Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातः पाण्डुरोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
22. pāṇḍurōgacikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਃ ਸ੍ਮਤਾਃ ਪਞ੍ਚ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਕਫੈਸ੍ਤ੍ਰਯਃ| ਚਤੁਰ੍ਥਃ ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨ ਪਞ੍ਚਮੋ ਭਕ੍ਸਣਾਨ੍ਮਦਃ||੩||
View original
पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः| चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ਦੋਸਾਃ ਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਧਾਨਾਸ੍ਤੁ ਯਸ੍ਯ ਕੁਪ੍ਯਨ੍ਤਿ ਧਾਤੁਸੁ| ਸ਼ੈਥਿਲ੍ਯਂ ਤਸ੍ਯ ਧਾਤੂਨਾਂ ਗੌਰਵਂ ਚੋਪਜਾਯਤੇ||੪|| ਤਤੋ ਵਰ੍ਣਬਲਸ੍ਨੇਹਾ ਯੇ ਚਾਨ੍ਯੇਪ੍ਯੋਜਸੋ ਗੁਣਾਃ| ਵ੍ਰਜਨ੍ਤਿ ਕ੍ਸਯਮਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਦੋਸਦੂਸ੍ਯਪ੍ਰਦੂਸਣਾਤ੍||੫|| ਸੋਲ੍ਪਰਕ੍ਤੋਲ੍ਪਮੇਦਸ੍ਕੋ ਨਿਃਸਾਰਃ ਸ਼ਿਥਿਲੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ| ਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਂ ਭਜਤੇ, ਤਸ੍ਯ ਹੇਤੁਂ ਸ਼ਣੁ ਸਲਕ੍ਸਣਮ੍||੬||
View original
दोषाः पित्तप्रधानास्तु यस्य कुप्यन्ति धातुषु| शैथिल्यं तस्य धातूनां गौरवं चोपजायते||४|| ततो वर्णबलस्नेहा ये चान्येऽप्योजसो गुणाः| व्रजन्ति क्षयमत्यर्थं दोषदूष्यप्रदूषणात्||५|| सोऽल्परक्तोऽल्पमेदस्को निःसारः शिथिलेन्द्रियः| वैवर्ण्यं भजते, तस्य हेतुं शृणु सलक्षणम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-11) · Śloka 12
ਕ੍ਸਾਰਾਮ੍ਲਲਵਣਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਵਿਰੁਦ੍ਧਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਭੋਜਨਾਤ੍| ਨਿਸ੍ਪਾਵਮਾਸਪਿਣ੍ਯਾਕਤਿਲਤੈਲਨਿਸੇਵਣਾਤ੍||੭|| ਵਿਦਗ੍ਧੇਨ੍ਨੇ ਦਿਵਾਸ੍ਵਪ੍ਨਾਦ੍ਵ੍ਯਾਯਾਮਾਨ੍ਮੈਥੁਨਾਤ੍ਤਥਾ| ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮਰ੍ਤੁਵੈਸਮ੍ਯਾਦ੍ਵੇਗਾਨਾਂ ਚ ਵਿਧਾਰਣਾਤ੍||੮|| ਕਾਮਚਿਨ੍ਤਾਭਯਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕੋਪਹਤਚੇਤਸਃ| ਸਮੁਦੀਰ੍ਣਂ ਯਦਾ ਪਿਤ੍ਤਂ ਹਦਯੇ ਸਮਵਸ੍ਥਿਤਮ੍||੯|| ਵਾਯੁਨਾ ਬਲਿਨਾ ਕ੍ਸਿਪ੍ਤਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਯ ਧਮਨੀਰ੍ਦਸ਼| ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਕੇਵਲਂ ਦੇਹਂ ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਾਨ੍ਤਰਮਾਸ਼੍ਰਿਤਮ੍||੧੦|| ਪ੍ਰਦੂਸ੍ਯ ਕਫਵਾਤਾਸਕ੍ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਾਨਿ ਕਰੋਤਿ ਤਤ੍| ਪਾਣ੍ਡੁਹਾਰਿਦ੍ਰਹਰਿਤਾਨ੍ ਵਰ੍ਣਾਨ੍ ਬਹੁਵਿਧਾਂਸ੍ਤ੍ਵਚਿ||੧੧|| ਸ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗ ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਃ ...|੧੨|
View original
क्षाराम्ललवणात्युष्णविरुद्धासात्म्यभोजनात्| निष्पावमाषपिण्याकतिलतैलनिषेवणात्||७|| विदग्धेऽन्ने दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| प्रतिकर्मर्तुवैषम्याद्वेगानां च विधारणात्||८|| कामचिन्ताभयक्रोधशोकोपहतचेतसः| समुदीर्णं यदा पित्तं हृदये समवस्थितम्||९|| वायुना बलिना क्षिप्तं सम्प्राप्य धमनीर्दश| प्रपन्नं केवलं देहं त्वङ्मांसान्तरमाश्रितम्||१०|| प्रदूष्य कफवातासृक्त्वङ्मांसानि करोति तत्| पाण्डुहारिद्रहरितान् वर्णान् बहुविधांस्त्वचि||११|| स पाण्डुरोग इत्युक्तः ...|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 12
... ਤਸ੍ਯ ਲਿਙ੍ਗਂ ਭਵਿਸ੍ਯਤਃ| ਹਦਯਸ੍ਪਨ੍ਦਨਂ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਸ੍ਵੇਦਾਭਾਵਃ ਸ਼੍ਰਮਸ੍ਤਥਾ||੧੨||
View original
... तस्य लिङ्गं भविष्यतः| हृदयस्पन्दनं रौक्ष्यं स्वेदाभावः श्रमस्तथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13-16) · Śloka 16
ਸਮ੍ਭੂਤੇਸ੍ਮਿਨ੍ ਭਵੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਃ ਕਰ੍ਣਕ੍ਸ੍ਵੇਡੀ ਹਤਾਨਲਃ| ਦੁਰ੍ਬਲਃ ਸਦਨੋਨ੍ਨਦ੍ਵਿਟ੍ ਸ਼੍ਰਮਭ੍ਰਮਨਿਪੀਡਿਤਃ||੧੩|| ਗਾਤ੍ਰਸ਼ੂਲਜ੍ਵਰਸ਼੍ਵਾਸਗੌਰਵਾਰੁਚਿਮਾਨ੍ਨਰਃ| ਮਦਿਤੈਰਿਵ ਗਾਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਪੀਡਿਤੋਨ੍ਮਥਿਤੈਰਿਵ||੧੪|| ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸਿਕੂਟੋ ਹਰਿਤਃ ਸ਼ੀਰ੍ਣਲੋਮਾ ਹਤਪ੍ਰਭਃ| ਕੋਪਨਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਦ੍ਵੇਸੀ ਨਿਦ੍ਰਾਲੁਃ ਸ੍ਠੀਵਨੋਲ੍ਪਵਾਕ੍||੧੫|| ਪਿਣ੍ਡਿਕੋਦ੍ਵੇਸ੍ਟਕਟ੍ਯੂਰੁਪਾਦਰੁਕ੍ਸਦਨਾਨਿ ਚ| ਭਵਨ੍ਤ੍ਯਾਰੋਹਣਾਯਾਸੈਰ੍ਵਿਸ਼ੇਸਸ਼੍ਚਾਸ੍ਯ ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੧੬||
View original
सम्भूतेऽस्मिन् भवेत् सर्वः कर्णक्ष्वेडी हतानलः| दुर्बलः सदनोऽन्नद्विट् श्रमभ्रमनिपीडितः||१३|| गात्रशूलज्वरश्वासगौरवारुचिमान्नरः| मृदितैरिव गात्रैश्च पीडितोन्मथितैरिव||१४|| शूनाक्षिकूटो हरितः शीर्णलोमा हतप्रभः| कोपनः शिशिरद्वेषी निद्रालुः ष्ठीवनोऽल्पवाक्||१५|| पिण्डिकोद्वेष्टकट्यूरुपादरुक्सदनानि च| भवन्त्यारोहणायासैर्विशेषश्चास्य वक्ष्यते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (17-18) · Śloka 18
ਆਹਾਰੈਰੁਪਚਾਰੈਸ਼੍ਚ ਵਾਤਲੈਃ ਕੁਪਿਤੋਨਿਲਃ| ਜਨਯੇਤ੍ਕਸ੍ਣਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਤਥਾ ਰੂਕ੍ਸਾਰੁਣਾਙ੍ਗਤਾਮ੍||੧੭|| ਅਙ੍ਗਮਰ੍ਦਂ ਰੁਜਂ ਤੋਦਂ ਕਮ੍ਪਂ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਸ਼ਿਰੋਰੁਜਮ੍| ਵਰ੍ਚਃਸ਼ੋਸਾਸ੍ਯਵੈਰਸ੍ਯਸ਼ੋਫਾਨਾਹਬਲਕ੍ਸਯਾਨ੍||੧੮||
View original
आहारैरुपचारैश्च वातलैः कुपितोऽनिलः| जनयेत्कृष्णपाण्डुत्वं तथा रूक्षारुणाङ्गताम्||१७|| अङ्गमर्दं रुजं तोदं कम्पं पार्श्वशिरोरुजम्| वर्चःशोषास्यवैरस्यशोफानाहबलक्षयान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (19-22) · Śloka 22
ਪਿਤ੍ਤਲਸ੍ਯਾਚਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਯਥੋਕ੍ਤੈਃ ਸ੍ਵੈਃ ਪ੍ਰਕੋਪਣੈਃ| ਦੂਸਯਿਤ੍ਵਾ ਤੁ ਰਕ੍ਤਾਦੀਨ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ||੧੯|| ਸ ਪੀਤੋ ਹਰਿਤਾਭੋ ਵਾ ਜ੍ਵਰਦਾਹਸਮਨ੍ਵਿਤਃ| ਤਸ੍ਣਾਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪਿਪਾਸਾਰ੍ਤਃ ਪੀਤਮੂਤ੍ਰਸ਼ਕਨ੍ਨਰਃ||੨੦|| ਸ੍ਵੇਦਨਃ ਸ਼ੀਤਕਾਮਸ਼੍ਚ ਨ ਚਾਨ੍ਨਮਭਿਨਨ੍ਦਤਿ| ਕਟੁਕਾਸ੍ਯੋ ਨ ਚਾਸ੍ਯੋਸ੍ਣਮੁਪਸ਼ੇਤੇਮ੍ਲਮੇਵ ਚ||੨੧|| ਉਦ੍ਗਾਰੋਮ੍ਲੋ ਵਿਦਾਹਸ਼੍ਚ ਵਿਦਗ੍ਧੇਨ੍ਨੇਸ੍ਯ ਜਾਯਤੇ| ਦੌਰ੍ਗਨ੍ਧ੍ਯਂ ਭਿਨ੍ਨਵਰ੍ਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਂ ਤਮ ਏਵ ਚ||੨੨||
View original
पित्तलस्याचितं पित्तं यथोक्तैः स्वैः प्रकोपणैः| दूषयित्वा तु रक्तादीन् पाण्डुरोगाय कल्पते||१९|| स पीतो हरिताभो वा ज्वरदाहसमन्वितः| तृष्णामूर्च्छापिपासार्तः पीतमूत्रशकृन्नरः||२०|| स्वेदनः शीतकामश्च न चान्नमभिनन्दति| कटुकास्यो न चास्योष्णमुपशेतेऽम्लमेव च||२१|| उद्गारोऽम्लो विदाहश्च विदग्धेऽन्नेऽस्य जायते| दौर्गन्ध्यं भिन्नवर्चस्त्वं दौर्बल्यं तम एव च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (23-25) · Śloka 25
ਵਿਵਦ੍ਧਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਲੈਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਸ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍| ਕਰੋਤਿ ਗੌਰਵਂ ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਛਰ੍ਦਿਂ ਸ਼੍ਵੇਤਾਵਭਾਸਤਾਮ੍||੨੩|| ਪ੍ਰਸੇਕਂ ਲੋਮਹਰ੍ਸਂ ਚ ਸਾਦਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਭ੍ਰਮਂ ਕ੍ਲਮਮ੍| ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਕਾਸਂ ਤਥਾਲਸ੍ਯਮਰੁਚਿਂ ਵਾਕ੍ਸ੍ਵਰਗ੍ਰਹਮ੍||੨੪|| ਸ਼ੁਕ੍ਲਮੂਤ੍ਰਾਕ੍ਸਿਵਰ੍ਚਸ੍ਤ੍ਵਂ ਕਟੁਰੂਕ੍ਸੋਸ੍ਣਕਾਮਤਾਮ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਮਧੁਰਾਸ੍ਯਤ੍ਵਮਿਤਿ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਃ ਕਫਾਤ੍||੨੫||
View original
विवृद्धः श्लेष्मलैः श्लेष्मा पाण्डुरोगं स पूर्ववत्| करोति गौरवं तन्द्रा छर्दिं श्वेतावभासताम्||२३|| प्रसेकं लोमहर्षं च सादं मूर्च्छां भ्रमं क्लमम्| श्वासं कासं तथाऽऽलस्यमरुचिं वाक्स्वरग्रहम्||२४|| शुक्लमूत्राक्षिवर्चस्त्वं कटुरूक्षोष्णकामताम्| श्वयथुं मधुरास्यत्वमिति पाण्ड्वामयः कफात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (26) · Śloka 26
ਸਰ੍ਵਾਨ੍ਨਸੇਵਿਨਃ ਸਰ੍ਵੇ ਦੁਸ੍ਟਾ ਦੋਸਾਸ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਜਮ੍| ਤ੍ਰਿਦੋਸਲਿਙ੍ਗਂ ਕੁਰ੍ਵਨ੍ਤਿ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਸੁਦੁਃਸਹਮ੍||੨੬||
View original
सर्वान्नसेविनः सर्वे दुष्टा दोषास्त्रिदोषजम्| त्रिदोषलिङ्गं कुर्वन्ति पाण्डुरोगं सुदुःसहम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (27-30) · Śloka 30
ਮਤ੍ਤਿਕਾਦਨਸ਼ੀਲਸ੍ਯ ਕੁਪ੍ਯਤ੍ਯਨ੍ਯਤਮੋ ਮਲਃ| ਕਸਾਯਾ ਮਾਰੁਤਂ, ਪਿਤ੍ਤਮੂਸਰਾ, ਮਧੁਰਾ ਕਫਮ੍||੨੭|| ਕੋਪਯੇਨ੍ਮਦ੍ਰਸਾਦੀਂਸ਼੍ਚ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਾਦ੍ਭੁਕ੍ਤਂ ਵਿਰੂਕ੍ਸਯੇਤ੍ | ਪੂਰਯਤ੍ਯਵਿਪਕ੍ਵੈਵ ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਨਿਰੁਣਦ੍ਧਿ ਚ||੨੮|| ਇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਬਲਂ ਹਤ੍ਵਾ ਤੇਜੋ ਵੀਰ੍ਯੌਜਸੀ ਤਥਾ| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਕਰੋਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਬਲਵਰ੍ਣਾਗ੍ਨਿਨਾਸ਼ਨਮ੍||੨੯|| ਸ਼ੂਨਗਣ੍ਡਾਕ੍ਸਿਕੂਟਭ੍ਰੂਃ ਸ਼ੂਨਪਾਨ੍ਨਾਭਿਮੇਹਨਃ| ਕ੍ਰਿਮਿਕੋਸ੍ਠੋਤਿਸਾਰ੍ਯੇਤ ਮਲਂ ਸਾਸਕ੍ ਕਫਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੩੦||
View original
मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः| कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम्||२७|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं विरूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्धि च||२८|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा| पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम्||२९|| शूनगण्डाक्षिकूटभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः| क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक् कफान्वितम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31-33) · Śloka 33
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਸ਼੍ਚਿਰੋਤ੍ਪਨ੍ਨਃ ਖਰੀਭੂਤੋ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ| ਕਾਲਪ੍ਰਕਰ੍ਸਾਚ੍ਛੂਨੋ ਨਾ ਯਸ਼੍ਚ ਪੀਤਾਨਿ ਪਸ਼੍ਯਤਿ||੩੧|| ਬਦ੍ਧਾਲ੍ਪਵਿਟ੍ਕਂ ਸਕਫਂ ਹਰਿਤਂ ਯੋਤਿਸਾਰ੍ਯਤੇ| ਦੀਨਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾਤਿਦਿਗ੍ਧਾਙ੍ਗਸ਼੍ਛਰ੍ਦਿਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਤਸਾਰ੍ਦਿਤਃ||੩੨|| ਸ ਨਾਸ੍ਤ੍ਯਸਕ੍ਕ੍ਸਯਾਦ੍ਯਸ਼੍ਚ ਪਾਣ੍ਡੁਃ ਸ਼੍ਵੇਤਤ੍ਵਮਾਪ੍ਨੁਯਾਤ੍| ਇਤਿ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਸ੍ਯ ਲਕ੍ਸਣਮ੍||੩੩||
View original
पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति| कालप्रकर्षाच्छूनो ना यश्च पीतानि पश्यति||३१|| बद्धाल्पविट्कं सकफं हरितं योऽतिसार्यते| दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्च्छातृषार्दितः||३२|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात्| इति पञ्चविधस्योक्तं पाण्डुरोगस्य लक्षणम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (34-38) · Śloka 39
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗੀ ਤੁ ਯੋਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਿਤ੍ਤਲਾਨਿ ਨਿਸੇਵਤੇ| ਤਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਮਸਗ੍ਮਾਂਸਂ ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਰੋਗਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ||੩੪|| ਹਾਰਿਦ੍ਰਨੇਤ੍ਰਃ ਸ ਭਸ਼ਂ ਹਾਰਿਦ੍ਰਤ੍ਵਙ੍ਨਖਾਨਨਃ| ਰਕ੍ਤਪੀਤਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰੋ ਭੇਕਵਰ੍ਣੋ ਹਤੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਃ||੩੫|| ਦਾਹਾਵਿਪਾਕਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਸਦਨਾਰੁਚਿਕਰ੍ਸਿਤਃ| ਕਾਮਲਾ ਬਹੁਪਿਤ੍ਤੈਸਾ ਕੋਸ੍ਠਸ਼ਾਖਾਸ਼੍ਰਯਾ ਮਤਾ||੩੬|| ਕਾਲਾਨ੍ਤਰਾਤ੍ ਖਰੀਭੂਤਾ ਕਚ੍ਛ੍ਰਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਮ੍ਭਕਾਮਲਾ| ਕਸ੍ਣਪੀਤਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰੋ ਭਸ਼ਂ ਸ਼ੂਨਸ਼੍ਚ ਮਾਨਵਃ||੩੭|| ਸਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਿਮੁਖਚ੍ਛਰ੍ਦਿਵਿਣ੍ਮੂਤ੍ਰੋ ਯਸ਼੍ਚ ਤਾਮ੍ਯਤਿ| ਦਾਹਾਰੁਚਿਤਸਾਨਾਹਤਨ੍ਦ੍ਰਾਮੋਹਸਮਨ੍ਵਿਤਃ||੩੮|| ਨਸ੍ਟਾਗ੍ਨਿਸਞ੍ਜ੍ਞਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਹਿ ਕਾਮਲਾਵਾਨ੍ ਵਿਪਦ੍ਯਤੇ|੩੯|
View original
पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते| तस्य पित्तमसृग्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते||३४|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः| रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः||३५|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः| कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता||३६|| कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला| कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः||३७|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति| दाहारुचितृषानाहतन्द्रामोहसमन्वितः||३८|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (39-43) · Śloka 43
ਸਾਧ੍ਯਾਨਾਮਿਤਰੇਸਾਂ ਤੁ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੩੯|| ਤਤ੍ਰ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯੀ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰੂਰ੍ਧ੍ਵਾਨੁਲੋਮਿਕੈਃ| ਸਂਸ਼ੋਧ੍ਯੋ ਮਦੁਭਿਸ੍ਤਿਕ੍ਤੈਃ ਕਾਮਲੀ ਤੁ ਵਿਰੇਚਨੈਃ||੪੦|| ਤਾਭ੍ਯਾਂ ਸਂਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਾਭ੍ਯਾਂ ਪਥ੍ਯਾਨ੍ਯਨ੍ਨਾਨਿ ਦਾਪਯੇਤ੍| ਸ਼ਾਲੀਨ੍ ਸਯਵਗੋਧੂਮਾਨ੍ ਪੁਰਾਣਾਨ੍ ਯੂਸਸਂਹਿਤਾਨ੍||੪੧|| ਮੁਦ੍ਗਾਢਕੀਮਸੂਰੈਸ਼੍ਚ ਜਾਙ੍ਗਲੈਸ਼੍ਚ ਰਸੈਰ੍ਹਿਤੈਃ| ਯਥਾਦੋਸਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਚ ਤਯੋਰ੍ਭੈਸਜ੍ਯਮਾਚਰੇਤ੍||੪੨|| ਪਞ੍ਚਗਵ੍ਯਂ ਮਹਾਤਿਕ੍ਤਂ ਕਲ੍ਯਾਣਕਮਥਾਪਿ ਵਾ| ਸ੍ਨੇਹਨਾਰ੍ਥਂ ਘਤਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਿਣੇ||੪੩||
View original
साध्यानामितरेषां तु प्रवक्ष्यामि चिकित्सितम्||३९|| तत्र पाण्ड्वामयी स्निग्धस्तीक्ष्णैरूर्ध्वानुलोमिकैः| संशोध्यो मृदुभिस्तिक्तैः कामली तु विरेचनैः||४०|| ताभ्यां संशुद्धकोष्ठाभ्यां पथ्यान्यन्नानि दापयेत्| शालीन् सयवगोधूमान् पुराणान् यूषसंहितान्||४१|| मुद्गाढकीमसूरैश्च जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः| यथादोषं विशिष्टं च तयोर्भैषज्यमाचरेत्||४२|| पञ्चगव्यं महातिक्तं कल्याणकमथापि वा| स्नेहनार्थं घृतं दद्यात् कामलापाण्डुरोगिणे||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (44-49) · Śloka 49
ਦਾਡਿਮਾਤ੍ ਕੁਡਵੋ ਧਾਨ੍ਯਾਤ੍ ਕੁਡਵਾਰ੍ਧਂ ਪਲਂ ਪਲਮ੍| ਚਿਤ੍ਰਕਾਚ੍ਛਙ੍ਗਵੇਰਾਚ੍ਚ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਸ੍ਟਮਿਕਾ ਤਥਾ||੪੪|| ਤੈਃ ਕਲ੍ਕੈਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਪਲਂ ਘਤਸ੍ਯ ਸਲਿਲਾਢਕੇ| ਸਿਦ੍ਧਂ ਹਤ੍ਪਾਣ੍ਡੁਗੁਲ੍ਮਾਰ੍ਸ਼ਃਪ੍ਲੀਹਵਾਤਕਫਾਰ੍ਤਿਨੁਤ੍||੪੫|| ਦੀਪਨਂ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਘ੍ਨਂ ਮੂਢਵਾਤੇ ਚ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਦੁਃਖਪ੍ਰਸਵਿਨੀਨਾਂ ਚ ਵਨ੍ਧ੍ਯਾਨਾਂ ਚੈਵ ਗਰ੍ਭਦਮ੍||੪੬|| ਇਤਿ ਦਾਡਿਮਾਦ੍ਯਂ ਘਤਮ੍| ਕਟੁਕਾ ਰੋਹਿਣੀ ਮੁਸ੍ਤਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਵਤ੍ਸਕਾਤ੍ ਪਲਮ੍| ਪਟੋਲਂ ਚਨ੍ਦਨਂ ਮੂਰ੍ਵਾ ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾ ਦੁਰਾਲਭਾ||੪੭|| ਕਸ੍ਣਾ ਪਰ੍ਪਟਕੋ ਨਿਮ੍ਬੋ ਭੂਨਿਮ੍ਬੋ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ| ਤੈਃ ਕਾਰ੍ਸਿਕੈਰ੍ਘਤਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧਃ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਃ||੪੮|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਜ੍ਵਰਂ ਦਾਹਂ ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਸ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਸਗ੍ਦਰਂ ਚੈਵ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸ੍ਫੋਟਕਾਂਸ੍ਤਥਾ||੪੯|| ਇਤਿ ਕਟੁਕਾਦ੍ਯਂ ਘਤਮ੍|
View original
दाडिमात् कुडवो धान्यात् कुडवार्धं पलं पलम्| चित्रकाच्छृङ्गवेराच्च पिप्पल्यष्टमिका तथा||४४|| तैः कल्कैर्विंशतिपलं घृतस्य सलिलाढके| सिद्धं हृत्पाण्डुगुल्मार्शःप्लीहवातकफार्तिनुत्||४५|| दीपनं श्वासकासघ्नं मूढवाते च शस्यते| दुःखप्रसविनीनां च वन्ध्यानां चैव गर्भदम्||४६|| इति दाडिमाद्यं घृतम्| कटुका रोहिणी मुस्तं हरिद्रे वत्सकात् पलम्| पटोलं चन्दनं मूर्वा त्रायमाणा दुरालभा||४७|| कृष्णा पर्पटको निम्बो भूनिम्बो देवदारु च| तैः कार्षिकैर्घृतप्रस्थः सिद्धः क्षीरचतुर्गुणः||४८|| रक्तपित्तं ज्वरं दाहं श्वयथुं स भगन्दरम्| अर्शांस्यसृग्दरं चैव हन्ति विस्फोटकांस्तथा||४९|| इति कटुकाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (50) · Śloka 50
ਪਥ੍ਯਾਸ਼ਤਰਸੇ ਪਥ੍ਯਾਵਨ੍ਤਾਰ੍ਧਸ਼ਤਕਲ੍ਕਵਾਨ੍| ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਸਿਦ੍ਧੋ ਘਤਾਤ੍ ਪੇਯਃ ਸ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍||੫੦|| ਇਤਿ ਪਥ੍ਯਾਘਤਮ੍|
View original
पथ्याशतरसे पथ्यावृन्तार्धशतकल्कवान्| प्रस्थः सिद्धो घृतात् पेयः स पाण्ड्वामयगुल्मनुत्||५०|| इति पथ्याघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (51) · Śloka 51
ਦਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼੍ਚਤੁਸ੍ਪਲਰਸੇ ਪਿਸ੍ਟੈਰ੍ਦਨ੍ਤੀਸ਼ਲਾਟੁਭਿਃ| ਤਦ੍ਵਤ੍ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਘਤਾਤ੍ਸਿਦ੍ਧਃ ਪ੍ਲੀਹਪਾਣ੍ਡ੍ਵਰ੍ਤਿਸ਼ੋਫਜਿਤ੍||੫੧|| ਇਤਿ ਦਨ੍ਤੀਘਤਮ੍|
View original
दन्त्याश्चतुष्पलरसे पिष्टैर्दन्तीशलाटुभिः| तद्वत्प्रस्थो घृतात्सिद्धः प्लीहपाण्ड्वर्तिशोफजित्||५१|| इति दन्तीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (52) · Śloka 52
ਪੁਰਾਣਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥੋ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰ੍ਧਪ੍ਰਸ੍ਥਸਾਧਿਤਃ| ਕਾਮਲਾਗੁਲ੍ਮਪਾਣ੍ਡ੍ਵਰ੍ਤਿਜ੍ਵਰਮੇਹੋਦਰਾਪਹਃ||੫੨|| ਇਤਿ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਘਤਮ੍|
View original
पुराणसर्पिषः प्रस्थो द्राक्षार्धप्रस्थसाधितः| कामलागुल्मपाण्ड्वर्तिज्वरमेहोदरापहः||५२|| इति द्राक्षाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (53) · Śloka 53
ਹਰਿਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਫਲਾਨਿਮ੍ਬਬਲਾਮਧੁਕਸਾਧਿਤਮ੍| ਸਕ੍ਸੀਰਂ ਮਾਹਿਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕਾਮਲਾਹਰਮੁਤ੍ਤਮਮ੍||੫੩|| ਇਤਿ ਹਰਿਦ੍ਰਾਦਿਘਤਮ੍|
View original
हरिद्रात्रिफलानिम्बबलामधुकसाधितम्| सक्षीरं माहिषं सर्पिः कामलाहरमुत्तमम्||५३|| इति हरिद्रादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (54) · Śloka 55
ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣੇ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਃ ਕਲ੍ਕਾਕ੍ਸਦ੍ਵਯਸਾਧਿਤਃ| ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾਃ ਪਞ੍ਚਪਲਕ੍ਵਾਥੇ ਕਲ੍ਕੇ ਕਾਲੀਯਕੇ ਪਰਃ||੫੪|| ਮਾਹਿਸਾਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਸਃ ਪ੍ਰਸ੍ਥਃ ਪੂਰ੍ਵਃ ਪੂਰ੍ਵੇ ਪਰੇ ਪਰਃ|੫੫|
View original
गोमूत्रे द्विगुणे दार्व्याः कल्काक्षद्वयसाधितः| दार्व्याः पञ्चपलक्वाथे कल्के कालीयके परः||५४|| माहिषात् सर्पिषः प्रस्थः पूर्वः पूर्वे परे परः|५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (55-69) · Śloka 69
ਸ੍ਨੇਹੈਰੇਭਿਰੁਪਕ੍ਰਮ੍ਯ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਮਤ੍ਵਾ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍||੫੫|| ਪਯਸਾ ਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਬਹੁਸ਼ਃ ਕੇਵਲੇਨ ਵਾ| ਦਨ੍ਤੀਫਲਰਸੇ ਕੋਸ੍ਣੇ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਨਾ ਸ਼ਤਮ੍||੫੬|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਞ੍ਜਲਿਂ ਮਦਿਤ੍ਵਾ ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਾਪਹਮ੍| ਦ੍ਵਿਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਪਲਾਰ੍ਧਂ ਪੈਤ੍ਤਿਕਃ ਪਿਬੇਤ੍||੫੭|| ਕਫਪਾਣ੍ਡੁਸ੍ਤੁ ਗੋਮੂਤ੍ਰਕ੍ਲਿਨ੍ਨਯੁਕ੍ਤਾਂ ਹਰੀਤਕੀਮ੍| ਆਰਗ੍ਵਧਂ ਰਸੇਨੇਕ੍ਸੋਰ੍ਵਿਦਾਰ੍ਯਾਮਲਕਸ੍ਯ ਚ||੫੮|| ਸਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਬਿਲ੍ਵਪਤ੍ਰਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਾ ਕਾਮਲਾਪਹਮ੍| ਦਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਧਪਲਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਦ੍ਵਿਗੁਡਂ ਸ਼ੀਤਵਾਰਿਣਾ||੫੯|| ਕਾਮਲੀ ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਵਾਪਿ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਰਸੈਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਵਿਸ਼ਾਲਾਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਸ੍ਤਕੁਸ੍ਠਦਾਰੁਕਲਿਙ੍ਗਕਾਨ੍||੬੦|| ਕਾਰ੍ਸਿਕਾਨਰ੍ਧਕਰ੍ਸਾਂਸ਼ਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦਤਿਵਿਸਾਂ ਤਥਾ| ਕਰ੍ਸੌ ਮਧੁਰਸਾਯਾ ਦ੍ਵੌ ਸਰ੍ਵਮੇਤਤ੍ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ||੬੧|| ਮਦਿਤਂ ਤਂ ਰਸਂ ਪੂਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਮਧ੍ਵਨੁ| ਕਾਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਂ ਜ੍ਵਰਂ ਦਾਹਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਮਰੋਚਕਮ੍||੬੨|| ਗੁਲ੍ਮਾਨਾਹਾਮਵਾਤਾਂਸ਼੍ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਨਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾ ਗੁਡੂਚ੍ਯਾ ਵਾ ਦਾਰ੍ਵ੍ਯਾ ਨਿਮ੍ਬਸ੍ਯ ਵਾ ਰਸਮ੍||੬੩|| ਸ਼ੀਤਂ ਮਧੁਯੁਤਂ ਪ੍ਰਾਤਃ ਕਾਮਲਾਰ੍ਤਃ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ| ਕ੍ਸੀਰਮੂਤ੍ਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਕ੍ਸਂ ਗਵ੍ਯਂ ਮਾਹਿਸਮੇਵ ਵਾ||੬੪|| ਪਾਣ੍ਡੁਰ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਸਪ੍ਤਾਹਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਮ੍| ਤਰੁਜਾਨ੍ ਜ੍ਵਲਿਤਾਨ੍ਮੂਤ੍ਰੇ ਨਿਰ੍ਵਾਪ੍ਯਾਮਦ੍ਯ ਚਾਙ੍ਕੁਰਾਨ੍||੬੫|| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਸ੍ਯ ਤਤ੍ ਪੂਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁਸ਼ੋਥਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ੍ਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀ ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਛ੍ਯਾਮੇ ਭਦ੍ਰਦਾਰੁ ਸਨਾਗਰਮ੍||੬੬|| ਗੋਮੂਤ੍ਰਾਞ੍ਜਲਿਨਾ ਪਿਸ੍ਟਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਵਾ ਕ੍ਵਥਿਤਂ ਪਿਬੇਤ੍| ਕ੍ਸੀਰਮੇਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਵਾਪਿ ਪਿਬੇਦ੍ਦੋਸਾਨੁਲੋਮਨਮ੍||੬੭|| ਹਰੀਤਕੀਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇਣ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਣਾਥਵਾ ਪਿਬੇਤ੍| ਜੀਰ੍ਣੇ ਕ੍ਸੀਰੇਣ ਭੁਞ੍ਜੀਤ ਰਸੇਨ ਮਧੁਰੇਣ ਵਾ||੬੮|| ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਗਵਾਂ ਮੂਤ੍ਰੇ ਭਾਵਿਤਂ ਵਾਪ੍ਯਯੋਰਜਃ| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪਯਸਾ ਪਾਯਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍||੬੯||
View original
स्नेहैरेभिरुपक्रम्य स्निग्धं मत्वा विरेचयेत्||५५|| पयसा मूत्रयुक्तेन बहुशः केवलेन वा| दन्तीफलरसे कोष्णे काश्मर्याञ्जलिना शृतम्||५६|| द्राक्षाञ्जलिं मृदित्वा वा दद्यात् पाण्ड्वामयापहम्| द्विशर्करं त्रिवृच्चूर्णं पलार्धं पैत्तिकः पिबेत्||५७|| कफपाण्डुस्तु गोमूत्रक्लिन्नयुक्तां हरीतकीम्| आरग्वधं रसेनेक्षोर्विदार्यामलकस्य च||५८|| सत्र्यूषणं बिल्वपत्रं पिबेन्ना कामलापहम्| दन्त्यर्धपलकल्कं वा द्विगुडं शीतवारिणा||५९|| कामली त्रिवृतां वाऽपि त्रिफलाया रसैः पिबेत्| विशालात्रिफलामुस्तकुष्ठदारुकलिङ्गकान्||६०|| कार्षिकानर्धकर्षांशां कुर्यादतिविषां तथा| कर्षौ मधुरसाया द्वौ सर्वमेतत् सुखाम्बुना||६१|| मृदितं तं रसं पूतं पीत्वा लिह्याच्च मध्वनु| कासं श्वासं ज्वरं दाहं पाण्डुरोगमरोचकम्||६२|| गुल्मानाहामवातांश्च रक्तपित्तं च नाशयेत्| त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसम्||६३|| शीतं मधुयुतं प्रातः कामलार्तः पिबेन्नरः| क्षीरमूत्रं पिबेत् पक्षं गव्यं माहिषमेव वा||६४|| पाण्डुर्गोमूत्रयुक्तं वा सप्ताहं त्रिफलारसम्| तरुजान् ज्वलितान्मूत्रे निर्वाप्यामृद्य चाङ्कुरान्||६५|| मातुलुङ्गस्य तत् पूतं पाण्डुशोथहरं पिबेत्| स्वर्णक्षीरी त्रिवृच्छ्यामे भद्रदारु सनागरम्||६६|| गोमूत्राञ्जलिना पिष्टं मूत्रे वा क्वथितं पिबेत्| क्षीरमेभिः शृतं वाऽपि पिबेद्दोषानुलोमनम्||६७|| हरीतकीं प्रयोगेण गोमूत्रेणाथवा पिबेत्| जीर्णे क्षीरेण भुञ्जीत रसेन मधुरेण वा||६८|| सप्तरात्रं गवां मूत्रे भावितं वाऽप्ययोरजः| पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थं पयसा पाययेद्भिषक्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (70-71) · Śloka 71
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਸ੍ਤਵਿਡਙ੍ਗਚਿਤ੍ਰਕਾਃ ਸਮਾਃ| ਨਵਾਯੋਰਜਸੋ ਭਾਗਾਸ੍ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ||੭੦|| ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ ਪਾਣ੍ਡੁਹਦ੍ਰੋਗਕੁਸ੍ਠਾਰ੍ਸ਼ਃਕਾਮਲਾਪਹਮ੍| ਨਵਾਯਸਮਿਦਂ ਚੂਰ੍ਣਂ ਕਸ੍ਣਾਤ੍ਰੇਯੇਣ ਭਾਸਿਤਮ੍||੭੧|| ਇਤਿ ਨਵਾਯਸਚੂਰ੍ਣਮ੍|
View original
त्र्यूषणत्रिफलामुस्तविडङ्गचित्रकाः समाः| नवायोरजसो भागास्तच्चूर्णं क्षौद्रसर्पिषा||७०|| भक्षयेत् पाण्डुहृद्रोगकुष्ठार्शःकामलापहम्| नवायसमिदं चूर्णं कृष्णात्रेयेण भाषितम्||७१|| इति नवायसचूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (72-79) · Śloka 80
ਗੁਡਨਾਗਰਮਣ੍ਡੂਰਤਿਲਾਂਸ਼ਾਨ੍ਮਾਨਤਃ ਸਮਾਨ੍| ਪਿਪ੍ਪਲੀਦ੍ਵਿਗੁਣਾਂ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਗੁਟਿਕਾਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਿਣੇ||੭੨|| ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਮੁਸ੍ਤਂ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਚਵ੍ਯਚਿਤ੍ਰਕੌ| ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਙ੍ਮਾਕ੍ਸਿਕੋ ਧਾਤੁਰ੍ਗ੍ਰਨ੍ਥਿਕਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ||੭੩|| ਏਤਾਨ੍ ਦ੍ਵਿਪਲਿਕਾਨ੍ਭਾਗਾਂਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍| ਮਣ੍ਡੂਰਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਚੂਰ੍ਣਾਚ੍ਛੁਦ੍ਧਮਞ੍ਜਨਸਨ੍ਨਿਭਮ੍||੭੪|| ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਟਗੁਣੇ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਤਸ੍ਮਿਂਸ੍ਤਤ੍ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ਤਤਃ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਸਮਾਨ੍ਕਤ੍ਵਾ ਵਟਕਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਨਾ||੭੫|| ਉਪਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਕ੍ਰੇਣ ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਂ ਜੀਰ੍ਣੇ ਚ ਭੋਜਨਮ੍| ਮਣ੍ਡੂਰਵਟਕਾ ਹ੍ਯੇਤੇ ਪ੍ਰਾਣਦਾਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਿਣਾਮ੍||੭੬|| ਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਯਜੀਰ੍ਣਕਂ ਸ਼ੋਥਮੂਰੁਸ੍ਤਮ੍ਭਂ ਕਫਾਮਯਾਨ੍| ਅਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਕਾਮਲਾਂ ਮੇਹਂ ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਚ||੭੭|| ਇਤਿ ਮਣ੍ਡੂਰਵਟਕਾਃ| ਤਾਪ੍ਯਾਦ੍ਰਿਜਤੁਰੂਪ੍ਯਾਯੋਮਲਾਃ ਪਞ੍ਚਪਲਾਃ ਪਥਕ੍| ਚਿਤ੍ਰਕਤ੍ਰਿਫਲਾਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗੈਃ ਪਲਿਕੈਃ ਸਹ||੭੮|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ੍ਟਪਲੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਾਸ਼੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਾ ਮਧੁਨਾਪ੍ਲੁਤਾਃ| ਅਭ੍ਯਸ੍ਯਾਸ੍ਤ੍ਵਕ੍ਸਮਾਤ੍ਰਾ ਹਿ ਜੀਰ੍ਣੇ ਹਿਤਮਿਤਾਸ਼ਿਨਾ||੭੯|| ਕੁਲਤ੍ਥਕਾਕਮਾਚ੍ਯਾਦਿਕਪੋਤਪਰਿਹਾਰਿਣਾ|੮੦|
View original
गुडनागरमण्डूरतिलांशान्मानतः समान्| पिप्पलीद्विगुणां कुर्याद्गुटिकां पाण्डुरोगिणे||७२|| त्र्यूषणं त्रिफला मुस्तं विडङ्गं चव्यचित्रकौ| दार्वीत्वङ्माक्षिको धातुर्ग्रन्थिकं देवदारु च||७३|| एतान् द्विपलिकान्भागांश्चूर्णं कुर्यात् पृथक् पृथक्| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाच्छुद्धमञ्जनसन्निभम्||७४|| गोमूत्रेऽष्टगुणे पक्त्वा तस्मिंस्तत् प्रक्षिपेत्ततः| उदुम्बरसमान्कृत्वा वटकांस्तान् यथाग्नि ना||७५|| उपयुञ्जीत तक्रेण सात्म्यं जीर्णे च भोजनम्| मण्डूरवटका ह्येते प्राणदाः पाण्डुरोगिणाम्||७६|| कुष्ठान्यजीर्णकं शोथमूरुस्तम्भं कफामयान्| अर्शांसि कामलां मेहं प्लीहानं शमयन्ति च||७७|| इति मण्डूरवटकाः| ताप्याद्रिजतुरूप्यायोमलाः पञ्चपलाः पृथक्| चित्रकत्रिफलाव्योषविडङ्गैः पलिकैः सह||७८|| शर्कराष्टपलोन्मिश्राश्चूर्णिता मधुनाऽऽप्लुताः| अभ्यस्यास्त्वक्षमात्रा हि जीर्णे हितमिताशिना||७९|| कुलत्थकाकमाच्यादिकपोतपरिहारिणा|८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (80-86) · Śloka 86
ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ੍ਤ੍ਰਯੋ ਭਾਗਾਸ੍ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਸ੍ਯ ਚ||੮੦|| ਭਾਗਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਕਮੂਲਸ੍ਯ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਂ ਤਥੈਵ ਚ| ਪਞ੍ਚਾਸ਼੍ਮਜਤੁਨੋ ਭਾਗਾਸ੍ਤਥਾ ਰੂਪ੍ਯਮਲਸ੍ਯ ਚ||੮੧|| ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ੁਦ੍ਧਸ੍ਯ ਲੌਹਸ੍ਯ ਰਜਸਸ੍ਤਥਾ| ਅਸ੍ਟੌ ਭਾਗਾਃ ਸਿਤਾਯਾਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ਸਰ੍ਵਂ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਚੂਰ੍ਣਿਤਮ੍||੮੨|| ਮਾਕ੍ਸਿਕੇਣਾਪ੍ਲੁਤਂ ਸ੍ਥਾਪ੍ਯਮਾਯਸੇ ਭਾਜਨੇ ਸ਼ੁਭੇ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਸਮਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਤਤਃ ਖਾਦੇਦ੍ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਨਾ||੮੩|| ਦਿਨੇ ਦਿਨੇ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਜੀਰ੍ਣੇ ਭੋਜ੍ਯਂ ਯਥੇਪ੍ਸਿਤਮ੍| ਵਰ੍ਜਯਿਤ੍ਵਾ ਕੁਲਤ੍ਥਾਨਿ ਕਾਕਮਾਚੀਂ ਕਪੋਤਕਮ੍||੮੪|| ਯੋਗਰਾਜ ਇਤਿ ਖ੍ਯਾਤੋ ਯੋਗੋਯਮਮਤੋਪਮਃ| ਰਸਾਯਨਮਿਦਂ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਂ ਸਰ੍ਵਰੋਗਹਰਂ ਸ਼ਿਵਮ੍||੮੫|| ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਂ ਵਿਸਂ ਕਾਸਂ ਯਕ੍ਸ੍ਮਾਣਂ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍| ਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਯਜੀਰ੍ਣਕਂ ਮੇਹਂ ਸ਼ੋਸਂ ਸ਼੍ਵਾਸਮਰੋਚਕਮ੍||੮੬|| ਵਿਸ਼ੇਸਾਦ੍ਧਨ੍ਤ੍ਯਪਸ੍ਮਾਰਂ ਕਾਮਲਾਂ ਗੁਦਜਾਨਿ ਚ| ਇਤਿ ਯੋਗਰਾਜਃ|
View original
त्रिफलायास्त्रयो भागास्त्रयस्त्रिकटुकस्य च||८०|| भागश्चित्रकमूलस्य विडङ्गानां तथैव च| पञ्चाश्मजतुनो भागास्तथा रूप्यमलस्य च||८१|| माक्षिकस्य च शुद्धस्य लौहस्य रजसस्तथा| अष्टौ भागाः सितायाश्च तत्सर्वं सूक्ष्मचूर्णितम्||८२|| माक्षिकेणाप्लुतं स्थाप्यमायसे भाजने शुभे| उदुम्बरसमां मात्रां ततः खादेद्यथाग्नि ना||८३|| दिने दिने प्रयुञ्जीत जीर्णे भोज्यं यथेप्सितम्| वर्जयित्वा कुलत्थानि काकमाचीं कपोतकम्||८४|| योगराज इति ख्यातो योगोऽयममृतोपमः| रसायनमिदं श्रेष्ठं सर्वरोगहरं शिवम्||८५|| पाण्डुरोगं विषं कासं यक्ष्माणं विषमज्वरम्| कुष्ठान्यजीर्णकं मेहं शोषं श्वासमरोचकम्||८६|| विशेषाद्धन्त्यपस्मारं कामलां गुदजानि च| इति योगराजः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (87-99) · Śloka 99
ਕੌਟਜਤ੍ਰਿਫਲਾਨਿਮ੍ਬਪਟੋਲਘਨਨਾਗਰੈਃ||੮੭|| ਭਾਵਿਤਾਨਿ ਦਸ਼ਾਹਾਨਿ ਰਸੈਰ੍ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਗੁਣਾਨਿ ਵਾ| ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਪਲਾਨ੍ਯਸ੍ਟੌ ਤਾਵਤੀ ਸਿਤਸ਼ਰ੍ਕਰਾ||੮੮|| ਤ੍ਵਕ੍ਕ੍ਸੀਰੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਧਾਤ੍ਰੀ ਕਰ੍ਕਟਾਖ੍ਯਾ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਾ| ਨਿਦਿਗ੍ਧ੍ਯਾਃ ਫਲਮੂਲਾਭ੍ਯਾਂ ਪਲਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਤ੍ਰਿਗਨ੍ਧਕਮ੍| ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਮਧੁਨਃ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਪਲੇਨਾਕ੍ਸਿਕਾਨ੍ ਗੁਡਾਨ੍| ਦਾਡਿਮਾਮ੍ਬੁਪਯਃਪਕ੍ਸਿਰਸਤੋਯਸੁਰਾਸਵਾਨ੍||੯੦|| ਤਾਨ੍ ਭਕ੍ਸਯਿਤ੍ਵਾਨੁਪਿਬੇਨ੍ਨਿਰਨ੍ਨੋ ਭੁਕ੍ਤ ਏਵ ਵਾ| ਪਾਣ੍ਡੁਕੁਸ੍ਠਜ੍ਵਰਪ੍ਲੀਹਤਮਕਾਰ੍ਸ਼ੋਭਗਨ੍ਦਰਾਨ੍||੯੧|| ਪੂਤਿਹਚ੍ਛੁਕ੍ਰਮੂਤ੍ਰਾਗ੍ਨਿਦੋਸਸ਼ੋਸਗਰੋਦਰਾਨ੍ | ਕਾਸਾਸਗ੍ਦਰਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ਸ਼ੋਥਗੁਲ੍ਮਗਲਾਮਯਾਨ੍||੯੨|| ਤੇ ਚ ਸਰ੍ਵਵ੍ਰਣਾਨ੍ ਹਨ੍ਯੁਃ ਸਰ੍ਵਰੋਗਹਰਾਃ ਸ਼ਿਵਾਃ| ਇਤਿ ਸ਼ਿਲਾਜਤੁਵਟਕਾਃ| ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵ੍ਯੋਸਵਿਡਙ੍ਗਂ ਦਾਰੁ ਚਿਤ੍ਰਕਮ੍||੯੩|| ਕੁਸ੍ਠਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦਨ੍ਤੀ ਚਵ੍ਯਂ ਕਲਿਙ੍ਗਕਾਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀ ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਚੇਤਿ ਪਲੋਨ੍ਮਿਤਮ੍||੯੪|| ਮਣ੍ਡੂਰਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਚੂਰ੍ਣਾਦ੍ਗੋਮੂਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵ੍ਯਾਢਕੇ ਪਚੇਤ੍| ਕੋਲਵਦ੍ਗੁਟਿਕਾਃ ਕਤ੍ਵਾ ਤਕ੍ਰੇਣਾਲੋਡ੍ਯ ਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੯੫|| ਤਾਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਨ੍ ਪ੍ਲੀਹਾਨਮਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਮ੍| ਸ਼੍ਵਯਥੁਂ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਂ ਹਨ੍ਯੁਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਕ੍ਰਿਮੀਂਸ੍ਤਥਾ||੯੬|| ਇਤਿ ਪੁਨਰ੍ਨਵਾਮਣ੍ਡੂਰਮ੍| ਦਾਰ੍ਵੀਤ੍ਵਕ੍ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਵ੍ਯੋਸਂ ਵਿਡਙ੍ਗਮਯਸੋ ਰਜਃ| ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਯੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਵਾਨ੍||੯੭|| ਤੁਲ੍ਯਾ ਅਯੋਰਜਃਪਥ੍ਯਾਹਰਿਦ੍ਰਾਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਸਾ| ਚੂਰ੍ਣਿਤਾਃ ਕਾਮਲੀ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਗੁਡਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਵਾਭਯਾਃ||੯੮|| ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦ੍ਵੇ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਚ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਯੋਰਜਃ| ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸ ਲੇਹਃ ਕਾਮਲਾਪਹਃ||੯੯||
View original
कौटजत्रिफलानिम्बपटोलघननागरैः||८७|| भावितानि दशाहानि रसैर्द्वित्रिगुणानि वा| शिलाजतुपलान्यष्टौ तावती सितशर्करा||८८|| त्वक्क्षीरी पिप्पली धात्री कर्कटाख्या पलोन्मिता| निदिग्ध्याः फलमूलाभ्यां पलं युक्त्या त्रिगन्धकम्| चूर्णितं मधुनः कुर्यात् त्रिपलेनाक्षिकान् गुडान्| दाडिमाम्बुपयःपक्षिरसतोयसुरासवान्||९०|| तान् भक्षयित्वाऽनुपिबेन्निरन्नो भुक्त एव वा| पाण्डुकुष्ठज्वरप्लीहतमकार्शोभगन्दरान्||९१|| पूतिहृच्छुक्रमूत्राग्निदोषशोषगरोदरान् | कासासृग्दरपित्तासृक्शोथगुल्मगलामयान्||९२|| ते च सर्वव्रणान् हन्युः सर्वरोगहराः शिवाः| इति शिलाजतुवटकाः| पुनर्नवा त्रिवृद्व्योषविडङ्गं दारु चित्रकम्||९३|| कुष्ठं हरिद्रे त्रिफला दन्ती चव्यं कलिङ्गकाः| पिप्पली पिप्पलीमूलं मुस्तं चेति पलोन्मितम्||९४|| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाद्गोमूत्रे द्व्याढके पचेत्| कोलवद्गुटिकाः कृत्वा तक्रेणालोड्य ना पिबेत्||९५|| ताः पाण्डुरोगान् प्लीहानमर्शांसि विषमज्वरम्| श्वयथुं ग्रहणीदोषं हन्युः कुष्ठं क्रिमींस्तथा||९६|| इति पुनर्नवामण्डूरम्| दार्वीत्वक् त्रिफला व्योषं विडङ्गमयसो रजः| मधुसर्पिर्युतं लिह्यात् कामलापाण्डुरोगवान्||९७|| तुल्या अयोरजःपथ्याहरिद्राः क्षौद्रसर्पिषा| चूर्णिताः कामली लिह्याद्गुडक्षौद्रेण वाऽभयाः||९८|| त्रिफला द्वे हरिद्रे च कटुरोहिण्ययोरजः| चूर्णितं क्षौद्रसर्पिर्भ्यां स लेहः कामलापहः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (100-101) · Śloka 101
ਦ੍ਵਿਪਲਾਂਸ਼ਾਂ ਤੁਗਾਕ੍ਸੀਰੀਂ ਨਾਗਰਂ ਮਧੁਯਸ੍ਟਿਕਾਮ੍| ਪ੍ਰਾਸ੍ਥਿਕੀਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਧਤੁਲਾਂ ਸ਼ੁਭਾਮ੍||੧੦੦|| ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਰਸਦ੍ਰੋਣੇ ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਲੇਹਵਤ੍ ਪਚੇਤ੍| ਸ਼ੀਤਂ ਮਧੁਪ੍ਰਸ੍ਥਯੁਤਂ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਣਿਤਲਂ ਤਤਃ||੧੦੧|| ਹਨ੍ਤ੍ਯੇਸ ਕਾਮਲਾਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁਂ ਕਾਸਂ ਹਲੀਮਕਮ੍| ਇਤਿ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਵਲੇਹਃ|
View original
द्विपलांशां तुगाक्षीरीं नागरं मधुयष्टिकाम्| प्रास्थिकीं पिप्पलीं द्राक्षां शर्करार्धतुलां शुभाम्||१००|| धात्रीफलरसद्रोणे चूर्णितं लेहवत् पचेत्| शीतं मधुप्रस्थयुतं लिह्यात् पाणितलं ततः||१०१|| हन्त्येष कामलां पित्तं पाण्डुं कासं हलीमकम्| इति धात्र्यवलेहः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (102-104) · Śloka 104
ਤ੍ਰ੍ਯੂਸਣਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਚਵ੍ਯਂ ਚਿਤ੍ਰਕੋ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ||੧੦੨|| ਵਿਡਙ੍ਗਾਨ੍ਯਥ ਮੁਸ੍ਤਂ ਚ ਵਤ੍ਸਕਂ ਚੇਤਿ ਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍| ਮਣ੍ਡੂਰਤੁਲ੍ਯਂ ਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰੇਸ੍ਟਗੁਣੇ ਪਚੇਤ੍||੧੦੩|| ਸ਼ਨੈਃ ਸਿਦ੍ਧਾਸ੍ਤਥਾ ਸ਼ੀਤਾਃ ਕਾਰ੍ਯਾਃ ਕਰ੍ਸਸਮਾ ਗੁਡਾਃ| ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਭਕ੍ਸਣੀਯਾਸ੍ਤੇ ਪ੍ਲੀਹਪਾਣ੍ਡ੍ਵਾਮਯਾਪਹਾਃ||੧੦੪|| ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਰ੍ਸ਼ੋਨੁਦਸ਼੍ਚੈਵ ਤਕ੍ਰਵਾਟ੍ਯਾਸ਼ਿਨਃ ਸ੍ਮਤਾਃ| ਇਤਿ ਮਣ੍ਡੂਰਵਟਕਾਃ|
View original
त्र्यूषणं त्रिफला चव्यं चित्रको देवदारु च||१०२|| विडङ्गान्यथ मुस्तं च वत्सकं चेति चूर्णयेत्| मण्डूरतुल्यं तच्चूर्णं गोमूत्रेऽष्टगुणे पचेत्||१०३|| शनैः सिद्धास्तथा शीताः कार्याः कर्षसमा गुडाः| यथाग्नि भक्षणीयास्ते प्लीहपाण्ड्वामयापहाः||१०४|| ग्रहण्यर्शोनुदश्चैव तक्रवाट्याशिनः स्मृताः| इति मण्डूरवटकाः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (105-110) · Śloka 110
ਮਞ੍ਜਿਸ੍ਠਾ ਰਜਨੀ ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਬਲਾਮੂਲਾਨ੍ਯਯੋਰਜਃ||੧੦੫|| ਲੋਧ੍ਰਂ ਚੈਤੇਸੁ ਗੌਡਃ ਸ੍ਯਾਦਰਿਸ੍ਟਃ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਿਣਾਮ੍| ਇਤਿ ਗੌਡੋਰਿਸ੍ਟਃ| ਬੀਜਕਾਤ੍ਸੋਡਸ਼ਪਲਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਵਿਂਸ਼ਤਿਃ||੧੦੬|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਪਞ੍ਚ ਲਾਕ੍ਸਾਯਾਃ ਸਪ੍ਤ ਦ੍ਰੋਣੇ ਜਲਸ੍ਯ ਤਤ੍| ਸਾਧ੍ਯਂ ਪਾਦਾਵਸ਼ੇਸੇ ਤੁ ਪੂਤਸ਼ੇਸੇ ਸਮਾਵਪੇਤ੍||੧੦੭|| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਯਾਸ੍ਤੁਲਾਂ ਪ੍ਰਸ੍ਥਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸ੍ਯ ਚ ਕਾਰ੍ਸਿਕਮ੍| ਵ੍ਯੋਸਂ ਵ੍ਯਾਘ੍ਰਨਖੋਸ਼ੀਰਂ ਕ੍ਰਮੁਕਂ ਸੈਲਵਾਲੁਕਮ੍||੧੦੮|| ਮਧੁਕਂ ਕੁਸ੍ਠਮਿਤ੍ਯੇਤਚ੍ਚੂਰ੍ਣਿਤਂ ਘਤਭਾਜਨੇ| ਯਵੇਸੁ ਦਸ਼ਰਾਤ੍ਰਂ ਤਦ੍ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਦ੍ਵਿਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੧੦੯|| ਪਿਬੇਤ੍ਤਦ੍ਗ੍ਰਹਣੀਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਾਰ੍ਸ਼ਃਸ਼ੋਥਗੁਲ੍ਮਨੁਤ੍| ਮੂਤ੍ਰਕਚ੍ਛ੍ਰਾਸ਼੍ਮਰੀਮੇਹਕਾਮਲਾਸਨ੍ਨਿਪਾਤਜਿਤ੍||੧੧੦|| ਬੀਜਕਾਰਿਸ੍ਟ ਇਤ੍ਯੇਸ ਆਤ੍ਰੇਯੇਣ ਪ੍ਰਕੀਰ੍ਤਿਤਃ| ਇਤਿ ਬੀਜਕਾਰਿਸ੍ਟਃ|
View original
मञ्जिष्ठा रजनी द्राक्षा बलामूलान्ययोरजः||१०५|| लोध्रं चैतेषु गौडः स्यादरिष्टः पाण्डुरोगिणाम्| इति गौडोऽरिष्टः| बीजकात्षोडशपलं त्रिफलायाश्च विंशतिः||१०६|| द्राक्षायाः पञ्च लाक्षायाः सप्त द्रोणे जलस्य तत्| साध्यं पादावशेषे तु पूतशेषे समावपेत्||१०७|| शर्करायास्तुलां प्रस्थं माक्षिकस्य च कार्षिकम्| व्योषं व्याघ्रनखोशीरं क्रमुकं सैलवालुकम्||१०८|| मधुकं कुष्ठमित्येतच्चूर्णितं घृतभाजने| यवेषु दशरात्रं तद्ग्रीष्मे द्विः शिशिरे स्थितम्||१०९|| पिबेत्तद्ग्रहणीपाण्डुरोगार्शःशोथगुल्मनुत्| मूत्रकृच्छ्राश्मरीमेहकामलासन्निपातजित्||११०|| बीजकारिष्ट इत्येष आत्रेयेण प्रकीर्तितः| इति बीजकारिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (111-113) · Śloka 113
ਧਾਤ੍ਰੀਫਲਸਹਸ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਪੀਡਯਿਤ੍ਵਾ ਰਸਂ ਤੁ ਤਮ੍||੧੧੧|| ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਾਸ੍ਟਾਂਸ਼ੇਨ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਕਸ੍ਣਾਰ੍ਧਕੁਡਵੇਨ ਚ| ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਰ੍ਧਤੁਲੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰਂ ਪਕ੍ਸਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਘਟੇ ਸ੍ਥਿਤਮ੍||੧੧੨|| ਪ੍ਰਪਿਬੇਨ੍ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪ੍ਰਾਤਰ੍ਜੀਰ੍ਣੇ ਹਿਤਮਿਤਾਸ਼ਨਃ| ਕਾਮਲਾਪਾਣ੍ਡੁਹਦ੍ਰੋਗਵਾਤਾਸਗ੍ਵਿਸਮਜ੍ਵਰਾਨ੍||੧੧੩|| ਕਾਸਹਿਕ੍ਕਾਰੁਚਿਸ਼੍ਵਾਸਾਂਸ਼੍ਚੈਸੋਰਿਸ੍ਟਃ ਪ੍ਰਣਾਸ਼ਯੇਤ੍| ਇਤਿ ਧਾਤ੍ਰ੍ਯਰਿਸ੍ਟਃ|
View original
धात्रीफलसहस्रे द्वे पीडयित्वा रसं तु तम्||१११|| क्षौद्राष्टांशेन संयुक्तं कृष्णार्धकुडवेन च| शर्करार्धतुलोन्मिश्रं पक्षं स्निग्धघटे स्थितम्||११२|| प्रपिबेन्मात्रया प्रातर्जीर्णे हितमिताशनः| कामलापाण्डुहृद्रोगवातासृग्विषमज्वरान्||११३|| कासहिक्कारुचिश्वासांश्चैषोऽरिष्टः प्रणाशयेत्| इति धात्र्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (114) · Śloka 115
ਸ੍ਥਿਰਾਦਿਭਿਃ ਸ਼ਤਂ ਤੋਯਂ ਪਾਨਾਹਾਰੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ||੧੧੪|| ਪਾਣ੍ਡੂਨਾਂ, ਕਾਮਲਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਮਦ੍ਵੀਕਾਮਲਕੀਰਸਃ|੧੧੫|
View original
स्थिरादिभिः शृतं तोयं पानाहारे प्रशस्यते||११४|| पाण्डूनां, कामलार्तानां मृद्वीकामलकीरसः|११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (115-116) · Śloka 117
ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤ੍ਯਰ੍ਥਮਿਤਿ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਂ ਮਹਰ੍ਸਿਣਾ||੧੧੫|| ਵਿਕਲ੍ਪ੍ਯਮੇਤਦ੍ਭਿਸਜਾ ਪਥਗ੍ਦੋਸਬਲਂ ਪ੍ਰਤਿ| ਵਾਤਿਕੇ ਸ੍ਨੇਹਭੂਯਿਸ੍ਠਂ, ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਤਿਕ੍ਤਸ਼ੀਤਲਮ੍||੧੧੬|| ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕੇ ਕਟੁਤਿਕ੍ਤੋਸ੍ਣਂ , ਵਿਮਿਸ਼੍ਰਂ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕੇ|੧੧੭|
View original
पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थमिति प्रोक्तं महर्षिणा||११५|| विकल्प्यमेतद्भिषजा पृथग्दोषबलं प्रति| वातिके स्नेहभूयिष्ठं, पैत्तिके तिक्तशीतलम्||११६|| श्लैष्मिके कटुतिक्तोष्णं , विमिश्रं सान्निपातिके|११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (117-122) · Śloka 123
ਨਿਪਾਤਯੇਚ੍ਛਰੀਰਾਤ੍ਤੁ ਮਤ੍ਤਿਕਾਂ ਭਕ੍ਸਿਤਾਂ ਭਿਸਕ੍||੧੧੭|| ਯੁਕ੍ਤਿਜ੍ਞਃ ਸ਼ੋਧਨੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਬਲਾਬਲਮ੍| ਸ਼ੁਦ੍ਧਕਾਯਸ੍ਯ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਬਲਾਧਾਨਾਨਿ ਯੋਜਯੇਤ੍||੧੧੮|| ਵ੍ਯੋਸਂ ਬਿਲ੍ਵਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਤ੍ਰਿਫਲਾ ਦ੍ਵੇ ਪੁਨਰ੍ਨਵੇ| ਮੁਸ੍ਤਾਨ੍ਯਯੋਰਜਃ ਪਾਠਾ ਵਿਡਙ੍ਗਂ ਦੇਵਦਾਰੁ ਚ||੧੧੯|| ਵਸ਼੍ਚਿਕਾਲੀ ਚ ਭਾਰ੍ਗੀ ਚ ਸਕ੍ਸੀਰੈਸ੍ਤੈਃ ਸਮੈਰ੍ਘਤਮ੍| ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਪਿਬੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਨਰੋ ਮਦ੍ਦੋਸਪੀਡਿਤਃ||੧੨੦|| ਤਦ੍ਵਤ੍ ਕੇਸ਼ਰਯਸ੍ਟ੍ਯਾਹ੍ਵਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸਾਰਸ਼ਾਦ੍ਵਲੈਃ| ਮਦ੍ਭਕ੍ਸਣਾਦਾਤੁਰਸ੍ਯ ਲੌਲ੍ਯਾਦਵਿਨਿਵਰ੍ਤਿਨਃ||੧੨੧|| ਦ੍ਵੇਸ੍ਯਾਰ੍ਥਂ ਭਾਵਿਤਾਂ ਕਾਮਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤਦ੍ਦੋਸਨਾਸ਼ਨੈਃ| ਵਿਙ੍ਗੈਲਾਤਿਵਿਸਯਾ ਨਿਮ੍ਬਪਤ੍ਰੇਣ ਪਾਠਯਾ||੧੨੨|| ਵਾਰ੍ਤਾਕੈਃ ਕਟੁਰੋਹਿਣ੍ਯਾ ਕੌਟਜੈਰ੍ਮੂਰ੍ਵਯਾਪਿ ਵਾ|੧੨੩|
View original
निपातयेच्छरीरात्तु मृत्तिकां भक्षितां भिषक्||११७|| युक्तिज्ञः शोधनैस्तीक्ष्णैः प्रसमीक्ष्य बलाबलम्| शुद्धकायस्य सर्पींषि बलाधानानि योजयेत्||११८|| व्योषं बिल्वं हरिद्रे द्वे त्रिफला द्वे पुनर्नवे| मुस्तान्ययोरजः पाठा विडङ्गं देवदारु च||११९|| वृश्चिकाली च भार्गी च सक्षीरैस्तैः समैर्घृतम्| साधयित्वा पिबेद्युक्त्या नरो मृद्दोषपीडितः||१२०|| तद्वत् केशरयष्ट्याह्वपिप्पलीक्षारशाद्वलैः| मृद्भक्षणादातुरस्य लौल्यादविनिवर्तिनः||१२१|| द्वेष्यार्थं भावितां कामं दद्यात्तद्दोषनाशनैः| विङ्गैलातिविषया निम्बपत्रेण पाठया||१२२|| वार्ताकैः कटुरोहिण्या कौटजैर्मूर्वयाऽपि वा|१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (123) · Śloka 124
ਯਥਾਦੋਸਂ ਪ੍ਰਕੁਰ੍ਵੀਤ ਭੈਸਜ੍ਯਂ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਿਣਾਮ੍||੧੨੩|| ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਸ਼ੇਸ ਏਸੋਸ੍ਯ ਮਤੋ ਹੇਤੁਵਿਸ਼ੇਸਤਃ|੧੨੪|
View original
यथादोषं प्रकुर्वीत भैषज्यं पाण्डुरोगिणाम्||१२३|| क्रियाविशेष एषोऽस्य मतो हेतुविशेषतः|१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (124-127) · Śloka 128
ਤਿਲਪਿਸ੍ਟਨਿਭਂ ਯਸ੍ਤੁ ਵਰ੍ਚਃ ਸਜਤਿ ਕਾਮਲੀ||੧੨੪|| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਾ ਰੁਦ੍ਧਮਾਰ੍ਗਂ ਤਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕਫਹਰੈਰ੍ਜਯੇਤ੍| ਰੂਕ੍ਸਸ਼ੀਤਗੁਰੁਸ੍ਵਾਦੁਵ੍ਯਾਯਾਮੈਰ੍ਵੇਗਨਿਗ੍ਰਹੈਃ||੧੨੫|| ਕਫਸਮ੍ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਿਤੋ ਵਾਯੁਃ ਸ੍ਥਾਨਾਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕ੍ਸਿਪੇਦ੍ਬਲੀ| ਹਾਰਿਦ੍ਰਨੇਤ੍ਰਮੂਤ੍ਰਤ੍ਵਕ੍ ਸ਼੍ਵੇਤਵਰ੍ਚਾਸ੍ਤਦਾ ਨਰਃ||੧੨੬|| ਭਵੇਤ੍ ਸਾਟੋਪਵਿਸ੍ਟਮ੍ਭੋ ਗੁਰੁਣਾ ਹਦਯੇਨ ਚ| ਦੌਰ੍ਬਲ੍ਯਾਲ੍ਪਾਗ੍ਨਿਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਾਰ੍ਤਿਹਿਕ੍ਕਾਸ਼੍ਵਾਸਾਰੁਚਿਜ੍ਵਰੈਃ||੧੨੭|| ਕ੍ਰਮੇਣਾਲ੍ਪੇਨੁਸਜ੍ਯੇਤ ਪਿਤ੍ਤੇ ਸ਼ਾਖਾਸਮਾਸ਼੍ਰਿਤੇ|੧੨੮|
View original
तिलपिष्टनिभं यस्तु वर्चः सृजति कामली||१२४|| श्लेष्मणा रुद्धमार्गं तत् पित्तं कफहरैर्जयेत्| रूक्षशीतगुरुस्वादुव्यायामैर्वेगनिग्रहैः||१२५|| कफसम्मूर्च्छितो वायुः स्थानात् पित्तं क्षिपेद्बली| हारिद्रनेत्रमूत्रत्वक् श्वेतवर्चास्तदा नरः||१२६|| भवेत् साटोपविष्टम्भो गुरुणा हृदयेन च| दौर्बल्याल्पाग्निपार्श्वार्तिहिक्काश्वासारुचिज्वरैः||१२७|| क्रमेणाल्पेऽनुसज्येत पित्ते शाखासमाश्रिते|१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (128-129) · Śloka 130
ਬਰ੍ਹਿਤਿਤ੍ਤਿਰਿਦਕ੍ਸਾਣਾਂ ਰੂਕ੍ਸਾਮ੍ਲੈਃ ਕਟੁਕੈ ਰਸੈਃ||੧੨੮|| ਸ਼ੁਸ੍ਕਮੂਲਕਕੌਲਤ੍ਥੈਰ੍ਯੂਸੈਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਾਨਿ ਭੋਜਯੇਤ੍| ਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗਰਸਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਪਿਪ੍ਪਲੀਮਰਿਚਾਨ੍ਵਿਤਮ੍||੧੨੯|| ਸਨਾਗਰਂ ਪਿਬੇਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਂ ਤਥਾਸ੍ਯੈਤਿ ਸ੍ਵਮਾਸ਼ਯਮ੍|੧੩੦|
View original
बर्हितित्तिरिदक्षाणां रूक्षाम्लैः कटुकै रसैः||१२८|| शुष्कमूलककौलत्थैर्यूषैश्चान्नानि भोजयेत्| मातुलुङ्गरसं क्षौद्रपिप्पलीमरिचान्वितम्||१२९|| सनागरं पिबेत् पित्तं तथाऽस्यैति स्वमाशयम्|१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (130-131) · Śloka 132
ਕਟੁਤੀਕ੍ਸ੍ਣੋਸ੍ਣਲਵਣੈਰ੍ਭਸ਼ਾਮ੍ਲੈਸ਼੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਕ੍ਰਮਃ||੧੩੦|| ਆਪਿਤ੍ਤਰਾਗਾਚ੍ਛਕਤੋ ਵਾਯੋਸ਼੍ਚਾਪ੍ਰਸ਼ਮਾਦ੍ਭਵੇਤ੍| ਸ੍ਵਸ੍ਥਾਨਮਾਗਤੇ ਪਿਤ੍ਤੇ ਪੁਰੀਸੇ ਪਿਤ੍ਤਰਞ੍ਜਿਤੇ||੧੩੧|| ਨਿਵਤ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਸ੍ਯ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪੂਰ੍ਵਃ ਕਾਮਲਿਕੋ ਵਿਧਿਃ|੧੩੨|
View original
कटुतीक्ष्णोष्णलवणैर्भृशाम्लैश्चाप्युपक्रमः||१३०|| आपित्तरागाच्छकृतो वायोश्चाप्रशमाद्भवेत्| स्वस्थानमागते पित्ते पुरीषे पित्तरञ्जिते||१३१|| निवृत्तोपद्रवस्य स्यात् पूर्वः कामलिको विधिः|१३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (132-133) · Śloka 134
ਯਦਾ ਤੁ ਪਾਣ੍ਡੋਰ੍ਵਰ੍ਣਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ਧਰਿਤਸ਼੍ਯਾਵਪੀਤਕਃ||੧੩੨|| ਬਲੋਤ੍ਸਾਹਕ੍ਸਯਸ੍ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਮਨ੍ਦ੍ਰਾਗ੍ਨਿਤ੍ਵਂ ਮਦੁਜ੍ਵਰਃ| ਸ੍ਤ੍ਰੀਸ੍ਵਹਰ੍ਸੋਙ੍ਗਮਰ੍ਦਸ਼੍ਚ ਸ਼੍ਵਾਸਸ੍ਤਸ੍ਣਾਰੁਚਿਰ੍ਭ੍ਰਮਃ||੧੩੩|| ਹਲੀਮਕਂ ਤਦਾ ਤਸ੍ਯ ਵਿਦ੍ਯਾਦਨਿਲਪਿਤ੍ਤਤਃ|੧੩੪|
View original
यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितश्यावपीतकः||१३२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्द्राग्नित्वं मृदुज्वरः| स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च श्वासस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः||१३३|| हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः|१३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (134-137) · Śloka 138
ਗੁਡੂਚੀਸ੍ਵਰਸਕ੍ਸੀਰਸਾਧਿਤਂ ਮਾਹਿਸਂ ਘਤਮ੍||੧੩੪|| ਸ ਪਿਬੇਤ੍ਤ੍ਰਿਵਤਾਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਰਸੇਨਾਮਲਕਸ੍ਯ ਤੁ| ਵਿਰਿਕ੍ਤੋ ਮਧੁਰਪ੍ਰਾਯਂ ਭਜੇਤ੍ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਾਪਹਮ੍||੧੩੫|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਲੇਹਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਂ ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਮਧੁਰਾਣਿ ਚ| ਯਾਪਨਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਬਸ੍ਤੀਂਸ਼੍ਚ ਸ਼ੀਲਯੇਤ੍ਸਾਨੁਵਾਸਨਾਨ੍||੧੩੬|| ਮਾਰ੍ਦ੍ਵੀਕਾਰਿਸ੍ਟਯੋਗਾਂਸ਼੍ਚ ਪਿਬੇਦ੍ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾਗ੍ਨਿਵਦ੍ਧਯੇ| ਕਾਸਿਕਂ ਚਾਭਯਾਲੇਹਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀਂ ਮਧੁਕਂ ਬਲਾਮ੍||੧੩੭|| ਪਯਸਾ ਚ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਯਥਾਦੋਸਂ ਯਥਾਬਲਮ੍|੧੩੮|
View original
गुडूचीस्वरसक्षीरसाधितं माहिषं घृतम्||१३४|| स पिबेत्त्रिवृतां स्निग्धो रसेनामलकस्य तु| विरिक्तो मधुरप्रायं भजेत् पित्तानिलापहम्||१३५|| द्राक्षालेहं च पूर्वोक्तं सर्पींषि मधुराणि च| यापनान् क्षीरबस्तींश्च शीलयेत्सानुवासनान्||१३६|| मार्द्वीकारिष्टयोगांश्च पिबेद्युक्त्याऽग्निवृद्धये| कासिकं चाभयालेहं पिप्पलीं मधुकं बलाम्||१३७|| पयसा च प्रयुञ्जीत यथादोषं यथाबलम्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (138-139) · Śloka 139
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਪਾਣ੍ਡੋਃ ਪਞ੍ਚਵਿਧਸ੍ਯੋਕ੍ਤਂ ਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣਭੇਸਜਮ੍||੧੩੮|| ਕਾਮਲਾ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਤੇਸਾਂ ਸਾਧ੍ਯਾਸਾਧ੍ਯਤ੍ਵਮੇਵ ਚ| ਤੇਸਾਂ ਵਿਕਲ੍ਪੋ ਯਸ਼੍ਚਾਨ੍ਯੋ ਮਹਾਵ੍ਯਾਧਿਰ੍ਹਲੀਮਕਃ| ਤਸ੍ਯ ਚੋਕ੍ਤਂ ਸਮਾਸੇਨ ਵ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍||੧੩੯||
View original
तत्र श्लोकौ- पाण्डोः पञ्चविधस्योक्तं हेतुलक्षणभेषजम्||१३८|| कामला द्विविधा तेषां साध्यासाध्यत्वमेव च| तेषां विकल्पो यश्चान्यो महाव्याधिर्हलीमकः| तस्य चोक्तं समासेन व्यञ्जनं सचिकित्सितम्||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਪਾਣ੍ਡੁਰੋਗਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਸੋਡਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧੬||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने पाण्डुरोगचिकित्सितं नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon