Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതഃ പാണ്ഡുരോഗചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातः पाण्डुरोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
22. pāṇḍurōgacikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
പാണ്ഡുരോഗാഃ സ്മൃതാഃ പഞ്ച വാതപിത്തകഫൈസ്ത്രയഃ| ചതുര്ഥഃ സന്നിപാതേന പഞ്ചമോ ഭക്ഷണാന്മൃദഃ||൩||
View original
पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः| चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ദോഷാഃ പിത്തപ്രധാനാസ്തു യസ്യ കുപ്യന്തി ധാതുഷു| ശൈഥില്യം തസ്യ ധാതൂനാം ഗൌരവം ചോപജായതേ||൪|| തതോ വര്ണബലസ്നേഹാ യേ ചാന്യേऽപ്യോജസോ ഗുണാഃ| വ്രജന്തി ക്ഷയമത്യര്ഥം ദോഷദൂഷ്യപ്രദൂഷണാത്||൫|| സോऽല്പരക്തോऽല്പമേദസ്കോ നിഃസാരഃ ശിഥിലേന്ദ്രിയഃ| വൈവര്ണ്യം ഭജതേ, തസ്യ ഹേതും ശൃണു സലക്ഷണമ്||൬||
View original
दोषाः पित्तप्रधानास्तु यस्य कुप्यन्ति धातुषु| शैथिल्यं तस्य धातूनां गौरवं चोपजायते||४|| ततो वर्णबलस्नेहा ये चान्येऽप्योजसो गुणाः| व्रजन्ति क्षयमत्यर्थं दोषदूष्यप्रदूषणात्||५|| सोऽल्परक्तोऽल्पमेदस्को निःसारः शिथिलेन्द्रियः| वैवर्ण्यं भजते, तस्य हेतुं शृणु सलक्षणम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-11) · Śloka 12
ക്ഷാരാമ്ലലവണാത്യുഷ്ണവിരുദ്ധാസാത്മ്യഭോജനാത്| നിഷ്പാവമാഷപിണ്യാകതിലതൈലനിഷേവണാത്||൭|| വിദഗ്ധേऽന്നേ ദിവാസ്വപ്നാദ്വ്യായാമാന്മൈഥുനാത്തഥാ| പ്രതികര്മര്തുവൈഷമ്യാദ്വേഗാനാം ച വിധാരണാത്||൮|| കാമചിന്താഭയക്രോധശോകോപഹതചേതസഃ| സമുദീര്ണം യദാ പിത്തം ഹൃദയേ സമവസ്ഥിതമ്||൯|| വായുനാ ബലിനാ ക്ഷിപ്തം സമ്പ്രാപ്യ ധമനീര്ദശ| പ്രപന്നം കേവലം ദേഹം ത്വങ്മാംസാന്തരമാശ്രിതമ്||൧൦|| പ്രദൂഷ്യ കഫവാതാസൃക്ത്വങ്മാംസാനി കരോതി തത്| പാണ്ഡുഹാരിദ്രഹരിതാന് വര്ണാന് ബഹുവിധാംസ്ത്വചി||൧൧|| സ പാണ്ഡുരോഗ ഇത്യുക്തഃ ...|൧൨|
View original
क्षाराम्ललवणात्युष्णविरुद्धासात्म्यभोजनात्| निष्पावमाषपिण्याकतिलतैलनिषेवणात्||७|| विदग्धेऽन्ने दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| प्रतिकर्मर्तुवैषम्याद्वेगानां च विधारणात्||८|| कामचिन्ताभयक्रोधशोकोपहतचेतसः| समुदीर्णं यदा पित्तं हृदये समवस्थितम्||९|| वायुना बलिना क्षिप्तं सम्प्राप्य धमनीर्दश| प्रपन्नं केवलं देहं त्वङ्मांसान्तरमाश्रितम्||१०|| प्रदूष्य कफवातासृक्त्वङ्मांसानि करोति तत्| पाण्डुहारिद्रहरितान् वर्णान् बहुविधांस्त्वचि||११|| स पाण्डुरोग इत्युक्तः ...|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 12
... തസ്യ ലിങ്ഗം ഭവിഷ്യതഃ| ഹൃദയസ്പന്ദനം രൌക്ഷ്യം സ്വേദാഭാവഃ ശ്രമസ്തഥാ||൧൨||
View original
... तस्य लिङ्गं भविष्यतः| हृदयस्पन्दनं रौक्ष्यं स्वेदाभावः श्रमस्तथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13-16) · Śloka 16
സമ്ഭൂതേऽസ്മിന് ഭവേത് സര്വഃ കര്ണക്ഷ്വേഡീ ഹതാനലഃ| ദുര്ബലഃ സദനോऽന്നദ്വിട് ശ്രമഭ്രമനിപീഡിതഃ||൧൩|| ഗാത്രശൂലജ്വരശ്വാസഗൌരവാരുചിമാന്നരഃ| മൃദിതൈരിവ ഗാത്രൈശ്ച പീഡിതോന്മഥിതൈരിവ||൧൪|| ശൂനാക്ഷികൂടോ ഹരിതഃ ശീര്ണലോമാ ഹതപ്രഭഃ| കോപനഃ ശിശിരദ്വേഷീ നിദ്രാലുഃ ഷ്ഠീവനോऽല്പവാക്||൧൫|| പിണ്ഡികോദ്വേഷ്ടകട്യൂരുപാദരുക്സദനാനി ച| ഭവന്ത്യാരോഹണായാസൈര്വിശേഷശ്ചാസ്യ വക്ഷ്യതേ||൧൬||
View original
सम्भूतेऽस्मिन् भवेत् सर्वः कर्णक्ष्वेडी हतानलः| दुर्बलः सदनोऽन्नद्विट् श्रमभ्रमनिपीडितः||१३|| गात्रशूलज्वरश्वासगौरवारुचिमान्नरः| मृदितैरिव गात्रैश्च पीडितोन्मथितैरिव||१४|| शूनाक्षिकूटो हरितः शीर्णलोमा हतप्रभः| कोपनः शिशिरद्वेषी निद्रालुः ष्ठीवनोऽल्पवाक्||१५|| पिण्डिकोद्वेष्टकट्यूरुपादरुक्सदनानि च| भवन्त्यारोहणायासैर्विशेषश्चास्य वक्ष्यते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (17-18) · Śloka 18
ആഹാരൈരുപചാരൈശ്ച വാതലൈഃ കുപിതോऽനിലഃ| ജനയേത്കൃഷ്ണപാണ്ഡുത്വം തഥാ രൂക്ഷാരുണാങ്ഗതാമ്||൧൭|| അങ്ഗമര്ദം രുജം തോദം കമ്പം പാര്ശ്വശിരോരുജമ്| വര്ചഃശോഷാസ്യവൈരസ്യശോഫാനാഹബലക്ഷയാന്||൧൮||
View original
आहारैरुपचारैश्च वातलैः कुपितोऽनिलः| जनयेत्कृष्णपाण्डुत्वं तथा रूक्षारुणाङ्गताम्||१७|| अङ्गमर्दं रुजं तोदं कम्पं पार्श्वशिरोरुजम्| वर्चःशोषास्यवैरस्यशोफानाहबलक्षयान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (19-22) · Śloka 22
പിത്തലസ്യാചിതം പിത്തം യഥോക്തൈഃ സ്വൈഃ പ്രകോപണൈഃ| ദൂഷയിത്വാ തു രക്താദീന് പാണ്ഡുരോഗായ കല്പതേ||൧൯|| സ പീതോ ഹരിതാഭോ വാ ജ്വരദാഹസമന്വിതഃ| തൃഷ്ണാമൂര്ച്ഛാപിപാസാര്തഃ പീതമൂത്രശകൃന്നരഃ||൨൦|| സ്വേദനഃ ശീതകാമശ്ച ന ചാന്നമഭിനന്ദതി| കടുകാസ്യോ ന ചാസ്യോഷ്ണമുപശേതേऽമ്ലമേവ ച||൨൧|| ഉദ്ഗാരോऽമ്ലോ വിദാഹശ്ച വിദഗ്ധേऽന്നേऽസ്യ ജായതേ| ദൌര്ഗന്ധ്യം ഭിന്നവര്ചസ്ത്വം ദൌര്ബല്യം തമ ഏവ ച||൨൨||
View original
पित्तलस्याचितं पित्तं यथोक्तैः स्वैः प्रकोपणैः| दूषयित्वा तु रक्तादीन् पाण्डुरोगाय कल्पते||१९|| स पीतो हरिताभो वा ज्वरदाहसमन्वितः| तृष्णामूर्च्छापिपासार्तः पीतमूत्रशकृन्नरः||२०|| स्वेदनः शीतकामश्च न चान्नमभिनन्दति| कटुकास्यो न चास्योष्णमुपशेतेऽम्लमेव च||२१|| उद्गारोऽम्लो विदाहश्च विदग्धेऽन्नेऽस्य जायते| दौर्गन्ध्यं भिन्नवर्चस्त्वं दौर्बल्यं तम एव च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (23-25) · Śloka 25
വിവൃദ്ധഃ ശ്ലേഷ്മലൈഃ ശ്ലേഷ്മാ പാണ്ഡുരോഗം സ പൂര്വവത്| കരോതി ഗൌരവം തന്ദ്രാ ഛര്ദിം ശ്വേതാവഭാസതാമ്||൨൩|| പ്രസേകം ലോമഹര്ഷം ച സാദം മൂര്ച്ഛാം ഭ്രമം ക്ലമമ്| ശ്വാസം കാസം തഥാऽऽലസ്യമരുചിം വാക്സ്വരഗ്രഹമ്||൨൪|| ശുക്ലമൂത്രാക്ഷിവര്ചസ്ത്വം കടുരൂക്ഷോഷ്ണകാമതാമ്| ശ്വയഥും മധുരാസ്യത്വമിതി പാണ്ഡ്വാമയഃ കഫാത്||൨൫||
View original
विवृद्धः श्लेष्मलैः श्लेष्मा पाण्डुरोगं स पूर्ववत्| करोति गौरवं तन्द्रा छर्दिं श्वेतावभासताम्||२३|| प्रसेकं लोमहर्षं च सादं मूर्च्छां भ्रमं क्लमम्| श्वासं कासं तथाऽऽलस्यमरुचिं वाक्स्वरग्रहम्||२४|| शुक्लमूत्राक्षिवर्चस्त्वं कटुरूक्षोष्णकामताम्| श्वयथुं मधुरास्यत्वमिति पाण्ड्वामयः कफात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (26) · Śloka 26
സര്വാന്നസേവിനഃ സര്വേ ദുഷ്ടാ ദോഷാസ്ത്രിദോഷജമ്| ത്രിദോഷലിങ്ഗം കുര്വന്തി പാണ്ഡുരോഗം സുദുഃസഹമ്||൨൬||
View original
सर्वान्नसेविनः सर्वे दुष्टा दोषास्त्रिदोषजम्| त्रिदोषलिङ्गं कुर्वन्ति पाण्डुरोगं सुदुःसहम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (27-30) · Śloka 30
മൃത്തികാദനശീലസ്യ കുപ്യത്യന്യതമോ മലഃ| കഷായാ മാരുതം, പിത്തമൂഷരാ, മധുരാ കഫമ്||൨൭|| കോപയേന്മൃദ്രസാദീംശ്ച രൌക്ഷ്യാദ്ഭുക്തം വിരൂക്ഷയേത് | പൂരയത്യവിപക്വൈവ സ്രോതാംസി നിരുണദ്ധി ച||൨൮|| ഇന്ദ്രിയാണാം ബലം ഹത്വാ തേജോ വീര്യൌജസീ തഥാ| പാണ്ഡുരോഗം കരോത്യാശു ബലവര്ണാഗ്നിനാശനമ്||൨൯|| ശൂനഗണ്ഡാക്ഷികൂടഭ്രൂഃ ശൂനപാന്നാഭിമേഹനഃ| ക്രിമികോഷ്ഠോऽതിസാര്യേത മലം സാസൃക് കഫാന്വിതമ്||൩൦||
View original
मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः| कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम्||२७|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं विरूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्धि च||२८|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा| पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम्||२९|| शूनगण्डाक्षिकूटभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः| क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक् कफान्वितम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31-33) · Śloka 33
പാണ്ഡുരോഗശ്ചിരോത്പന്നഃ ഖരീഭൂതോ ന സിധ്യതി| കാലപ്രകര്ഷാച്ഛൂനോ നാ യശ്ച പീതാനി പശ്യതി||൩൧|| ബദ്ധാല്പവിട്കം സകഫം ഹരിതം യോऽതിസാര്യതേ| ദീനഃ ശ്വേതാതിദിഗ്ധാങ്ഗശ്ഛര്ദിമൂര്ച്ഛാതൃഷാര്ദിതഃ||൩൨|| സ നാസ്ത്യസൃക്ക്ഷയാദ്യശ്ച പാണ്ഡുഃ ശ്വേതത്വമാപ്നുയാത്| ഇതി പഞ്ചവിധസ്യോക്തം പാണ്ഡുരോഗസ്യ ലക്ഷണമ്||൩൩||
View original
पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति| कालप्रकर्षाच्छूनो ना यश्च पीतानि पश्यति||३१|| बद्धाल्पविट्कं सकफं हरितं योऽतिसार्यते| दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्च्छातृषार्दितः||३२|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात्| इति पञ्चविधस्योक्तं पाण्डुरोगस्य लक्षणम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (34-38) · Śloka 39
പാണ്ഡുരോഗീ തു യോऽത്യര്ഥം പിത്തലാനി നിഷേവതേ| തസ്യ പിത്തമസൃഗ്മാംസം ദഗ്ധ്വാ രോഗായ കല്പതേ||൩൪|| ഹാരിദ്രനേത്രഃ സ ഭൃശം ഹാരിദ്രത്വങ്നഖാനനഃ| രക്തപീതശകൃന്മൂത്രോ ഭേകവര്ണോ ഹതേന്ദ്രിയഃ||൩൫|| ദാഹാവിപാകദൌര്ബല്യസദനാരുചികര്ഷിതഃ| കാമലാ ബഹുപിത്തൈഷാ കോഷ്ഠശാഖാശ്രയാ മതാ||൩൬|| കാലാന്തരാത് ഖരീഭൂതാ കൃച്ഛ്രാ സ്യാത് കുമ്ഭകാമലാ| കൃഷ്ണപീതശകൃന്മൂത്രോ ഭൃശം ശൂനശ്ച മാനവഃ||൩൭|| സരക്താക്ഷിമുഖച്ഛര്ദിവിണ്മൂത്രോ യശ്ച താമ്യതി| ദാഹാരുചിതൃഷാനാഹതന്ദ്രാമോഹസമന്വിതഃ||൩൮|| നഷ്ടാഗ്നിസഞ്ജ്ഞഃ ക്ഷിപ്രം ഹി കാമലാവാന് വിപദ്യതേ|൩൯|
View original
पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते| तस्य पित्तमसृग्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते||३४|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः| रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः||३५|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः| कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता||३६|| कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला| कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः||३७|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति| दाहारुचितृषानाहतन्द्रामोहसमन्वितः||३८|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (39-43) · Śloka 43
സാധ്യാനാമിതരേഷാം തു പ്രവക്ഷ്യാമി ചികിത്സിതമ്||൩൯|| തത്ര പാണ്ഡ്വാമയീ സ്നിഗ്ധസ്തീക്ഷ്ണൈരൂര്ധ്വാനുലോമികൈഃ| സംശോധ്യോ മൃദുഭിസ്തിക്തൈഃ കാമലീ തു വിരേചനൈഃ||൪൦|| താഭ്യാം സംശുദ്ധകോഷ്ഠാഭ്യാം പഥ്യാന്യന്നാനി ദാപയേത്| ശാലീന് സയവഗോധൂമാന് പുരാണാന് യൂഷസംഹിതാന്||൪൧|| മുദ്ഗാഢകീമസൂരൈശ്ച ജാങ്ഗലൈശ്ച രസൈര്ഹിതൈഃ| യഥാദോഷം വിശിഷ്ടം ച തയോര്ഭൈഷജ്യമാചരേത്||൪൨|| പഞ്ചഗവ്യം മഹാതിക്തം കല്യാണകമഥാപി വാ| സ്നേഹനാര്ഥം ഘൃതം ദദ്യാത് കാമലാപാണ്ഡുരോഗിണേ||൪൩||
View original
साध्यानामितरेषां तु प्रवक्ष्यामि चिकित्सितम्||३९|| तत्र पाण्ड्वामयी स्निग्धस्तीक्ष्णैरूर्ध्वानुलोमिकैः| संशोध्यो मृदुभिस्तिक्तैः कामली तु विरेचनैः||४०|| ताभ्यां संशुद्धकोष्ठाभ्यां पथ्यान्यन्नानि दापयेत्| शालीन् सयवगोधूमान् पुराणान् यूषसंहितान्||४१|| मुद्गाढकीमसूरैश्च जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः| यथादोषं विशिष्टं च तयोर्भैषज्यमाचरेत्||४२|| पञ्चगव्यं महातिक्तं कल्याणकमथापि वा| स्नेहनार्थं घृतं दद्यात् कामलापाण्डुरोगिणे||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (44-49) · Śloka 49
ദാഡിമാത് കുഡവോ ധാന്യാത് കുഡവാര്ധം പലം പലമ്| ചിത്രകാച്ഛൃങ്ഗവേരാച്ച പിപ്പല്യഷ്ടമികാ തഥാ||൪൪|| തൈഃ കല്കൈര്വിംശതിപലം ഘൃതസ്യ സലിലാഢകേ| സിദ്ധം ഹൃത്പാണ്ഡുഗുല്മാര്ശഃപ്ലീഹവാതകഫാര്തിനുത്||൪൫|| ദീപനം ശ്വാസകാസഘ്നം മൂഢവാതേ ച ശസ്യതേ| ദുഃഖപ്രസവിനീനാം ച വന്ധ്യാനാം ചൈവ ഗര്ഭദമ്||൪൬|| ഇതി ദാഡിമാദ്യം ഘൃതമ്| കടുകാ രോഹിണീ മുസ്തം ഹരിദ്രേ വത്സകാത് പലമ്| പടോലം ചന്ദനം മൂര്വാ ത്രായമാണാ ദുരാലഭാ||൪൭|| കൃഷ്ണാ പര്പടകോ നിമ്ബോ ഭൂനിമ്ബോ ദേവദാരു ച| തൈഃ കാര്ഷികൈര്ഘൃതപ്രസ്ഥഃ സിദ്ധഃ ക്ഷീരചതുര്ഗുണഃ||൪൮|| രക്തപിത്തം ജ്വരം ദാഹം ശ്വയഥും സ ഭഗന്ദരമ്| അര്ശാംസ്യസൃഗ്ദരം ചൈവ ഹന്തി വിസ്ഫോടകാംസ്തഥാ||൪൯|| ഇതി കടുകാദ്യം ഘൃതമ്|
View original
दाडिमात् कुडवो धान्यात् कुडवार्धं पलं पलम्| चित्रकाच्छृङ्गवेराच्च पिप्पल्यष्टमिका तथा||४४|| तैः कल्कैर्विंशतिपलं घृतस्य सलिलाढके| सिद्धं हृत्पाण्डुगुल्मार्शःप्लीहवातकफार्तिनुत्||४५|| दीपनं श्वासकासघ्नं मूढवाते च शस्यते| दुःखप्रसविनीनां च वन्ध्यानां चैव गर्भदम्||४६|| इति दाडिमाद्यं घृतम्| कटुका रोहिणी मुस्तं हरिद्रे वत्सकात् पलम्| पटोलं चन्दनं मूर्वा त्रायमाणा दुरालभा||४७|| कृष्णा पर्पटको निम्बो भूनिम्बो देवदारु च| तैः कार्षिकैर्घृतप्रस्थः सिद्धः क्षीरचतुर्गुणः||४८|| रक्तपित्तं ज्वरं दाहं श्वयथुं स भगन्दरम्| अर्शांस्यसृग्दरं चैव हन्ति विस्फोटकांस्तथा||४९|| इति कटुकाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (50) · Śloka 50
പഥ്യാശതരസേ പഥ്യാവൃന്താര്ധശതകല്കവാന്| പ്രസ്ഥഃ സിദ്ധോ ഘൃതാത് പേയഃ സ പാണ്ഡ്വാമയഗുല്മനുത്||൫൦|| ഇതി പഥ്യാഘൃതമ്|
View original
पथ्याशतरसे पथ्यावृन्तार्धशतकल्कवान्| प्रस्थः सिद्धो घृतात् पेयः स पाण्ड्वामयगुल्मनुत्||५०|| इति पथ्याघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (51) · Śloka 51
ദന്ത്യാശ്ചതുഷ്പലരസേ പിഷ്ടൈര്ദന്തീശലാടുഭിഃ| തദ്വത്പ്രസ്ഥോ ഘൃതാത്സിദ്ധഃ പ്ലീഹപാണ്ഡ്വര്തിശോഫജിത്||൫൧|| ഇതി ദന്തീഘൃതമ്|
View original
दन्त्याश्चतुष्पलरसे पिष्टैर्दन्तीशलाटुभिः| तद्वत्प्रस्थो घृतात्सिद्धः प्लीहपाण्ड्वर्तिशोफजित्||५१|| इति दन्तीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (52) · Śloka 52
പുരാണസര്പിഷഃ പ്രസ്ഥോ ദ്രാക്ഷാര്ധപ്രസ്ഥസാധിതഃ| കാമലാഗുല്മപാണ്ഡ്വര്തിജ്വരമേഹോദരാപഹഃ||൫൨|| ഇതി ദ്രാക്ഷാഘൃതമ്|
View original
पुराणसर्पिषः प्रस्थो द्राक्षार्धप्रस्थसाधितः| कामलागुल्मपाण्ड्वर्तिज्वरमेहोदरापहः||५२|| इति द्राक्षाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (53) · Śloka 53
ഹരിദ്രാത്രിഫലാനിമ്ബബലാമധുകസാധിതമ്| സക്ഷീരം മാഹിഷം സര്പിഃ കാമലാഹരമുത്തമമ്||൫൩|| ഇതി ഹരിദ്രാദിഘൃതമ്|
View original
हरिद्रात्रिफलानिम्बबलामधुकसाधितम्| सक्षीरं माहिषं सर्पिः कामलाहरमुत्तमम्||५३|| इति हरिद्रादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (54) · Śloka 55
ഗോമൂത്രേ ദ്വിഗുണേ ദാര്വ്യാഃ കല്കാക്ഷദ്വയസാധിതഃ| ദാര്വ്യാഃ പഞ്ചപലക്വാഥേ കല്കേ കാലീയകേ പരഃ||൫൪|| മാഹിഷാത് സര്പിഷഃ പ്രസ്ഥഃ പൂര്വഃ പൂര്വേ പരേ പരഃ|൫൫|
View original
गोमूत्रे द्विगुणे दार्व्याः कल्काक्षद्वयसाधितः| दार्व्याः पञ्चपलक्वाथे कल्के कालीयके परः||५४|| माहिषात् सर्पिषः प्रस्थः पूर्वः पूर्वे परे परः|५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (55-69) · Śloka 69
സ്നേഹൈരേഭിരുപക്രമ്യ സ്നിഗ്ധം മത്വാ വിരേചയേത്||൫൫|| പയസാ മൂത്രയുക്തേന ബഹുശഃ കേവലേന വാ| ദന്തീഫലരസേ കോഷ്ണേ കാശ്മര്യാഞ്ജലിനാ ശൃതമ്||൫൬|| ദ്രാക്ഷാഞ്ജലിം മൃദിത്വാ വാ ദദ്യാത് പാണ്ഡ്വാമയാപഹമ്| ദ്വിശര്കരം ത്രിവൃച്ചൂര്ണം പലാര്ധം പൈത്തികഃ പിബേത്||൫൭|| കഫപാണ്ഡുസ്തു ഗോമൂത്രക്ലിന്നയുക്താം ഹരീതകീമ്| ആരഗ്വധം രസേനേക്ഷോര്വിദാര്യാമലകസ്യ ച||൫൮|| സത്ര്യൂഷണം ബില്വപത്രം പിബേന്നാ കാമലാപഹമ്| ദന്ത്യര്ധപലകല്കം വാ ദ്വിഗുഡം ശീതവാരിണാ||൫൯|| കാമലീ ത്രിവൃതാം വാऽപി ത്രിഫലായാ രസൈഃ പിബേത്| വിശാലാത്രിഫലാമുസ്തകുഷ്ഠദാരുകലിങ്ഗകാന്||൬൦|| കാര്ഷികാനര്ധകര്ഷാംശാം കുര്യാദതിവിഷാം തഥാ| കര്ഷൌ മധുരസായാ ദ്വൌ സര്വമേതത് സുഖാമ്ബുനാ||൬൧|| മൃദിതം തം രസം പൂതം പീത്വാ ലിഹ്യാച്ച മധ്വനു| കാസം ശ്വാസം ജ്വരം ദാഹം പാണ്ഡുരോഗമരോചകമ്||൬൨|| ഗുല്മാനാഹാമവാതാംശ്ച രക്തപിത്തം ച നാശയേത്| ത്രിഫലായാ ഗുഡൂച്യാ വാ ദാര്വ്യാ നിമ്ബസ്യ വാ രസമ്||൬൩|| ശീതം മധുയുതം പ്രാതഃ കാമലാര്തഃ പിബേന്നരഃ| ക്ഷീരമൂത്രം പിബേത് പക്ഷം ഗവ്യം മാഹിഷമേവ വാ||൬൪|| പാണ്ഡുര്ഗോമൂത്രയുക്തം വാ സപ്താഹം ത്രിഫലാരസമ്| തരുജാന് ജ്വലിതാന്മൂത്രേ നിര്വാപ്യാമൃദ്യ ചാങ്കുരാന്||൬൫|| മാതുലുങ്ഗസ്യ തത് പൂതം പാണ്ഡുശോഥഹരം പിബേത്| സ്വര്ണക്ഷീരീ ത്രിവൃച്ഛ്യാമേ ഭദ്രദാരു സനാഗരമ്||൬൬|| ഗോമൂത്രാഞ്ജലിനാ പിഷ്ടം മൂത്രേ വാ ക്വഥിതം പിബേത്| ക്ഷീരമേഭിഃ ശൃതം വാऽപി പിബേദ്ദോഷാനുലോമനമ്||൬൭|| ഹരീതകീം പ്രയോഗേണ ഗോമൂത്രേണാഥവാ പിബേത്| ജീര്ണേ ക്ഷീരേണ ഭുഞ്ജീത രസേന മധുരേണ വാ||൬൮|| സപ്തരാത്രം ഗവാം മൂത്രേ ഭാവിതം വാऽപ്യയോരജഃ| പാണ്ഡുരോഗപ്രശാന്ത്യര്ഥം പയസാ പായയേദ്ഭിഷക്||൬൯||
View original
स्नेहैरेभिरुपक्रम्य स्निग्धं मत्वा विरेचयेत्||५५|| पयसा मूत्रयुक्तेन बहुशः केवलेन वा| दन्तीफलरसे कोष्णे काश्मर्याञ्जलिना शृतम्||५६|| द्राक्षाञ्जलिं मृदित्वा वा दद्यात् पाण्ड्वामयापहम्| द्विशर्करं त्रिवृच्चूर्णं पलार्धं पैत्तिकः पिबेत्||५७|| कफपाण्डुस्तु गोमूत्रक्लिन्नयुक्तां हरीतकीम्| आरग्वधं रसेनेक्षोर्विदार्यामलकस्य च||५८|| सत्र्यूषणं बिल्वपत्रं पिबेन्ना कामलापहम्| दन्त्यर्धपलकल्कं वा द्विगुडं शीतवारिणा||५९|| कामली त्रिवृतां वाऽपि त्रिफलाया रसैः पिबेत्| विशालात्रिफलामुस्तकुष्ठदारुकलिङ्गकान्||६०|| कार्षिकानर्धकर्षांशां कुर्यादतिविषां तथा| कर्षौ मधुरसाया द्वौ सर्वमेतत् सुखाम्बुना||६१|| मृदितं तं रसं पूतं पीत्वा लिह्याच्च मध्वनु| कासं श्वासं ज्वरं दाहं पाण्डुरोगमरोचकम्||६२|| गुल्मानाहामवातांश्च रक्तपित्तं च नाशयेत्| त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसम्||६३|| शीतं मधुयुतं प्रातः कामलार्तः पिबेन्नरः| क्षीरमूत्रं पिबेत् पक्षं गव्यं माहिषमेव वा||६४|| पाण्डुर्गोमूत्रयुक्तं वा सप्ताहं त्रिफलारसम्| तरुजान् ज्वलितान्मूत्रे निर्वाप्यामृद्य चाङ्कुरान्||६५|| मातुलुङ्गस्य तत् पूतं पाण्डुशोथहरं पिबेत्| स्वर्णक्षीरी त्रिवृच्छ्यामे भद्रदारु सनागरम्||६६|| गोमूत्राञ्जलिना पिष्टं मूत्रे वा क्वथितं पिबेत्| क्षीरमेभिः शृतं वाऽपि पिबेद्दोषानुलोमनम्||६७|| हरीतकीं प्रयोगेण गोमूत्रेणाथवा पिबेत्| जीर्णे क्षीरेण भुञ्जीत रसेन मधुरेण वा||६८|| सप्तरात्रं गवां मूत्रे भावितं वाऽप्ययोरजः| पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थं पयसा पाययेद्भिषक्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (70-71) · Śloka 71
ത്ര്യൂഷണത്രിഫലാമുസ്തവിഡങ്ഗചിത്രകാഃ സമാഃ| നവായോരജസോ ഭാഗാസ്തച്ചൂര്ണം ക്ഷൌദ്രസര്പിഷാ||൭൦|| ഭക്ഷയേത് പാണ്ഡുഹൃദ്രോഗകുഷ്ഠാര്ശഃകാമലാപഹമ്| നവായസമിദം ചൂര്ണം കൃഷ്ണാത്രേയേണ ഭാഷിതമ്||൭൧|| ഇതി നവായസചൂര്ണമ്|
View original
त्र्यूषणत्रिफलामुस्तविडङ्गचित्रकाः समाः| नवायोरजसो भागास्तच्चूर्णं क्षौद्रसर्पिषा||७०|| भक्षयेत् पाण्डुहृद्रोगकुष्ठार्शःकामलापहम्| नवायसमिदं चूर्णं कृष्णात्रेयेण भाषितम्||७१|| इति नवायसचूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (72-79) · Śloka 80
ഗുഡനാഗരമണ്ഡൂരതിലാംശാന്മാനതഃ സമാന്| പിപ്പലീദ്വിഗുണാം കുര്യാദ്ഗുടികാം പാണ്ഡുരോഗിണേ||൭൨|| ത്ര്യൂഷണം ത്രിഫലാ മുസ്തം വിഡങ്ഗം ചവ്യചിത്രകൌ| ദാര്വീത്വങ്മാക്ഷികോ ധാതുര്ഗ്രന്ഥികം ദേവദാരു ച||൭൩|| ഏതാന് ദ്വിപലികാന്ഭാഗാംശ്ചൂര്ണം കുര്യാത് പൃഥക് പൃഥക്| മണ്ഡൂരം ദ്വിഗുണം ചൂര്ണാച്ഛുദ്ധമഞ്ജനസന്നിഭമ്||൭൪|| ഗോമൂത്രേऽഷ്ടഗുണേ പക്ത്വാ തസ്മിംസ്തത് പ്രക്ഷിപേത്തതഃ| ഉദുമ്ബരസമാന്കൃത്വാ വടകാംസ്താന് യഥാഗ്നി നാ||൭൫|| ഉപയുഞ്ജീത തക്രേണ സാത്മ്യം ജീര്ണേ ച ഭോജനമ്| മണ്ഡൂരവടകാ ഹ്യേതേ പ്രാണദാഃ പാണ്ഡുരോഗിണാമ്||൭൬|| കുഷ്ഠാന്യജീര്ണകം ശോഥമൂരുസ്തമ്ഭം കഫാമയാന്| അര്ശാംസി കാമലാം മേഹം പ്ലീഹാനം ശമയന്തി ച||൭൭|| ഇതി മണ്ഡൂരവടകാഃ| താപ്യാദ്രിജതുരൂപ്യായോമലാഃ പഞ്ചപലാഃ പൃഥക്| ചിത്രകത്രിഫലാവ്യോഷവിഡങ്ഗൈഃ പലികൈഃ സഹ||൭൮|| ശര്കരാഷ്ടപലോന്മിശ്രാശ്ചൂര്ണിതാ മധുനാऽऽപ്ലുതാഃ| അഭ്യസ്യാസ്ത്വക്ഷമാത്രാ ഹി ജീര്ണേ ഹിതമിതാശിനാ||൭൯|| കുലത്ഥകാകമാച്യാദികപോതപരിഹാരിണാ|൮൦|
View original
गुडनागरमण्डूरतिलांशान्मानतः समान्| पिप्पलीद्विगुणां कुर्याद्गुटिकां पाण्डुरोगिणे||७२|| त्र्यूषणं त्रिफला मुस्तं विडङ्गं चव्यचित्रकौ| दार्वीत्वङ्माक्षिको धातुर्ग्रन्थिकं देवदारु च||७३|| एतान् द्विपलिकान्भागांश्चूर्णं कुर्यात् पृथक् पृथक्| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाच्छुद्धमञ्जनसन्निभम्||७४|| गोमूत्रेऽष्टगुणे पक्त्वा तस्मिंस्तत् प्रक्षिपेत्ततः| उदुम्बरसमान्कृत्वा वटकांस्तान् यथाग्नि ना||७५|| उपयुञ्जीत तक्रेण सात्म्यं जीर्णे च भोजनम्| मण्डूरवटका ह्येते प्राणदाः पाण्डुरोगिणाम्||७६|| कुष्ठान्यजीर्णकं शोथमूरुस्तम्भं कफामयान्| अर्शांसि कामलां मेहं प्लीहानं शमयन्ति च||७७|| इति मण्डूरवटकाः| ताप्याद्रिजतुरूप्यायोमलाः पञ्चपलाः पृथक्| चित्रकत्रिफलाव्योषविडङ्गैः पलिकैः सह||७८|| शर्कराष्टपलोन्मिश्राश्चूर्णिता मधुनाऽऽप्लुताः| अभ्यस्यास्त्वक्षमात्रा हि जीर्णे हितमिताशिना||७९|| कुलत्थकाकमाच्यादिकपोतपरिहारिणा|८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (80-86) · Śloka 86
ത്രിഫലായാസ്ത്രയോ ഭാഗാസ്ത്രയസ്ത്രികടുകസ്യ ച||൮൦|| ഭാഗശ്ചിത്രകമൂലസ്യ വിഡങ്ഗാനാം തഥൈവ ച| പഞ്ചാശ്മജതുനോ ഭാഗാസ്തഥാ രൂപ്യമലസ്യ ച||൮൧|| മാക്ഷികസ്യ ച ശുദ്ധസ്യ ലൌഹസ്യ രജസസ്തഥാ| അഷ്ടൌ ഭാഗാഃ സിതായാശ്ച തത്സര്വം സൂക്ഷ്മചൂര്ണിതമ്||൮൨|| മാക്ഷികേണാപ്ലുതം സ്ഥാപ്യമായസേ ഭാജനേ ശുഭേ| ഉദുമ്ബരസമാം മാത്രാം തതഃ ഖാദേദ്യഥാഗ്നി നാ||൮൩|| ദിനേ ദിനേ പ്രയുഞ്ജീത ജീര്ണേ ഭോജ്യം യഥേപ്സിതമ്| വര്ജയിത്വാ കുലത്ഥാനി കാകമാചീം കപോതകമ്||൮൪|| യോഗരാജ ഇതി ഖ്യാതോ യോഗോऽയമമൃതോപമഃ| രസായനമിദം ശ്രേഷ്ഠം സര്വരോഗഹരം ശിവമ്||൮൫|| പാണ്ഡുരോഗം വിഷം കാസം യക്ഷ്മാണം വിഷമജ്വരമ്| കുഷ്ഠാന്യജീര്ണകം മേഹം ശോഷം ശ്വാസമരോചകമ്||൮൬|| വിശേഷാദ്ധന്ത്യപസ്മാരം കാമലാം ഗുദജാനി ച| ഇതി യോഗരാജഃ|
View original
त्रिफलायास्त्रयो भागास्त्रयस्त्रिकटुकस्य च||८०|| भागश्चित्रकमूलस्य विडङ्गानां तथैव च| पञ्चाश्मजतुनो भागास्तथा रूप्यमलस्य च||८१|| माक्षिकस्य च शुद्धस्य लौहस्य रजसस्तथा| अष्टौ भागाः सितायाश्च तत्सर्वं सूक्ष्मचूर्णितम्||८२|| माक्षिकेणाप्लुतं स्थाप्यमायसे भाजने शुभे| उदुम्बरसमां मात्रां ततः खादेद्यथाग्नि ना||८३|| दिने दिने प्रयुञ्जीत जीर्णे भोज्यं यथेप्सितम्| वर्जयित्वा कुलत्थानि काकमाचीं कपोतकम्||८४|| योगराज इति ख्यातो योगोऽयममृतोपमः| रसायनमिदं श्रेष्ठं सर्वरोगहरं शिवम्||८५|| पाण्डुरोगं विषं कासं यक्ष्माणं विषमज्वरम्| कुष्ठान्यजीर्णकं मेहं शोषं श्वासमरोचकम्||८६|| विशेषाद्धन्त्यपस्मारं कामलां गुदजानि च| इति योगराजः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (87-99) · Śloka 99
കൌടജത്രിഫലാനിമ്ബപടോലഘനനാഗരൈഃ||൮൭|| ഭാവിതാനി ദശാഹാനി രസൈര്ദ്വിത്രിഗുണാനി വാ| ശിലാജതുപലാന്യഷ്ടൌ താവതീ സിതശര്കരാ||൮൮|| ത്വക്ക്ഷീരീ പിപ്പലീ ധാത്രീ കര്കടാഖ്യാ പലോന്മിതാ| നിദിഗ്ധ്യാഃ ഫലമൂലാഭ്യാം പലം യുക്ത്യാ ത്രിഗന്ധകമ്| ചൂര്ണിതം മധുനഃ കുര്യാത് ത്രിപലേനാക്ഷികാന് ഗുഡാന്| ദാഡിമാമ്ബുപയഃപക്ഷിരസതോയസുരാസവാന്||൯൦|| താന് ഭക്ഷയിത്വാऽനുപിബേന്നിരന്നോ ഭുക്ത ഏവ വാ| പാണ്ഡുകുഷ്ഠജ്വരപ്ലീഹതമകാര്ശോഭഗന്ദരാന്||൯൧|| പൂതിഹൃച്ഛുക്രമൂത്രാഗ്നിദോഷശോഷഗരോദരാന് | കാസാസൃഗ്ദരപിത്താസൃക്ശോഥഗുല്മഗലാമയാന്||൯൨|| തേ ച സര്വവ്രണാന് ഹന്യുഃ സര്വരോഗഹരാഃ ശിവാഃ| ഇതി ശിലാജതുവടകാഃ| പുനര്നവാ ത്രിവൃദ്വ്യോഷവിഡങ്ഗം ദാരു ചിത്രകമ്||൯൩|| കുഷ്ഠം ഹരിദ്രേ ത്രിഫലാ ദന്തീ ചവ്യം കലിങ്ഗകാഃ| പിപ്പലീ പിപ്പലീമൂലം മുസ്തം ചേതി പലോന്മിതമ്||൯൪|| മണ്ഡൂരം ദ്വിഗുണം ചൂര്ണാദ്ഗോമൂത്രേ ദ്വ്യാഢകേ പചേത്| കോലവദ്ഗുടികാഃ കൃത്വാ തക്രേണാലോഡ്യ നാ പിബേത്||൯൫|| താഃ പാണ്ഡുരോഗാന് പ്ലീഹാനമര്ശാംസി വിഷമജ്വരമ്| ശ്വയഥും ഗ്രഹണീദോഷം ഹന്യുഃ കുഷ്ഠം ക്രിമീംസ്തഥാ||൯൬|| ഇതി പുനര്നവാമണ്ഡൂരമ്| ദാര്വീത്വക് ത്രിഫലാ വ്യോഷം വിഡങ്ഗമയസോ രജഃ| മധുസര്പിര്യുതം ലിഹ്യാത് കാമലാപാണ്ഡുരോഗവാന്||൯൭|| തുല്യാ അയോരജഃപഥ്യാഹരിദ്രാഃ ക്ഷൌദ്രസര്പിഷാ| ചൂര്ണിതാഃ കാമലീ ലിഹ്യാദ്ഗുഡക്ഷൌദ്രേണ വാऽഭയാഃ||൯൮|| ത്രിഫലാ ദ്വേ ഹരിദ്രേ ച കടുരോഹിണ്യയോരജഃ| ചൂര്ണിതം ക്ഷൌദ്രസര്പിര്ഭ്യാം സ ലേഹഃ കാമലാപഹഃ||൯൯||
View original
कौटजत्रिफलानिम्बपटोलघननागरैः||८७|| भावितानि दशाहानि रसैर्द्वित्रिगुणानि वा| शिलाजतुपलान्यष्टौ तावती सितशर्करा||८८|| त्वक्क्षीरी पिप्पली धात्री कर्कटाख्या पलोन्मिता| निदिग्ध्याः फलमूलाभ्यां पलं युक्त्या त्रिगन्धकम्| चूर्णितं मधुनः कुर्यात् त्रिपलेनाक्षिकान् गुडान्| दाडिमाम्बुपयःपक्षिरसतोयसुरासवान्||९०|| तान् भक्षयित्वाऽनुपिबेन्निरन्नो भुक्त एव वा| पाण्डुकुष्ठज्वरप्लीहतमकार्शोभगन्दरान्||९१|| पूतिहृच्छुक्रमूत्राग्निदोषशोषगरोदरान् | कासासृग्दरपित्तासृक्शोथगुल्मगलामयान्||९२|| ते च सर्वव्रणान् हन्युः सर्वरोगहराः शिवाः| इति शिलाजतुवटकाः| पुनर्नवा त्रिवृद्व्योषविडङ्गं दारु चित्रकम्||९३|| कुष्ठं हरिद्रे त्रिफला दन्ती चव्यं कलिङ्गकाः| पिप्पली पिप्पलीमूलं मुस्तं चेति पलोन्मितम्||९४|| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाद्गोमूत्रे द्व्याढके पचेत्| कोलवद्गुटिकाः कृत्वा तक्रेणालोड्य ना पिबेत्||९५|| ताः पाण्डुरोगान् प्लीहानमर्शांसि विषमज्वरम्| श्वयथुं ग्रहणीदोषं हन्युः कुष्ठं क्रिमींस्तथा||९६|| इति पुनर्नवामण्डूरम्| दार्वीत्वक् त्रिफला व्योषं विडङ्गमयसो रजः| मधुसर्पिर्युतं लिह्यात् कामलापाण्डुरोगवान्||९७|| तुल्या अयोरजःपथ्याहरिद्राः क्षौद्रसर्पिषा| चूर्णिताः कामली लिह्याद्गुडक्षौद्रेण वाऽभयाः||९८|| त्रिफला द्वे हरिद्रे च कटुरोहिण्ययोरजः| चूर्णितं क्षौद्रसर्पिर्भ्यां स लेहः कामलापहः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (100-101) · Śloka 101
ദ്വിപലാംശാം തുഗാക്ഷീരീം നാഗരം മധുയഷ്ടികാമ്| പ്രാസ്ഥികീം പിപ്പലീം ദ്രാക്ഷാം ശര്കരാര്ധതുലാം ശുഭാമ്||൧൦൦|| ധാത്രീഫലരസദ്രോണേ ചൂര്ണിതം ലേഹവത് പചേത്| ശീതം മധുപ്രസ്ഥയുതം ലിഹ്യാത് പാണിതലം തതഃ||൧൦൧|| ഹന്ത്യേഷ കാമലാം പിത്തം പാണ്ഡും കാസം ഹലീമകമ്| ഇതി ധാത്ര്യവലേഹഃ|
View original
द्विपलांशां तुगाक्षीरीं नागरं मधुयष्टिकाम्| प्रास्थिकीं पिप्पलीं द्राक्षां शर्करार्धतुलां शुभाम्||१००|| धात्रीफलरसद्रोणे चूर्णितं लेहवत् पचेत्| शीतं मधुप्रस्थयुतं लिह्यात् पाणितलं ततः||१०१|| हन्त्येष कामलां पित्तं पाण्डुं कासं हलीमकम्| इति धात्र्यवलेहः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (102-104) · Śloka 104
ത്ര്യൂഷണം ത്രിഫലാ ചവ്യം ചിത്രകോ ദേവദാരു ച||൧൦൨|| വിഡങ്ഗാന്യഥ മുസ്തം ച വത്സകം ചേതി ചൂര്ണയേത്| മണ്ഡൂരതുല്യം തച്ചൂര്ണം ഗോമൂത്രേऽഷ്ടഗുണേ പചേത്||൧൦൩|| ശനൈഃ സിദ്ധാസ്തഥാ ശീതാഃ കാര്യാഃ കര്ഷസമാ ഗുഡാഃ| യഥാഗ്നി ഭക്ഷണീയാസ്തേ പ്ലീഹപാണ്ഡ്വാമയാപഹാഃ||൧൦൪|| ഗ്രഹണ്യര്ശോനുദശ്ചൈവ തക്രവാട്യാശിനഃ സ്മൃതാഃ| ഇതി മണ്ഡൂരവടകാഃ|
View original
त्र्यूषणं त्रिफला चव्यं चित्रको देवदारु च||१०२|| विडङ्गान्यथ मुस्तं च वत्सकं चेति चूर्णयेत्| मण्डूरतुल्यं तच्चूर्णं गोमूत्रेऽष्टगुणे पचेत्||१०३|| शनैः सिद्धास्तथा शीताः कार्याः कर्षसमा गुडाः| यथाग्नि भक्षणीयास्ते प्लीहपाण्ड्वामयापहाः||१०४|| ग्रहण्यर्शोनुदश्चैव तक्रवाट्याशिनः स्मृताः| इति मण्डूरवटकाः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (105-110) · Śloka 110
മഞ്ജിഷ്ഠാ രജനീ ദ്രാക്ഷാ ബലാമൂലാന്യയോരജഃ||൧൦൫|| ലോധ്രം ചൈതേഷു ഗൌഡഃ സ്യാദരിഷ്ടഃ പാണ്ഡുരോഗിണാമ്| ഇതി ഗൌഡോऽരിഷ്ടഃ| ബീജകാത്ഷോഡശപലം ത്രിഫലായാശ്ച വിംശതിഃ||൧൦൬|| ദ്രാക്ഷായാഃ പഞ്ച ലാക്ഷായാഃ സപ്ത ദ്രോണേ ജലസ്യ തത്| സാധ്യം പാദാവശേഷേ തു പൂതശേഷേ സമാവപേത്||൧൦൭|| ശര്കരായാസ്തുലാം പ്രസ്ഥം മാക്ഷികസ്യ ച കാര്ഷികമ്| വ്യോഷം വ്യാഘ്രനഖോശീരം ക്രമുകം സൈലവാലുകമ്||൧൦൮|| മധുകം കുഷ്ഠമിത്യേതച്ചൂര്ണിതം ഘൃതഭാജനേ| യവേഷു ദശരാത്രം തദ്ഗ്രീഷ്മേ ദ്വിഃ ശിശിരേ സ്ഥിതമ്||൧൦൯|| പിബേത്തദ്ഗ്രഹണീപാണ്ഡുരോഗാര്ശഃശോഥഗുല്മനുത്| മൂത്രകൃച്ഛ്രാശ്മരീമേഹകാമലാസന്നിപാതജിത്||൧൧൦|| ബീജകാരിഷ്ട ഇത്യേഷ ആത്രേയേണ പ്രകീര്തിതഃ| ഇതി ബീജകാരിഷ്ടഃ|
View original
मञ्जिष्ठा रजनी द्राक्षा बलामूलान्ययोरजः||१०५|| लोध्रं चैतेषु गौडः स्यादरिष्टः पाण्डुरोगिणाम्| इति गौडोऽरिष्टः| बीजकात्षोडशपलं त्रिफलायाश्च विंशतिः||१०६|| द्राक्षायाः पञ्च लाक्षायाः सप्त द्रोणे जलस्य तत्| साध्यं पादावशेषे तु पूतशेषे समावपेत्||१०७|| शर्करायास्तुलां प्रस्थं माक्षिकस्य च कार्षिकम्| व्योषं व्याघ्रनखोशीरं क्रमुकं सैलवालुकम्||१०८|| मधुकं कुष्ठमित्येतच्चूर्णितं घृतभाजने| यवेषु दशरात्रं तद्ग्रीष्मे द्विः शिशिरे स्थितम्||१०९|| पिबेत्तद्ग्रहणीपाण्डुरोगार्शःशोथगुल्मनुत्| मूत्रकृच्छ्राश्मरीमेहकामलासन्निपातजित्||११०|| बीजकारिष्ट इत्येष आत्रेयेण प्रकीर्तितः| इति बीजकारिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (111-113) · Śloka 113
ധാത്രീഫലസഹസ്രേ ദ്വേ പീഡയിത്വാ രസം തു തമ്||൧൧൧|| ക്ഷൌദ്രാഷ്ടാംശേന സംയുക്തം കൃഷ്ണാര്ധകുഡവേന ച| ശര്കരാര്ധതുലോന്മിശ്രം പക്ഷം സ്നിഗ്ധഘടേ സ്ഥിതമ്||൧൧൨|| പ്രപിബേന്മാത്രയാ പ്രാതര്ജീര്ണേ ഹിതമിതാശനഃ| കാമലാപാണ്ഡുഹൃദ്രോഗവാതാസൃഗ്വിഷമജ്വരാന്||൧൧൩|| കാസഹിക്കാരുചിശ്വാസാംശ്ചൈഷോऽരിഷ്ടഃ പ്രണാശയേത്| ഇതി ധാത്ര്യരിഷ്ടഃ|
View original
धात्रीफलसहस्रे द्वे पीडयित्वा रसं तु तम्||१११|| क्षौद्राष्टांशेन संयुक्तं कृष्णार्धकुडवेन च| शर्करार्धतुलोन्मिश्रं पक्षं स्निग्धघटे स्थितम्||११२|| प्रपिबेन्मात्रया प्रातर्जीर्णे हितमिताशनः| कामलापाण्डुहृद्रोगवातासृग्विषमज्वरान्||११३|| कासहिक्कारुचिश्वासांश्चैषोऽरिष्टः प्रणाशयेत्| इति धात्र्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (114) · Śloka 115
സ്ഥിരാദിഭിഃ ശൃതം തോയം പാനാഹാരേ പ്രശസ്യതേ||൧൧൪|| പാണ്ഡൂനാം, കാമലാര്താനാം മൃദ്വീകാമലകീരസഃ|൧൧൫|
View original
स्थिरादिभिः शृतं तोयं पानाहारे प्रशस्यते||११४|| पाण्डूनां, कामलार्तानां मृद्वीकामलकीरसः|११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (115-116) · Śloka 117
പാണ്ഡുരോഗപ്രശാന്ത്യര്ഥമിതി പ്രോക്തം മഹര്ഷിണാ||൧൧൫|| വികല്പ്യമേതദ്ഭിഷജാ പൃഥഗ്ദോഷബലം പ്രതി| വാതികേ സ്നേഹഭൂയിഷ്ഠം, പൈത്തികേ തിക്തശീതലമ്||൧൧൬|| ശ്ലൈഷ്മികേ കടുതിക്തോഷ്ണം , വിമിശ്രം സാന്നിപാതികേ|൧൧൭|
View original
पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थमिति प्रोक्तं महर्षिणा||११५|| विकल्प्यमेतद्भिषजा पृथग्दोषबलं प्रति| वातिके स्नेहभूयिष्ठं, पैत्तिके तिक्तशीतलम्||११६|| श्लैष्मिके कटुतिक्तोष्णं , विमिश्रं सान्निपातिके|११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (117-122) · Śloka 123
നിപാതയേച്ഛരീരാത്തു മൃത്തികാം ഭക്ഷിതാം ഭിഷക്||൧൧൭|| യുക്തിജ്ഞഃ ശോധനൈസ്തീക്ഷ്ണൈഃ പ്രസമീക്ഷ്യ ബലാബലമ്| ശുദ്ധകായസ്യ സര്പീംഷി ബലാധാനാനി യോജയേത്||൧൧൮|| വ്യോഷം ബില്വം ഹരിദ്രേ ദ്വേ ത്രിഫലാ ദ്വേ പുനര്നവേ| മുസ്താന്യയോരജഃ പാഠാ വിഡങ്ഗം ദേവദാരു ച||൧൧൯|| വൃശ്ചികാലീ ച ഭാര്ഗീ ച സക്ഷീരൈസ്തൈഃ സമൈര്ഘൃതമ്| സാധയിത്വാ പിബേദ്യുക്ത്യാ നരോ മൃദ്ദോഷപീഡിതഃ||൧൨൦|| തദ്വത് കേശരയഷ്ട്യാഹ്വപിപ്പലീക്ഷാരശാദ്വലൈഃ| മൃദ്ഭക്ഷണാദാതുരസ്യ ലൌല്യാദവിനിവര്തിനഃ||൧൨൧|| ദ്വേഷ്യാര്ഥം ഭാവിതാം കാമം ദദ്യാത്തദ്ദോഷനാശനൈഃ| വിങ്ഗൈലാതിവിഷയാ നിമ്ബപത്രേണ പാഠയാ||൧൨൨|| വാര്താകൈഃ കടുരോഹിണ്യാ കൌടജൈര്മൂര്വയാऽപി വാ|൧൨൩|
View original
निपातयेच्छरीरात्तु मृत्तिकां भक्षितां भिषक्||११७|| युक्तिज्ञः शोधनैस्तीक्ष्णैः प्रसमीक्ष्य बलाबलम्| शुद्धकायस्य सर्पींषि बलाधानानि योजयेत्||११८|| व्योषं बिल्वं हरिद्रे द्वे त्रिफला द्वे पुनर्नवे| मुस्तान्ययोरजः पाठा विडङ्गं देवदारु च||११९|| वृश्चिकाली च भार्गी च सक्षीरैस्तैः समैर्घृतम्| साधयित्वा पिबेद्युक्त्या नरो मृद्दोषपीडितः||१२०|| तद्वत् केशरयष्ट्याह्वपिप्पलीक्षारशाद्वलैः| मृद्भक्षणादातुरस्य लौल्यादविनिवर्तिनः||१२१|| द्वेष्यार्थं भावितां कामं दद्यात्तद्दोषनाशनैः| विङ्गैलातिविषया निम्बपत्रेण पाठया||१२२|| वार्ताकैः कटुरोहिण्या कौटजैर्मूर्वयाऽपि वा|१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (123) · Śloka 124
യഥാദോഷം പ്രകുര്വീത ഭൈഷജ്യം പാണ്ഡുരോഗിണാമ്||൧൨൩|| ക്രിയാവിശേഷ ഏഷോऽസ്യ മതോ ഹേതുവിശേഷതഃ|൧൨൪|
View original
यथादोषं प्रकुर्वीत भैषज्यं पाण्डुरोगिणाम्||१२३|| क्रियाविशेष एषोऽस्य मतो हेतुविशेषतः|१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (124-127) · Śloka 128
തിലപിഷ്ടനിഭം യസ്തു വര്ചഃ സൃജതി കാമലീ||൧൨൪|| ശ്ലേഷ്മണാ രുദ്ധമാര്ഗം തത് പിത്തം കഫഹരൈര്ജയേത്| രൂക്ഷശീതഗുരുസ്വാദുവ്യായാമൈര്വേഗനിഗ്രഹൈഃ||൧൨൫|| കഫസമ്മൂര്ച്ഛിതോ വായുഃ സ്ഥാനാത് പിത്തം ക്ഷിപേദ്ബലീ| ഹാരിദ്രനേത്രമൂത്രത്വക് ശ്വേതവര്ചാസ്തദാ നരഃ||൧൨൬|| ഭവേത് സാടോപവിഷ്ടമ്ഭോ ഗുരുണാ ഹൃദയേന ച| ദൌര്ബല്യാല്പാഗ്നിപാര്ശ്വാര്തിഹിക്കാശ്വാസാരുചിജ്വരൈഃ||൧൨൭|| ക്രമേണാല്പേऽനുസജ്യേത പിത്തേ ശാഖാസമാശ്രിതേ|൧൨൮|
View original
तिलपिष्टनिभं यस्तु वर्चः सृजति कामली||१२४|| श्लेष्मणा रुद्धमार्गं तत् पित्तं कफहरैर्जयेत्| रूक्षशीतगुरुस्वादुव्यायामैर्वेगनिग्रहैः||१२५|| कफसम्मूर्च्छितो वायुः स्थानात् पित्तं क्षिपेद्बली| हारिद्रनेत्रमूत्रत्वक् श्वेतवर्चास्तदा नरः||१२६|| भवेत् साटोपविष्टम्भो गुरुणा हृदयेन च| दौर्बल्याल्पाग्निपार्श्वार्तिहिक्काश्वासारुचिज्वरैः||१२७|| क्रमेणाल्पेऽनुसज्येत पित्ते शाखासमाश्रिते|१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (128-129) · Śloka 130
ബര്ഹിതിത്തിരിദക്ഷാണാം രൂക്ഷാമ്ലൈഃ കടുകൈ രസൈഃ||൧൨൮|| ശുഷ്കമൂലകകൌലത്ഥൈര്യൂഷൈശ്ചാന്നാനി ഭോജയേത്| മാതുലുങ്ഗരസം ക്ഷൌദ്രപിപ്പലീമരിചാന്വിതമ്||൧൨൯|| സനാഗരം പിബേത് പിത്തം തഥാऽസ്യൈതി സ്വമാശയമ്|൧൩൦|
View original
बर्हितित्तिरिदक्षाणां रूक्षाम्लैः कटुकै रसैः||१२८|| शुष्कमूलककौलत्थैर्यूषैश्चान्नानि भोजयेत्| मातुलुङ्गरसं क्षौद्रपिप्पलीमरिचान्वितम्||१२९|| सनागरं पिबेत् पित्तं तथाऽस्यैति स्वमाशयम्|१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (130-131) · Śloka 132
കടുതീക്ഷ്ണോഷ്ണലവണൈര്ഭൃശാമ്ലൈശ്ചാപ്യുപക്രമഃ||൧൩൦|| ആപിത്തരാഗാച്ഛകൃതോ വായോശ്ചാപ്രശമാദ്ഭവേത്| സ്വസ്ഥാനമാഗതേ പിത്തേ പുരീഷേ പിത്തരഞ്ജിതേ||൧൩൧|| നിവൃത്തോപദ്രവസ്യ സ്യാത് പൂര്വഃ കാമലികോ വിധിഃ|൧൩൨|
View original
कटुतीक्ष्णोष्णलवणैर्भृशाम्लैश्चाप्युपक्रमः||१३०|| आपित्तरागाच्छकृतो वायोश्चाप्रशमाद्भवेत्| स्वस्थानमागते पित्ते पुरीषे पित्तरञ्जिते||१३१|| निवृत्तोपद्रवस्य स्यात् पूर्वः कामलिको विधिः|१३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (132-133) · Śloka 134
യദാ തു പാണ്ഡോര്വര്ണഃ സ്യാദ്ധരിതശ്യാവപീതകഃ||൧൩൨|| ബലോത്സാഹക്ഷയസ്തന്ദ്രാ മന്ദ്രാഗ്നിത്വം മൃദുജ്വരഃ| സ്ത്രീഷ്വഹര്ഷോऽങ്ഗമര്ദശ്ച ശ്വാസസ്തൃഷ്ണാऽരുചിര്ഭ്രമഃ||൧൩൩|| ഹലീമകം തദാ തസ്യ വിദ്യാദനിലപിത്തതഃ|൧൩൪|
View original
यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितश्यावपीतकः||१३२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्द्राग्नित्वं मृदुज्वरः| स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च श्वासस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः||१३३|| हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः|१३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (134-137) · Śloka 138
ഗുഡൂചീസ്വരസക്ഷീരസാധിതം മാഹിഷം ഘൃതമ്||൧൩൪|| സ പിബേത്ത്രിവൃതാം സ്നിഗ്ധോ രസേനാമലകസ്യ തു| വിരിക്തോ മധുരപ്രായം ഭജേത് പിത്താനിലാപഹമ്||൧൩൫|| ദ്രാക്ഷാലേഹം ച പൂര്വോക്തം സര്പീംഷി മധുരാണി ച| യാപനാന് ക്ഷീരബസ്തീംശ്ച ശീലയേത്സാനുവാസനാന്||൧൩൬|| മാര്ദ്വീകാരിഷ്ടയോഗാംശ്ച പിബേദ്യുക്ത്യാऽഗ്നിവൃദ്ധയേ| കാസികം ചാഭയാലേഹം പിപ്പലീം മധുകം ബലാമ്||൧൩൭|| പയസാ ച പ്രയുഞ്ജീത യഥാദോഷം യഥാബലമ്|൧൩൮|
View original
गुडूचीस्वरसक्षीरसाधितं माहिषं घृतम्||१३४|| स पिबेत्त्रिवृतां स्निग्धो रसेनामलकस्य तु| विरिक्तो मधुरप्रायं भजेत् पित्तानिलापहम्||१३५|| द्राक्षालेहं च पूर्वोक्तं सर्पींषि मधुराणि च| यापनान् क्षीरबस्तींश्च शीलयेत्सानुवासनान्||१३६|| मार्द्वीकारिष्टयोगांश्च पिबेद्युक्त्याऽग्निवृद्धये| कासिकं चाभयालेहं पिप्पलीं मधुकं बलाम्||१३७|| पयसा च प्रयुञ्जीत यथादोषं यथाबलम्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (138-139) · Śloka 139
തത്ര ശ്ലോകൌ- പാണ്ഡോഃ പഞ്ചവിധസ്യോക്തം ഹേതുലക്ഷണഭേഷജമ്||൧൩൮|| കാമലാ ദ്വിവിധാ തേഷാം സാധ്യാസാധ്യത്വമേവ ച| തേഷാം വികല്പോ യശ്ചാന്യോ മഹാവ്യാധിര്ഹലീമകഃ| തസ്യ ചോക്തം സമാസേന വ്യഞ്ജനം സചികിത്സിതമ്||൧൩൯||
View original
तत्र श्लोकौ- पाण्डोः पञ्चविधस्योक्तं हेतुलक्षणभेषजम्||१३८|| कामला द्विविधा तेषां साध्यासाध्यत्वमेव च| तेषां विकल्पो यश्चान्यो महाव्याधिर्हलीमकः| तस्य चोक्तं समासेन व्यञ्जनं सचिकित्सितम्||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേऽപ്രാപ്തേ ദൃഢബലസമ്പൂരിതേ ചികിത്സാസ്ഥാനേ പാണ്ഡുരോഗചികിത്സിതം നാമ ഷോഡശോऽധ്യായഃ||൧൬||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने पाण्डुरोगचिकित्सितं नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon