Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातः पाण्डुरोगचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
22. pāṇḍurōgacikitsitam
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಃ ಸ್ಮೃತಾಃ ಪಞ್ಚ ವಾತಪಿತ್ತಕಫೈಸ್ತ್ರಯಃ| ಚತುರ್ಥಃ ಸನ್ನಿಪಾತೇನ ಪಞ್ಚಮೋ ಭಕ್ಷಣಾನ್ಮೃದಃ||೩||
View original
पाण्डुरोगाः स्मृताः पञ्च वातपित्तकफैस्त्रयः| चतुर्थः सन्निपातेन पञ्चमो भक्षणान्मृदः||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-6) · Śloka 6
ದೋಷಾಃ ಪಿತ್ತಪ್ರಧಾನಾಸ್ತು ಯಸ್ಯ ಕುಪ್ಯನ್ತಿ ಧಾತುಷು| ಶೈಥಿಲ್ಯಂ ತಸ್ಯ ಧಾತೂನಾಂ ಗೌರವಂ ಚೋಪಜಾಯತೇ||೪|| ತತೋ ವರ್ಣಬಲಸ್ನೇಹಾ ಯೇ ಚಾನ್ಯೇಽಪ್ಯೋಜಸೋ ಗುಣಾಃ| ವ್ರಜನ್ತಿ ಕ್ಷಯಮತ್ಯರ್ಥಂ ದೋಷದೂಷ್ಯಪ್ರದೂಷಣಾತ್||೫|| ಸೋಽಲ್ಪರಕ್ತೋಽಲ್ಪಮೇದಸ್ಕೋ ನಿಃಸಾರಃ ಶಿಥಿಲೇನ್ದ್ರಿಯಃ| ವೈವರ್ಣ್ಯಂ ಭಜತೇ, ತಸ್ಯ ಹೇತುಂ ಶೃಣು ಸಲಕ್ಷಣಮ್||೬||
View original
दोषाः पित्तप्रधानास्तु यस्य कुप्यन्ति धातुषु| शैथिल्यं तस्य धातूनां गौरवं चोपजायते||४|| ततो वर्णबलस्नेहा ये चान्येऽप्योजसो गुणाः| व्रजन्ति क्षयमत्यर्थं दोषदूष्यप्रदूषणात्||५|| सोऽल्परक्तोऽल्पमेदस्को निःसारः शिथिलेन्द्रियः| वैवर्ण्यं भजते, तस्य हेतुं शृणु सलक्षणम्||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-11) · Śloka 12
ಕ್ಷಾರಾಮ್ಲಲವಣಾತ್ಯುಷ್ಣವಿರುದ್ಧಾಸಾತ್ಮ್ಯಭೋಜನಾತ್| ನಿಷ್ಪಾವಮಾಷಪಿಣ್ಯಾಕತಿಲತೈಲನಿಷೇವಣಾತ್||೭|| ವಿದಗ್ಧೇಽನ್ನೇ ದಿವಾಸ್ವಪ್ನಾದ್ವ್ಯಾಯಾಮಾನ್ಮೈಥುನಾತ್ತಥಾ| ಪ್ರತಿಕರ್ಮರ್ತುವೈಷಮ್ಯಾದ್ವೇಗಾನಾಂ ಚ ವಿಧಾರಣಾತ್||೮|| ಕಾಮಚಿನ್ತಾಭಯಕ್ರೋಧಶೋಕೋಪಹತಚೇತಸಃ| ಸಮುದೀರ್ಣಂ ಯದಾ ಪಿತ್ತಂ ಹೃದಯೇ ಸಮವಸ್ಥಿತಮ್||೯|| ವಾಯುನಾ ಬಲಿನಾ ಕ್ಷಿಪ್ತಂ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ಯ ಧಮನೀರ್ದಶ| ಪ್ರಪನ್ನಂ ಕೇವಲಂ ದೇಹಂ ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾನ್ತರಮಾಶ್ರಿತಮ್||೧೦|| ಪ್ರದೂಷ್ಯ ಕಫವಾತಾಸೃಕ್ತ್ವಙ್ಮಾಂಸಾನಿ ಕರೋತಿ ತತ್| ಪಾಣ್ಡುಹಾರಿದ್ರಹರಿತಾನ್ ವರ್ಣಾನ್ ಬಹುವಿಧಾಂಸ್ತ್ವಚಿ||೧೧|| ಸ ಪಾಣ್ಡುರೋಗ ಇತ್ಯುಕ್ತಃ ...|೧೨|
View original
क्षाराम्ललवणात्युष्णविरुद्धासात्म्यभोजनात्| निष्पावमाषपिण्याकतिलतैलनिषेवणात्||७|| विदग्धेऽन्ने दिवास्वप्नाद्व्यायामान्मैथुनात्तथा| प्रतिकर्मर्तुवैषम्याद्वेगानां च विधारणात्||८|| कामचिन्ताभयक्रोधशोकोपहतचेतसः| समुदीर्णं यदा पित्तं हृदये समवस्थितम्||९|| वायुना बलिना क्षिप्तं सम्प्राप्य धमनीर्दश| प्रपन्नं केवलं देहं त्वङ्मांसान्तरमाश्रितम्||१०|| प्रदूष्य कफवातासृक्त्वङ्मांसानि करोति तत्| पाण्डुहारिद्रहरितान् वर्णान् बहुविधांस्त्वचि||११|| स पाण्डुरोग इत्युक्तः ...|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 12
... ತಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಂ ಭವಿಷ್ಯತಃ| ಹೃದಯಸ್ಪನ್ದನಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಂ ಸ್ವೇದಾಭಾವಃ ಶ್ರಮಸ್ತಥಾ||೧೨||
View original
... तस्य लिङ्गं भविष्यतः| हृदयस्पन्दनं रौक्ष्यं स्वेदाभावः श्रमस्तथा||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13-16) · Śloka 16
ಸಮ್ಭೂತೇಽಸ್ಮಿನ್ ಭವೇತ್ ಸರ್ವಃ ಕರ್ಣಕ್ಷ್ವೇಡೀ ಹತಾನಲಃ| ದುರ್ಬಲಃ ಸದನೋಽನ್ನದ್ವಿಟ್ ಶ್ರಮಭ್ರಮನಿಪೀಡಿತಃ||೧೩|| ಗಾತ್ರಶೂಲಜ್ವರಶ್ವಾಸಗೌರವಾರುಚಿಮಾನ್ನರಃ| ಮೃದಿತೈರಿವ ಗಾತ್ರೈಶ್ಚ ಪೀಡಿತೋನ್ಮಥಿತೈರಿವ||೧೪|| ಶೂನಾಕ್ಷಿಕೂಟೋ ಹರಿತಃ ಶೀರ್ಣಲೋಮಾ ಹತಪ್ರಭಃ| ಕೋಪನಃ ಶಿಶಿರದ್ವೇಷೀ ನಿದ್ರಾಲುಃ ಷ್ಠೀವನೋಽಲ್ಪವಾಕ್||೧೫|| ಪಿಣ್ಡಿಕೋದ್ವೇಷ್ಟಕಟ್ಯೂರುಪಾದರುಕ್ಸದನಾನಿ ಚ| ಭವನ್ತ್ಯಾರೋಹಣಾಯಾಸೈರ್ವಿಶೇಷಶ್ಚಾಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯತೇ||೧೬||
View original
सम्भूतेऽस्मिन् भवेत् सर्वः कर्णक्ष्वेडी हतानलः| दुर्बलः सदनोऽन्नद्विट् श्रमभ्रमनिपीडितः||१३|| गात्रशूलज्वरश्वासगौरवारुचिमान्नरः| मृदितैरिव गात्रैश्च पीडितोन्मथितैरिव||१४|| शूनाक्षिकूटो हरितः शीर्णलोमा हतप्रभः| कोपनः शिशिरद्वेषी निद्रालुः ष्ठीवनोऽल्पवाक्||१५|| पिण्डिकोद्वेष्टकट्यूरुपादरुक्सदनानि च| भवन्त्यारोहणायासैर्विशेषश्चास्य वक्ष्यते||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (17-18) · Śloka 18
ಆಹಾರೈರುಪಚಾರೈಶ್ಚ ವಾತಲೈಃ ಕುಪಿತೋಽನಿಲಃ| ಜನಯೇತ್ಕೃಷ್ಣಪಾಣ್ಡುತ್ವಂ ತಥಾ ರೂಕ್ಷಾರುಣಾಙ್ಗತಾಮ್||೧೭|| ಅಙ್ಗಮರ್ದಂ ರುಜಂ ತೋದಂ ಕಮ್ಪಂ ಪಾರ್ಶ್ವಶಿರೋರುಜಮ್| ವರ್ಚಃಶೋಷಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯಶೋಫಾನಾಹಬಲಕ್ಷಯಾನ್||೧೮||
View original
आहारैरुपचारैश्च वातलैः कुपितोऽनिलः| जनयेत्कृष्णपाण्डुत्वं तथा रूक्षारुणाङ्गताम्||१७|| अङ्गमर्दं रुजं तोदं कम्पं पार्श्वशिरोरुजम्| वर्चःशोषास्यवैरस्यशोफानाहबलक्षयान्||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (19-22) · Śloka 22
ಪಿತ್ತಲಸ್ಯಾಚಿತಂ ಪಿತ್ತಂ ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಸ್ವೈಃ ಪ್ರಕೋಪಣೈಃ| ದೂಷಯಿತ್ವಾ ತು ರಕ್ತಾದೀನ್ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾಯ ಕಲ್ಪತೇ||೧೯|| ಸ ಪೀತೋ ಹರಿತಾಭೋ ವಾ ಜ್ವರದಾಹಸಮನ್ವಿತಃ| ತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಚ್ಛಾಪಿಪಾಸಾರ್ತಃ ಪೀತಮೂತ್ರಶಕೃನ್ನರಃ||೨೦|| ಸ್ವೇದನಃ ಶೀತಕಾಮಶ್ಚ ನ ಚಾನ್ನಮಭಿನನ್ದತಿ| ಕಟುಕಾಸ್ಯೋ ನ ಚಾಸ್ಯೋಷ್ಣಮುಪಶೇತೇಽಮ್ಲಮೇವ ಚ||೨೧|| ಉದ್ಗಾರೋಽಮ್ಲೋ ವಿದಾಹಶ್ಚ ವಿದಗ್ಧೇಽನ್ನೇಽಸ್ಯ ಜಾಯತೇ| ದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಂ ಭಿನ್ನವರ್ಚಸ್ತ್ವಂ ದೌರ್ಬಲ್ಯಂ ತಮ ಏವ ಚ||೨೨||
View original
पित्तलस्याचितं पित्तं यथोक्तैः स्वैः प्रकोपणैः| दूषयित्वा तु रक्तादीन् पाण्डुरोगाय कल्पते||१९|| स पीतो हरिताभो वा ज्वरदाहसमन्वितः| तृष्णामूर्च्छापिपासार्तः पीतमूत्रशकृन्नरः||२०|| स्वेदनः शीतकामश्च न चान्नमभिनन्दति| कटुकास्यो न चास्योष्णमुपशेतेऽम्लमेव च||२१|| उद्गारोऽम्लो विदाहश्च विदग्धेऽन्नेऽस्य जायते| दौर्गन्ध्यं भिन्नवर्चस्त्वं दौर्बल्यं तम एव च||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (23-25) · Śloka 25
ವಿವೃದ್ಧಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಲೈಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಸ ಪೂರ್ವವತ್| ಕರೋತಿ ಗೌರವಂ ತನ್ದ್ರಾ ಛರ್ದಿಂ ಶ್ವೇತಾವಭಾಸತಾಮ್||೨೩|| ಪ್ರಸೇಕಂ ಲೋಮಹರ್ಷಂ ಚ ಸಾದಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಂ ಭ್ರಮಂ ಕ್ಲಮಮ್| ಶ್ವಾಸಂ ಕಾಸಂ ತಥಾಽಽಲಸ್ಯಮರುಚಿಂ ವಾಕ್ಸ್ವರಗ್ರಹಮ್||೨೪|| ಶುಕ್ಲಮೂತ್ರಾಕ್ಷಿವರ್ಚಸ್ತ್ವಂ ಕಟುರೂಕ್ಷೋಷ್ಣಕಾಮತಾಮ್| ಶ್ವಯಥುಂ ಮಧುರಾಸ್ಯತ್ವಮಿತಿ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಃ ಕಫಾತ್||೨೫||
View original
विवृद्धः श्लेष्मलैः श्लेष्मा पाण्डुरोगं स पूर्ववत्| करोति गौरवं तन्द्रा छर्दिं श्वेतावभासताम्||२३|| प्रसेकं लोमहर्षं च सादं मूर्च्छां भ्रमं क्लमम्| श्वासं कासं तथाऽऽलस्यमरुचिं वाक्स्वरग्रहम्||२४|| शुक्लमूत्राक्षिवर्चस्त्वं कटुरूक्षोष्णकामताम्| श्वयथुं मधुरास्यत्वमिति पाण्ड्वामयः कफात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (26) · Śloka 26
ಸರ್ವಾನ್ನಸೇವಿನಃ ಸರ್ವೇ ದುಷ್ಟಾ ದೋಷಾಸ್ತ್ರಿದೋಷಜಮ್| ತ್ರಿದೋಷಲಿಙ್ಗಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಸುದುಃಸಹಮ್||೨೬||
View original
सर्वान्नसेविनः सर्वे दुष्टा दोषास्त्रिदोषजम्| त्रिदोषलिङ्गं कुर्वन्ति पाण्डुरोगं सुदुःसहम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (27-30) · Śloka 30
ಮೃತ್ತಿಕಾದನಶೀಲಸ್ಯ ಕುಪ್ಯತ್ಯನ್ಯತಮೋ ಮಲಃ| ಕಷಾಯಾ ಮಾರುತಂ, ಪಿತ್ತಮೂಷರಾ, ಮಧುರಾ ಕಫಮ್||೨೭|| ಕೋಪಯೇನ್ಮೃದ್ರಸಾದೀಂಶ್ಚ ರೌಕ್ಷ್ಯಾದ್ಭುಕ್ತಂ ವಿರೂಕ್ಷಯೇತ್ | ಪೂರಯತ್ಯವಿಪಕ್ವೈವ ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ನಿರುಣದ್ಧಿ ಚ||೨೮|| ಇನ್ದ್ರಿಯಾಣಾಂ ಬಲಂ ಹತ್ವಾ ತೇಜೋ ವೀರ್ಯೌಜಸೀ ತಥಾ| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ಕರೋತ್ಯಾಶು ಬಲವರ್ಣಾಗ್ನಿನಾಶನಮ್||೨೯|| ಶೂನಗಣ್ಡಾಕ್ಷಿಕೂಟಭ್ರೂಃ ಶೂನಪಾನ್ನಾಭಿಮೇಹನಃ| ಕ್ರಿಮಿಕೋಷ್ಠೋಽತಿಸಾರ್ಯೇತ ಮಲಂ ಸಾಸೃಕ್ ಕಫಾನ್ವಿತಮ್||೩೦||
View original
मृत्तिकादनशीलस्य कुप्यत्यन्यतमो मलः| कषाया मारुतं, पित्तमूषरा, मधुरा कफम्||२७|| कोपयेन्मृद्रसादींश्च रौक्ष्याद्भुक्तं विरूक्षयेत् | पूरयत्यविपक्वैव स्रोतांसि निरुणद्धि च||२८|| इन्द्रियाणां बलं हत्वा तेजो वीर्यौजसी तथा| पाण्डुरोगं करोत्याशु बलवर्णाग्निनाशनम्||२९|| शूनगण्डाक्षिकूटभ्रूः शूनपान्नाभिमेहनः| क्रिमिकोष्ठोऽतिसार्येत मलं सासृक् कफान्वितम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (31-33) · Śloka 33
ಪಾಣ್ಡುರೋಗಶ್ಚಿರೋತ್ಪನ್ನಃ ಖರೀಭೂತೋ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ| ಕಾಲಪ್ರಕರ್ಷಾಚ್ಛೂನೋ ನಾ ಯಶ್ಚ ಪೀತಾನಿ ಪಶ್ಯತಿ||೩೧|| ಬದ್ಧಾಲ್ಪವಿಟ್ಕಂ ಸಕಫಂ ಹರಿತಂ ಯೋಽತಿಸಾರ್ಯತೇ| ದೀನಃ ಶ್ವೇತಾತಿದಿಗ್ಧಾಙ್ಗಶ್ಛರ್ದಿಮೂರ್ಚ್ಛಾತೃಷಾರ್ದಿತಃ||೩೨|| ಸ ನಾಸ್ತ್ಯಸೃಕ್ಕ್ಷಯಾದ್ಯಶ್ಚ ಪಾಣ್ಡುಃ ಶ್ವೇತತ್ವಮಾಪ್ನುಯಾತ್| ಇತಿ ಪಞ್ಚವಿಧಸ್ಯೋಕ್ತಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್||೩೩||
View original
पाण्डुरोगश्चिरोत्पन्नः खरीभूतो न सिध्यति| कालप्रकर्षाच्छूनो ना यश्च पीतानि पश्यति||३१|| बद्धाल्पविट्कं सकफं हरितं योऽतिसार्यते| दीनः श्वेतातिदिग्धाङ्गश्छर्दिमूर्च्छातृषार्दितः||३२|| स नास्त्यसृक्क्षयाद्यश्च पाण्डुः श्वेतत्वमाप्नुयात्| इति पञ्चविधस्योक्तं पाण्डुरोगस्य लक्षणम्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (34-38) · Śloka 39
ಪಾಣ್ಡುರೋಗೀ ತು ಯೋಽತ್ಯರ್ಥಂ ಪಿತ್ತಲಾನಿ ನಿಷೇವತೇ| ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಮಸೃಗ್ಮಾಂಸಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ರೋಗಾಯ ಕಲ್ಪತೇ||೩೪|| ಹಾರಿದ್ರನೇತ್ರಃ ಸ ಭೃಶಂ ಹಾರಿದ್ರತ್ವಙ್ನಖಾನನಃ| ರಕ್ತಪೀತಶಕೃನ್ಮೂತ್ರೋ ಭೇಕವರ್ಣೋ ಹತೇನ್ದ್ರಿಯಃ||೩೫|| ದಾಹಾವಿಪಾಕದೌರ್ಬಲ್ಯಸದನಾರುಚಿಕರ್ಷಿತಃ| ಕಾಮಲಾ ಬಹುಪಿತ್ತೈಷಾ ಕೋಷ್ಠಶಾಖಾಶ್ರಯಾ ಮತಾ||೩೬|| ಕಾಲಾನ್ತರಾತ್ ಖರೀಭೂತಾ ಕೃಚ್ಛ್ರಾ ಸ್ಯಾತ್ ಕುಮ್ಭಕಾಮಲಾ| ಕೃಷ್ಣಪೀತಶಕೃನ್ಮೂತ್ರೋ ಭೃಶಂ ಶೂನಶ್ಚ ಮಾನವಃ||೩೭|| ಸರಕ್ತಾಕ್ಷಿಮುಖಚ್ಛರ್ದಿವಿಣ್ಮೂತ್ರೋ ಯಶ್ಚ ತಾಮ್ಯತಿ| ದಾಹಾರುಚಿತೃಷಾನಾಹತನ್ದ್ರಾಮೋಹಸಮನ್ವಿತಃ||೩೮|| ನಷ್ಟಾಗ್ನಿಸಞ್ಜ್ಞಃ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ಹಿ ಕಾಮಲಾವಾನ್ ವಿಪದ್ಯತೇ|೩೯|
View original
पाण्डुरोगी तु योऽत्यर्थं पित्तलानि निषेवते| तस्य पित्तमसृग्मांसं दग्ध्वा रोगाय कल्पते||३४|| हारिद्रनेत्रः स भृशं हारिद्रत्वङ्नखाननः| रक्तपीतशकृन्मूत्रो भेकवर्णो हतेन्द्रियः||३५|| दाहाविपाकदौर्बल्यसदनारुचिकर्षितः| कामला बहुपित्तैषा कोष्ठशाखाश्रया मता||३६|| कालान्तरात् खरीभूता कृच्छ्रा स्यात् कुम्भकामला| कृष्णपीतशकृन्मूत्रो भृशं शूनश्च मानवः||३७|| सरक्ताक्षिमुखच्छर्दिविण्मूत्रो यश्च ताम्यति| दाहारुचितृषानाहतन्द्रामोहसमन्वितः||३८|| नष्टाग्निसञ्ज्ञः क्षिप्रं हि कामलावान् विपद्यते|३९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (39-43) · Śloka 43
ಸಾಧ್ಯಾನಾಮಿತರೇಷಾಂ ತು ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೩೯|| ತತ್ರ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯೀ ಸ್ನಿಗ್ಧಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈರೂರ್ಧ್ವಾನುಲೋಮಿಕೈಃ| ಸಂಶೋಧ್ಯೋ ಮೃದುಭಿಸ್ತಿಕ್ತೈಃ ಕಾಮಲೀ ತು ವಿರೇಚನೈಃ||೪೦|| ತಾಭ್ಯಾಂ ಸಂಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಾಭ್ಯಾಂ ಪಥ್ಯಾನ್ಯನ್ನಾನಿ ದಾಪಯೇತ್| ಶಾಲೀನ್ ಸಯವಗೋಧೂಮಾನ್ ಪುರಾಣಾನ್ ಯೂಷಸಂಹಿತಾನ್||೪೧|| ಮುದ್ಗಾಢಕೀಮಸೂರೈಶ್ಚ ಜಾಙ್ಗಲೈಶ್ಚ ರಸೈರ್ಹಿತೈಃ| ಯಥಾದೋಷಂ ವಿಶಿಷ್ಟಂ ಚ ತಯೋರ್ಭೈಷಜ್ಯಮಾಚರೇತ್||೪೨|| ಪಞ್ಚಗವ್ಯಂ ಮಹಾತಿಕ್ತಂ ಕಲ್ಯಾಣಕಮಥಾಪಿ ವಾ| ಸ್ನೇಹನಾರ್ಥಂ ಘೃತಂ ದದ್ಯಾತ್ ಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣೇ||೪೩||
View original
साध्यानामितरेषां तु प्रवक्ष्यामि चिकित्सितम्||३९|| तत्र पाण्ड्वामयी स्निग्धस्तीक्ष्णैरूर्ध्वानुलोमिकैः| संशोध्यो मृदुभिस्तिक्तैः कामली तु विरेचनैः||४०|| ताभ्यां संशुद्धकोष्ठाभ्यां पथ्यान्यन्नानि दापयेत्| शालीन् सयवगोधूमान् पुराणान् यूषसंहितान्||४१|| मुद्गाढकीमसूरैश्च जाङ्गलैश्च रसैर्हितैः| यथादोषं विशिष्टं च तयोर्भैषज्यमाचरेत्||४२|| पञ्चगव्यं महातिक्तं कल्याणकमथापि वा| स्नेहनार्थं घृतं दद्यात् कामलापाण्डुरोगिणे||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (44-49) · Śloka 49
ದಾಡಿಮಾತ್ ಕುಡವೋ ಧಾನ್ಯಾತ್ ಕುಡವಾರ್ಧಂ ಪಲಂ ಪಲಮ್| ಚಿತ್ರಕಾಚ್ಛೃಙ್ಗವೇರಾಚ್ಚ ಪಿಪ್ಪಲ್ಯಷ್ಟಮಿಕಾ ತಥಾ||೪೪|| ತೈಃ ಕಲ್ಕೈರ್ವಿಂಶತಿಪಲಂ ಘೃತಸ್ಯ ಸಲಿಲಾಢಕೇ| ಸಿದ್ಧಂ ಹೃತ್ಪಾಣ್ಡುಗುಲ್ಮಾರ್ಶಃಪ್ಲೀಹವಾತಕಫಾರ್ತಿನುತ್||೪೫|| ದೀಪನಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸಘ್ನಂ ಮೂಢವಾತೇ ಚ ಶಸ್ಯತೇ| ದುಃಖಪ್ರಸವಿನೀನಾಂ ಚ ವನ್ಧ್ಯಾನಾಂ ಚೈವ ಗರ್ಭದಮ್||೪೬|| ಇತಿ ದಾಡಿಮಾದ್ಯಂ ಘೃತಮ್| ಕಟುಕಾ ರೋಹಿಣೀ ಮುಸ್ತಂ ಹರಿದ್ರೇ ವತ್ಸಕಾತ್ ಪಲಮ್| ಪಟೋಲಂ ಚನ್ದನಂ ಮೂರ್ವಾ ತ್ರಾಯಮಾಣಾ ದುರಾಲಭಾ||೪೭|| ಕೃಷ್ಣಾ ಪರ್ಪಟಕೋ ನಿಮ್ಬೋ ಭೂನಿಮ್ಬೋ ದೇವದಾರು ಚ| ತೈಃ ಕಾರ್ಷಿಕೈರ್ಘೃತಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧಃ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಃ||೪೮|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಜ್ವರಂ ದಾಹಂ ಶ್ವಯಥುಂ ಸ ಭಗನ್ದರಮ್| ಅರ್ಶಾಂಸ್ಯಸೃಗ್ದರಂ ಚೈವ ಹನ್ತಿ ವಿಸ್ಫೋಟಕಾಂಸ್ತಥಾ||೪೯|| ಇತಿ ಕಟುಕಾದ್ಯಂ ಘೃತಮ್|
View original
दाडिमात् कुडवो धान्यात् कुडवार्धं पलं पलम्| चित्रकाच्छृङ्गवेराच्च पिप्पल्यष्टमिका तथा||४४|| तैः कल्कैर्विंशतिपलं घृतस्य सलिलाढके| सिद्धं हृत्पाण्डुगुल्मार्शःप्लीहवातकफार्तिनुत्||४५|| दीपनं श्वासकासघ्नं मूढवाते च शस्यते| दुःखप्रसविनीनां च वन्ध्यानां चैव गर्भदम्||४६|| इति दाडिमाद्यं घृतम्| कटुका रोहिणी मुस्तं हरिद्रे वत्सकात् पलम्| पटोलं चन्दनं मूर्वा त्रायमाणा दुरालभा||४७|| कृष्णा पर्पटको निम्बो भूनिम्बो देवदारु च| तैः कार्षिकैर्घृतप्रस्थः सिद्धः क्षीरचतुर्गुणः||४८|| रक्तपित्तं ज्वरं दाहं श्वयथुं स भगन्दरम्| अर्शांस्यसृग्दरं चैव हन्ति विस्फोटकांस्तथा||४९|| इति कटुकाद्यं घृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (50) · Śloka 50
ಪಥ್ಯಾಶತರಸೇ ಪಥ್ಯಾವೃನ್ತಾರ್ಧಶತಕಲ್ಕವಾನ್| ಪ್ರಸ್ಥಃ ಸಿದ್ಧೋ ಘೃತಾತ್ ಪೇಯಃ ಸ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಗುಲ್ಮನುತ್||೫೦|| ಇತಿ ಪಥ್ಯಾಘೃತಮ್|
View original
पथ्याशतरसे पथ्यावृन्तार्धशतकल्कवान्| प्रस्थः सिद्धो घृतात् पेयः स पाण्ड्वामयगुल्मनुत्||५०|| इति पथ्याघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (51) · Śloka 51
ದನ್ತ್ಯಾಶ್ಚತುಷ್ಪಲರಸೇ ಪಿಷ್ಟೈರ್ದನ್ತೀಶಲಾಟುಭಿಃ| ತದ್ವತ್ಪ್ರಸ್ಥೋ ಘೃತಾತ್ಸಿದ್ಧಃ ಪ್ಲೀಹಪಾಣ್ಡ್ವರ್ತಿಶೋಫಜಿತ್||೫೧|| ಇತಿ ದನ್ತೀಘೃತಮ್|
View original
दन्त्याश्चतुष्पलरसे पिष्टैर्दन्तीशलाटुभिः| तद्वत्प्रस्थो घृतात्सिद्धः प्लीहपाण्ड्वर्तिशोफजित्||५१|| इति दन्तीघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (52) · Śloka 52
ಪುರಾಣಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥೋ ದ್ರಾಕ್ಷಾರ್ಧಪ್ರಸ್ಥಸಾಧಿತಃ| ಕಾಮಲಾಗುಲ್ಮಪಾಣ್ಡ್ವರ್ತಿಜ್ವರಮೇಹೋದರಾಪಹಃ||೫೨|| ಇತಿ ದ್ರಾಕ್ಷಾಘೃತಮ್|
View original
पुराणसर्पिषः प्रस्थो द्राक्षार्धप्रस्थसाधितः| कामलागुल्मपाण्ड्वर्तिज्वरमेहोदरापहः||५२|| इति द्राक्षाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (53) · Śloka 53
ಹರಿದ್ರಾತ್ರಿಫಲಾನಿಮ್ಬಬಲಾಮಧುಕಸಾಧಿತಮ್| ಸಕ್ಷೀರಂ ಮಾಹಿಷಂ ಸರ್ಪಿಃ ಕಾಮಲಾಹರಮುತ್ತಮಮ್||೫೩|| ಇತಿ ಹರಿದ್ರಾದಿಘೃತಮ್|
View original
हरिद्रात्रिफलानिम्बबलामधुकसाधितम्| सक्षीरं माहिषं सर्पिः कामलाहरमुत्तमम्||५३|| इति हरिद्रादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (54) · Śloka 55
ಗೋಮೂತ್ರೇ ದ್ವಿಗುಣೇ ದಾರ್ವ್ಯಾಃ ಕಲ್ಕಾಕ್ಷದ್ವಯಸಾಧಿತಃ| ದಾರ್ವ್ಯಾಃ ಪಞ್ಚಪಲಕ್ವಾಥೇ ಕಲ್ಕೇ ಕಾಲೀಯಕೇ ಪರಃ||೫೪|| ಮಾಹಿಷಾತ್ ಸರ್ಪಿಷಃ ಪ್ರಸ್ಥಃ ಪೂರ್ವಃ ಪೂರ್ವೇ ಪರೇ ಪರಃ|೫೫|
View original
गोमूत्रे द्विगुणे दार्व्याः कल्काक्षद्वयसाधितः| दार्व्याः पञ्चपलक्वाथे कल्के कालीयके परः||५४|| माहिषात् सर्पिषः प्रस्थः पूर्वः पूर्वे परे परः|५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (55-69) · Śloka 69
ಸ್ನೇಹೈರೇಭಿರುಪಕ್ರಮ್ಯ ಸ್ನಿಗ್ಧಂ ಮತ್ವಾ ವಿರೇಚಯೇತ್||೫೫|| ಪಯಸಾ ಮೂತ್ರಯುಕ್ತೇನ ಬಹುಶಃ ಕೇವಲೇನ ವಾ| ದನ್ತೀಫಲರಸೇ ಕೋಷ್ಣೇ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಾಞ್ಜಲಿನಾ ಶೃತಮ್||೫೬|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಞ್ಜಲಿಂ ಮೃದಿತ್ವಾ ವಾ ದದ್ಯಾತ್ ಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾಪಹಮ್| ದ್ವಿಶರ್ಕರಂ ತ್ರಿವೃಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಪಲಾರ್ಧಂ ಪೈತ್ತಿಕಃ ಪಿಬೇತ್||೫೭|| ಕಫಪಾಣ್ಡುಸ್ತು ಗೋಮೂತ್ರಕ್ಲಿನ್ನಯುಕ್ತಾಂ ಹರೀತಕೀಮ್| ಆರಗ್ವಧಂ ರಸೇನೇಕ್ಷೋರ್ವಿದಾರ್ಯಾಮಲಕಸ್ಯ ಚ||೫೮|| ಸತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ಬಿಲ್ವಪತ್ರಂ ಪಿಬೇನ್ನಾ ಕಾಮಲಾಪಹಮ್| ದನ್ತ್ಯರ್ಧಪಲಕಲ್ಕಂ ವಾ ದ್ವಿಗುಡಂ ಶೀತವಾರಿಣಾ||೫೯|| ಕಾಮಲೀ ತ್ರಿವೃತಾಂ ವಾಽಪಿ ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ರಸೈಃ ಪಿಬೇತ್| ವಿಶಾಲಾತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತಕುಷ್ಠದಾರುಕಲಿಙ್ಗಕಾನ್||೬೦|| ಕಾರ್ಷಿಕಾನರ್ಧಕರ್ಷಾಂಶಾಂ ಕುರ್ಯಾದತಿವಿಷಾಂ ತಥಾ| ಕರ್ಷೌ ಮಧುರಸಾಯಾ ದ್ವೌ ಸರ್ವಮೇತತ್ ಸುಖಾಮ್ಬುನಾ||೬೧|| ಮೃದಿತಂ ತಂ ರಸಂ ಪೂತಂ ಪೀತ್ವಾ ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಚ ಮಧ್ವನು| ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಂ ಜ್ವರಂ ದಾಹಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಮರೋಚಕಮ್||೬೨|| ಗುಲ್ಮಾನಾಹಾಮವಾತಾಂಶ್ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ನಾಶಯೇತ್| ತ್ರಿಫಲಾಯಾ ಗುಡೂಚ್ಯಾ ವಾ ದಾರ್ವ್ಯಾ ನಿಮ್ಬಸ್ಯ ವಾ ರಸಮ್||೬೩|| ಶೀತಂ ಮಧುಯುತಂ ಪ್ರಾತಃ ಕಾಮಲಾರ್ತಃ ಪಿಬೇನ್ನರಃ| ಕ್ಷೀರಮೂತ್ರಂ ಪಿಬೇತ್ ಪಕ್ಷಂ ಗವ್ಯಂ ಮಾಹಿಷಮೇವ ವಾ||೬೪|| ಪಾಣ್ಡುರ್ಗೋಮೂತ್ರಯುಕ್ತಂ ವಾ ಸಪ್ತಾಹಂ ತ್ರಿಫಲಾರಸಮ್| ತರುಜಾನ್ ಜ್ವಲಿತಾನ್ಮೂತ್ರೇ ನಿರ್ವಾಪ್ಯಾಮೃದ್ಯ ಚಾಙ್ಕುರಾನ್||೬೫|| ಮಾತುಲುಙ್ಗಸ್ಯ ತತ್ ಪೂತಂ ಪಾಣ್ಡುಶೋಥಹರಂ ಪಿಬೇತ್| ಸ್ವರ್ಣಕ್ಷೀರೀ ತ್ರಿವೃಚ್ಛ್ಯಾಮೇ ಭದ್ರದಾರು ಸನಾಗರಮ್||೬೬|| ಗೋಮೂತ್ರಾಞ್ಜಲಿನಾ ಪಿಷ್ಟಂ ಮೂತ್ರೇ ವಾ ಕ್ವಥಿತಂ ಪಿಬೇತ್| ಕ್ಷೀರಮೇಭಿಃ ಶೃತಂ ವಾಽಪಿ ಪಿಬೇದ್ದೋಷಾನುಲೋಮನಮ್||೬೭|| ಹರೀತಕೀಂ ಪ್ರಯೋಗೇಣ ಗೋಮೂತ್ರೇಣಾಥವಾ ಪಿಬೇತ್| ಜೀರ್ಣೇ ಕ್ಷೀರೇಣ ಭುಞ್ಜೀತ ರಸೇನ ಮಧುರೇಣ ವಾ||೬೮|| ಸಪ್ತರಾತ್ರಂ ಗವಾಂ ಮೂತ್ರೇ ಭಾವಿತಂ ವಾಽಪ್ಯಯೋರಜಃ| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಂ ಪಯಸಾ ಪಾಯಯೇದ್ಭಿಷಕ್||೬೯||
View original
स्नेहैरेभिरुपक्रम्य स्निग्धं मत्वा विरेचयेत्||५५|| पयसा मूत्रयुक्तेन बहुशः केवलेन वा| दन्तीफलरसे कोष्णे काश्मर्याञ्जलिना शृतम्||५६|| द्राक्षाञ्जलिं मृदित्वा वा दद्यात् पाण्ड्वामयापहम्| द्विशर्करं त्रिवृच्चूर्णं पलार्धं पैत्तिकः पिबेत्||५७|| कफपाण्डुस्तु गोमूत्रक्लिन्नयुक्तां हरीतकीम्| आरग्वधं रसेनेक्षोर्विदार्यामलकस्य च||५८|| सत्र्यूषणं बिल्वपत्रं पिबेन्ना कामलापहम्| दन्त्यर्धपलकल्कं वा द्विगुडं शीतवारिणा||५९|| कामली त्रिवृतां वाऽपि त्रिफलाया रसैः पिबेत्| विशालात्रिफलामुस्तकुष्ठदारुकलिङ्गकान्||६०|| कार्षिकानर्धकर्षांशां कुर्यादतिविषां तथा| कर्षौ मधुरसाया द्वौ सर्वमेतत् सुखाम्बुना||६१|| मृदितं तं रसं पूतं पीत्वा लिह्याच्च मध्वनु| कासं श्वासं ज्वरं दाहं पाण्डुरोगमरोचकम्||६२|| गुल्मानाहामवातांश्च रक्तपित्तं च नाशयेत्| त्रिफलाया गुडूच्या वा दार्व्या निम्बस्य वा रसम्||६३|| शीतं मधुयुतं प्रातः कामलार्तः पिबेन्नरः| क्षीरमूत्रं पिबेत् पक्षं गव्यं माहिषमेव वा||६४|| पाण्डुर्गोमूत्रयुक्तं वा सप्ताहं त्रिफलारसम्| तरुजान् ज्वलितान्मूत्रे निर्वाप्यामृद्य चाङ्कुरान्||६५|| मातुलुङ्गस्य तत् पूतं पाण्डुशोथहरं पिबेत्| स्वर्णक्षीरी त्रिवृच्छ्यामे भद्रदारु सनागरम्||६६|| गोमूत्राञ्जलिना पिष्टं मूत्रे वा क्वथितं पिबेत्| क्षीरमेभिः शृतं वाऽपि पिबेद्दोषानुलोमनम्||६७|| हरीतकीं प्रयोगेण गोमूत्रेणाथवा पिबेत्| जीर्णे क्षीरेण भुञ्जीत रसेन मधुरेण वा||६८|| सप्तरात्रं गवां मूत्रे भावितं वाऽप्ययोरजः| पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थं पयसा पाययेद्भिषक्||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (70-71) · Śloka 71
ತ್ರ್ಯೂಷಣತ್ರಿಫಲಾಮುಸ್ತವಿಡಙ್ಗಚಿತ್ರಕಾಃ ಸಮಾಃ| ನವಾಯೋರಜಸೋ ಭಾಗಾಸ್ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ||೭೦|| ಭಕ್ಷಯೇತ್ ಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗಕುಷ್ಠಾರ್ಶಃಕಾಮಲಾಪಹಮ್| ನವಾಯಸಮಿದಂ ಚೂರ್ಣಂ ಕೃಷ್ಣಾತ್ರೇಯೇಣ ಭಾಷಿತಮ್||೭೧|| ಇತಿ ನವಾಯಸಚೂರ್ಣಮ್|
View original
त्र्यूषणत्रिफलामुस्तविडङ्गचित्रकाः समाः| नवायोरजसो भागास्तच्चूर्णं क्षौद्रसर्पिषा||७०|| भक्षयेत् पाण्डुहृद्रोगकुष्ठार्शःकामलापहम्| नवायसमिदं चूर्णं कृष्णात्रेयेण भाषितम्||७१|| इति नवायसचूर्णम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (72-79) · Śloka 80
ಗುಡನಾಗರಮಣ್ಡೂರತಿಲಾಂಶಾನ್ಮಾನತಃ ಸಮಾನ್| ಪಿಪ್ಪಲೀದ್ವಿಗುಣಾಂ ಕುರ್ಯಾದ್ಗುಟಿಕಾಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣೇ||೭೨|| ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಮುಸ್ತಂ ವಿಡಙ್ಗಂ ಚವ್ಯಚಿತ್ರಕೌ| ದಾರ್ವೀತ್ವಙ್ಮಾಕ್ಷಿಕೋ ಧಾತುರ್ಗ್ರನ್ಥಿಕಂ ದೇವದಾರು ಚ||೭೩|| ಏತಾನ್ ದ್ವಿಪಲಿಕಾನ್ಭಾಗಾಂಶ್ಚೂರ್ಣಂ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್| ಮಣ್ಡೂರಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಚೂರ್ಣಾಚ್ಛುದ್ಧಮಞ್ಜನಸನ್ನಿಭಮ್||೭೪|| ಗೋಮೂತ್ರೇಽಷ್ಟಗುಣೇ ಪಕ್ತ್ವಾ ತಸ್ಮಿಂಸ್ತತ್ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇತ್ತತಃ| ಉದುಮ್ಬರಸಮಾನ್ಕೃತ್ವಾ ವಟಕಾಂಸ್ತಾನ್ ಯಥಾಗ್ನಿ ನಾ||೭೫|| ಉಪಯುಞ್ಜೀತ ತಕ್ರೇಣ ಸಾತ್ಮ್ಯಂ ಜೀರ್ಣೇ ಚ ಭೋಜನಮ್| ಮಣ್ಡೂರವಟಕಾ ಹ್ಯೇತೇ ಪ್ರಾಣದಾಃ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣಾಮ್||೭೬|| ಕುಷ್ಠಾನ್ಯಜೀರ್ಣಕಂ ಶೋಥಮೂರುಸ್ತಮ್ಭಂ ಕಫಾಮಯಾನ್| ಅರ್ಶಾಂಸಿ ಕಾಮಲಾಂ ಮೇಹಂ ಪ್ಲೀಹಾನಂ ಶಮಯನ್ತಿ ಚ||೭೭|| ಇತಿ ಮಣ್ಡೂರವಟಕಾಃ| ತಾಪ್ಯಾದ್ರಿಜತುರೂಪ್ಯಾಯೋಮಲಾಃ ಪಞ್ಚಪಲಾಃ ಪೃಥಕ್| ಚಿತ್ರಕತ್ರಿಫಲಾವ್ಯೋಷವಿಡಙ್ಗೈಃ ಪಲಿಕೈಃ ಸಹ||೭೮|| ಶರ್ಕರಾಷ್ಟಪಲೋನ್ಮಿಶ್ರಾಶ್ಚೂರ್ಣಿತಾ ಮಧುನಾಽಽಪ್ಲುತಾಃ| ಅಭ್ಯಸ್ಯಾಸ್ತ್ವಕ್ಷಮಾತ್ರಾ ಹಿ ಜೀರ್ಣೇ ಹಿತಮಿತಾಶಿನಾ||೭೯|| ಕುಲತ್ಥಕಾಕಮಾಚ್ಯಾದಿಕಪೋತಪರಿಹಾರಿಣಾ|೮೦|
View original
गुडनागरमण्डूरतिलांशान्मानतः समान्| पिप्पलीद्विगुणां कुर्याद्गुटिकां पाण्डुरोगिणे||७२|| त्र्यूषणं त्रिफला मुस्तं विडङ्गं चव्यचित्रकौ| दार्वीत्वङ्माक्षिको धातुर्ग्रन्थिकं देवदारु च||७३|| एतान् द्विपलिकान्भागांश्चूर्णं कुर्यात् पृथक् पृथक्| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाच्छुद्धमञ्जनसन्निभम्||७४|| गोमूत्रेऽष्टगुणे पक्त्वा तस्मिंस्तत् प्रक्षिपेत्ततः| उदुम्बरसमान्कृत्वा वटकांस्तान् यथाग्नि ना||७५|| उपयुञ्जीत तक्रेण सात्म्यं जीर्णे च भोजनम्| मण्डूरवटका ह्येते प्राणदाः पाण्डुरोगिणाम्||७६|| कुष्ठान्यजीर्णकं शोथमूरुस्तम्भं कफामयान्| अर्शांसि कामलां मेहं प्लीहानं शमयन्ति च||७७|| इति मण्डूरवटकाः| ताप्याद्रिजतुरूप्यायोमलाः पञ्चपलाः पृथक्| चित्रकत्रिफलाव्योषविडङ्गैः पलिकैः सह||७८|| शर्कराष्टपलोन्मिश्राश्चूर्णिता मधुनाऽऽप्लुताः| अभ्यस्यास्त्वक्षमात्रा हि जीर्णे हितमिताशिना||७९|| कुलत्थकाकमाच्यादिकपोतपरिहारिणा|८०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (80-86) · Śloka 86
ತ್ರಿಫಲಾಯಾಸ್ತ್ರಯೋ ಭಾಗಾಸ್ತ್ರಯಸ್ತ್ರಿಕಟುಕಸ್ಯ ಚ||೮೦|| ಭಾಗಶ್ಚಿತ್ರಕಮೂಲಸ್ಯ ವಿಡಙ್ಗಾನಾಂ ತಥೈವ ಚ| ಪಞ್ಚಾಶ್ಮಜತುನೋ ಭಾಗಾಸ್ತಥಾ ರೂಪ್ಯಮಲಸ್ಯ ಚ||೮೧|| ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಚ ಶುದ್ಧಸ್ಯ ಲೌಹಸ್ಯ ರಜಸಸ್ತಥಾ| ಅಷ್ಟೌ ಭಾಗಾಃ ಸಿತಾಯಾಶ್ಚ ತತ್ಸರ್ವಂ ಸೂಕ್ಷ್ಮಚೂರ್ಣಿತಮ್||೮೨|| ಮಾಕ್ಷಿಕೇಣಾಪ್ಲುತಂ ಸ್ಥಾಪ್ಯಮಾಯಸೇ ಭಾಜನೇ ಶುಭೇ| ಉದುಮ್ಬರಸಮಾಂ ಮಾತ್ರಾಂ ತತಃ ಖಾದೇದ್ಯಥಾಗ್ನಿ ನಾ||೮೩|| ದಿನೇ ದಿನೇ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಜೀರ್ಣೇ ಭೋಜ್ಯಂ ಯಥೇಪ್ಸಿತಮ್| ವರ್ಜಯಿತ್ವಾ ಕುಲತ್ಥಾನಿ ಕಾಕಮಾಚೀಂ ಕಪೋತಕಮ್||೮೪|| ಯೋಗರಾಜ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ ಯೋಗೋಽಯಮಮೃತೋಪಮಃ| ರಸಾಯನಮಿದಂ ಶ್ರೇಷ್ಠಂ ಸರ್ವರೋಗಹರಂ ಶಿವಮ್||೮೫|| ಪಾಣ್ಡುರೋಗಂ ವಿಷಂ ಕಾಸಂ ಯಕ್ಷ್ಮಾಣಂ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್| ಕುಷ್ಠಾನ್ಯಜೀರ್ಣಕಂ ಮೇಹಂ ಶೋಷಂ ಶ್ವಾಸಮರೋಚಕಮ್||೮೬|| ವಿಶೇಷಾದ್ಧನ್ತ್ಯಪಸ್ಮಾರಂ ಕಾಮಲಾಂ ಗುದಜಾನಿ ಚ| ಇತಿ ಯೋಗರಾಜಃ|
View original
त्रिफलायास्त्रयो भागास्त्रयस्त्रिकटुकस्य च||८०|| भागश्चित्रकमूलस्य विडङ्गानां तथैव च| पञ्चाश्मजतुनो भागास्तथा रूप्यमलस्य च||८१|| माक्षिकस्य च शुद्धस्य लौहस्य रजसस्तथा| अष्टौ भागाः सितायाश्च तत्सर्वं सूक्ष्मचूर्णितम्||८२|| माक्षिकेणाप्लुतं स्थाप्यमायसे भाजने शुभे| उदुम्बरसमां मात्रां ततः खादेद्यथाग्नि ना||८३|| दिने दिने प्रयुञ्जीत जीर्णे भोज्यं यथेप्सितम्| वर्जयित्वा कुलत्थानि काकमाचीं कपोतकम्||८४|| योगराज इति ख्यातो योगोऽयममृतोपमः| रसायनमिदं श्रेष्ठं सर्वरोगहरं शिवम्||८५|| पाण्डुरोगं विषं कासं यक्ष्माणं विषमज्वरम्| कुष्ठान्यजीर्णकं मेहं शोषं श्वासमरोचकम्||८६|| विशेषाद्धन्त्यपस्मारं कामलां गुदजानि च| इति योगराजः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (87-99) · Śloka 99
ಕೌಟಜತ್ರಿಫಲಾನಿಮ್ಬಪಟೋಲಘನನಾಗರೈಃ||೮೭|| ಭಾವಿತಾನಿ ದಶಾಹಾನಿ ರಸೈರ್ದ್ವಿತ್ರಿಗುಣಾನಿ ವಾ| ಶಿಲಾಜತುಪಲಾನ್ಯಷ್ಟೌ ತಾವತೀ ಸಿತಶರ್ಕರಾ||೮೮|| ತ್ವಕ್ಕ್ಷೀರೀ ಪಿಪ್ಪಲೀ ಧಾತ್ರೀ ಕರ್ಕಟಾಖ್ಯಾ ಪಲೋನ್ಮಿತಾ| ನಿದಿಗ್ಧ್ಯಾಃ ಫಲಮೂಲಾಭ್ಯಾಂ ಪಲಂ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ತ್ರಿಗನ್ಧಕಮ್| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಮಧುನಃ ಕುರ್ಯಾತ್ ತ್ರಿಪಲೇನಾಕ್ಷಿಕಾನ್ ಗುಡಾನ್| ದಾಡಿಮಾಮ್ಬುಪಯಃಪಕ್ಷಿರಸತೋಯಸುರಾಸವಾನ್||೯೦|| ತಾನ್ ಭಕ್ಷಯಿತ್ವಾಽನುಪಿಬೇನ್ನಿರನ್ನೋ ಭುಕ್ತ ಏವ ವಾ| ಪಾಣ್ಡುಕುಷ್ಠಜ್ವರಪ್ಲೀಹತಮಕಾರ್ಶೋಭಗನ್ದರಾನ್||೯೧|| ಪೂತಿಹೃಚ್ಛುಕ್ರಮೂತ್ರಾಗ್ನಿದೋಷಶೋಷಗರೋದರಾನ್ | ಕಾಸಾಸೃಗ್ದರಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ಶೋಥಗುಲ್ಮಗಲಾಮಯಾನ್||೯೨|| ತೇ ಚ ಸರ್ವವ್ರಣಾನ್ ಹನ್ಯುಃ ಸರ್ವರೋಗಹರಾಃ ಶಿವಾಃ| ಇತಿ ಶಿಲಾಜತುವಟಕಾಃ| ಪುನರ್ನವಾ ತ್ರಿವೃದ್ವ್ಯೋಷವಿಡಙ್ಗಂ ದಾರು ಚಿತ್ರಕಮ್||೯೩|| ಕುಷ್ಠಂ ಹರಿದ್ರೇ ತ್ರಿಫಲಾ ದನ್ತೀ ಚವ್ಯಂ ಕಲಿಙ್ಗಕಾಃ| ಪಿಪ್ಪಲೀ ಪಿಪ್ಪಲೀಮೂಲಂ ಮುಸ್ತಂ ಚೇತಿ ಪಲೋನ್ಮಿತಮ್||೯೪|| ಮಣ್ಡೂರಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಚೂರ್ಣಾದ್ಗೋಮೂತ್ರೇ ದ್ವ್ಯಾಢಕೇ ಪಚೇತ್| ಕೋಲವದ್ಗುಟಿಕಾಃ ಕೃತ್ವಾ ತಕ್ರೇಣಾಲೋಡ್ಯ ನಾ ಪಿಬೇತ್||೯೫|| ತಾಃ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಾನ್ ಪ್ಲೀಹಾನಮರ್ಶಾಂಸಿ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್| ಶ್ವಯಥುಂ ಗ್ರಹಣೀದೋಷಂ ಹನ್ಯುಃ ಕುಷ್ಠಂ ಕ್ರಿಮೀಂಸ್ತಥಾ||೯೬|| ಇತಿ ಪುನರ್ನವಾಮಣ್ಡೂರಮ್| ದಾರ್ವೀತ್ವಕ್ ತ್ರಿಫಲಾ ವ್ಯೋಷಂ ವಿಡಙ್ಗಮಯಸೋ ರಜಃ| ಮಧುಸರ್ಪಿರ್ಯುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುರೋಗವಾನ್||೯೭|| ತುಲ್ಯಾ ಅಯೋರಜಃಪಥ್ಯಾಹರಿದ್ರಾಃ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿಷಾ| ಚೂರ್ಣಿತಾಃ ಕಾಮಲೀ ಲಿಹ್ಯಾದ್ಗುಡಕ್ಷೌದ್ರೇಣ ವಾಽಭಯಾಃ||೯೮|| ತ್ರಿಫಲಾ ದ್ವೇ ಹರಿದ್ರೇ ಚ ಕಟುರೋಹಿಣ್ಯಯೋರಜಃ| ಚೂರ್ಣಿತಂ ಕ್ಷೌದ್ರಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಸ ಲೇಹಃ ಕಾಮಲಾಪಹಃ||೯೯||
View original
कौटजत्रिफलानिम्बपटोलघननागरैः||८७|| भावितानि दशाहानि रसैर्द्वित्रिगुणानि वा| शिलाजतुपलान्यष्टौ तावती सितशर्करा||८८|| त्वक्क्षीरी पिप्पली धात्री कर्कटाख्या पलोन्मिता| निदिग्ध्याः फलमूलाभ्यां पलं युक्त्या त्रिगन्धकम्| चूर्णितं मधुनः कुर्यात् त्रिपलेनाक्षिकान् गुडान्| दाडिमाम्बुपयःपक्षिरसतोयसुरासवान्||९०|| तान् भक्षयित्वाऽनुपिबेन्निरन्नो भुक्त एव वा| पाण्डुकुष्ठज्वरप्लीहतमकार्शोभगन्दरान्||९१|| पूतिहृच्छुक्रमूत्राग्निदोषशोषगरोदरान् | कासासृग्दरपित्तासृक्शोथगुल्मगलामयान्||९२|| ते च सर्वव्रणान् हन्युः सर्वरोगहराः शिवाः| इति शिलाजतुवटकाः| पुनर्नवा त्रिवृद्व्योषविडङ्गं दारु चित्रकम्||९३|| कुष्ठं हरिद्रे त्रिफला दन्ती चव्यं कलिङ्गकाः| पिप्पली पिप्पलीमूलं मुस्तं चेति पलोन्मितम्||९४|| मण्डूरं द्विगुणं चूर्णाद्गोमूत्रे द्व्याढके पचेत्| कोलवद्गुटिकाः कृत्वा तक्रेणालोड्य ना पिबेत्||९५|| ताः पाण्डुरोगान् प्लीहानमर्शांसि विषमज्वरम्| श्वयथुं ग्रहणीदोषं हन्युः कुष्ठं क्रिमींस्तथा||९६|| इति पुनर्नवामण्डूरम्| दार्वीत्वक् त्रिफला व्योषं विडङ्गमयसो रजः| मधुसर्पिर्युतं लिह्यात् कामलापाण्डुरोगवान्||९७|| तुल्या अयोरजःपथ्याहरिद्राः क्षौद्रसर्पिषा| चूर्णिताः कामली लिह्याद्गुडक्षौद्रेण वाऽभयाः||९८|| त्रिफला द्वे हरिद्रे च कटुरोहिण्ययोरजः| चूर्णितं क्षौद्रसर्पिर्भ्यां स लेहः कामलापहः||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (100-101) · Śloka 101
ದ್ವಿಪಲಾಂಶಾಂ ತುಗಾಕ್ಷೀರೀಂ ನಾಗರಂ ಮಧುಯಷ್ಟಿಕಾಮ್| ಪ್ರಾಸ್ಥಿಕೀಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ದ್ರಾಕ್ಷಾಂ ಶರ್ಕರಾರ್ಧತುಲಾಂ ಶುಭಾಮ್||೧೦೦|| ಧಾತ್ರೀಫಲರಸದ್ರೋಣೇ ಚೂರ್ಣಿತಂ ಲೇಹವತ್ ಪಚೇತ್| ಶೀತಂ ಮಧುಪ್ರಸ್ಥಯುತಂ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಪಾಣಿತಲಂ ತತಃ||೧೦೧|| ಹನ್ತ್ಯೇಷ ಕಾಮಲಾಂ ಪಿತ್ತಂ ಪಾಣ್ಡುಂ ಕಾಸಂ ಹಲೀಮಕಮ್| ಇತಿ ಧಾತ್ರ್ಯವಲೇಹಃ|
View original
द्विपलांशां तुगाक्षीरीं नागरं मधुयष्टिकाम्| प्रास्थिकीं पिप्पलीं द्राक्षां शर्करार्धतुलां शुभाम्||१००|| धात्रीफलरसद्रोणे चूर्णितं लेहवत् पचेत्| शीतं मधुप्रस्थयुतं लिह्यात् पाणितलं ततः||१०१|| हन्त्येष कामलां पित्तं पाण्डुं कासं हलीमकम्| इति धात्र्यवलेहः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (102-104) · Śloka 104
ತ್ರ್ಯೂಷಣಂ ತ್ರಿಫಲಾ ಚವ್ಯಂ ಚಿತ್ರಕೋ ದೇವದಾರು ಚ||೧೦೨|| ವಿಡಙ್ಗಾನ್ಯಥ ಮುಸ್ತಂ ಚ ವತ್ಸಕಂ ಚೇತಿ ಚೂರ್ಣಯೇತ್| ಮಣ್ಡೂರತುಲ್ಯಂ ತಚ್ಚೂರ್ಣಂ ಗೋಮೂತ್ರೇಽಷ್ಟಗುಣೇ ಪಚೇತ್||೧೦೩|| ಶನೈಃ ಸಿದ್ಧಾಸ್ತಥಾ ಶೀತಾಃ ಕಾರ್ಯಾಃ ಕರ್ಷಸಮಾ ಗುಡಾಃ| ಯಥಾಗ್ನಿ ಭಕ್ಷಣೀಯಾಸ್ತೇ ಪ್ಲೀಹಪಾಣ್ಡ್ವಾಮಯಾಪಹಾಃ||೧೦೪|| ಗ್ರಹಣ್ಯರ್ಶೋನುದಶ್ಚೈವ ತಕ್ರವಾಟ್ಯಾಶಿನಃ ಸ್ಮೃತಾಃ| ಇತಿ ಮಣ್ಡೂರವಟಕಾಃ|
View original
त्र्यूषणं त्रिफला चव्यं चित्रको देवदारु च||१०२|| विडङ्गान्यथ मुस्तं च वत्सकं चेति चूर्णयेत्| मण्डूरतुल्यं तच्चूर्णं गोमूत्रेऽष्टगुणे पचेत्||१०३|| शनैः सिद्धास्तथा शीताः कार्याः कर्षसमा गुडाः| यथाग्नि भक्षणीयास्ते प्लीहपाण्ड्वामयापहाः||१०४|| ग्रहण्यर्शोनुदश्चैव तक्रवाट्याशिनः स्मृताः| इति मण्डूरवटकाः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (105-110) · Śloka 110
ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾ ರಜನೀ ದ್ರಾಕ್ಷಾ ಬಲಾಮೂಲಾನ್ಯಯೋರಜಃ||೧೦೫|| ಲೋಧ್ರಂ ಚೈತೇಷು ಗೌಡಃ ಸ್ಯಾದರಿಷ್ಟಃ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣಾಮ್| ಇತಿ ಗೌಡೋಽರಿಷ್ಟಃ| ಬೀಜಕಾತ್ಷೋಡಶಪಲಂ ತ್ರಿಫಲಾಯಾಶ್ಚ ವಿಂಶತಿಃ||೧೦೬|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಯಾಃ ಪಞ್ಚ ಲಾಕ್ಷಾಯಾಃ ಸಪ್ತ ದ್ರೋಣೇ ಜಲಸ್ಯ ತತ್| ಸಾಧ್ಯಂ ಪಾದಾವಶೇಷೇ ತು ಪೂತಶೇಷೇ ಸಮಾವಪೇತ್||೧೦೭|| ಶರ್ಕರಾಯಾಸ್ತುಲಾಂ ಪ್ರಸ್ಥಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸ್ಯ ಚ ಕಾರ್ಷಿಕಮ್| ವ್ಯೋಷಂ ವ್ಯಾಘ್ರನಖೋಶೀರಂ ಕ್ರಮುಕಂ ಸೈಲವಾಲುಕಮ್||೧೦೮|| ಮಧುಕಂ ಕುಷ್ಠಮಿತ್ಯೇತಚ್ಚೂರ್ಣಿತಂ ಘೃತಭಾಜನೇ| ಯವೇಷು ದಶರಾತ್ರಂ ತದ್ಗ್ರೀಷ್ಮೇ ದ್ವಿಃ ಶಿಶಿರೇ ಸ್ಥಿತಮ್||೧೦೯|| ಪಿಬೇತ್ತದ್ಗ್ರಹಣೀಪಾಣ್ಡುರೋಗಾರ್ಶಃಶೋಥಗುಲ್ಮನುತ್| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರಾಶ್ಮರೀಮೇಹಕಾಮಲಾಸನ್ನಿಪಾತಜಿತ್||೧೧೦|| ಬೀಜಕಾರಿಷ್ಟ ಇತ್ಯೇಷ ಆತ್ರೇಯೇಣ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ| ಇತಿ ಬೀಜಕಾರಿಷ್ಟಃ|
View original
मञ्जिष्ठा रजनी द्राक्षा बलामूलान्ययोरजः||१०५|| लोध्रं चैतेषु गौडः स्यादरिष्टः पाण्डुरोगिणाम्| इति गौडोऽरिष्टः| बीजकात्षोडशपलं त्रिफलायाश्च विंशतिः||१०६|| द्राक्षायाः पञ्च लाक्षायाः सप्त द्रोणे जलस्य तत्| साध्यं पादावशेषे तु पूतशेषे समावपेत्||१०७|| शर्करायास्तुलां प्रस्थं माक्षिकस्य च कार्षिकम्| व्योषं व्याघ्रनखोशीरं क्रमुकं सैलवालुकम्||१०८|| मधुकं कुष्ठमित्येतच्चूर्णितं घृतभाजने| यवेषु दशरात्रं तद्ग्रीष्मे द्विः शिशिरे स्थितम्||१०९|| पिबेत्तद्ग्रहणीपाण्डुरोगार्शःशोथगुल्मनुत्| मूत्रकृच्छ्राश्मरीमेहकामलासन्निपातजित्||११०|| बीजकारिष्ट इत्येष आत्रेयेण प्रकीर्तितः| इति बीजकारिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (111-113) · Śloka 113
ಧಾತ್ರೀಫಲಸಹಸ್ರೇ ದ್ವೇ ಪೀಡಯಿತ್ವಾ ರಸಂ ತು ತಮ್||೧೧೧|| ಕ್ಷೌದ್ರಾಷ್ಟಾಂಶೇನ ಸಂಯುಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಾರ್ಧಕುಡವೇನ ಚ| ಶರ್ಕರಾರ್ಧತುಲೋನ್ಮಿಶ್ರಂ ಪಕ್ಷಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಘಟೇ ಸ್ಥಿತಮ್||೧೧೨|| ಪ್ರಪಿಬೇನ್ಮಾತ್ರಯಾ ಪ್ರಾತರ್ಜೀರ್ಣೇ ಹಿತಮಿತಾಶನಃ| ಕಾಮಲಾಪಾಣ್ಡುಹೃದ್ರೋಗವಾತಾಸೃಗ್ವಿಷಮಜ್ವರಾನ್||೧೧೩|| ಕಾಸಹಿಕ್ಕಾರುಚಿಶ್ವಾಸಾಂಶ್ಚೈಷೋಽರಿಷ್ಟಃ ಪ್ರಣಾಶಯೇತ್| ಇತಿ ಧಾತ್ರ್ಯರಿಷ್ಟಃ|
View original
धात्रीफलसहस्रे द्वे पीडयित्वा रसं तु तम्||१११|| क्षौद्राष्टांशेन संयुक्तं कृष्णार्धकुडवेन च| शर्करार्धतुलोन्मिश्रं पक्षं स्निग्धघटे स्थितम्||११२|| प्रपिबेन्मात्रया प्रातर्जीर्णे हितमिताशनः| कामलापाण्डुहृद्रोगवातासृग्विषमज्वरान्||११३|| कासहिक्कारुचिश्वासांश्चैषोऽरिष्टः प्रणाशयेत्| इति धात्र्यरिष्टः|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (114) · Śloka 115
ಸ್ಥಿರಾದಿಭಿಃ ಶೃತಂ ತೋಯಂ ಪಾನಾಹಾರೇ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೧೧೪|| ಪಾಣ್ಡೂನಾಂ, ಕಾಮಲಾರ್ತಾನಾಂ ಮೃದ್ವೀಕಾಮಲಕೀರಸಃ|೧೧೫|
View original
स्थिरादिभिः शृतं तोयं पानाहारे प्रशस्यते||११४|| पाण्डूनां, कामलार्तानां मृद्वीकामलकीरसः|११५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (115-116) · Śloka 117
ಪಾಣ್ಡುರೋಗಪ್ರಶಾನ್ತ್ಯರ್ಥಮಿತಿ ಪ್ರೋಕ್ತಂ ಮಹರ್ಷಿಣಾ||೧೧೫|| ವಿಕಲ್ಪ್ಯಮೇತದ್ಭಿಷಜಾ ಪೃಥಗ್ದೋಷಬಲಂ ಪ್ರತಿ| ವಾತಿಕೇ ಸ್ನೇಹಭೂಯಿಷ್ಠಂ, ಪೈತ್ತಿಕೇ ತಿಕ್ತಶೀತಲಮ್||೧೧೬|| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕೇ ಕಟುತಿಕ್ತೋಷ್ಣಂ , ವಿಮಿಶ್ರಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕೇ|೧೧೭|
View original
पाण्डुरोगप्रशान्त्यर्थमिति प्रोक्तं महर्षिणा||११५|| विकल्प्यमेतद्भिषजा पृथग्दोषबलं प्रति| वातिके स्नेहभूयिष्ठं, पैत्तिके तिक्तशीतलम्||११६|| श्लैष्मिके कटुतिक्तोष्णं , विमिश्रं सान्निपातिके|११७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (117-122) · Śloka 123
ನಿಪಾತಯೇಚ್ಛರೀರಾತ್ತು ಮೃತ್ತಿಕಾಂ ಭಕ್ಷಿತಾಂ ಭಿಷಕ್||೧೧೭|| ಯುಕ್ತಿಜ್ಞಃ ಶೋಧನೈಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೈಃ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಬಲಾಬಲಮ್| ಶುದ್ಧಕಾಯಸ್ಯ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಬಲಾಧಾನಾನಿ ಯೋಜಯೇತ್||೧೧೮|| ವ್ಯೋಷಂ ಬಿಲ್ವಂ ಹರಿದ್ರೇ ದ್ವೇ ತ್ರಿಫಲಾ ದ್ವೇ ಪುನರ್ನವೇ| ಮುಸ್ತಾನ್ಯಯೋರಜಃ ಪಾಠಾ ವಿಡಙ್ಗಂ ದೇವದಾರು ಚ||೧೧೯|| ವೃಶ್ಚಿಕಾಲೀ ಚ ಭಾರ್ಗೀ ಚ ಸಕ್ಷೀರೈಸ್ತೈಃ ಸಮೈರ್ಘೃತಮ್| ಸಾಧಯಿತ್ವಾ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾ ನರೋ ಮೃದ್ದೋಷಪೀಡಿತಃ||೧೨೦|| ತದ್ವತ್ ಕೇಶರಯಷ್ಟ್ಯಾಹ್ವಪಿಪ್ಪಲೀಕ್ಷಾರಶಾದ್ವಲೈಃ| ಮೃದ್ಭಕ್ಷಣಾದಾತುರಸ್ಯ ಲೌಲ್ಯಾದವಿನಿವರ್ತಿನಃ||೧೨೧|| ದ್ವೇಷ್ಯಾರ್ಥಂ ಭಾವಿತಾಂ ಕಾಮಂ ದದ್ಯಾತ್ತದ್ದೋಷನಾಶನೈಃ| ವಿಙ್ಗೈಲಾತಿವಿಷಯಾ ನಿಮ್ಬಪತ್ರೇಣ ಪಾಠಯಾ||೧೨೨|| ವಾರ್ತಾಕೈಃ ಕಟುರೋಹಿಣ್ಯಾ ಕೌಟಜೈರ್ಮೂರ್ವಯಾಽಪಿ ವಾ|೧೨೩|
View original
निपातयेच्छरीरात्तु मृत्तिकां भक्षितां भिषक्||११७|| युक्तिज्ञः शोधनैस्तीक्ष्णैः प्रसमीक्ष्य बलाबलम्| शुद्धकायस्य सर्पींषि बलाधानानि योजयेत्||११८|| व्योषं बिल्वं हरिद्रे द्वे त्रिफला द्वे पुनर्नवे| मुस्तान्ययोरजः पाठा विडङ्गं देवदारु च||११९|| वृश्चिकाली च भार्गी च सक्षीरैस्तैः समैर्घृतम्| साधयित्वा पिबेद्युक्त्या नरो मृद्दोषपीडितः||१२०|| तद्वत् केशरयष्ट्याह्वपिप्पलीक्षारशाद्वलैः| मृद्भक्षणादातुरस्य लौल्यादविनिवर्तिनः||१२१|| द्वेष्यार्थं भावितां कामं दद्यात्तद्दोषनाशनैः| विङ्गैलातिविषया निम्बपत्रेण पाठया||१२२|| वार्ताकैः कटुरोहिण्या कौटजैर्मूर्वयाऽपि वा|१२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (123) · Śloka 124
ಯಥಾದೋಷಂ ಪ್ರಕುರ್ವೀತ ಭೈಷಜ್ಯಂ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಿಣಾಮ್||೧೨೩|| ಕ್ರಿಯಾವಿಶೇಷ ಏಷೋಽಸ್ಯ ಮತೋ ಹೇತುವಿಶೇಷತಃ|೧೨೪|
View original
यथादोषं प्रकुर्वीत भैषज्यं पाण्डुरोगिणाम्||१२३|| क्रियाविशेष एषोऽस्य मतो हेतुविशेषतः|१२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (124-127) · Śloka 128
ತಿಲಪಿಷ್ಟನಿಭಂ ಯಸ್ತು ವರ್ಚಃ ಸೃಜತಿ ಕಾಮಲೀ||೧೨೪|| ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ರುದ್ಧಮಾರ್ಗಂ ತತ್ ಪಿತ್ತಂ ಕಫಹರೈರ್ಜಯೇತ್| ರೂಕ್ಷಶೀತಗುರುಸ್ವಾದುವ್ಯಾಯಾಮೈರ್ವೇಗನಿಗ್ರಹೈಃ||೧೨೫|| ಕಫಸಮ್ಮೂರ್ಚ್ಛಿತೋ ವಾಯುಃ ಸ್ಥಾನಾತ್ ಪಿತ್ತಂ ಕ್ಷಿಪೇದ್ಬಲೀ| ಹಾರಿದ್ರನೇತ್ರಮೂತ್ರತ್ವಕ್ ಶ್ವೇತವರ್ಚಾಸ್ತದಾ ನರಃ||೧೨೬|| ಭವೇತ್ ಸಾಟೋಪವಿಷ್ಟಮ್ಭೋ ಗುರುಣಾ ಹೃದಯೇನ ಚ| ದೌರ್ಬಲ್ಯಾಲ್ಪಾಗ್ನಿಪಾರ್ಶ್ವಾರ್ತಿಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸಾರುಚಿಜ್ವರೈಃ||೧೨೭|| ಕ್ರಮೇಣಾಲ್ಪೇಽನುಸಜ್ಯೇತ ಪಿತ್ತೇ ಶಾಖಾಸಮಾಶ್ರಿತೇ|೧೨೮|
View original
तिलपिष्टनिभं यस्तु वर्चः सृजति कामली||१२४|| श्लेष्मणा रुद्धमार्गं तत् पित्तं कफहरैर्जयेत्| रूक्षशीतगुरुस्वादुव्यायामैर्वेगनिग्रहैः||१२५|| कफसम्मूर्च्छितो वायुः स्थानात् पित्तं क्षिपेद्बली| हारिद्रनेत्रमूत्रत्वक् श्वेतवर्चास्तदा नरः||१२६|| भवेत् साटोपविष्टम्भो गुरुणा हृदयेन च| दौर्बल्याल्पाग्निपार्श्वार्तिहिक्काश्वासारुचिज्वरैः||१२७|| क्रमेणाल्पेऽनुसज्येत पित्ते शाखासमाश्रिते|१२८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (128-129) · Śloka 130
ಬರ್ಹಿತಿತ್ತಿರಿದಕ್ಷಾಣಾಂ ರೂಕ್ಷಾಮ್ಲೈಃ ಕಟುಕೈ ರಸೈಃ||೧೨೮|| ಶುಷ್ಕಮೂಲಕಕೌಲತ್ಥೈರ್ಯೂಷೈಶ್ಚಾನ್ನಾನಿ ಭೋಜಯೇತ್| ಮಾತುಲುಙ್ಗರಸಂ ಕ್ಷೌದ್ರಪಿಪ್ಪಲೀಮರಿಚಾನ್ವಿತಮ್||೧೨೯|| ಸನಾಗರಂ ಪಿಬೇತ್ ಪಿತ್ತಂ ತಥಾಽಸ್ಯೈತಿ ಸ್ವಮಾಶಯಮ್|೧೩೦|
View original
बर्हितित्तिरिदक्षाणां रूक्षाम्लैः कटुकै रसैः||१२८|| शुष्कमूलककौलत्थैर्यूषैश्चान्नानि भोजयेत्| मातुलुङ्गरसं क्षौद्रपिप्पलीमरिचान्वितम्||१२९|| सनागरं पिबेत् पित्तं तथाऽस्यैति स्वमाशयम्|१३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (130-131) · Śloka 132
ಕಟುತೀಕ್ಷ್ಣೋಷ್ಣಲವಣೈರ್ಭೃಶಾಮ್ಲೈಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಕ್ರಮಃ||೧೩೦|| ಆಪಿತ್ತರಾಗಾಚ್ಛಕೃತೋ ವಾಯೋಶ್ಚಾಪ್ರಶಮಾದ್ಭವೇತ್| ಸ್ವಸ್ಥಾನಮಾಗತೇ ಪಿತ್ತೇ ಪುರೀಷೇ ಪಿತ್ತರಞ್ಜಿತೇ||೧೩೧|| ನಿವೃತ್ತೋಪದ್ರವಸ್ಯ ಸ್ಯಾತ್ ಪೂರ್ವಃ ಕಾಮಲಿಕೋ ವಿಧಿಃ|೧೩೨|
View original
कटुतीक्ष्णोष्णलवणैर्भृशाम्लैश्चाप्युपक्रमः||१३०|| आपित्तरागाच्छकृतो वायोश्चाप्रशमाद्भवेत्| स्वस्थानमागते पित्ते पुरीषे पित्तरञ्जिते||१३१|| निवृत्तोपद्रवस्य स्यात् पूर्वः कामलिको विधिः|१३२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (132-133) · Śloka 134
ಯದಾ ತು ಪಾಣ್ಡೋರ್ವರ್ಣಃ ಸ್ಯಾದ್ಧರಿತಶ್ಯಾವಪೀತಕಃ||೧೩೨|| ಬಲೋತ್ಸಾಹಕ್ಷಯಸ್ತನ್ದ್ರಾ ಮನ್ದ್ರಾಗ್ನಿತ್ವಂ ಮೃದುಜ್ವರಃ| ಸ್ತ್ರೀಷ್ವಹರ್ಷೋಽಙ್ಗಮರ್ದಶ್ಚ ಶ್ವಾಸಸ್ತೃಷ್ಣಾಽರುಚಿರ್ಭ್ರಮಃ||೧೩೩|| ಹಲೀಮಕಂ ತದಾ ತಸ್ಯ ವಿದ್ಯಾದನಿಲಪಿತ್ತತಃ|೧೩೪|
View original
यदा तु पाण्डोर्वर्णः स्याद्धरितश्यावपीतकः||१३२|| बलोत्साहक्षयस्तन्द्रा मन्द्राग्नित्वं मृदुज्वरः| स्त्रीष्वहर्षोऽङ्गमर्दश्च श्वासस्तृष्णाऽरुचिर्भ्रमः||१३३|| हलीमकं तदा तस्य विद्यादनिलपित्ततः|१३४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (134-137) · Śloka 138
ಗುಡೂಚೀಸ್ವರಸಕ್ಷೀರಸಾಧಿತಂ ಮಾಹಿಷಂ ಘೃತಮ್||೧೩೪|| ಸ ಪಿಬೇತ್ತ್ರಿವೃತಾಂ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ರಸೇನಾಮಲಕಸ್ಯ ತು| ವಿರಿಕ್ತೋ ಮಧುರಪ್ರಾಯಂ ಭಜೇತ್ ಪಿತ್ತಾನಿಲಾಪಹಮ್||೧೩೫|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಲೇಹಂ ಚ ಪೂರ್ವೋಕ್ತಂ ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಮಧುರಾಣಿ ಚ| ಯಾಪನಾನ್ ಕ್ಷೀರಬಸ್ತೀಂಶ್ಚ ಶೀಲಯೇತ್ಸಾನುವಾಸನಾನ್||೧೩೬|| ಮಾರ್ದ್ವೀಕಾರಿಷ್ಟಯೋಗಾಂಶ್ಚ ಪಿಬೇದ್ಯುಕ್ತ್ಯಾಽಗ್ನಿವೃದ್ಧಯೇ| ಕಾಸಿಕಂ ಚಾಭಯಾಲೇಹಂ ಪಿಪ್ಪಲೀಂ ಮಧುಕಂ ಬಲಾಮ್||೧೩೭|| ಪಯಸಾ ಚ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಯಥಾದೋಷಂ ಯಥಾಬಲಮ್|೧೩೮|
View original
गुडूचीस्वरसक्षीरसाधितं माहिषं घृतम्||१३४|| स पिबेत्त्रिवृतां स्निग्धो रसेनामलकस्य तु| विरिक्तो मधुरप्रायं भजेत् पित्तानिलापहम्||१३५|| द्राक्षालेहं च पूर्वोक्तं सर्पींषि मधुराणि च| यापनान् क्षीरबस्तींश्च शीलयेत्सानुवासनान्||१३६|| मार्द्वीकारिष्टयोगांश्च पिबेद्युक्त्याऽग्निवृद्धये| कासिकं चाभयालेहं पिप्पलीं मधुकं बलाम्||१३७|| पयसा च प्रयुञ्जीत यथादोषं यथाबलम्|१३८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (138-139) · Śloka 139
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಪಾಣ್ಡೋಃ ಪಞ್ಚವಿಧಸ್ಯೋಕ್ತಂ ಹೇತುಲಕ್ಷಣಭೇಷಜಮ್||೧೩೮|| ಕಾಮಲಾ ದ್ವಿವಿಧಾ ತೇಷಾಂ ಸಾಧ್ಯಾಸಾಧ್ಯತ್ವಮೇವ ಚ| ತೇಷಾಂ ವಿಕಲ್ಪೋ ಯಶ್ಚಾನ್ಯೋ ಮಹಾವ್ಯಾಧಿರ್ಹಲೀಮಕಃ| ತಸ್ಯ ಚೋಕ್ತಂ ಸಮಾಸೇನ ವ್ಯಞ್ಜನಂ ಸಚಿಕಿತ್ಸಿತಮ್||೧೩೯||
View original
तत्र श्लोकौ- पाण्डोः पञ्चविधस्योक्तं हेतुलक्षणभेषजम्||१३८|| कामला द्विविधा तेषां साध्यासाध्यत्वमेव च| तेषां विकल्पो यश्चान्यो महाव्याधिर्हलीमकः| तस्य चोक्तं समासेन व्यञ्जनं सचिकित्सितम्||१३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇಽಪ್ರಾಪ್ತೇ ದೃಢಬಲಸಮ್ಪೂರಿತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಪಾಣ್ಡುರೋಗಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಷೋಡಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೬||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते चिकित्सास्थाने पाण्डुरोगचिकित्सितं नाम षोडशोऽध्यायः||१६||
🔊 Audio coming soon