਤਾਨਾਮਿਤ੍ਯਾਲਮ੍ਬਾਯਨੋਬ੍ਰਵੀਤ੍||੧੯||
रक्तमांसवसास्नायु तथास्थ्याद्यास्रयः क्रमात्| आश्रयाः सप्त सप्तानामित्यालम्बायनोऽब्रवीत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhanvantarimatam (20) · Śloka 20
ਵੇਗਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਸ੍ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਮਨ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਨਾਵਵਰ੍ਜਨ੍ਤੁ ਤਤ੍ਸ੍ਥਾਨੇ ਦੋਸਾਨਿਚ੍ਛਤਿ ਕੋਸ੍ਠਗਾਨ੍||੨੦||
वेगान् धन्वन्तरिस्तद्वत् सर्पदष्टस्य मन्यते| स्नाववर्जन्तु तत्स्थाने दोषानिच्छति कोष्ठगान्||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavegavyAkhyA (21) · Śloka 21
ਧਾਤ੍ਵਨ੍ਤਰੇਸੁ ਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਕਲਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤ੍ਤਿਤਾਃ| ਅਤੀਤ੍ਯ ਤਾਸਾਮੇਕੈਕਾਂ ਵੇਗਂ ਪ੍ਰਕੁਰੁਤੇ ਵਿਸਮ੍||੨੧||
धात्वन्तरेषु याः सप्त कलाः पूर्वं प्रकीर्त्तिताः| अतीत्य तासामेकैकां वेगं प्रकुरुते विषम्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vegAntarakAlaH (23) · Śloka 23
ਤਤ੍ਕਾਲਕਲ੍ਪਂ ਕਾਲੇਨ ਕਲਾਮਭ੍ਯੇਤਿ ਯਾਵਤਾ| ਊਹ੍ਯਮਾਨਂ ਸਮੀਰੇਣ ਤਾਵਦ੍ਵੇਗਾਨ੍ਤਰਂ ਸ੍ਮਤਮ੍||੨੩||
तत्कालकल्पं कालेन कलामभ्येति यावता| ऊह्यमानं समीरेण तावद्वेगान्तरं स्मृतम्||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviSham (24) · Śloka 24
ਜੀਰ੍ਣਂ ਵਿਸਗ਼੍ਨੌਸਧਿਭਿਰ੍ਹਂ ਵਾ ਦਵਾਗ੍ਨਿਵਾਤਾਤਪਸ਼ੋਸਿਤਂ ਵਾ| ਸ੍ਵਭਾਵਤੋ ਵਾ ਨ ਗੁਣੈਃ ਸੁਯੁਕ੍ਤਂ ਦੂਸੀਵਿਸਾਖ਼੍ਯਾਂ ਵਿਸਮਭ੍ਯੁਪੈਤਿ||੨੪||
जीर्णं विषग़्नौषधिभिर्हं वा दवाग्निवातातपशोषितं वा| स्वभावतो वा न गुणैः सुयुक्तं दूषीविषाख़्यां विषमभ्युपैति||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasyAvibhAvyAtA (25) · Śloka 25
ਵੀਰ੍ਯਾਲ੍ਪਭਾਵਾਦਵਿਭਾਵ੍ਯਮੇਤਤ੍ ਕਫਾਵਤਂ ਵਰ੍ਸਗਣਾਨੁਬਨ੍ਧਿ||੨੫||
वीर्याल्पभावादविभाव्यमेतत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShalakShaNAni (26) · Śloka 26
ਤੇਨਾਰ੍ਦਿਤੋ ਭਿਨ੍ਨਪੁਰੀਸਵਰ੍ਣੋ ਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰਰੋਗੀ ਤਡਰੋਚਕਾਰ੍ਤ੍ਤਃ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਨ੍ ਵਮਨ੍ ਗਦ੍ਗਦਵਾਗ੍ਵਿਮੁਹ੍ਯਨ੍ ਭਵੇਚ੍ਚ ਦੂਸ੍ਯੋਦਰਲਿਙ੍ਗਜੁਸ੍ਟਃ||੨੬||
तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो दुष्टास्ररोगी तृडरोचकार्त्तः| मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाग्विमुह्यन् भवेच्च दूष्योदरलिङ्गजुष्टः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAdyanusAraM prabhAvaH (27) · Śloka 27
ਆਮਾਸ਼ਯਸ੍ਥੇ ਕਫਵਾਤਰੋਗੀ ਪਿਤ੍ਤਸ਼ਯਸ੍ਥੇਨਿਲਪਿਤ੍ਤਰੋਗੀ| ਭਵੇਨ੍ਨਰੋ ਧ੍ਵਸ੍ਤਸ਼ਿਰੋਰੁਹਾਙ੍ਗੋ ਵਿਲੂਨਪਕ੍ਸਃ ਸ ਯਥਾ ਵਿਹਙ੍ਗਃ| ਸ੍ਥਿਤਂ ਰਸਾਦਿਸ੍ਵਥਵਾ ਵਿਚਿਤ੍ਰਾਨ੍ ਕਰੋਤਿ ਧਾਤੁਪ੍ਰਭਵਾਨ੍ ਵਿਕਾਰਾਨ੍||੨੭||
आमाशयस्थे कफवातरोगी पित्तशयस्थेऽनिलपित्तरोगी| भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षः स यथा विहङ्गः| स्थितं रसादिष्वथवा विचित्रान् करोति धातुप्रभवान् विकारान्||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShasyAnvarthatA (28) · Śloka 28
ਪ੍ਰਾਗ੍ਵਾਤਾਜੀਰ੍ਣਸ਼ੀਤਾਭ੍ਰਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਹਿਤਾਸ਼ਨੈਃ| ਦੁਸ੍ਟਂ ਦੂਸਯਤੇ ਧਾਤੂਨਤੋ ਦੂਸੀਵਿਸਂ ਸ੍ਮਤਮ੍||੨੮||
प्राग्वाताजीर्णशीताभ्रदिवास्वप्नाहिताशनैः| दुष्टं दूषयते धातूनतो दूषीविषं स्मृतम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShavegAnAM lakShaNAni prathamavege lakShaNAni (29) · Śloka 29
ਸ੍ਥਾਵਰਸ੍ਯੋਪਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵੇ ਵੇਗੇਥ ਜਾਯਤੇ| ਜਿਹ੍ਵਾਯਾਃ ਸ਼੍ਯਾਵਤਾ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਤ੍ਰਾਸਃ ਕ੍ਲਮੋ ਵਮਿਃ||੨੯||
स्थावरस्योपयुक्तस्य पूर्वे वेगेऽथ जायते| जिह्वायाः श्यावता स्तम्भो मूर्च्छा त्रासः क्लमो वमिः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyavege lakShaNAni (30) · Śloka 30
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਵੇਪਥੁਃ ਸ੍ਵੇਦੋ ਦਾਹਃ ਕਣ੍ਠੇ ਚ ਵੇਦਨਾਃ| ਵਿਸਂ ਚਾਮਾਸ਼ਯਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਕੁਰੁਤੇ ਹਦਿ ਵੇਦਨਾਮ੍||੩੦||
द्वितीये वेपथुः स्वेदो दाहः कण्ठे च वेदनाः| विषं चामाशयं प्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyavege lakShaNAni (31) · Śloka 31
ਤਾਲੁਸ਼ੋਸਸ੍ਤਤੀਯੇ ਤੁ ਸ਼ੂਲਂ ਚਾਮਾਸ਼ਯੇ ਭਸ਼ਮ੍| ਦੁਰ੍ਬਲੇ ਹਰਤਿ ਸ਼ੂਨੇ ਜਾਯੇਤੇ ਚਾਸ੍ਯ ਲੋਚਨੇ||੩੧||
तालुशोषस्तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम्| दुर्बले हरति शूने जायेते चास्य लोचने||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthavege lakShaNAni (32) · Śloka 32
ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤੇ ਤੋਦਹਿਧ੍ਮਾਕਾਸਾਨ੍ਤ੍ਰਕੂਜਨਮ੍| ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਜਾਯਤੇ ਵੇਗੇ ਸ਼ਿਰਸਸ਼੍ਚਾਤਿਗੌਰਵਮ੍||੩੨||
पक्वाशयगते तोदहिध्माकासान्त्रकूजनम्| चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम्||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamavege lakShaNAni (33) · Śloka 33
ਕਫਪ੍ਰਸੇਕੋ ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯ ਪਰ੍ਵਭੇਦਸ਼੍ਚ ਪਞ੍ਚਮੇ| ਸਰ੍ਵਦੋਸਪ੍ਰਕੋਪਸ਼੍ਚ ਪਕ੍ਵਾਧਾਨੇ ਚ ਵੇਦਨਾ||੩੩||
कफप्रसेको वैवर्ण्य पर्वभेदश्च पञ्चमे| सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThavege lakShaNAni (34) · Śloka 34
ਸਸ੍ਠੇ ਸਂਜ੍ਞਾਪ੍ਰਣਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਸੁਭਸ਼ਂ ਚਾਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ||੩੪||
षष्ठे संज्ञाप्रणाशश्च सुभृशं चातिसार्यते||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamavege lakShaNAni (35) · Śloka 35
ਸ੍ਕਨ੍ਧਪਸ੍ਠਕਟੀਭਙ੍ਗੋ ਭਵੇਨ੍ਮਤ੍ਯੁਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਮੇ||੩੫||
स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गो भवेन्मृत्युश्च सप्तमे||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sthAvaraviShavegAnAM cikitsA prathamaviShavege cikitsA (36) · Śloka 36
ਪ੍ਰਥਮੇ ਵਿਸਵੇਗੇਥ ਵਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ੀਤਾਮ੍ਬੁਸੇਚਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਮਗਦਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ ਦ੍ਰੁਤਮ੍||੩੬||
प्रथमे विषवेगेऽथ वान्तं शीताम्बुसेचितम्| सर्पिर्मधुभ्यां संयुक्तमगदं पाययेद् द्रुतम्||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dvitIyavege cikitsA (37) · Śloka 37
ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਵਾਨ੍ਤਂ ਵਿਰਿਕ੍ਤਂ ਚਾਨੁ ਪਾਯਯੇਤ੍||੩੭||
द्वितीये पूर्ववद्वान्तं विरिक्तं चानु पाययेत्||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana tRutIyavege cikitsA (38) · Śloka 38
ਤਤੀਯੇਗਦਪਾਨਂ ਚ ਹਿਤਂ ਨਸ੍ਯਂ ਤਥਾਞ੍ਜਨਮ੍||੩੮||
तृतीयेऽगदपानं च हितं नस्यं तथाऽञ्जनम्||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthavege cikitsA (39) · Śloka 39
ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਸ੍ਨੇਹਸਂਯੁਕ੍ਤਮਗਦਂ ਪ੍ਰਤਿਭੋਜਯੇਤ੍||੩੯||
चतुर्थे स्नेहसंयुक्तमगदं प्रतिभोजयेत्||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pa~jcamavege cikitsA (40) · Śloka 40
ਪਞ੍ਚਮੇ ਮਧੁਕਕ੍ਵਾਥਮਾਕ੍ਸਿਕਾਭ੍ਯਾਂ ਯੁਤਂ ਹਿਤਮ੍||੪੦||
पञ्चमे मधुकक्वाथमाक्षिकाभ्यां युतं हितम्||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ShaShThavege cikitsA (41) · Śloka 41
ਸਸ੍ਠੇਤਿਸਾਰਵਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਿਃ..........................||੪੧||
षष्ठेऽतिसारवत् सिद्धिः..........................||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana saptamavege cikitsA (42) · Śloka 42
..............................ਅਵਪੀਡਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਮੇ| ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਸਾਸਗ੍ਵਾ ਪਿਸ਼ਿਤਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍||੪੨||
..............................अवपीडस्तु सप्तमे| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaghnI yavAgUH (43) · Śloka 43
ਕੋਸ਼ਾਤਕ੍ਯਗ੍ਨਿਕਃ ਪਾਠਾ ਸੂਰ੍ਯਵਲ੍ਲ੍ਯਮਤਾਭਯਾਃ| ਸ਼ੇਲੁਃ ਸ਼ਿਰੀਸਃ ਕਿਣਿਹੀ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਕ੍ਸੁਦ੍ਰਸਾਹ੍ਵਯਾ| ਪੁਨਰ੍ਨਵੇ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਬਹਤ੍ਯੌ ਸ਼ਾਰਿਵੇ ਬਲੇ| ਏਸਾਂ ਯਵਾਗੂਂ ਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਸ਼ੀਤਾਂ ਸਘਤਮਾਕ੍ਸਿਕਾਮ੍| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵੇਗਾਨ੍ਤਰੇ ਸਰ੍ਵਵਿਸਘ੍ਨੀਂ ਕਤਕਰ੍ਮਣਃ||੪੩||
कोशातक्यग्निकः पाठा सूर्यवल्ल्यमृताभयाः| शेलुः शिरीषः किणिही हरिद्रे क्षुद्रसाह्वया| पुनर्नवे त्रिकटुकं बृहत्यौ शारिवे बले| एषां यवागूं निर्यूहे शीतां सघृतमाक्षिकाम्| युञ्ज्याद्वेगान्तरे सर्वविषघ्नीं कृतकर्मणः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana aparA yavAgUH (44) · Śloka 44
ਤਦ੍ਵਨ੍ਮਧੂਕਮਧੁਕਪਦ੍ਮਕੇਸਰਚਨ੍ਦਨੈਃ||੪੪||
तद्वन्मधूकमधुकपद्मकेसरचन्दनैः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agadAnAM prayogaH (45) · Śloka 45
ਅਗਦਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਚਾਤਃ ਸਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਪੂਰ੍ਵਰ੍ਸਿਨਿਰ੍ਮਿਤਾਨ੍| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥੇਸੁ ਯੇ ਵਿਸੇਸੁ ਪਰਂ ਹਿਤਾਃ||੪੫||
अगदान् वक्ष्यते चातः सिद्धान् पूर्वर्षिनिर्मितान्| सर्वेषु सर्वावस्थेषु ये विषेषु परं हिताः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sa~jjIvano agadaH (46) · Śloka 46
ਚਨ੍ਦਨਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸੀ ਲਾਕ੍ਸਾ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗਵਃ| ਮੁਸ੍ਤਸ੍ਥੌਣੇਯਸ਼ੈਲੇਯਰੋਚਨਾ ਮਦਨਪ੍ਲਵਮ੍| ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਵਿਡਙ੍ਗੈਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲਾਲਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਃ| ਸੁਰਸਪ੍ਰਸਵਸ੍ਪਕ੍ਕਾ ਰਜਨੀਦ੍ਵਯਵਾਲਕਮ੍| ਹਿਙ੍ਗੁਸਿਦ੍ਧਾਰ੍ਥਕਾਃ ਪਦ੍ਮਚਾਰਿਣੀ ਪਦ੍ਮਕੇਸਰਮ੍| ਜਾਤ੍ਯਾਃ ਪੁਸ੍ਪਂ ਪ੍ਰਵਾਲਸ਼੍ਚ ਪੁਸ੍ਪਮਰ੍ਕਸ਼ਿਰੀਸਯੋਃ| ਦ੍ਵਿਰੋਧ੍ਰਬਹਤੀ ਕੌਨ੍ਤੀ ਮਧੁਕਂ ਗਨ੍ਧਨਾਕੁਲੀ| ਮੁਦ੍ਗਪਰ੍ਣੀ ਕਣਾ ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਨਲਦਂ ਨਤਮ੍| ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰਕਸ਼ਕ੍ਯਾਕਦੇਵਦਾਰੁਮਯੂਰਕਮ੍| ਪੁਸ੍ਯੇ ਸਮਾਹਤੈਃ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਯੋਜ੍ਯਸ੍ਤੈਰਗਦੋਤ੍ਤਮਃ| ਸਞ੍ਜੀਵਨਃ ਪ੍ਰਾਗਮਤਾਦ੍ਵਿਹਿਤੋਯਂ ਸ੍ਵਯਮ੍ਭੁਵਾ| ਪਾਨਨਸ੍ਯਞ੍ਜਨਾਘ੍ਰਾਣਧੂਮਾਲੇਪਨਧਾਰਣੈਃ| ਜੀਵਨੋ ਵਿਸਸੁਪ੍ਤਾਨਾਂ ਰਾਜਦ੍ਵਾਰੇ ਜਯਾਵਹਃ| ਧਨ੍ਯੋ ਧਾਨ੍ਯਧਨਾਯੁਃਸ਼੍ਰੀਕ੍ਸੇਮਪੁਸ੍ਟਿਸੁਖਪ੍ਰਦਃ| ਗਹੇ ਸ੍ਥਿਤੋ ਵਿਸਾਲਕ੍ਸ੍ਮੀਮਨ੍ਤ੍ਰਜ੍ਵਰਗਰਗ੍ਰਹਾਨ੍| ਕਤ੍ਯਾਕਾਰ੍ਮਣਕਾਖੋਰ੍ਦਵ੍ਯਾਲਜਨ੍ਤੁਸਰੀਸਪਾਨ੍| ਸ੍ਵਪ੍ਨੋਪਘਾਤਦੁਃ ਸ੍ਵਪ੍ਨਤੋਯਾਗ੍ਨਿਰਿਪੁਤਸ੍ਕਰਾਨ੍| ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਕਾਲਮਰਣਮਾਰਕਾਸ਼ਾਨਿਵਿਗ੍ਰਹਾਨ੍||੪੬||
चन्दनं कुङ्कुमं कुष्ठं काङ्क्षी लाक्षा प्रियङ्गवः| मुस्तस्थौणेयशैलेयरोचना मदनप्लवम्| श्रीवेष्टकविडङ्गैला विशालालमनश्शिलाः| सुरसप्रसवस्पृक्का रजनीद्वयवालकम्| हिङ्गुसिद्धार्थकाः पद्मचारिणी पद्मकेसरम्| जात्याः पुष्पं प्रवालश्च पुष्पमर्कशिरीषयोः| द्विरोध्रबृहती कौन्ती मधुकं गन्धनाकुली| मुद्गपर्णी कणा श्यामा ध्यामकं नलदं नतम्| सिन्दुवारकशक्याकदेवदारुमयूरकम्| पुष्ये समाहृतैः पिष्टैर्योज्यस्तैरगदोत्तमः| सञ्जीवनः प्रागमृताद्विहितोऽयं स्वयम्भुवा| पाननस्यञ्जनाघ्राणधूमालेपनधारणैः| जीवनो विषसुप्तानां राजद्वारे जयावहः| धन्यो धान्यधनायुःश्रीक्षेमपुष्टिसुखप्रदः| गृहे स्थितो विषालक्ष्मीमन्त्रज्वरगरग्रहान्| कृत्याकार्मणकाखोर्दव्यालजन्तुसरीसृपान्| स्वप्नोपघातदुः स्वप्नतोयाग्निरिपुतस्करान्| निहन्त्यकालमरणमारकाशानिविग्रहान्||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana yApano agadaH (47) · Śloka 47
ਚਨ੍ਦਨਂ ਵਾਲਕਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਕਟੁਕਾ ਨਤਮ੍| ਦਾਡਿਮਂ ਕੁਙ੍ਕੁਮਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਵਤ੍ਸਲਾਫਲਮ੍| ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਮਰਿਚਮੁਤ੍ਪਲਂ ਕਮਲਂ ਦਲਮ੍| ਨਲਮੂਲਮਪਾਮਾਰ੍ਗਂ ਕਰਵੀਰਕਮਞ੍ਜਨਮ੍| ਲਾਕ੍ਸਾਮਾਲਤ੍ਯਹਿਚ੍ਛਤ੍ਰ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਾਮ੍ਲਵੇਤਸਮ੍| ਵਿਸਾਲਾਰੋਚਨਾਸ਼੍ਯਾਮਾ ਸ਼ਙ੍ਖਪੁਸ੍ਪੀਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾ| ਅਜਾਜੀਸਾਰਿਵਾਕੁਸ੍ਠਮਜਮੋਦਃ ਕੁਰਣ੍ਡਕਃ| ਵਯਸ੍ਥਾ ਸਿਨ੍ਦੁਵਾਰੈਲਾ ਕਾਯਸ੍ਥਾ ਚਾਰਟੀ ਵਚਾ| ਕਰ੍ਕਟੀ ਪੂਤਨਾ ਕੇਸ਼ੀ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਚ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾ| ਗੋਲੋਮੀ ਸਿਂਹਲੋਮੀ ਚ ਵਰ੍ਸਾਭੁਰ੍ਗਜਪਿਪ੍ਪਲੀ| ਅਗਦੋ ਯਾਪਨਾਖ੍ਯੋਯਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ ਸਦਸ਼ੋ ਗੁਣੈਃ||੪੭||
चन्दनं वालकं मुस्तं ध्यामकं कटुका नतम्| दाडिमं कुङ्कुमं शुण्ठी कपित्थं वत्सलाफलम्| करञ्जबीजं मरिचमुत्पलं कमलं दलम्| नलमूलमपामार्गं करवीरकमञ्जनम्| लाक्षामालत्यहिच्छत्र नागपुष्पाम्लवेतसम्| विषालारोचनाश्यामा शङ्खपुष्पीप्रियङ्गुका| अजाजीसारिवाकुष्ठमजमोदः कुरण्डकः| वयस्था सिन्दुवारैला कायस्था चारटी वचा| कर्कटी पूतना केशी श्वेता च गिरिकर्णिका| गोलोमी सिंहलोमी च वर्षाभुर्गजपिप्पली| अगदो यापनाख्योऽयं पूर्वेण सदृशो गुणैः||४७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sUryodayo agadaH (48) · Śloka 48
ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਕੋਵਿਦਾਰਂ ਮਨਸ਼੍ਸ਼ਿਲਾਮ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਪਾਟਲੀ ਪਦ੍ਮਾਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਞ੍ਚ ਗਿਰਿਕਰ੍ਣਿਕਾਮ੍| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾਂ ਬਹਤੀ ਵਕ੍ਰਂ ਯਸ੍ਟੀ ਮਰਿਚਕੇਸਰਮ੍| ਫਲਿਨੀਂ ਕਿਣਿਹੀਂ ਚੇਤਿ ਗਵਾਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੋ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਂ ਤਮਃ ਸੂਰ੍ਯੋਦਯੋ ਯਥਾ||੪੮||
श्रीवेष्टकं हरिद्रे द्वे कोविदारं मनश्शिलाम्| पिप्पलीं पाटली पद्मां श्वेताञ्च गिरिकर्णिकाम्| मञ्जिष्ठां बृहती वक्रं यष्टी मरिचकेसरम्| फलिनीं किणिहीं चेति गवां पित्तेन भावयेत्| सूर्योदयो हन्ति विषं तमः सूर्योदयो यथा||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana apare agadAH (49) · Śloka 49
ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰਂ ਗਹਾਦ੍ਧੂਮਂ ਫਾਣਿਤਂ ਬਹਤੀਫਲਮ੍| ਗੋਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤਮਗਦਃ ਪਰਮਂ ਮਤਜੀਵਨਃ| ਗੋਪਿਤ੍ਤਕੁਸ੍ਠਸੁਰਸਮਧੁਕਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਂ ਤਥਾ| ਵਿਸ਼ਾਲਾਰਜਨੀਕੁਸ੍ਠਸ਼੍ਵਪਿਤ੍ਤਵ੍ਯੋਸਤੁਮ੍ਬਰੁਃ| ਵਚਾਸ਼ਿਰੀਸਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗੀ ਮਤਸਞ੍ਜੀਵਨੋਗਦਃ| ਪਞ੍ਚਾਙ੍ਗਾਨਿ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਸ਼੍ਵਪਿਤ੍ਤਞ੍ਚ ਵਰੋਗਦਃ| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਤਗਰਂ ਲਾਕ੍ਸਾ ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ| ਹਰਿਦ੍ਰਾ ਚੇਤ੍ਯਯਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਃ ਕੌਟਲ੍ਯਦਯਿਤੋਗਦਃ| ਵਿਸਂਜ੍ਞਾਨਾਂ ਵਿਸੈਰ੍ਘੋਰੈਃ ਪ੍ਰਹਾਰੈਰ੍ਨਸ੍ਟਚੇਤਸਾਮ੍| ਉਦ੍ਬਨ੍ਧਾਨਾਂ ਜਲੌਘੇ ਚ ਮਤਾਨਾਂ ਚੇਤਨਾਵਹਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਫਲਕਾਕਾਣ੍ਡਸੁਰਸਾਗ੍ਰਪੁਨਰ੍ਨਵੈਃ| ਕਕ੍ਸ੍ਯਾਵਾਯਸਿਸਂਯੁਕ੍ਤੈਰਗਦਃ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਗੁਣੈਃ| ਕਟੁਕਾਲਾਬੁਮੂਲਾਨਿ ਗਵਾਂ ਪਿਤ੍ਤੇਨ ਕਲ੍ਕਯੇਤ੍| ਬ੍ਰਾਹ੍ਮੋ ਧਾਰ੍ਯੋਯਮਗਦਃ ਸਰ੍ਵਕਰ੍ਮਸੁ ਪੂਜਿਤਃ| ਅਗਾਰਧੂਮਸ੍ਤ੍ਰਿਵਤਾ ਗੋਪਿਤ੍ਤਂ ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਵਚਾ| ਪ੍ਰਾਜਾਪਤ੍ਯੋਯਮਗਦਃ ਸਰ੍ਵਰਕ੍ਸੋ ਵਿਸਾਪਹਃ| ਸ਼੍ਵੇਤਪੁਸ੍ਕਰਤੁਲ੍ਯਾਂਸ਼ੈਰ੍ਜੀਵਨ੍ਤ੍ਯਾ ਕੁਸੁਮੈਃ ਕਤਃ| ਰੁਕ੍ਮਪਿਟੋ ਮਣਿਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਣਕ੍ਯੇਸ੍ਟੋ ਵਿਸਾਪਹਃ| ਮਂਸੀਤ੍ਵਕ੍ਪਤ੍ਰਸੁਰਸਮਨੋਹ੍ਵਾ ਸ਼ੀਤਕੁਙ੍ਕੁਮਮ੍| ਨਿਸ਼ਾ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖਂ ਸ਼ੁਣ੍ਠੀ ਦਸ਼ਾਙ੍ਗੋਯਂ ਵਿਸਾਪਹਃ| ਉਤ੍ਪਾਤਗਣ੍ਡਪਿਟਕਾਦਿਗ੍ਧਵਿਦ੍ਧਵਿਸਾਪਹਃ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਤ੍ਵਗ੍ਜਮ੍ਬ੍ਵਸ੍ਥਿਮਧੁਕੋਤ੍ਪਲਗੈਰਿਕੈਃ| ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਨਲਦਨਾਗਕੇਸਰਪਦ੍ਮਕੈਃ| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਵਿਸਵਿਸ੍ਫੋਟਵਿਸਰ੍ਪਜ੍ਵਰਦਾਹਹਾ| ਸ਼ਿਰੀਸੋਦੁਮ੍ਬਰਪ੍ਲਕ੍ਸਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਵਲ੍ਕਲੈਃ| ਸਘਤੋ ਦਾਹਤਸ੍ਣਾਸ੍ਰਵਿਸਵੀਸਰ੍ਪਪਿਤ੍ਤਹਾ| ਗਜਪਿਪ੍ਪਲਿਕਾਸੀਸਕ੍ਸਾਰਯਸ੍ਟੀਮਯੂਰਕਮ੍| ਰਕ੍ਤਾ ਨਤਂ ਵਚਾ ਦਨ੍ਤੀ ਸ਼ਿਵਃ ਸ਼ਿਵਕਤੋਗਦਃ| ਸੁਰਾਲਾਪਾਵਕੀਸੋਮਾਭੋਗਵਤ੍ਯਮਤਾਨਤਮ੍| ਆਢਕੀਕਿਣਿਹੀਸੋਮਰਾਜੀ ਚੌਸ਼ਨਸੋਗਦਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕਾਰ੍ਕਕੁਸੁਮਂ ਤਣ੍ਡੁਲੀਯੋ ਮਯੂਰਕਃ| ਸੁਰਸਾਮਞ੍ਜਰੀ ਕਾਕਮਾਚੀ ਪਾਨੇਗਦੋ ਵਰਃ||੪੯||
निम्बपत्रं गृहाद्धूमं फाणितं बृहतीफलम्| गोपित्तयुक्तमगदः परमं मृतजीवनः| गोपित्तकुष्ठसुरसमधुकद्विनिशं तथा| विशालारजनीकुष्ठश्वपित्तव्योषतुम्बरुः| वचाशिरीषपञ्चाङ्गी मृतसञ्जीवनोऽगदः| पञ्चाङ्गानि शिरीषस्य श्वपित्तञ्च वरोऽगदः| प्रियङ्गुतगरं लाक्षा मञ्जिष्ठा मधुकं मधु| हरिद्रा चेत्ययं श्रेष्ठः कौटल्यदयितोऽगदः| विसंज्ञानां विषैर्घोरैः प्रहारैर्नष्टचेतसाम्| उद्बन्धानां जलौघे च मृतानां चेतनावहः| शिरीषफलकाकाण्डसुरसाग्रपुनर्नवैः| कक्ष्यावायसिसंयुक्तैरगदः पूर्ववद्गुणैः| कटुकालाबुमूलानि गवां पित्तेन कल्कयेत्| ब्राह्मो धार्योऽयमगदः सर्वकर्मसु पूजितः| अगारधूमस्त्रिवृता गोपित्तं त्र्यूषणं वचा| प्राजापत्योऽयमगदः सर्वरक्षो विषापहः| श्वेतपुष्करतुल्यांशैर्जीवन्त्या कुसुमैः कृतः| रुक्मपिटो मणिर्द्धार्यश्चाणक्येष्टो विषापहः| मंसीत्वक्पत्रसुरसमनोह्वा शीतकुङ्कुमम्| निशा व्याघ्रनखं शुण्ठी दशाङ्गोऽयं विषापहः| उत्पातगण्डपिटकादिग्धविद्धविषापहः| उदुम्बरत्वग्जम्ब्वस्थिमधुकोत्पलगैरिकैः| चन्दनोशीरनलदनागकेसरपद्मकैः| विशेषाद्विषविस्फोटविसर्पज्वरदाहहा| शिरीषोदुम्बरप्लक्षन्यग्रोधाश्वत्थवल्कलैः| सघृतो दाहतृष्णास्रविषवीसर्पपित्तहा| गजपिप्पलिकासीसक्षारयष्टीमयूरकम्| रक्ता नतं वचा दन्ती शिवः शिवकृतोऽगदः| सुरालापावकीसोमाभोगवत्यमृतानतम्| आढकीकिणिहीसोमराजी चौशनसोऽगदः| श्लेष्मातकार्ककुसुमं तण्डुलीयो मयूरकः| सुरसामञ्जरी काकमाची पानेऽगदो वरः||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dadhyAdikaM mUlaviShaghnam (50) · Śloka 50
ਦਧ੍ਯਾਜ੍ਯਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਲਵਣਂ ਪੀਤਂ ਮੂਲਵਿਸਾਪਹਮ੍||੫੦||
दध्याज्याक्षौद्रलवणं पीतं मूलविषापहम्||५०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haridrAdiyogaH (51) · Śloka 51
ਹਰਿਦ੍ਰਾਸੈਨ੍ਧਵਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਂ ਸਂਸਜ੍ਯ ਪਾਯਯੇਤ੍| ਆਰ੍ਤ੍ਤਾਨ੍ ਮੂਲਵਿਸੈਰ੍ਘੋਰੈਰ੍ਦਿਗ੍ਧਵਿਦ੍ਧਾਨ੍ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੫੧||
हरिद्रासैन्धवक्षौद्रघृतं संसृज्य पाययेत्| आर्त्तान् मूलविषैर्घोरैर्दिग्धविद्धान् विशेषतः||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAyAH antarbahiH prayogaH (52) · Śloka 52
ਹਰਿਦ੍ਰਾਨ੍ਤਰ੍ਬਹਿਃ ਸ਼ਸ੍ਤਾ ਵਿਸਦੋਸਾਤੁਰੇ ਪਰਮ੍||੫੨||
हरिद्रान्तर्बहिः शस्ता विषदोषातुरे परम्||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nishAdya~jjanam (53) · Śloka 53
ਨਿਸ਼ਾਸ਼੍ਵਮਾਰਸੁਰਸਕਰਞ੍ਜਵ੍ਯੋਸਦਾਰੁਭਿਃ| ਅਞ੍ਜਨਂ ਬਸ੍ਤ੍ਰਮੂਤ੍ਰੇਣ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਨੇਤ੍ਰੋਪਰੋਧਜਿਤ੍||੫੩||
निशाश्वमारसुरसकरञ्जव्योषदारुभिः| अञ्जनं बस्त्रमूत्रेण पिष्टैर्नेत्रोपरोधजित्||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bIjapUrAdya~jjanam (54) · Śloka 54
ਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਨਾਸਿਕਾਕਣ੍ਠਜਿਹ੍ਵਾਰੋਗੇਸੁ ਨਾਵਨਮ੍| ਬੀਜਪੂਰਾਰ੍ਯਬਹਤੀਫਲਜ੍ਯੋਤਿਸ੍ਮਤੀਕਤਮ੍||੫੪||
कर्णाक्षिनासिकाकण्ठजिह्वारोगेषु नावनम्| बीजपूरार्यबृहतीफलज्योतिष्मतीकृतम्||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana gandhahastI agadaH (55) · Śloka 55
ਸ਼੍ਵੇਤ ਵਚਾ ਹਿਙ੍ਵਮਤਾ ਸੁਗਨ੍ਧਾ ਕੁਸ੍ਠਸੈਨ੍ਧਵਮ੍| ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਦ੍ਵਿਨਿਸ਼ਾਵ੍ਯੋਸਟੁਣ੍ਟੁਕਸਰ੍ਸਪਾਃ| ਕਪਿਤ੍ਥਮਧ੍ਯਂ ਲਸ਼ੁਨਂ ਕਰਞ੍ਜੋ ਵਂਸ਼ਲੇਖਨਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਗੋਬਸ੍ਤਮੂਤ੍ਰੇਣ ਤਤ੍ਪਿਤ੍ਤੇਨੈਵ ਭਾਵਯੇਤ੍| ਦਿਨਾਨਿ ਸਪ੍ਤ ਵ੍ਯਤ੍ਯਾਸਾਦ੍ਵਿਨਿਹਨ੍ਤਿ ਤਤੋਞ੍ਜਨਾਤ੍| ਵਿਸਂ ਸ਼ਿਰਸ੍ਥਂ ਮੂਰ੍ਦ੍ਧਾਰ੍ਤ੍ਤਿਜ੍ਵਰਾਜੀਰ੍ਣਾਵਿਸੂਚਿਕਾਃ| ਅਪਸ੍ਮਾਰਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਪਾਣ੍ਡੁਮੇਹਮਦਾਤ੍ਯਯਾਨ੍| ਸ਼ੁਸ੍ਕਨੇਤ੍ਰਾਮਯਸ਼ਿਰੋਰੋਗਪੈਲ੍ਲਗਣਾਰ੍ਬੁਦਾਨ੍| ਕਾਚਾਨ੍ਧਕਾਰਪਟਲਕਣ੍ਡੂਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਪਕ੍ਸ੍ਮਣਃ| ਲੇਪਾਤ੍ ਪੀਤਕ੍ਸਤਾਲੀਢਦਸ੍ਟਦਿਘ੍ਦਵਿਸਂ ਜਯੇਤ੍| ਸ਼੍ਵਿਤ੍ਰਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾਣਿ ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਦੁਸ੍ਟਨਾਡੀਮਹਾਵ੍ਰਣਾਨ੍| ਆਨਾਹਾਰ੍ਸ਼ੋ ਗੁਦੇ ਲੇਪਾਲ੍ਲਲਾਟੇ ਦੁਸ੍ਟਪੀਨਸਮ੍| ਯੋਨਿਲੇਪੇਨ ਨਾਰੀਣਾਂ ਮੂਢਗਰ੍ਭਾਨੁਲੋਮਨਃ| ਉਨ੍ਮੂਲਯਤ੍ਯੇਸ ਵਿਸਂ ਗਨ੍ਧਹਸ੍ਤੀਵ ਕਾਨਨਮ੍||੫੫||
श्वेत वचा हिङ्वमृता सुगन्धा कुष्ठसैन्धवम्| शिरीषपुष्पद्विनिशाव्योषटुण्टुकसर्षपाः| कपित्थमध्यं लशुनं करञ्जो वंशलेखनम्| पिष्ट्वा गोबस्तमूत्रेण तत्पित्तेनैव भावयेत्| दिनानि सप्त व्यत्यासाद्विनिहन्ति ततोऽञ्जनात्| विषं शिरस्थं मूर्द्धार्त्तिज्वराजीर्णाविषूचिकाः| अपस्मारग्रहोन्मादपाण्डुमेहमदात्ययान्| शुष्कनेत्रामयशिरोरोगपैल्लगणार्बुदान्| काचान्धकारपटलकण्डूदौर्बल्यपक्ष्मणः| लेपात् पीतक्षतालीढदष्टदिघ्दविषं जयेत्| श्वित्रं कृच्छ्राणि कुष्ठानि दुष्टनाडीमहाव्रणान्| आनाहार्शो गुदे लेपाल्ललाटे दुष्टपीनसम्| योनिलेपेन नारीणां मूढगर्भानुलोमनः| उन्मूलयत्येष विषं गन्धहस्तीव काननम्||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajito~agadaH (56) · Śloka 56
ਵਿਡਙ੍ਗਪਾਠਾ ਤ੍ਰਿਫਲਾਜਮੋਦਾ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਗ੍ਨਿਵਕ੍ਰਂ ਲਵਣਸ੍ਯ ਵਰ੍ਗਃ| ਵ੍ਯੋਸਾਨ੍ਵਿਤਂ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਨਾਂ ਜੇਤਾ ਵਿਸਾਣਾਮਗਦੋਜਿਤਾਖ੍ਯਃ||੫੬||
विडङ्गपाठा त्रिफलाजमोदा हिङ्ग्वग्निवक्रं लवणस्य वर्गः| व्योषान्वितं स्थावरजङ्गमानां जेता विषाणामगदोऽजिताख्यः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bAlasUryo~agadaH (57) · Śloka 57
ਮਨੋਹ੍ਵਾ ਰੋਚਨਾ ਚਣ੍ਡਾ ਤ੍ਵਗੇਲਾਸਿਤਸਰ੍ਸਪੈਃ| ਸ੍ਪਕ੍ਕਾਹਿਙ੍ਗੁਲਕਾਸ਼੍ਮੀਰਕਾਨ੍ਤਾਭਿਃ ਕਲ੍ਕਿਤੋਗਦਃ| ਵਿਸਘ੍ਨੋ ਬਾਲਸੂਰ੍ਯੋਯਂ ਸ਼੍ਰੀਰਕ੍ਸਾਵਿਜਯਰ੍ਦ੍ਧਿਦਃ||੫੭||
मनोह्वा रोचना चण्डा त्वगेलासितसर्षपैः| स्पृक्काहिङ्गुलकाश्मीरकान्ताभिः कल्कितोऽगदः| विषघ्नो बालसूर्योऽयं श्रीरक्षाविजयर्द्धिदः||५७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAheshvaro yogaH (58) · Śloka 58
ਅਜਗਨ੍ਧਾ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਾ ਗਹਧੂਮਃ ਸਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਏਸ ਮਾਹੇਸ਼੍ਵਰੋ ਯੋਗੋ ਨ ਕ੍ਵਚਿਤ੍ ਪ੍ਰਤਿਹਨ੍ਯਤੇ||੫੮||
अजगन्धा सगोमूत्रा गृहधूमः सगुग्गुलुः| एष माहेश्वरो योगो न क्वचित् प्रतिहन्यते||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana digdhaviddhalakShaNAni (59) · Śloka 59
ਵਿਸਦਿਗ੍ਧੇਨ ਵਿਦ੍ਧਸ੍ਤੁ ਪ੍ਰਤਾਮ੍ਯਤਿ ਮੁਹੁਰ੍ਮੁਹੁਃ| ਵਿਵਰ੍ਣਭਾਵਂ ਭਜਤੇ ਵਿਸਾਦਂ ਚਾਸ਼ੁ ਗਚ੍ਛਤਿ| ਕੀਟੈਰਿਵਾਵਤਂ ਚਾਸ੍ਯ ਗਾਤ੍ਰਂ ਚਿਮਿਚਿਮਾਯਤੇ| ਸ਼੍ਰੋਣਿਪਸ੍ਠਸ਼ਿਰਃ ਸ੍ਕਨ੍ਧਸਨ੍ਧਯਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸਵੇਦਨਾਃ| ਕਸ੍ਣਦੁਸ੍ਟਾਸ੍ਰਵਿਸ੍ਰਾਵੀ ਤਣ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਜ੍ਵਰਦਾਹਵਾਨ੍| ਦੁਸ੍ਟਿਕਾਲੁਸ੍ਯਵਮਥੁਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਕਰਃ ਕ੍ਸਣਾਤ੍| ਆਰਕ੍ਤਪੀਤਪਰ੍ਯਨ੍ਤਃ ਸ਼੍ਯਾਵਮਧ੍ਯੋਤਿਰੁਗ੍ਵ੍ਰਣਃ| ਸ਼ੂਯਤੇ ਪਚ੍ਯਤੇ ਸਦ੍ਯੋ ਗਤ੍ਵਾ ਮਾਂਸਂ ਚ ਕਸ੍ਣਤਾਮ੍| ਪ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਂ ਸ਼ੀਰ੍ਯਤੇਭੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਸਪਿਚ੍ਛਿਲਪਰਿਸ੍ਰਵਮ੍||੫੯||
विषदिग्धेन विद्धस्तु प्रताम्यति मुहुर्मुहुः| विवर्णभावं भजते विषादं चाशु गच्छति| कीटैरिवावृतं चास्य गात्रं चिमिचिमायते| श्रोणिपृष्ठशिरः स्कन्धसन्धयः स्युः सवेदनाः| कृष्णदुष्टास्रविस्रावी तृण्मूर्च्छाज्वरदाहवान्| दुष्टिकालुष्यवमथुश्वासकासकरः क्षणात्| आरक्तपीतपर्यन्तः श्यावमध्योऽतिरुग्व्रणः| शूयते पच्यते सद्यो गत्वा मांसं च कृष्णताम्| प्रक्लिन्नं शीर्यतेऽभीक्ष्णं सपिच्छिलपरिस्रवम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana digdhaviddhacikitsA (60) · Śloka 60
ਕੁਰ੍ਯਾਦਮਰ੍ਮਵਿਦ੍ਧਸ੍ਯ ਹਦਯਾਵਰਣਂ ਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਸ਼ਲ੍ਯਮਾਕਸ੍ਯ ਤਪ੍ਤੇਨ ਲੋਹੇਨਾਨੁ ਦਹੇਦ੍ ਵ੍ਰਣਮ੍| ਅਥਵਾ ਮੁਸ੍ਕਕਸ਼੍ਵੇਤਾਸੋਮਤ੍ਵਕ੍ਤਾਮ੍ਰਵਲ੍ਲਿਤਃ| ਸ਼ਿਰੀਸਾਦ੍ਗਧ੍ਰਨਖ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਰੇਣ ਪ੍ਰਤਿਸਾਰਯੇਤ੍| ਸ਼ੁਕਨਾਸਾਪ੍ਰਤਿਵਿਸਾਵ੍ਯਾਘ੍ੜੀਮੂਲੈਸ਼੍ਚ ਲੇਪਯੇਤ੍| ਪੀਤਦਸ੍ਟਚਿਕਿਤ੍ਸਾਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਥਾਰ੍ਹਤਃ| ਵ੍ਰਣੇ ਤੁ ਪੂਤਿਪਿਸ਼ਿਤੇ ਕ੍ਰਿਯਾ ਪਿਤ੍ਤਵਿਸਰ੍ਪਵਤ੍||੬੦||
कुर्यादमर्मविद्धस्य हृदयावरणं द्रुतम्| शल्यमाकृष्य तप्तेन लोहेनानु दहेद् व्रणम्| अथवा मुष्ककश्वेतासोमत्वक्ताम्रवल्लितः| शिरीषाद्गृध्रनख्याश्च क्षारेण प्रतिसारयेत्| शुकनासाप्रतिविषाव्याघ्ऱीमूलैश्च लेपयेत्| पीतदष्टचिकित्सां च कुर्यात्तस्य यथार्हतः| व्रणे तु पूतिपिशिते क्रिया पित्तविसर्पवत्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garAkhyaM kRutrimaM viSham (61) · Śloka 61
ਸੌਭਾਗ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਸ੍ਤ੍ਰਿਯੋ ਭਰ੍ਤ੍ਰੇ ਰਾਜ੍ਞੇ ਵਾਰਾਤਿਚੋਦਿਤਾਃ| ਗਰਮਾਹਾਰਸਮ੍ਪਕ੍ਤਂ ਯਚ੍ਛਨ੍ਤ੍ਯਾਸਨ੍ਨਵਰ੍ਤਿਨਃ||੬੧||
सौभाग्यार्थं स्त्रियो भर्त्रे राज्ञे वारातिचोदिताः| गरमाहारसम्पृक्तं यच्छन्त्यासन्नवर्तिनः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 'gara'nirvacanam (62) · Śloka 62
ਨਾਨਾਪ੍ਰਾਣ੍ਯਙ੍ਗਸ਼ਮਲਵਿਰੁਦ੍ਧੌਸਧਿਭਸ੍ਮਨਾਮ੍| ਵਿਸਾਣਾਞ੍ਚਾਲ੍ਪਵੀਰ੍ਯਾਣਾਂ ਯੋਗੋ ਗਰ ਇਤਿ ਸ੍ਮਤਃ||੬੨||
नानाप्राण्यङ्गशमलविरुद्धौषधिभस्मनाम्| विषाणाञ्चाल्पवीर्याणां योगो गर इति स्मृतः||६२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garaprayukte lakShaNAni (63) · Śloka 63
ਤੇਨ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਕਸ਼ੋਲ੍ਪਾਘ੍ਨਿਃ ਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਜ੍ਵਰਾਰ੍ਦਿਤਃ| ਵਾਯੁਨਾ ਪ੍ਰਤਿਲੋਮੇਨ ਸ੍ਵਪ੍ਨਚਿਨ੍ਤਾਪਰਾਯਣਃ| ਮਹੋਦਰਯਕਤ੍ਪ੍ਲੀਹੋ ਦੀਨਵਾਗ੍ਦੁਰ੍ਬਲੋਲਸਃ| ਸ਼ੋਫਵਾਨ੍ ਸਤਤਾਧ੍ਮਾਤਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਪਾਦਕਰਃ ਕ੍ਸਯੀ| ਪ੍ਰਾਯਃ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਂਸ਼੍ਚ ਵਨਸ੍ਪਤਿਜਲਾਸ਼ਯਾਨ੍| ਮਨ੍ਯਤੇ ਕਸ੍ਣਮਾਤ੍ਮਾਨਂ ਗੌਰੋ ਗੌਰਂ ਚ ਕਾਲਕਃ| ਵਿਕਰ੍ਣਨਾਸਾਨਯਨਂ ਪਸ਼੍ਯੇਤ੍ਤਦ੍ਵਿਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| ਏਤੈਰਨ੍ਯੈਸ਼੍ਚ ਬਹੁਭਿਃ ਕ੍ਲਿਸ੍ਟੋ ਘੋਰੈਰੁਪਦ੍ਰਵੈਃ| ਗਰਾਰ੍ਤ੍ਤੋ ਨਾਸ਼ਮਾਪ੍ਨੋਤਿ ਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਸਦ੍ਯੋਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਃ||੬੩||
तेन पाण्डुः कृशोऽल्पाघ्निः कासश्वासज्वरार्दितः| वायुना प्रतिलोमेन स्वप्नचिन्तापरायणः| महोदरयकृत्प्लीहो दीनवाग्दुर्बलोऽलसः| शोफवान् सतताध्मातः शुष्कपादकरः क्षयी| प्रायः पश्यति शुष्कांश्च वनस्पतिजलाशयान्| मन्यते कृष्णमात्मानं गौरो गौरं च कालकः| विकर्णनासानयनं पश्येत्तद्विहतेन्द्रियः| एतैरन्यैश्च बहुभिः क्लिष्टो घोरैरुपद्रवैः| गरार्त्तो नाशमाप्नोति कश्चित्सद्योऽचिकित्सितः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana garacikitsAkramaH (64) · Śloka 64
ਗਰਾਰ੍ਤ੍ਤੋ ਵਾਨ੍ਤਵਾਨ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਤ੍ਪਥ੍ਯਂ ਪਾਨਭੋਜਨਮ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧਹਚ੍ਛੀਲਯੇਦ੍ਧੇਮ ਸੂਤ੍ਰਸ੍ਥਾਨਵਿਧੇਃ ਸ੍ਮਰਨ੍||੬੪||
गरार्त्तो वान्तवान्भुक्त्वा तत्पथ्यं पानभोजनम्| शुद्धहृच्छीलयेद्धेम सूत्रस्थानविधेः स्मरन्||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sharkarAdilehaH (65) · Śloka 65
ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਕ੍ਤਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਸ੍ਤਾਪ੍ਯਸੁਵਰ੍ਣਯੋਃ| ਲੇਹਃ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯਤ੍ਯੁਗ੍ਰਂ ਸਰ੍ਵਂ ਯੋਗਕਤਂ ਵਿਸਮ੍||੬੫||
शर्कराक्षौद्रसंयुक्तश्चूर्णस्ताप्यसुवर्णयोः| लेहः प्रशमयत्युग्रं सर्वं योगकृतं विषम्||६५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mUrvAdicUrNam (66) · Śloka 66
ਮੂਰ੍ਵਾਮਤਾਨਤਕਣਾਪਟੋਲੀਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕਾਨ੍| ਵਚਾਮੁਸ੍ਤਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਤਕ੍ਰਕੋਸ੍ਣਾਮ੍ਬੁਮਸ੍ਤੁਭਿਃ| ਪਿਬੇਦ੍ਰਸੇਨ ਚਾਮ੍ਲੇਨ ਗਰੋਪਹਤਪਾਵਕਃ||੬੬||
मूर्वामृतानतकणापटोलीचव्यचित्रकान्| वचामुस्तविडङ्गानि तक्रकोष्णाम्बुमस्तुभिः| पिबेद्रसेन चाम्लेन गरोपहतपावकः||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pArAvatAmiShAdiyogaH (67) · Śloka 67
ਪਾਰਾਵਤਾਮਿਸਸ਼ਟੀਪੁਸ੍ਕਰਾਹ੍ਵਸ਼ਤਂ ਹਿਮਮ੍| ਗਰਤਸ੍ਣਾਰੁਜਾਕਾਸਸ਼੍ਵਾਸਹਿਧ੍ਮਾਜ੍ਵਰਾਪਹਮ੍||੬੭||
पारावतामिषशटीपुष्कराह्वशृतं हिमम्| गरतृष्णारुजाकासश्वासहिध्माज्वरापहम्||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shvAsakAsaghnayogau (68) · Śloka 68
ਵਾਯਸੀ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਘ੍ਨੀ ਭਸ੍ਟਾਜ੍ਯਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੇ| ਭਾਰ੍ਙ੍ਗੀਨਾਗਰਨਿਰ੍ਯੂਹਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਸ਼੍ਚ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਃ||੬੮||
वायसी श्वासकासघ्नी भृष्टाज्यत्रिफलारसे| भार्ङ्गीनागरनिर्यूहः शिशिरश्च समाक्षिकः||६८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana hareNvAdilepanam (69) · Śloka 69
ਹਰੇਣੁਚਨ੍ਦਨਸ਼੍ਯਾਮਾਨਲਦਂ ਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਪੇਸਿਤਮ੍| ਵਿਲੇਪਨਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਗਰੇਣੋਪਹਤਤ੍ਵਚਃ||੬੯||
हरेणुचन्दनश्यामानलदं श्लक्ष्णपेषितम्| विलेपनं प्रयोक्तव्यं गरेणोपहतत्वचः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ma~jjiShThAtipragharShaNam (70) · Śloka 70
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਕਿਣਿਹੀ ਨਿਮ੍ਬਰਜਨ੍ਯਸ਼੍ਵਤ੍ਥਚਨ੍ਦਨੈਃ| ਪ੍ਰਘਰ੍ਸਣਂ ਕਸ਼ਾਨਾਂ ਤੁ ਗਰੇਣ ਕ੍ਸਪਿਤੌਜਸਾਮ੍||੭੦||
मञ्जिष्ठा किणिही निम्बरजन्यश्वत्थचन्दनैः| प्रघर्षणं कृशानां तु गरेण क्षपितौजसाम्||७०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shreShThaM pathyam (70) · Śloka 71
ਪਥ੍ਯਂ ਪਰਮਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ੀਲਨਂ ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸੋਃ||੭੧||
पथ्यं परममुद्दिष्टं शीलनं क्षीरसर्पिषोः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vRuShadisiddhaghRutAniA (72) · Śloka 72
ਵਸਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲੀਨਾਂ ਕ੍ਵਾਥੇਨ ਵਿਪਚੇਤ੍ ਘਤਮ੍| ਅਭਯਾਗਰ੍ਭਿਣਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਤਤ੍ ਗਰਸ੍ਯ ਨਿਬਰ੍ਹਣਮ੍| ਹਰਿਦ੍ਰਾਂ ਨਾਕੁਲੀਂ ਜਾਤੀਂ ਪਥਕ੍ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਵਿਪਾਚਯੇਤ੍| ਘਤਤ੍ਰਯਂ ਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਮੇਤਦਾਰੋਗ੍ਯਦਂ ਪਰਮ੍| ਤਣ੍ਡੁਲੀਯਕਮੂਲੇਨ ਗਹਧੂਮੇਨ ਚੈਕਤਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਚ ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸਮਸ੍ਤਵਿਸਰੋਗਜਿਤ੍| ਨਾਗਦਨ੍ਤੀ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀ ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀ ਸ੍ਨੁਕ੍ਪਯਃ ਪਲੈਃ| ਸਾਧਿਤਂ ਮਾਹਿਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਗੋਮੂਤ੍ਰਾਢਕਂ ਹਿਤਮ੍| ਸਰ੍ਪਕੀਟਵਿਸਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਂ ਗਰਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਂ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਯੇ||੭੨||
वृषनिम्बपटोलीनां क्वाथेन विपचेत् घृतम्| अभयागर्भिणं श्रेष्ठं तत् गरस्य निबर्हणम्| हरिद्रां नाकुलीं जातीं पृथक्पिष्ट्वा विपाचयेत्| घृतत्रयं विषार्त्तानामेतदारोग्यदं परम्| तण्डुलीयकमूलेन गृहधूमेन चैकतः| क्षीरेण च घृतं सिद्धं समस्तविषरोगजित्| नागदन्ती त्रिवृद्दन्ती द्रवन्ती स्नुक्पयः पलैः| साधितं माहिषं सर्पिः सगोमूत्राढकं हितम्| सर्पकीटविषर्त्तानां गरार्त्तानां च शान्तये||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ajeyaM ghRutam (73) · Śloka 73
ਮਧੁਕਂ ਤਗਰਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਹਰੇਣਵਃ| ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠੈਲੈਲਵਾਲੂਨਿ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪੋਤ੍ਪਲਂ ਪ੍ਲਵਮ੍| ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਪਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਰ੍ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਬਲਾ| ਅਂਸ਼ੁਮਤ੍ਯੌ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਬਹਤ੍ਯੌ ਸਾਰਿਵਾਦ੍ਵਯਮ੍| ਏਸਾਂ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਘਤਂ ਸਿਦ੍ਧਮਜੇਯਂ ਨਾਮ ਵਿਸ਼ਤਮ੍| ਵਿਸਾਣਿ ਹਨ੍ਤਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼ੀਘ੍ਰਮੇਵ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਮ੍||੭੩||
मधुकं तगरं कुष्ठं भद्रदारु हरेणवः| मञ्जिष्ठैलैलवालूनि नागपुष्पोत्पलं प्लवम्| विडङ्गं चन्दनं पत्रं प्रियङ्गुर्ध्यामकं बला| अंशुमत्यौ हरिद्रे द्वे बृहत्यौ सारिवाद्वयम्| एषां कल्कैर्घृतं सिद्धमजेयं नाम विशृतम्| विषाणि हन्ति सर्वाणि शीघ्रमेव प्रयोजितम्||७३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana amRutaM ghRutam (74) · Śloka 74
ਸ਼੍ਵੇਤੇ ਕਪੋਤੇ ਬੀਜਾਨਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀਸ਼ਿਰੀਸਯੋਃ| ਗੋਮੂਤ੍ਰਪਿਸ੍ਟੈਸ੍ਤੈਃ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਿਸਹਰਂ ਪਰਮ੍| ਅਮਤਂ ਨਾਮ ਵਿਖ੍ਯਾਤਮਪਿ ਸਞ੍ਜੀਵਯੇਨ੍ਮਤਮ੍||੭੪||
श्वेते कपोते बीजानि प्रत्यक्पुष्पीशिरीषयोः| गोमूत्रपिष्टैस्तैः सर्पिः सिद्धं विषहरं परम्| अमृतं नाम विख्यातमपि सञ्जीवयेन्मृतम्||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirIShatvagAdighRutam (75) · Śloka 75
ਸ਼ਿਰੀਸਤ੍ਵਕ੍ਤ੍ਰਿਤ੍ਰਕਟੁਕਂ ਵਿਦਾਰੀ ਚਨ੍ਦਨੋਤ੍ਪਲਮ੍| ਦ੍ਵੇ ਬਲੇ ਸਾਰਿਵਾਸ੍ਫੋਤਬਹਤੀਨਿਮ੍ਬਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਬਨ੍ਧੁਜੀਵਾਢਕੀਮੂਰ੍ਵਾਵਾਸਾਸੁਰਸਵਤ੍ਸਕਾਃ| ਪਾਠਾਙ੍ਕੋਲਾਸ਼੍ਵਗਨ੍ਧਾਰ੍ਕਮੂਲਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਦ੍ਮਕਮ੍| ਵਿਸ਼ਾਲਾ ਬਹਤੀ ਲਾਕ੍ਸਾ ਕੋਵਿਦਾਰਸ਼ਤਾਵਰੀਃ| ਕਟਭੀਦਨ੍ਤ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀਰਸਾਞ੍ਜਨਮ੍| ਸ਼੍ਵੇਤੌ ਬਾਣਾਸ਼੍ਵਖੁਰਕੌ ਕੁਸ੍ਠਦਾਰੁਪ੍ਰਿਙ੍ਗੁਕਾਃ| ਸਾਰਂ ਮਧੂਕਾਤ੍ਤ੍ਰਿਫਲਾਂ ਕਰਞ੍ਜਸ੍ਯ ਫਲਂ ਵਚਾਮ੍| ਰਜਨ੍ਯੌ ਲੋਧ੍ਰਮਕ੍ਸਾਂਸ਼ਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਸਾਧ੍ਯਂ ਘਤਾਢਕਮ੍| ਤੁਲ੍ਯਾਮ੍ਬੁਛਾਗਗੋਮੂਤ੍ਰਤ੍ਰ੍ਯਾਢਕੇ ਤਦ੍ਵਿਸਾਪਹਮ੍| ਅਪਸ੍ਮਾਰਕ੍ਸਯੋਨ੍ਮਾਦਭੂਤਗ੍ਰਹਗਰੋਦਰਾਨ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਕਮਿਪ੍ਲੀਹਗੁਲ੍ਮੋਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਕਾਰ੍ਮਿਲਾਃ| ਹਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਗ੍ਰਹਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਪਾਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਵਨੈਃ| ਹਨ੍ਤਿ ਸਞ੍ਜੀਵਯਤਿ ਚ ਵਿਸੋਦ੍ਵਨ੍ਧਮਤਾਨ੍ ਨਰਾਨ੍||੭੫||
शिरीषत्वक्त्रित्रकटुकं विदारी चन्दनोत्पलम्| द्वे बले सारिवास्फोतबृहतीनिम्बपल्लवाः| बन्धुजीवाढकीमूर्वावासासुरसवत्सकाः| पाठाङ्कोलाश्वगन्धार्कमूलयष्ट्याह्वपद्मकम्| विशाला बृहती लाक्षा कोविदारशतावरीः| कटभीदन्त्यपामार्गपृश्निपर्णीरसाञ्जनम्| श्वेतौ बाणाश्वखुरकौ कुष्ठदारुप्रिङ्गुकाः| सारं मधूकात्त्रिफलां करञ्जस्य फलं वचाम्| रजन्यौ लोध्रमक्षांशं पिष्ट्वा साध्यं घृताढकम्| तुल्याम्बुछागगोमूत्रत्र्याढके तद्विषापहम्| अपस्मारक्षयोन्मादभूतग्रहगरोदरान्| पाण्डुरोगकृमिप्लीहगुल्मोरुस्तम्भकार्मिलाः| हनुस्तम्भग्रहादींश्च पानाभ्यञ्जननावनैः| हन्ति सञ्जीवयति च विषोद्वन्धमृतान् नरान्||७५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana haritAlaviShArttalakShaNaM cikitsA ca (76) · Śloka 76
ਭਕ੍ਸਿਤੇ ਹਰਿਤਾਲੇ ਤੁ ਹਦਿ ਦਾਹੋ ਰਸਾਗ੍ਰਹਃ| ਆਨਾਹੋਮ੍ਲਸ੍ਯ ਵਮਨਂ ਪੀਤਹਾਰਿਦ੍ਰਵਿਟ੍ਸ੍ਰੁਤਿਃ| ਤਥਾ ਮਣ੍ਡਲਿਸਰ੍ਪੋਕ੍ਤਾ ਵਿਕਾਰਾਸ੍ਤਚ੍ਚ ਭੇਸਜਮ੍| ਵਿਭਜ੍ਯ ਯੋਜਯੇਦੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਃ ਸਂਸ਼ੋਧਿਤਂ ਚ ਤਮ੍| ਅਙ੍ਕੋਲਜਾਲਿਨੀਬੀਜਸ਼ੁਕਨਾਸਾਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਃ| ਲੋਧ੍ਰਧ੍ਯਾਮਕਤਾਲੀਸਨਤਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਗੁਗ੍ਗੁਲੁਃ| ਹ੍ਨੀਬੇਰਂ ਭਦ੍ਰਕਾਸ੍ਠਂ ਚ ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਦਦ੍ਯਾਨ੍ਨਕੁਲਗੋਪਿਤ੍ਤਯੁਕ੍ਤਂ ਨਸ੍ਯੇਜ੍ਜਨੇ ਚ ਤਤ੍||੭੬||
भक्षिते हरिताले तु हृदि दाहो रसाग्रहः| आनाहोऽम्लस्य वमनं पीतहारिद्रविट्स्रुतिः| तथा मण्डलिसर्पोक्ता विकारास्तच्च भेषजम्| विभज्य योजयेदूर्ध्वमधः संशोधितं च तम्| अङ्कोलजालिनीबीजशुकनासाप्रियङ्गुकाः| लोध्रध्यामकतालीसनतयष्ट्याह्वगुग्गुलुः| ह्नीबेरं भद्रकाष्ठं च लेहयेन्मधुसर्पिषा| दद्यान्नकुलगोपित्तयुक्तं नस्येऽज्जने च तत्||७६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dhattUraviShArttalakShaNa~jcikitsA ca (77) · Śloka 77
ਧੁਰ੍ਧੂਰਕੋਪਯੋਗੇਨ ਸਰ੍ਵਂ ਪਸ਼੍ਯਤਿ ਪੀਤਕਮ੍| ਕਮ੍ਪਲਾਲਾਮਦਚ੍ਛਰ੍ਦਿਸ੍ਮਤਿਭ੍ਰਂਸ਼ਭ੍ਰਮਾਨ੍ਵਿਤਃ| ਤਂ ਵਾਮਯੇਤ ਮਧੁਰੈਃ ਪਾਯਯੇਦ੍ਵਾ ਸਿਤਾਪਯਃ||੭੭||
धुर्धूरकोपयोगेन सर्वं पश्यति पीतकम्| कम्पलालामदच्छर्दिस्मृतिभ्रंशभ्रमान्वितः| तं वामयेत मधुरैः पाययेद्वा सितापयः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koradUShamadanakayorviShalakShaNaM cikitsA ca (78) · Śloka 78
ਕੋਰਦੂਸੈਰ੍ਮਦਨਕੈਃ ਪ੍ਰਾਯੋ ਧੁਰ੍ਧੂਰਵਦ੍ਗਦਾਃ| ਉਨ੍ਮਾਦੋਕ੍ਸਿਵਿਨਾਸ਼ਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਰਾਪਿ ਵਮਨਂ ਹਿਤਮ੍| ਕੂਸ੍ਮਾਣ੍ਡਕਂ ਚ ਸਗੁਡਂ ਬਹੁਸ਼ਸ੍ਤਤ੍ਰ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍| ਨਾਨਾਪ੍ਰਕਾਰੈਃ ਸਂਯੋਗੈਃ ਕੋਦ੍ਰਵਾ ਮਦਹੇਤਵਃ| ਤਾਨ੍ ਵਿਭਜ੍ਯ ਯਥਾਦੋਸਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਦਵਿਰੋਧਿਭਿਃ||੭੮||
कोरदूषैर्मदनकैः प्रायो धुर्धूरवद्गदाः| उन्मादोऽक्षिविनाशश्च तत्रापि वमनं हितम्| कूष्माण्डकं च सगुडं बहुशस्तत्र भक्षयेत्| नानाप्रकारैः संयोगैः कोद्रवा मदहेतवः| तान् विभज्य यथादोषं चिकित्सेदविरोधिभिः||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShe kramaH (79) · Śloka 79
ਦੂਸੀਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਂ ਸੁਸ੍ਵਿਨ੍ਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਿਤਮ੍| ਦੂਸੀਵਿਸਾਰਿਮਗਦਂ ਲੇਹਯੇਨ੍ਮਧੁਨਾ ਪ੍ਲੁਤਮ੍||੭੯||
दूषीविषार्त्तं सुस्विन्नमूर्ध्वं चाधश्च शोधितम्| दूषीविषारिमगदं लेहयेन्मधुना प्लुतम्||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana dUShIviShAriH agadaH (80) · Śloka 80
ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯੋ ਧ੍ਯਾਮਕਂ ਮਾਂਸੀ ਲੋਧ੍ਰਮੇਲਾ ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾ| ਕੁਟਨ੍ਨਟਂ ਨਤਂ ਕੁਸ੍ਠਂ ਯਸ੍ਟੀਚਨ੍ਦਨਗੈਰਿਕਮ੍| ਦੂਸੀਵਿਸਾਰਿਰ੍ਨਾਮ੍ਨਾਯਂ ਨ ਚਾਨ੍ਯਤ੍ਰਾਪਿ ਵਾਰ੍ਯਤੇ||੮੦||
पिप्पल्यो ध्यामकं मांसी लोध्रमेला सुवर्चिका| कुटन्नटं नतं कुष्ठं यष्टीचन्दनगैरिकम्| दूषीविषारिर्नाम्नाऽयं न चान्यत्रापि वार्यते||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana virecanayogau (81) · Śloka 81
ਹਰੀਤਕੀ ਸਲਵਣਾ ਮਾਗਧੀ ਮਰਿਚਾਨਿ ਚ| ਏਤਦ੍ਦੂਸੀਵਿਸਾਰ੍ਤ੍ਤਾਨਾਂ ਕਾਸ਼੍ਯਪੋਕ੍ਤਂ ਵਿਰੇਚਨਮ੍| ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਵਿਸਰੋਗੇਸੁ ਰੇਕੇ ਵ੍ਯੋਸਾਦਿਕਂ ਭਿਸਕ੍||੮੧||
हरीतकी सलवणा मागधी मरिचानि च| एतद्दूषीविषार्त्तानां काश्यपोक्तं विरेचनम्| युञ्ज्याद्वा विषरोगेषु रेके व्योषादिकं भिषक्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana taruNapalAshakShArayogaH (82) · Śloka 82
ਤਰੁਣਸ੍ਯ ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ ਸ੍ਰੁਤਂ ਕ੍ਸਾਰੋਦਕਂ ਪਚੇਤ੍| ਕ੍ਵਾਥੇ ਤਤ੍ਰ ਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਚ੍ਛ੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍| ਵ੍ਯੋਸਂ ਸ਼ਿਰੀਸਕੁਸੁਮਂ ਮਧੁਕਂ ਸਾਰਿਵੇ ਮਿਸਿਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਂ ਵੇਲ੍ਲਨਿਸ਼ੇ ਲਾਕ੍ਸਾਂ ਸ਼ੁਕ੍ਲਾਂ ਸੁਰਸਮਞ੍ਜਰੀਮ੍| ਸਿਨ੍ਧੂਤ੍ਥਂ ਰਕ੍ਤਮਨ੍ਮਾਂਸੀ ਰੇਣੁਕਾਂ ਹਿਙ੍ਗੁਵਾਹ੍ਵਿਕਮ੍| ਦਰ੍ਵੀਪ੍ਰਲੇਪਿ ਤਜ੍ਜਾਤਂ ਗੋਵਿਸਾਣੇ ਨਿਧਾਪਯੇਤ੍| ਕ੍ਸਯਗੁਲ੍ਮੋਦਰਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਮੇਹਂ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਿਤਾਂ ਜ੍ਵਰਮ੍| ਤ੍ਵਗ੍ਦੋਸਕਾਸਾਪਸ੍ਮਾਰਗ੍ਰਹੋਨ੍ਮਾਦਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਂ ਕਣ੍ਠਸ੍ਵਰਗਦਾਨ੍ ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਕਮੀਨ੍| ਕੋਲਮਾਤ੍ਰਮਤਃ ਖਾਦਨ੍ ਜਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਵਿਸਾਣਿ ਚ||੮੨||
तरुणस्य पलाशस्य स्रुतं क्षारोदकं पचेत्| क्वाथे तत्र प्रतीवापं प्रक्षिपेच्छ्लक्ष्णचूर्णितम्| व्योषं शिरीषकुसुमं मधुकं सारिवे मिसिम्| कुष्ठं वेल्लनिशे लाक्षां शुक्लां सुरसमञ्जरीम्| सिन्धूत्थं रक्तमृन्मांसी रेणुकां हिङ्गुवाह्विकम्| दर्वीप्रलेपि तज्जातं गोविषाणे निधापयेत्| क्षयगुल्मोदरार्शांसि मेहं मन्दाग्नितां ज्वरम्| त्वग्दोषकासापस्मारग्रहोन्मादभगन्दरान्| पाण्डुं कण्ठस्वरगदान् प्लीहानं श्वयथुं कृमीन्| कोलमात्रमतः खादन् जयेत् सर्वविषाणि च||८२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana agadaprabhAvanidarshanam (83) · Śloka 83
ਵਿਸਂ ਤੇਜੋਮਯਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਤ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਤਪੋਮਯੈਃ| ਯਥਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਨ ਤਥੌਸਧੈਃ| ਨ ਤੁ ਸਰ੍ਵਮਨੁਸ੍ਯਾਣਾਂ ਸਨ੍ਤਿ ਭੇਸਜਸਮ੍ਪਦਃ| ਅਜ੍ਞਾਤਰੋਗਸਦ੍ਭਾਵੇ ਯੋਗ੍ਯਤਾ ਚਾਤਿਦੁਰ੍ਲਭਾ| ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ ਵਿਸਂ ਭੂਯਃ ਕੇਵਲੈਸ਼੍ਚੌਸਧੈਰ੍ਜਿਤਮ੍| ਅਵਾਪ੍ਤੌ ਸਿਦ੍ਧਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਯਤੇਤਾਤਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਕਃ| ਤੇਪਿ ਚ ਵ੍ਰਤਹੀਨਸ੍ਯ ਹੀਨਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਤਃ| ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਜ੍ਯੋਗਦਕ੍ਰਮਃ||੮੩||
विषं तेजोमयं मन्त्रैः सत्यब्रह्मतपोमयैः| यथा निवार्यते शीघ्रं प्रयुक्तैर्न तथौषधैः| न तु सर्वमनुष्याणां सन्ति भेषजसम्पदः| अज्ञातरोगसद्भावे योग्यता चातिदुर्लभा| प्रकुप्यति विषं भूयः केवलैश्चौषधैर्जितम्| अवाप्तौ सिद्धमन्त्राणां यतेतातश्चिकित्सकः| तेऽपि च व्रतहीनस्य हीना वा स्वरवर्णतः| यस्मान्न सिद्धिमायान्ति तस्माद्योज्योऽगदक्रमः||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShasa~gkaTam (84) · Śloka 84
ਵਿਸਪ੍ਰਕਤਿਕਾਲਾਨ੍ਨਦੋਸਦੂਸ੍ਯਾਦਿਸਙ੍ਗਮੇ| ਵਿਸਸਙ੍ਕਟਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਸ਼ਤਸ੍ਯੈਕੋਤ੍ਰ ਜੀਵਤਿ||੮੪||
विषप्रकृतिकालान्नदोषदूष्यादिसङ्गमे| विषसङ्कटमुद्दिष्टं शतस्यैकोऽत्र जीवति||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShavRuddhikAraNAni (85) · Śloka 85
ਕ੍ਸੁਤ੍ਤਣਾਘਰ੍ਮ੍ਮਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕਭਯਸ਼੍ਰਮਃ| ਅਜੀਰ੍ਵਵਰ੍ਚੋਦ੍ਰਵਤਾਪਿਤ੍ਤਮਾਰੁਤਵਦ੍ਧਿਭਿਃ| ਤਿਲਪੁਸ੍ਪਫਲਾਘ੍ਰਾਣਭੂਬਾਸ੍ਪਘਨਗਰ੍ਜਿਤਃ| ਹਸ੍ਤਿਮੂਸਿਕਵਾਦਿਤ੍ਰਨਿਸ੍ਵਨੈਰ੍ਵਿਸਸਙ੍ਕਟੈਃ| ਪੁਰੋ ਵਾਤੋਤ੍ਪਲਾਮੋਦਮਦਨੈਰ੍ਵਰ੍ਧਤੇ ਵਿਸਮ੍||੮੫||
क्षुत्तृणाघर्म्मदौर्बल्यक्रोधशोकभयश्रमः| अजीर्ववर्चोद्रवतापित्तमारुतवृद्धिभिः| तिलपुष्पफलाघ्राणभूबाष्पघनगर्जितः| हस्तिमूषिकवादित्रनिस्वनैर्विषसङ्कटैः| पुरो वातोत्पलामोदमदनैर्वर्धते विषम्||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana varShAsu viShavRuddheH kAraNam (86) · Śloka 86
ਵਰ੍ਸਾਸੁ ਚਾਮ੍ਬੁਯੋਨਿਤ੍ਵਾਤ੍ਸਂਕ੍ਲੇਦਂ ਗੁਡਵਦ੍ਗਤਮ੍| ਵਿਸਰ੍ਪਤਿ ਘਨਾਪਾਯੇ ਤਦਗਸ੍ਤ੍ਯੋ ਹਿਨਸ੍ਤਿ ਚ| ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਮਨ੍ਦਵੀਰ੍ਯਤ੍ਵਂ ਵਿਸਂ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ ਘਨਾਤ੍ਯਯੇ||੮੬||
वर्षासु चाम्बुयोनित्वात्संक्लेदं गुडवद्गतम्| विसर्पति घनापाये तदगस्त्यो हिनस्ति च| प्रयाति मन्दवीर्यत्वं विषं तस्माद् घनात्यये||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShe doShAnusAraM cikitsAkramaH (87) · Śloka 87
ਇਤਿ ਪ੍ਰਕਤਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਰ੍ਤੁਸ੍ਥਾਨਵੇਗਬਲਾਬਲਮ੍| ਆਲੋਚ੍ਯ ਨਿਪੁਣਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਕਰ੍ਮਾਨਨ੍ਤਰਮਾਚਰੇਤ੍| ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਵਮਨੈਰੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਲੇਪਨੈਃ| ਕਸਾਯਕਟੁਤਿਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨੈਃ ਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵਿਸਮ੍| ਪੈਤ੍ਤਿਕਂ ਸ੍ਰਂਸਨੈਃ ਸੇਕਪ੍ਰਦੇਹੈਰ੍ਭਸ਼ਸ਼ੀਤਲੈਃ| ਕਸਾਯਤਿਕ੍ਤਮਧੁਰੈਰ੍ਘਤਯੁਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨੈਃ| ਵਾਤਾਤ੍ਮਕਂ ਜਯੇਤ੍ਸ੍ਵਾਦੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਮ੍ਲਲਵਣਾਨ੍ਵਿਤੈਃ| ਸਘਤੈਰ੍ਭੋਜਨਾਲੇਪੈਸ੍ਤਥੈਵ ਪਿਸ਼ਿਤਾਸ਼ਨੈਃ||੮੭||
इति प्रकृतिसात्म्यर्तुस्थानवेगबलाबलम्| आलोच्य निपुणं बुद्ध्या कर्मानन्तरमाचरेत्| श्लैष्मिकं वमनैरुष्णरूक्षतीक्ष्णैः प्रलेपनैः| कषायकटुतिक्तैश्च भोजनैः शमयेद्विषम्| पैत्तिकं स्रंसनैः सेकप्रदेहैर्भृशशीतलैः| कषायतिक्तमधुरैर्घृतयुक्तैश्च भोजनैः| वातात्मकं जयेत्स्वादुस्निग्धाम्ललवणान्वितैः| सघृतैर्भोजनालेपैस्तथैव पिशिताशनैः||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShaharaNe ghRutaM shreShTham (88) · Śloka 88
ਨਾਘਤਂ ਸ੍ਰਂਸਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਲੇਪੋ ਭੋਜ੍ਯਮੌਸਧਮ੍| ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਸਰ੍ਵਾਵਸ੍ਥਾਸੁ ਵਿਸੇਸੁ ਨ ਘਤੋਪਮਮ੍| ਵਿਦ੍ਯਤੇ ਭੇਸਜਂ ਕਿਞ੍ਚਿਦ੍ਵਿਸ਼ੇਸਾਤ੍ ਪ੍ਰਬਲਾਨਿਲੇ||੮੮||
नाघृतं स्रंसनं शस्तं प्रलेपो भोज्यमौषधम्| सर्वेषु सर्वावस्थासु विषेषु न घृतोपमम्| विद्यते भेषजं किञ्चिद्विशेषात् प्रबलानिले||८८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana raktagaviShacikitsA (89) · Śloka 89
ਰਕ੍ਤਗੇ ਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਪਿਤ੍ਤਵਚ੍ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਕ੍ਰਮਃ| ਦੂਸੀਵਿਸੇ ਪੁਨਸ੍ਤਤ੍ਸ੍ਥੇ ਪਞ੍ਚਕਰ੍ਮਾਣਿ ਚਾਚਰੇਤ੍||੮੯||
रक्तगे स्रावयेद्रक्तं पित्तवच्च क्रियाक्रमः| दूषीविषे पुनस्तत्स्थे पञ्चकर्माणि चाचरेत्||८९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shirogataviShacikitsA (90) · Śloka 90
ਗਣ੍ਡੂਸੈਃ ਕਵਲੈਃ ਪ੍ਰਾਸ਼ੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਧਮਨਾਞ੍ਜਨੈਃ| ਸ਼ਿਰੋਗਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਯੇਦ੍ਵਿਸਸਂਕ੍ਰਮਣੈਸ੍ਤਥਾ||੯੦||
गण्डूषैः कवलैः प्राशैस्तीक्ष्णैः प्रधमनाञ्जनैः| शिरोगतं प्रशमयेद्विषसंक्रमणैस्तथा||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ruddhavAyoshcikitsA (91) · Śloka 91
ਵਿਸਦੁਸ੍ਟਕਫਸ੍ਰੋਤੋ ਰੁਦ੍ਧਵਾਯੁਰ੍ਮਤੋਪਮਃ| ਯਃ ਸ੍ਯਾਦਸਾਧ੍ਯਲਿਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚ ਰਹਿਤਸ੍ਤਸ੍ਯ ਯੋਜਯੇਤ੍| ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਕਾਕਪਦਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਲ੍ਕਂ ਚਰ੍ਮਕਸੋਦ੍ਭਵਮ੍| ਧ੍ਮਾਪਨਂ ਚਾਸ੍ਯ ਕਟਾਭੀਜਾਲਿਨੀ ਕਟੁਕੈਰ੍ਹਿਤਮ੍||੯੧||
विषदुष्टकफस्रोतो रुद्धवायुर्मृतोपमः| यः स्यादसाध्यलिङ्गैश्च रहितस्तस्य योजयेत्| मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा कल्कं चर्मकसोद्भवम्| ध्मापनं चास्य कटाभीजालिनी कटुकैर्हितम्||९१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshrayAshrayiNoravirodhena cikitsA (92) · Śloka 92
ਆਸ਼ਯੇ ਯਸ੍ਯ ਦੋਸਸ੍ਯ ਵਿਸਂ ਤਿਸ੍ਠਤਿ ਤਂ ਪੁਰਃ| ਆਸ਼੍ਰਯਾਸ਼੍ਰਯਿਣੋਰ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨਵਿਰੋਧੇਨ ਸਾਧਯੇਤ੍||੯੨||
आशये यस्य दोषस्य विषं तिष्ठति तं पुरः| आश्रयाश्रयिणोर्विद्वानविरोधेन साधयेत्||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAnusAraM cikitsAvisheShaH (93) · Śloka 93
ਕ੍ਸਾਰਾਗਦਃ ਕਫਸ੍ਥਾਨਸ੍ਥਿਤੇ ਸ੍ਵੇਦਃ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਃ| ਪਿਤ੍ਤੇ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਯੋਮ੍ਲਾਜ੍ਯਪਾਨਸੇਕਾਵਗਾਹਨਮ੍| ਸ੍ਵੇਦੋ ਵਾਤਾਸ਼ਯੇ ਦਧ੍ਨਾ ਪਾਨਂ ਚ ਨਤਕੁਸ੍ਠਯੋਃ| ਕ੍ਸੀਰੇਣਾਗਦਗਰ੍ਭੇਣ ਮਦਨਸ੍ਯ ਫਲੇਨ ਚ| ਆਸ੍ਥਾਪਨਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਵਾਤਾਸ਼ਯਗਤੇ ਵਿਸੇ| ਪਚੇਦ੍ਯਸ੍ਟੀਮਧੁਕ੍ਵਾਥੇ ਤੈਲਂ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਮ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਸਰ੍ਪਵੇਤਾਲੀਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪੇਨ੍ਦੁਰਾਜਿਭਿਃ| ਅਨਨ੍ਤਯਾ ਚ ਤਤ੍ਪਾਨਨਾਵਨਾਭ੍ਯਙ੍ਗਬਸ੍ਤਿਸੁ| ਭੋਜਨੇ ਚ ਪ੍ਰਣਿਹਿਤਂ ਹਨ੍ਤਿ ਵਾਤਾਸ਼ਯਾਦ੍ਵਿਸਮ੍| ਬਲਯਾ ਸੋਮਰਾਜ੍ਯਾ ਵਾ ਪਚੇਤ੍ਪਾਟਲਯਾਥਵਾ| ਘਤਮਣ੍ਡਸਮਂ ਤੈਲਮਾਨੁਵਾਸਨਿਕਂ ਪਰਮ੍||੯੩||
क्षारागदः कफस्थानस्थिते स्वेदः सिराव्यधः| पित्ते क्षौद्रपयोऽम्लाज्यपानसेकावगाहनम्| स्वेदो वाताशये दध्ना पानं च नतकुष्ठयोः| क्षीरेणागदगर्भेण मदनस्य फलेन च| आस्थापनं प्रयुञ्जीत वाताशयगते विषे| पचेद्यष्टीमधुक्वाथे तैलं क्षीरचतुर्गुणम्| त्रिफला सर्पवेतालीशतपुष्पेन्दुराजिभिः| अनन्तया च तत्पाननावनाभ्यङ्गबस्तिषु| भोजने च प्रणिहितं हन्ति वाताशयाद्विषम्| बलया सोमराज्या वा पचेत्पाटलयाऽथवा| घृतमण्डसमं तैलमानुवासनिकं परम्||९३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pathyanirdeshaH (94) · Śloka 94
ਵਿਸੋਪਦ੍ਰਵਪਥ੍ਯਂ ਚ ਵੀਕ੍ਸ੍ਯ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਦ੍ਯਥਾਮਯਮ੍|੯੪|
विषोपद्रवपथ्यं च वीक्ष्य युञ्ज्याद्यथामयम्|९४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AshayAnusAraM sAdhyAsAdhyatA (94-40) · Śloka 40
ਅਯਤ੍ਨਾਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਗਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ਪਿਤ੍ਤਾਸ਼ਯਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍| ਸੁਦੁਸ੍ਸਾਧਮਸਾਧ੍ਯਂ ਵਾ ਵਾਤਾਸ਼ਯਗਤਂ ਵਿਸਮ੍||੯੪|| ਇਤਿ ਵੈਦ੍ਯਪਤਿਸਿਂਹਗੁਪ੍ਤਸ੍ਯ ਸੂਨੋਰ੍ਵਾਗ੍ਭਟਸ੍ਯ ਕਤਾ ਵਸ੍ਟਾਙ੍ਗਸਂਗ੍ਰਹਸਂਹਿਤਾਯਾਮੁਤ੍ਤਰਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਵਿਸ ਪ੍ਰਤਿਸੇਧੋ ਨਾਮ ਚਤ੍ਵਾਰਿਂਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪੦||
अयत्नाच्छ्लेष्मगं साध्यं यत्नात्पित्ताशयाश्रितम्| सुदुस्साधमसाध्यं वा वाताशयगतं विषम्||९४|| इति वैद्यपतिसिंहगुप्तस्य सूनोर्वाग्भटस्य कृता वष्टाङ्गसंग्रहसंहितायामुत्तरतन्त्रे विष प्रतिषेधो नाम चत्वारिंशोऽध्यायः||४०||
🔊 Audio coming soon