Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః పాండురోగచికిత్సితం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातः पाण्डुरोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
22. pāṇḍurōgacikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
పాండురోగాః స్మృతాః పంచ వాతపిత్తకఫైస్త్రయః| చతుర్థః సన్నిపాతేన పంచమో భక్షణాన్మృదః||3||
View original
पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः| चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
దోషాః పిత్తప్రధానాస్తు యస్య కుప్యంతి ధాతుషు| శైథిల్యం తస్య ధాతూనాం గౌరవం చోపజాయతే||4|| తతో వర్ణబలస్నేహా యే చాన్యేఽప్యోజసో గుణాః| వ్రజంతి క్షయమత్యర్థం దోషదూష్యప్రదూషణాత్||5|| సోఽల్పరక్తోఽల్పమేదస్కో నిఃసారః శిథిలేంద్రియః| వైవర్ణ్యం భజతే, తస్య హేతుం శృణు సలక్షణం||6||
View original
दोषाः पित्तप्रधानास्तु यस्य कुप्यन्ति धातुषु| शैथिल्यं तस्य धातूनां गौरवं चोपजायते||४|| ततो वर्णबलस्नेहा ये चान्येऽप्योजसो गुणाः| व्रजन्ति क्षयमत्यर्थं दोषदूष्यप्रदूषणात्||५|| सोऽल्परक्तोऽल्पमेदस्को निःसारः शिथिलेन्द्रियः| वैवर्ण्यं भजते, तस्य हेतुं शृणु सलक्षणम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-11) · Śloka 12
క్షారామ్లలవణాత్యుష్ణవిరుద్ధాసాత్మ్యభోజనాత్| నిష్పావమాషపిణ్యాకతిలతైలనిషేవణాత్||7|| విదగ్ధేఽన్నే దివాస్వప్నాద్వ్యాయామాన్మైథునాత్తథా| ప్రతికర్మర్తువైషమ్యాద్వేగానాం చ విధారణాత్||8|| కామచింతాభయక్రోధశోకోపహతచేతసః| సముదీర్ణం యదా పిత్తం హృదయే సమవస్థితం||9|| వాయునా బలినా క్షిప్తం సంప్రాప్య ధమనీర్దశ| ప్రపన్నం కేవలం దేహం త్వఙ్మాంసాంతరమాశ్రితం||10|| ప్రదూష్య కఫవాతాసృక్త్వఙ్మాంసాని కరోతి తత్| పాండుహారిద్రహరితాన్ వర్ణాన్ బహువిధాంస్త్వచి||11|| స పాండురోగ ఇత్యుక్తః ...|12|
View original
क्षाराम्ललवणात्युष्णविरुद्धासात्म्यभोजनात्| निष्पावमाषपिण्याकतिलतैलनिषेवणात्||७|| विदग्धेऽन्ने दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| प्रतिकर्मर्तुवैषम्याद्वेगानां च विधारणात्||८|| कामचिन्ताभयक्रोधशोकोपहतचेतसः| समुदीर्णं यदा पित्तं हृदये समवस्थितम्||९|| वायुना बलिना क्षिप्तं सम्प्राप्य धमनीर्दश| प्रपन्नं केवलं देहं त्वङ्मांसान्तरमाश्रितम्||१०|| प्रदूष्य कफवातासृक्त्वङ्मांसानि करोति तत्| पाण्डुहारिद्रहरितान् वर्णान् बहुविधांस्त्वचि||११|| स पाण्डुरोग इत्युक्तः ...|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 12
... తస్య లింగం భవిష్యతః| హృదయస్పందనం రౌక్ష్యం స్వేదాభావః శ్రమస్తథా||12||
View original
... तस्य लिङ्गं भविष्यतः| हृदयस्पन्दनं रौक्ष्यं स्वेदाभावः श्रमस्तथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13-16) · Śloka 16
సంభూతేఽస్మిన్ భవేత్ సర్వః కర్ణక్ష్వేడీ హతానలః| దుర్బలః సదనోఽన్నద్విట్ శ్రమభ్రమనిపీడితః||13|| గాత్రశూలజ్వరశ్వాసగౌరవారుచిమాన్నరః| మృదితైరివ గాత్రైశ్చ పీడితోన్మథితైరివ||14|| శూనాక్షికూటో హరితః శీర్ణలోమా హతప్రభః| కోపనః శిశిరద్వేషీ నిద్రాలుః ష్ఠీవనోఽల్పవాక్||15|| పిండికోద్వేష్టకట్యూరుపాదరుక్సదనాని చ| భవంత్యారోహణాయాసైర్విశేషశ్చాస్య వక్ష్యతే||16||
View original
सम्भूतेऽस्मिन् भवेत् सर्वः कर्णक्ष्वेडी हतानलः| दुर्बलः सदनोऽन्नद्विट् श्रमभ्रमनिपीडितः||१३|| गात्रशूलज्वरश्वासगौरवारुचिमान्नरः| मृदितैरिव गात्रैश्च पीडितोन्मथितैरिव||१४|| शूनाक्षिकूटो हरितः शीर्णलोमा हतप्रभः| कोपनः शिशिरद्वेषी निद्रालुः ष्ठीवनोऽल्पवाक्||१५|| पिण्डिकोद्वेष्टकट्यूरुपादरुक्सदनानि च| भवन्त्यारोहणायासैर्विशेषश्चास्य वक्ष्यते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (17-18) · Śloka 18
ఆహారైరుపచారైశ్చ వాతలైః కుపితోఽనిలః| జనయేత్కృష్ణపాండుత్వం తథా రూక్షారుణాంగతాం||17|| అంగమర్దం రుజం తోదం కంపం పార్శ్వశిరోరుజం| వర్చఃశోషాస్యవైరస్యశోఫానాహబలక్షయాన్||18||
View original
आहारैरुपचारैश्च वातलैः कुपितोऽनिलः| जनयेत्कृष्णपाण्डुत्वं तथा रूक्षारुणाङ्गताम्||१७|| अङ्गमर्दं रुजं तोदं कम्पं पार्श्वशिरोरुजम्| वर्चःशोषास्यवैरस्यशोफानाहबलक्षयान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (19-22) · Śloka 22
పిత్తలస్యాచితం పిత్తం యథోక్తైః స్వైః ప్రకోపణైః| దూషయిత్వా తు రక్తాదీన్ పాండురోగాయ కల్పతే||19|| స పీతో హరితాభో వా జ్వరదాహసమన్వితః| తృష్ణామూర్చ్ఛాపిపాసార్తః పీతమూత్రశకృన్నరః||20|| స్వేదనః శీతకామశ్చ న చాన్నమభినందతి| కటుకాస్యో న చాస్యోష్ణముపశేతేఽమ్లమేవ చ||21|| ఉద్గారోఽమ్లో విదాహశ్చ విదగ్ధేఽన్నేఽస్య జాయతే| దౌర్గంధ్యం భిన్నవర్చస్త్వం దౌర్బల్యం తమ ఏవ చ||22||
View original
पित्तलस्याचितं पित्तं यथोक्तैः स्वैः प्रकोपणैः| दूषयित्वा तु रक्तादीन् पाण्डुरोगाय कल्पते||१९|| स पीतो हरिताभो वा ज्वरदाहसमन्वितः| तृष्णामूर्च्छापिपासार्तः पीतमूत्रशकृन्नरः||२०|| स्वेदनः शीतकामश्च न चान्नमभिनन्दति| कटुकास्यो न चास्योष्णमुपशेतेऽम्लमेव च||२१|| उद्गारोऽम्लो विदाहश्च विदग्धेऽन्नेऽस्य जायते| दौर्गन्ध्यं भिन्नवर्चस्त्वं दौर्बल्यं तम एव च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (23-25) · Śloka 25
వివృద్ధః శ్లేష్మలైః శ్లేష్మా పాండురోగం స పూర్వవత్| కరోతి గౌరవం తంద్రా ఛర్దిం శ్వేతావభాసతాం||23|| ప్రసేకం లోమహర్షం చ సాదం మూర్చ్ఛాం భ్రమం క్లమం| శ్వాసం కాసం తథాఽఽలస్యమరుచిం వాక్స్వరగ్రహం||24|| శుక్లమూత్రాక్షివర్చస్త్వం కటురూక్షోష్ణకామతాం| శ్వయథుం మధురాస్యత్వమితి పాండ్వామయః కఫాత్||25||
View original
विवृद्धः श्लेष्मलैः श्लेष्मा पाण्डुरोगं स पूर्ववत्| करोति गौरवं तन्द्रा छर्दिं श्वेतावभासताम्||२३|| प्रसेकं लोमहर्षं च सादं मूर्च्छां भ्रमं क्लमम्| श्वासं कासं तथाऽऽलस्यमरुचिं वाक्स्वरग्रहम्||२४|| शुक्लमूत्राक्षिवर्चस्त्वं कटुरूक्षोष्णकामताम्| श्वयथुं मधुरास्यत्वमिति पाण्ड्वामयः कफात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (26) · Śloka 26
సర్వాన్నసేవినః సర్వే దుష్టా దోషాస్త్రిదోషజం| త్రిదోషలింగం కుర్వంతి పాండురోగం సుదుఃసహం||26||
View original
सर्वान्नसेविनः सर्वे दुष्टा दोषास्त्रिदोषजम्| त्रिदोषलिङ्गं कुर्वन्ति पाण्डुरोगं सुदुःसहम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (27-30) · Śloka 30
మృత్తికాదనశీలస్య కుప్యత్యన్యతమో మలః| కషాయా మారుతం, పిత్తమూషరా, మధురా కఫం||27|| కోపయేన్మృద్రసాదీంశ్చ రౌక్ష్యాద్భుక్తం విరూక్షయేత్ | పూరయత్యవిపక్వైవ స్రోతాంసి నిరుణద్ధి చ||28|| ఇంద్రియాణాం బలం హత్వా తేజో వీర్యౌజసీ తథా| పాండురోగం కరోత్యాశు బలవర్ణాగ్నినాశనం||29|| శూనగండాక్షికూటభ్రూః శూనపాన్నాభిమేహనః| క్రిమికోష్ఠోఽతిసార్యేత మలం సాసృక్ కఫాన్వితం||30||
View original
मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः| कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम्||२७|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं विरूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्धि च||२८|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा| पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम्||२९|| शूनगण्डाक्षिकूटभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः| क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक् कफान्वितम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31-33) · Śloka 33
పాండురోగశ్చిరోత్పన్నః ఖరీభూతో న సిధ్యతి| కాలప్రకర్షాచ్ఛూనో నా యశ్చ పీతాని పశ్యతి||31|| బద్ధాల్పవిట్కం సకఫం హరితం యోఽతిసార్యతే| దీనః శ్వేతాతిదిగ్ధాంగశ్ఛర్దిమూర్చ్ఛాతృషార్దితః||32|| స నాస్త్యసృక్క్షయాద్యశ్చ పాండుః శ్వేతత్వమాప్నుయాత్| ఇతి పంచవిధస్యోక్తం పాండురోగస్య లక్షణం||33||
View original
पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति| कालप्रकर्षाच्छूनो ना यश्च पीतानि पश्यति||३१|| बद्धाल्पविट्कं सकफं हरितं योऽतिसार्यते| दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्च्छातृषार्दितः||३२|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात्| इति पञ्चविधस्योक्तं पाण्डुरोगस्य लक्षणम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (34-38) · Śloka 39
పాండురోగీ తు యోఽత్యర్థం పిత్తలాని నిషేవతే| తస్య పిత్తమసృగ్మాంసం దగ్ధ్వా రోగాయ కల్పతే||34|| హారిద్రనేత్రః స భృశం హారిద్రత్వఙ్నఖాననః| రక్తపీతశకృన్మూత్రో భేకవర్ణో హతేంద్రియః||35|| దాహావిపాకదౌర్బల్యసదనారుచికర్షితః| కామలా బహుపిత్తైషా కోష్ఠశాఖాశ్రయా మతా||36|| కాలాంతరాత్ ఖరీభూతా కృచ్ఛ్రా స్యాత్ కుంభకామలా| కృష్ణపీతశకృన్మూత్రో భృశం శూనశ్చ మానవః||37|| సరక్తాక్షిముఖచ్ఛర్దివిణ్మూత్రో యశ్చ తామ్యతి| దాహారుచితృషానాహతంద్రామోహసమన్వితః||38|| నష్టాగ్నిసంజ్ఞః క్షిప్రం హి కామలావాన్ విపద్యతే|39|
View original
पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते| तस्य पित्तमसृग्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते||३४|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः| रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः||३५|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः| कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता||३६|| कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला| कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः||३७|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति| दाहारुचितृषानाहतन्द्रामोहसमन्वितः||३८|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (39-43) · Śloka 43
సాధ్యానామితరేషాం తు ప్రవక్ష్యామి చికిత్సితం||39|| తత్ర పాండ్వామయీ స్నిగ్ధస్తీక్ష్ణైరూర్ధ్వానులోమికైః| సంశోధ్యో మృదుభిస్తిక్తైః కామలీ తు విరేచనైః||40|| తాభ్యాం సంశుద్ధకోష్ఠాభ్యాం పథ్యాన్యన్నాని దాపయేత్| శాలీన్ సయవగోధూమాన్ పురాణాన్ యూషసంహితాన్||41|| ముద్గాఢకీమసూరైశ్చ జాంగలైశ్చ రసైర్హితైః| యథాదోషం విశిష్టం చ తయోర్భైషజ్యమాచరేత్||42|| పంచగవ్యం మహాతిక్తం కల్యాణకమథాపి వా| స్నేహనార్థం ఘృతం దద్యాత్ కామలాపాండురోగిణే||43||
View original
साध्यानामितरेषां तु प्रवक्ष्यामि चिकित्सितम्||३९|| तत्र पाण्ड्वामयी स्निग्धस्तीक्ष्णैरूर्ध्वानुलोमिकैः| संशोध्यो मृदुभिस्तिक्तैः कामली तु विरेचनैः||४०|| ताभ्यां संशुद्धकोष्ठाभ्यां पथ्यान्यन्नानि दापयेत्| शालीन् सयवगोधूमान् पुराणान् यूषसंहितान्||४१|| मुद्गाढकीमसूरैश्च जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः| यथादोषं विशिष्टं च तयोर्भैषज्यमाचरेत्||४२|| पञ्चगव्यं महातिक्तं कल्याणकमथापि वा| स्नेहनार्थं घृतं दद्यात् कामलापाण्डुरोगिणे||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (44-49) · Śloka 49
దాడిమాత్ కుడవో ధాన్యాత్ కుడవార్ధం పలం పలం| చిత్రకాచ్ఛృంగవేరాచ్చ పిప్పల్యష్టమికా తథా||44|| తైః కల్కైర్వింశతిపలం ఘృతస్య సలిలాఢకే| సిద్ధం హృత్పాండుగుల్మార్శఃప్లీహవాతకఫార్తినుత్||45|| దీపనం శ్వాసకాసఘ్నం మూఢవాతే చ శస్యతే| దుఃఖప్రసవినీనాం చ వంధ్యానాం చైవ గర్భదం||46|| ఇతి దాడిమాద్యం ఘృతం| కటుకా రోహిణీ ముస్తం హరిద్రే వత్సకాత్ పలం| పటోలం చందనం మూర్వా త్రాయమాణా దురాలభా||47|| కృష్ణా పర్పటకో నింబో భూనింబో దేవదారు చ| తైః కార్షికైర్ఘృతప్రస్థః సిద్ధః క్షీరచతుర్గుణః||48|| రక్తపిత్తం జ్వరం దాహం శ్వయథుం స భగందరం| అర్శాంస్యసృగ్దరం చైవ హంతి విస్ఫోటకాంస్తథా||49|| ఇతి కటుకాద్యం ఘృతం|
View original
दाडिमात् कुडवो धान्यात् कुडवार्धं पलं पलम्| चित्रकाच्छृङ्गवेराच्च पिप्पल्यष्टमिका तथा||४४|| तैः कल्कैर्विंशतिपलं घृतस्य सलिलाढके| सिद्धं हृत्पाण्डुगुल्मार्शःप्लीहवातकफार्तिनुत्||४५|| दीपनं श्वासकासघ्नं मूढवाते च शस्यते| दुःखप्रसविनीनां च वन्ध्यानां चैव गर्भदम्||४६|| इति दाडिमाद्यं घृतम्| कटुका रोहिणी मुस्तं हरिद्रे वत्सकात् पलम्| पटोलं चन्दनं मूर्वा त्रायमाणा दुरालभा||४७|| कृष्णा पर्पटको निम्बो भूनिम्बो देवदारु च| तैः कार्षिकैर्घृतप्रस्थः सिद्धः क्षीरचतुर्गुणः||४८|| रक्तपित्तं ज्वरं दाहं श्वयथुं स भगन्दरम्| अर्शांस्यसृग्दरं चैव हन्ति विस्फोटकांस्तथा||४९|| इति कटुकाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (50) · Śloka 50
పథ్యాశతరసే పథ్యావృంతార్ధశతకల్కవాన్| ప్రస్థః సిద్ధో ఘృతాత్ పేయః స పాండ్వామయగుల్మనుత్||50|| ఇతి పథ్యాఘృతం|
View original
पथ्याशतरसे पथ्यावृन्तार्धशतकल्कवान्| प्रस्थः सिद्धो घृतात् पेयः स पाण्ड्वामयगुल्मनुत्||५०|| इति पथ्याघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (51) · Śloka 51
దంత్యాశ్చతుష్పలరసే పిష్టైర్దంతీశలాటుభిః| తద్వత్ప్రస్థో ఘృతాత్సిద్ధః ప్లీహపాండ్వర్తిశోఫజిత్||51|| ఇతి దంతీఘృతం|
View original
दन्त्याश्चतुष्पलरसे पिष्टैर्दन्तीशलाटुभिः| तद्वत्प्रस्थो घृतात्सिद्धः प्लीहपाण्ड्वर्तिशोफजित्||५१|| इति दन्तीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (52) · Śloka 52
పురాణసర్పిషః ప్రస్థో ద్రాక్షార్ధప్రస్థసాధితః| కామలాగుల్మపాండ్వర్తిజ్వరమేహోదరాపహః||52|| ఇతి ద్రాక్షాఘృతం|
View original
पुराणसर्पिषः प्रस्थो द्राक्षार्धप्रस्थसाधितः| कामलागुल्मपाण्ड्वर्तिज्वरमेहोदरापहः||५२|| इति द्राक्षाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (53) · Śloka 53
హరిద్రాత్రిఫలానింబబలామధుకసాధితం| సక్షీరం మాహిషం సర్పిః కామలాహరముత్తమం||53|| ఇతి హరిద్రాదిఘృతం|
View original
हरिद्रात्रिफलानिम्बबलामधुकसाधितम्| सक्षीरं माहिषं सर्पिः कामलाहरमुत्तमम्||५३|| इति हरिद्रादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (54) · Śloka 55
గోమూత్రే ద్విగుణే దార్వ్యాః కల్కాక్షద్వయసాధితః| దార్వ్యాః పంచపలక్వాథే కల్కే కాలీయకే పరః||54|| మాహిషాత్ సర్పిషః ప్రస్థః పూర్వః పూర్వే పరే పరః|55|
View original
गोमूत्रे द्विगुणे दार्व्याः कल्काक्षद्वयसाधितः| दार्व्याः पञ्चपलक्वाथे कल्के कालीयके परः||५४|| माहिषात् सर्पिषः प्रस्थः पूर्वः पूर्वे परे परः|५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (55-69) · Śloka 69
స్నేహైరేభిరుపక్రమ్య స్నిగ్ధం మత్వా విరేచయేత్||55|| పయసా మూత్రయుక్తేన బహుశః కేవలేన వా| దంతీఫలరసే కోష్ణే కాశ్మర్యాంజలినా శృతం||56|| ద్రాక్షాంజలిం మృదిత్వా వా దద్యాత్ పాండ్వామయాపహం| ద్విశర్కరం త్రివృచ్చూర్ణం పలార్ధం పైత్తికః పిబేత్||57|| కఫపాండుస్తు గోమూత్రక్లిన్నయుక్తాం హరీతకీం| ఆరగ్వధం రసేనేక్షోర్విదార్యామలకస్య చ||58|| సత్ర్యూషణం బిల్వపత్రం పిబేన్నా కామలాపహం| దంత్యర్ధపలకల్కం వా ద్విగుడం శీతవారిణా||59|| కామలీ త్రివృతాం వాఽపి త్రిఫలాయా రసైః పిబేత్| విశాలాత్రిఫలాముస్తకుష్ఠదారుకలింగకాన్||60|| కార్షికానర్ధకర్షాంశాం కుర్యాదతివిషాం తథా| కర్షౌ మధురసాయా ద్వౌ సర్వమేతత్ సుఖాంబునా||61|| మృదితం తం రసం పూతం పీత్వా లిహ్యాచ్చ మధ్వను| కాసం శ్వాసం జ్వరం దాహం పాండురోగమరోచకం||62|| గుల్మానాహామవాతాంశ్చ రక్తపిత్తం చ నాశయేత్| త్రిఫలాయా గుడూచ్యా వా దార్వ్యా నింబస్య వా రసం||63|| శీతం మధుయుతం ప్రాతః కామలార్తః పిబేన్నరః| క్షీరమూత్రం పిబేత్ పక్షం గవ్యం మాహిషమేవ వా||64|| పాండుర్గోమూత్రయుక్తం వా సప్తాహం త్రిఫలారసం| తరుజాన్ జ్వలితాన్మూత్రే నిర్వాప్యామృద్య చాంకురాన్||65|| మాతులుంగస్య తత్ పూతం పాండుశోథహరం పిబేత్| స్వర్ణక్షీరీ త్రివృచ్ఛ్యామే భద్రదారు సనాగరం||66|| గోమూత్రాంజలినా పిష్టం మూత్రే వా క్వథితం పిబేత్| క్షీరమేభిః శృతం వాఽపి పిబేద్దోషానులోమనం||67|| హరీతకీం ప్రయోగేణ గోమూత్రేణాథవా పిబేత్| జీర్ణే క్షీరేణ భుంజీత రసేన మధురేణ వా||68|| సప్తరాత్రం గవాం మూత్రే భావితం వాఽప్యయోరజః| పాండురోగప్రశాంత్యర్థం పయసా పాయయేద్భిషక్||69||
View original
स्नेहैरेभिरुपक्रम्य स्निग्धं मत्वा विरेचयेत्||५५|| पयसा मूत्रयुक्तेन बहुशः केवलेन वा| दन्तीफलरसे कोष्णे काश्मर्याञ्जलिना शृतम्||५६|| द्राक्षाञ्जलिं मृदित्वा वा दद्यात् पाण्ड्वामयापहम्| द्विशर्करं त्रिवृच्चूर्णं पलार्धं पैत्तिकः पिबेत्||५७|| कफपाण्डुस्तु गोमूत्रक्लिन्नयुक्तां हरीतकीम्| आरग्वधं रसेनेक्षोर्विदार्यामलकस्य च||५८|| सत्र्यूषणं बिल्वपत्रं पिबेन्ना कामलापहम्| दन्त्यर्धपलकल्कं वा द्विगुडं शीतवारिणा||५९|| कामली त्रिवृतां वाऽपि त्रिफलाया रसैः पिबेत्| विशालात्रिफलामुस्तकुष्ठदारुकलिङ्गकान्||६०|| कार्षिकानर्धकर्षांशां कुर्यादतिविषां तथा| कर्षौ मधुरसाया द्वौ सर्वमेतत् सुखाम्बुना||६१|| मृदितं तं रसं पूतं पीत्वा लिह्याच्च मध्वनु| कासं श्वासं ज्वरं दाहं पाण्डुरोगमरोचकम्||६२|| गुल्मानाहामवातांश्च रक्तपित्तं च नाशयेत्| त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसम्||६३|| शीतं मधुयुतं प्रातः कामलार्तः पिबेन्नरः| क्षीरमूत्रं पिबेत् पक्षं गव्यं माहिषमेव वा||६४|| पाण्डुर्गोमूत्रयुक्तं वा सप्ताहं त्रिफलारसम्| तरुजान् ज्वलितान्मूत्रे निर्वाप्यामृद्य चाङ्कुरान्||६५|| मातुलुङ्गस्य तत् पूतं पाण्डुशोथहरं पिबेत्| स्वर्णक्षीरी त्रिवृच्छ्यामे भद्रदारु सनागरम्||६६|| गोमूत्राञ्जलिना पिष्टं मूत्रे वा क्वथितं पिबेत्| क्षीरमेभिः शृतं वाऽपि पिबेद्दोषानुलोमनम्||६७|| हरीतकीं प्रयोगेण गोमूत्रेणाथवा पिबेत्| जीर्णे क्षीरेण भुञ्जीत रसेन मधुरेण वा||६८|| सप्तरात्रं गवां मूत्रे भावितं वाऽप्ययोरजः| पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थं पयसा पाययेद्भिषक्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (70-71) · Śloka 71
త్ర్యూషణత్రిఫలాముస్తవిడంగచిత్రకాః సమాః| నవాయోరజసో భాగాస్తచ్చూర్ణం క్షౌద్రసర్పిషా||70|| భక్షయేత్ పాండుహృద్రోగకుష్ఠార్శఃకామలాపహం| నవాయసమిదం చూర్ణం కృష్ణాత్రేయేణ భాషితం||71|| ఇతి నవాయసచూర్ణం|
View original
त्र्यूषणत्रिफलामुस्तविडङ्गचित्रकाः समाः| नवायोरजसो भागास्तच्चूर्णं क्षौद्रसर्पिषा||७०|| भक्षयेत् पाण्डुहृद्रोगकुष्ठार्शःकामलापहम्| नवायसमिदं चूर्णं कृष्णात्रेयेण भाषितम्||७१|| इति नवायसचूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (72-79) · Śloka 80
గుడనాగరమండూరతిలాంశాన్మానతః సమాన్| పిప్పలీద్విగుణాం కుర్యాద్గుటికాం పాండురోగిణే||72|| త్ర్యూషణం త్రిఫలా ముస్తం విడంగం చవ్యచిత్రకౌ| దార్వీత్వఙ్మాక్షికో ధాతుర్గ్రంథికం దేవదారు చ||73|| ఏతాన్ ద్విపలికాంభాగాంశ్చూర్ణం కుర్యాత్ పృథక్ పృథక్| మండూరం ద్విగుణం చూర్ణాచ్ఛుద్ధమంజనసన్నిభం||74|| గోమూత్రేఽష్టగుణే పక్త్వా తస్మింస్తత్ ప్రక్షిపేత్తతః| ఉదుంబరసమాంకృత్వా వటకాంస్తాన్ యథాగ్ని నా||75|| ఉపయుంజీత తక్రేణ సాత్మ్యం జీర్ణే చ భోజనం| మండూరవటకా హ్యేతే ప్రాణదాః పాండురోగిణాం||76|| కుష్ఠాన్యజీర్ణకం శోథమూరుస్తంభం కఫామయాన్| అర్శాంసి కామలాం మేహం ప్లీహానం శమయంతి చ||77|| ఇతి మండూరవటకాః| తాప్యాద్రిజతురూప్యాయోమలాః పంచపలాః పృథక్| చిత్రకత్రిఫలావ్యోషవిడంగైః పలికైః సహ||78|| శర్కరాష్టపలోన్మిశ్రాశ్చూర్ణితా మధునాఽఽప్లుతాః| అభ్యస్యాస్త్వక్షమాత్రా హి జీర్ణే హితమితాశినా||79|| కులత్థకాకమాచ్యాదికపోతపరిహారిణా|80|
View original
गुडनागरमण्डूरतिलांशान्मानतः समान्| पिप्पलीद्विगुणां कुर्याद्गुटिकां पाण्डुरोगिणे||७२|| त्र्यूषणं त्रिफला मुस्तं विडङ्गं चव्यचित्रकौ| दार्वीत्वङ्माक्षिको धातुर्ग्रन्थिकं देवदारु च||७३|| एतान् द्विपलिकान्भागांश्चूर्णं कुर्यात् पृथक् पृथक्| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाच्छुद्धमञ्जनसन्निभम्||७४|| गोमूत्रेऽष्टगुणे पक्त्वा तस्मिंस्तत् प्रक्षिपेत्ततः| उदुम्बरसमान्कृत्वा वटकांस्तान् यथाग्नि ना||७५|| उपयुञ्जीत तक्रेण सात्म्यं जीर्णे च भोजनम्| मण्डूरवटका ह्येते प्राणदाः पाण्डुरोगिणाम्||७६|| कुष्ठान्यजीर्णकं शोथमूरुस्तम्भं कफामयान्| अर्शांसि कामलां मेहं प्लीहानं शमयन्ति च||७७|| इति मण्डूरवटकाः| ताप्याद्रिजतुरूप्यायोमलाः पञ्चपलाः पृथक्| चित्रकत्रिफलाव्योषविडङ्गैः पलिकैः सह||७८|| शर्कराष्टपलोन्मिश्राश्चूर्णिता मधुनाऽऽप्लुताः| अभ्यस्यास्त्वक्षमात्रा हि जीर्णे हितमिताशिना||७९|| कुलत्थकाकमाच्यादिकपोतपरिहारिणा|८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (80-86) · Śloka 86
త్రిఫలాయాస్త్రయో భాగాస్త్రయస్త్రికటుకస్య చ||80|| భాగశ్చిత్రకమూలస్య విడంగానాం తథైవ చ| పంచాశ్మజతునో భాగాస్తథా రూప్యమలస్య చ||81|| మాక్షికస్య చ శుద్ధస్య లౌహస్య రజసస్తథా| అష్టౌ భాగాః సితాయాశ్చ తత్సర్వం సూక్ష్మచూర్ణితం||82|| మాక్షికేణాప్లుతం స్థాప్యమాయసే భాజనే శుభే| ఉదుంబరసమాం మాత్రాం తతః ఖాదేద్యథాగ్ని నా||83|| దినే దినే ప్రయుంజీత జీర్ణే భోజ్యం యథేప్సితం| వర్జయిత్వా కులత్థాని కాకమాచీం కపోతకం||84|| యోగరాజ ఇతి ఖ్యాతో యోగోఽయమమృతోపమః| రసాయనమిదం శ్రేష్ఠం సర్వరోగహరం శివం||85|| పాండురోగం విషం కాసం యక్ష్మాణం విషమజ్వరం| కుష్ఠాన్యజీర్ణకం మేహం శోషం శ్వాసమరోచకం||86|| విశేషాద్ధంత్యపస్మారం కామలాం గుదజాని చ| ఇతి యోగరాజః|
View original
त्रिफलायास्त्रयो भागास्त्रयस्त्रिकटुकस्य च||८०|| भागश्चित्रकमूलस्य विडङ्गानां तथैव च| पञ्चाश्मजतुनो भागास्तथा रूप्यमलस्य च||८१|| माक्षिकस्य च शुद्धस्य लौहस्य रजसस्तथा| अष्टौ भागाः सितायाश्च तत्सर्वं सूक्ष्मचूर्णितम्||८२|| माक्षिकेणाप्लुतं स्थाप्यमायसे भाजने शुभे| उदुम्बरसमां मात्रां ततः खादेद्यथाग्नि ना||८३|| दिने दिने प्रयुञ्जीत जीर्णे भोज्यं यथेप्सितम्| वर्जयित्वा कुलत्थानि काकमाचीं कपोतकम्||८४|| योगराज इति ख्यातो योगोऽयममृतोपमः| रसायनमिदं श्रेष्ठं सर्वरोगहरं शिवम्||८५|| पाण्डुरोगं विषं कासं यक्ष्माणं विषमज्वरम्| कुष्ठान्यजीर्णकं मेहं शोषं श्वासमरोचकम्||८६|| विशेषाद्धन्त्यपस्मारं कामलां गुदजानि च| इति योगराजः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (87-99) · Śloka 99
కౌటజత్రిఫలానింబపటోలఘననాగరైః||87|| భావితాని దశాహాని రసైర్ద్విత్రిగుణాని వా| శిలాజతుపలాన్యష్టౌ తావతీ సితశర్కరా||88|| త్వక్క్షీరీ పిప్పలీ ధాత్రీ కర్కటాఖ్యా పలోన్మితా| నిదిగ్ధ్యాః ఫలమూలాభ్యాం పలం యుక్త్యా త్రిగంధకం| చూర్ణితం మధునః కుర్యాత్ త్రిపలేనాక్షికాన్ గుడాన్| దాడిమాంబుపయఃపక్షిరసతోయసురాసవాన్||90|| తాన్ భక్షయిత్వాఽనుపిబేన్నిరన్నో భుక్త ఏవ వా| పాండుకుష్ఠజ్వరప్లీహతమకార్శోభగందరాన్||91|| పూతిహృచ్ఛుక్రమూత్రాగ్నిదోషశోషగరోదరాన్ | కాసాసృగ్దరపిత్తాసృక్శోథగుల్మగలామయాన్||92|| తే చ సర్వవ్రణాన్ హన్యుః సర్వరోగహరాః శివాః| ఇతి శిలాజతువటకాః| పునర్నవా త్రివృద్వ్యోషవిడంగం దారు చిత్రకం||93|| కుష్ఠం హరిద్రే త్రిఫలా దంతీ చవ్యం కలింగకాః| పిప్పలీ పిప్పలీమూలం ముస్తం చేతి పలోన్మితం||94|| మండూరం ద్విగుణం చూర్ణాద్గోమూత్రే ద్వ్యాఢకే పచేత్| కోలవద్గుటికాః కృత్వా తక్రేణాలోడ్య నా పిబేత్||95|| తాః పాండురోగాన్ ప్లీహానమర్శాంసి విషమజ్వరం| శ్వయథుం గ్రహణీదోషం హన్యుః కుష్ఠం క్రిమీంస్తథా||96|| ఇతి పునర్నవామండూరం| దార్వీత్వక్ త్రిఫలా వ్యోషం విడంగమయసో రజః| మధుసర్పిర్యుతం లిహ్యాత్ కామలాపాండురోగవాన్||97|| తుల్యా అయోరజఃపథ్యాహరిద్రాః క్షౌద్రసర్పిషా| చూర్ణితాః కామలీ లిహ్యాద్గుడక్షౌద్రేణ వాఽభయాః||98|| త్రిఫలా ద్వే హరిద్రే చ కటురోహిణ్యయోరజః| చూర్ణితం క్షౌద్రసర్పిర్భ్యాం స లేహః కామలాపహః||99||
View original
कौटजत्रिफलानिम्बपटोलघननागरैः||८७|| भावितानि दशाहानि रसैर्द्वित्रिगुणानि वा| शिलाजतुपलान्यष्टौ तावती सितशर्करा||८८|| त्वक्क्षीरी पिप्पली धात्री कर्कटाख्या पलोन्मिता| निदिग्ध्याः फलमूलाभ्यां पलं युक्त्या त्रिगन्धकम्| चूर्णितं मधुनः कुर्यात् त्रिपलेनाक्षिकान् गुडान्| दाडिमाम्बुपयःपक्षिरसतोयसुरासवान्||९०|| तान् भक्षयित्वाऽनुपिबेन्निरन्नो भुक्त एव वा| पाण्डुकुष्ठज्वरप्लीहतमकार्शोभगन्दरान्||९१|| पूतिहृच्छुक्रमूत्राग्निदोषशोषगरोदरान् | कासासृग्दरपित्तासृक्शोथगुल्मगलामयान्||९२|| ते च सर्वव्रणान् हन्युः सर्वरोगहराः शिवाः| इति शिलाजतुवटकाः| पुनर्नवा त्रिवृद्व्योषविडङ्गं दारु चित्रकम्||९३|| कुष्ठं हरिद्रे त्रिफला दन्ती चव्यं कलिङ्गकाः| पिप्पली पिप्पलीमूलं मुस्तं चेति पलोन्मितम्||९४|| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाद्गोमूत्रे द्व्याढके पचेत्| कोलवद्गुटिकाः कृत्वा तक्रेणालोड्य ना पिबेत्||९५|| ताः पाण्डुरोगान् प्लीहानमर्शांसि विषमज्वरम्| श्वयथुं ग्रहणीदोषं हन्युः कुष्ठं क्रिमींस्तथा||९६|| इति पुनर्नवामण्डूरम्| दार्वीत्वक् त्रिफला व्योषं विडङ्गमयसो रजः| मधुसर्पिर्युतं लिह्यात् कामलापाण्डुरोगवान्||९७|| तुल्या अयोरजःपथ्याहरिद्राः क्षौद्रसर्पिषा| चूर्णिताः कामली लिह्याद्गुडक्षौद्रेण वाऽभयाः||९८|| त्रिफला द्वे हरिद्रे च कटुरोहिण्ययोरजः| चूर्णितं क्षौद्रसर्पिर्भ्यां स लेहः कामलापहः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (100-101) · Śloka 101
ద్విపలాంశాం తుగాక్షీరీం నాగరం మధుయష్టికాం| ప్రాస్థికీం పిప్పలీం ద్రాక్షాం శర్కరార్ధతులాం శుభాం||100|| ధాత్రీఫలరసద్రోణే చూర్ణితం లేహవత్ పచేత్| శీతం మధుప్రస్థయుతం లిహ్యాత్ పాణితలం తతః||101|| హంత్యేష కామలాం పిత్తం పాండుం కాసం హలీమకం| ఇతి ధాత్ర్యవలేహః|
View original
द्विपलांशां तुगाक्षीरीं नागरं मधुयष्टिकाम्| प्रास्थिकीं पिप्पलीं द्राक्षां शर्करार्धतुलां शुभाम्||१००|| धात्रीफलरसद्रोणे चूर्णितं लेहवत् पचेत्| शीतं मधुप्रस्थयुतं लिह्यात् पाणितलं ततः||१०१|| हन्त्येष कामलां पित्तं पाण्डुं कासं हलीमकम्| इति धात्र्यवलेहः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (102-104) · Śloka 104
త్ర్యూషణం త్రిఫలా చవ్యం చిత్రకో దేవదారు చ||102|| విడంగాన్యథ ముస్తం చ వత్సకం చేతి చూర్ణయేత్| మండూరతుల్యం తచ్చూర్ణం గోమూత్రేఽష్టగుణే పచేత్||103|| శనైః సిద్ధాస్తథా శీతాః కార్యాః కర్షసమా గుడాః| యథాగ్ని భక్షణీయాస్తే ప్లీహపాండ్వామయాపహాః||104|| గ్రహణ్యర్శోనుదశ్చైవ తక్రవాట్యాశినః స్మృతాః| ఇతి మండూరవటకాః|
View original
त्र्यूषणं त्रिफला चव्यं चित्रको देवदारु च||१०२|| विडङ्गान्यथ मुस्तं च वत्सकं चेति चूर्णयेत्| मण्डूरतुल्यं तच्चूर्णं गोमूत्रेऽष्टगुणे पचेत्||१०३|| शनैः सिद्धास्तथा शीताः कार्याः कर्षसमा गुडाः| यथाग्नि भक्षणीयास्ते प्लीहपाण्ड्वामयापहाः||१०४|| ग्रहण्यर्शोनुदश्चैव तक्रवाट्याशिनः स्मृताः| इति मण्डूरवटकाः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (105-110) · Śloka 110
మంజిష్ఠా రజనీ ద్రాక్షా బలామూలాన్యయోరజః||105|| లోధ్రం చైతేషు గౌడః స్యాదరిష్టః పాండురోగిణాం| ఇతి గౌడోఽరిష్టః| బీజకాత్షోడశపలం త్రిఫలాయాశ్చ వింశతిః||106|| ద్రాక్షాయాః పంచ లాక్షాయాః సప్త ద్రోణే జలస్య తత్| సాధ్యం పాదావశేషే తు పూతశేషే సమావపేత్||107|| శర్కరాయాస్తులాం ప్రస్థం మాక్షికస్య చ కార్షికం| వ్యోషం వ్యాఘ్రనఖోశీరం క్రముకం సైలవాలుకం||108|| మధుకం కుష్ఠమిత్యేతచ్చూర్ణితం ఘృతభాజనే| యవేషు దశరాత్రం తద్గ్రీష్మే ద్విః శిశిరే స్థితం||109|| పిబేత్తద్గ్రహణీపాండురోగార్శఃశోథగుల్మనుత్| మూత్రకృచ్ఛ్రాశ్మరీమేహకామలాసన్నిపాతజిత్||110|| బీజకారిష్ట ఇత్యేష ఆత్రేయేణ ప్రకీర్తితః| ఇతి బీజకారిష్టః|
View original
मञ्जिष्ठा रजनी द्राक्षा बलामूलान्ययोरजः||१०५|| लोध्रं चैतेषु गौडः स्यादरिष्टः पाण्डुरोगिणाम्| इति गौडोऽरिष्टः| बीजकात्षोडशपलं त्रिफलायाश्च विंशतिः||१०६|| द्राक्षायाः पञ्च लाक्षायाः सप्त द्रोणे जलस्य तत्| साध्यं पादावशेषे तु पूतशेषे समावपेत्||१०७|| शर्करायास्तुलां प्रस्थं माक्षिकस्य च कार्षिकम्| व्योषं व्याघ्रनखोशीरं क्रमुकं सैलवालुकम्||१०८|| मधुकं कुष्ठमित्येतच्चूर्णितं घृतभाजने| यवेषु दशरात्रं तद्ग्रीष्मे द्विः शिशिरे स्थितम्||१०९|| पिबेत्तद्ग्रहणीपाण्डुरोगार्शःशोथगुल्मनुत्| मूत्रकृच्छ्राश्मरीमेहकामलासन्निपातजित्||११०|| बीजकारिष्ट इत्येष आत्रेयेण प्रकीर्तितः| इति बीजकारिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (111-113) · Śloka 113
ధాత్రీఫలసహస్రే ద్వే పీడయిత్వా రసం తు తం||111|| క్షౌద్రాష్టాంశేన సంయుక్తం కృష్ణార్ధకుడవేన చ| శర్కరార్ధతులోన్మిశ్రం పక్షం స్నిగ్ధఘటే స్థితం||112|| ప్రపిబేన్మాత్రయా ప్రాతర్జీర్ణే హితమితాశనః| కామలాపాండుహృద్రోగవాతాసృగ్విషమజ్వరాన్||113|| కాసహిక్కారుచిశ్వాసాంశ్చైషోఽరిష్టః ప్రణాశయేత్| ఇతి ధాత్ర్యరిష్టః|
View original
धात्रीफलसहस्रे द्वे पीडयित्वा रसं तु तम्||१११|| क्षौद्राष्टांशेन संयुक्तं कृष्णार्धकुडवेन च| शर्करार्धतुलोन्मिश्रं पक्षं स्निग्धघटे स्थितम्||११२|| प्रपिबेन्मात्रया प्रातर्जीर्णे हितमिताशनः| कामलापाण्डुहृद्रोगवातासृग्विषमज्वरान्||११३|| कासहिक्कारुचिश्वासांश्चैषोऽरिष्टः प्रणाशयेत्| इति धात्र्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (114) · Śloka 115
స్థిరాదిభిః శృతం తోయం పానాహారే ప్రశస్యతే||114|| పాండూనాం, కామలార్తానాం మృద్వీకామలకీరసః|115|
View original
स्थिरादिभिः शृतं तोयं पानाहारे प्रशस्यते||११४|| पाण्डूनां, कामलार्तानां मृद्वीकामलकीरसः|११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (115-116) · Śloka 117
పాండురోగప్రశాంత్యర్థమితి ప్రోక్తం మహర్షిణా||115|| వికల్ప్యమేతద్భిషజా పృథగ్దోషబలం ప్రతి| వాతికే స్నేహభూయిష్ఠం, పైత్తికే తిక్తశీతలం||116|| శ్లైష్మికే కటుతిక్తోష్ణం , విమిశ్రం సాన్నిపాతికే|117|
View original
पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थमिति प्रोक्तं महर्षिणा||११५|| विकल्प्यमेतद्भिषजा पृथग्दोषबलं प्रति| वातिके स्नेहभूयिष्ठं, पैत्तिके तिक्तशीतलम्||११६|| श्लैष्मिके कटुतिक्तोष्णं , विमिश्रं सान्निपातिके|११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (117-122) · Śloka 123
నిపాతయేచ్ఛరీరాత్తు మృత్తికాం భక్షితాం భిషక్||117|| యుక్తిజ్ఞః శోధనైస్తీక్ష్ణైః ప్రసమీక్ష్య బలాబలం| శుద్ధకాయస్య సర్పీంషి బలాధానాని యోజయేత్||118|| వ్యోషం బిల్వం హరిద్రే ద్వే త్రిఫలా ద్వే పునర్నవే| ముస్తాన్యయోరజః పాఠా విడంగం దేవదారు చ||119|| వృశ్చికాలీ చ భార్గీ చ సక్షీరైస్తైః సమైర్ఘృతం| సాధయిత్వా పిబేద్యుక్త్యా నరో మృద్దోషపీడితః||120|| తద్వత్ కేశరయష్ట్యాహ్వపిప్పలీక్షారశాద్వలైః| మృద్భక్షణాదాతురస్య లౌల్యాదవినివర్తినః||121|| ద్వేష్యార్థం భావితాం కామం దద్యాత్తద్దోషనాశనైః| వింగైలాతివిషయా నింబపత్రేణ పాఠయా||122|| వార్తాకైః కటురోహిణ్యా కౌటజైర్మూర్వయాఽపి వా|123|
View original
निपातयेच्छरीरात्तु मृत्तिकां भक्षितां भिषक्||११७|| युक्तिज्ञः शोधनैस्तीक्ष्णैः प्रसमीक्ष्य बलाबलम्| शुद्धकायस्य सर्पींषि बलाधानानि योजयेत्||११८|| व्योषं बिल्वं हरिद्रे द्वे त्रिफला द्वे पुनर्नवे| मुस्तान्ययोरजः पाठा विडङ्गं देवदारु च||११९|| वृश्चिकाली च भार्गी च सक्षीरैस्तैः समैर्घृतम्| साधयित्वा पिबेद्युक्त्या नरो मृद्दोषपीडितः||१२०|| तद्वत् केशरयष्ट्याह्वपिप्पलीक्षारशाद्वलैः| मृद्भक्षणादातुरस्य लौल्यादविनिवर्तिनः||१२१|| द्वेष्यार्थं भावितां कामं दद्यात्तद्दोषनाशनैः| विङ्गैलातिविषया निम्बपत्रेण पाठया||१२२|| वार्ताकैः कटुरोहिण्या कौटजैर्मूर्वयाऽपि वा|१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (123) · Śloka 124
యథాదోషం ప్రకుర్వీత భైషజ్యం పాండురోగిణాం||123|| క్రియావిశేష ఏషోఽస్య మతో హేతువిశేషతః|124|
View original
यथादोषं प्रकुर्वीत भैषज्यं पाण्डुरोगिणाम्||१२३|| क्रियाविशेष एषोऽस्य मतो हेतुविशेषतः|१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (124-127) · Śloka 128
తిలపిష్టనిభం యస్తు వర్చః సృజతి కామలీ||124|| శ్లేష్మణా రుద్ధమార్గం తత్ పిత్తం కఫహరైర్జయేత్| రూక్షశీతగురుస్వాదువ్యాయామైర్వేగనిగ్రహైః||125|| కఫసమ్మూర్చ్ఛితో వాయుః స్థానాత్ పిత్తం క్షిపేద్బలీ| హారిద్రనేత్రమూత్రత్వక్ శ్వేతవర్చాస్తదా నరః||126|| భవేత్ సాటోపవిష్టంభో గురుణా హృదయేన చ| దౌర్బల్యాల్పాగ్నిపార్శ్వార్తిహిక్కాశ్వాసారుచిజ్వరైః||127|| క్రమేణాల్పేఽనుసజ్యేత పిత్తే శాఖాసమాశ్రితే|128|
View original
तिलपिष्टनिभं यस्तु वर्चः सृजति कामली||१२४|| श्लेष्मणा रुद्धमार्गं तत् पित्तं कफहरैर्जयेत्| रूक्षशीतगुरुस्वादुव्यायामैर्वेगनिग्रहैः||१२५|| कफसम्मूर्च्छितो वायुः स्थानात् पित्तं क्षिपेद्बली| हारिद्रनेत्रमूत्रत्वक् श्वेतवर्चास्तदा नरः||१२६|| भवेत् साटोपविष्टम्भो गुरुणा हृदयेन च| दौर्बल्याल्पाग्निपार्श्वार्तिहिक्काश्वासारुचिज्वरैः||१२७|| क्रमेणाल्पेऽनुसज्येत पित्ते शाखासमाश्रिते|१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (128-129) · Śloka 130
బర్హితిత్తిరిదక్షాణాం రూక్షామ్లైః కటుకై రసైః||128|| శుష్కమూలకకౌలత్థైర్యూషైశ్చాన్నాని భోజయేత్| మాతులుంగరసం క్షౌద్రపిప్పలీమరిచాన్వితం||129|| సనాగరం పిబేత్ పిత్తం తథాఽస్యైతి స్వమాశయం|130|
View original
बर्हितित्तिरिदक्षाणां रूक्षाम्लैः कटुकै रसैः||१२८|| शुष्कमूलककौलत्थैर्यूषैश्चान्नानि भोजयेत्| मातुलुङ्गरसं क्षौद्रपिप्पलीमरिचान्वितम्||१२९|| सनागरं पिबेत् पित्तं तथाऽस्यैति स्वमाशयम्|१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (130-131) · Śloka 132
కటుతీక్ష్ణోష్ణలవణైర్భృశామ్లైశ్చాప్యుపక్రమః||130|| ఆపిత్తరాగాచ్ఛకృతో వాయోశ్చాప్రశమాద్భవేత్| స్వస్థానమాగతే పిత్తే పురీషే పిత్తరంజితే||131|| నివృత్తోపద్రవస్య స్యాత్ పూర్వః కామలికో విధిః|132|
View original
कटुतीक्ष्णोष्णलवणैर्भृशाम्लैश्चाप्युपक्रमः||१३०|| आपित्तरागाच्छकृतो वायोश्चाप्रशमाद्भवेत्| स्वस्थानमागते पित्ते पुरीषे पित्तरञ्जिते||१३१|| निवृत्तोपद्रवस्य स्यात् पूर्वः कामलिको विधिः|१३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (132-133) · Śloka 134
యదా తు పాండోర్వర్ణః స్యాద్ధరితశ్యావపీతకః||132|| బలోత్సాహక్షయస్తంద్రా మంద్రాగ్నిత్వం మృదుజ్వరః| స్త్రీష్వహర్షోఽంగమర్దశ్చ శ్వాసస్తృష్ణాఽరుచిర్భ్రమః||133|| హలీమకం తదా తస్య విద్యాదనిలపిత్తతః|134|
View original
यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितश्यावपीतकः||१३२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्द्राग्नित्वं मृदुज्वरः| स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च श्वासस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः||१३३|| हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः|१३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (134-137) · Śloka 138
గుడూచీస్వరసక్షీరసాధితం మాహిషం ఘృతం||134|| స పిబేత్త్రివృతాం స్నిగ్ధో రసేనామలకస్య తు| విరిక్తో మధురప్రాయం భజేత్ పిత్తానిలాపహం||135|| ద్రాక్షాలేహం చ పూర్వోక్తం సర్పీంషి మధురాణి చ| యాపనాన్ క్షీరబస్తీంశ్చ శీలయేత్సానువాసనాన్||136|| మార్ద్వీకారిష్టయోగాంశ్చ పిబేద్యుక్త్యాఽగ్నివృద్ధయే| కాసికం చాభయాలేహం పిప్పలీం మధుకం బలాం||137|| పయసా చ ప్రయుంజీత యథాదోషం యథాబలం|138|
View original
गुडूचीस्वरसक्षीरसाधितं माहिषं घृतम्||१३४|| स पिबेत्त्रिवृतां स्निग्धो रसेनामलकस्य तु| विरिक्तो मधुरप्रायं भजेत् पित्तानिलापहम्||१३५|| द्राक्षालेहं च पूर्वोक्तं सर्पींषि मधुराणि च| यापनान् क्षीरबस्तींश्च शीलयेत्सानुवासनान्||१३६|| मार्द्वीकारिष्टयोगांश्च पिबेद्युक्त्याऽग्निवृद्धये| कासिकं चाभयालेहं पिप्पलीं मधुकं बलाम्||१३७|| पयसा च प्रयुञ्जीत यथादोषं यथाबलम्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (138-139) · Śloka 139
తత్ర శ్లోకౌ- పాండోః పంచవిధస్యోక్తం హేతులక్షణభేషజం||138|| కామలా ద్వివిధా తేషాం సాధ్యాసాధ్యత్వమేవ చ| తేషాం వికల్పో యశ్చాన్యో మహావ్యాధిర్హలీమకః| తస్య చోక్తం సమాసేన వ్యంజనం సచికిత్సితం||139||
View original
तत्र श्लोकौ- पाण्डोः पञ्चविधस्योक्तं हेतुलक्षणभेषजम्||१३८|| कामला द्विविधा तेषां साध्यासाध्यत्वमेव च| तेषां विकल्पो यश्चान्यो महाव्याधिर्हलीमकः| तस्य चोक्तं समासेन व्यञ्जनं सचिकित्सितम्||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే చికిత్సాస్థానే పాండురోగచికిత్సితం నామ షోడశోఽధ్యాయః||16||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने पाण्डुरोगचिकित्सितं नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon