Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

10. raktapittacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதோ ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ||௧|| இதி ஹ ஸ்மாஹ பகவாநாத்ரேயஃ||௨||

View original

अथातो रक्तपित्तचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

விஹரந்தஂ ஜிதாத்மாநஂ பஞ்சகங்கே புநர்வஸும்| ப்ரணம்யோவாச நிர்மோஹமக்நிவேஶோऽக்நிவர்சஸம்||௩|| பகவந் ரக்தபித்தஸ்ய ஹேதுருக்தஃ ஸலக்ஷணஃ| வக்தவ்யஂ யத் பரஂ தஸ்ய வக்துமர்ஹஸி தத்குரோ||௪||

View original

विहरन्तं जितात्मानं पञ्चगङ्गे पुनर्वसुम्| प्रणम्योवाच निर्मोहमग्निवेशोऽग्निवर्चसम्||३|| भगवन् रक्तपित्तस्य हेतुरुक्तः सलक्षणः| वक्तव्यं यत् परं तस्य वक्तुमर्हसि तद्गुरो||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6

குருருவாச- மஹாகதஂ மஹாவேகமக்நிவச்சீக்ரகாரி ச| ஹேதுலக்ஷணவிச்சீக்ரஂ ரக்தபித்தமுபாசரேத்||௫|| தஸ்யோஷ்ணஂ தீக்ஷ்ணமம்லஂ ச கடூநி லவணாநி ச| கர்மஶ்சாந்நவிதாஹஶ்ச ஹேதுஃ பூர்வஂ நிதர்ஶிதஃ||௬||

View original

गुरुरुवाच- महागदं महावेगमग्निवच्छीघ्रकारि च| हेतुलक्षणविच्छीघ्रं रक्तपित्तमुपाचरेत्||५|| तस्योष्णं तीक्ष्णमम्लं च कटूनि लवणानि च| घर्मश्चान्नविदाहश्च हेतुः पूर्वं निदर्शितः||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8

தைர்ஹேதுபிஃ ஸமுத்க்லிஷ்டஂ பித்தஂ ரக்தஂ ப்ரபத்யதே| தத்யோநித்வாத் ப்ரபந்நஂ ச வர்ததே தத் ப்ரதூஷயத்||௭|| தஸ்யோஷ்மணா த்ரவோ தாதுர்தாதோர்தாதோஃ ப்ரஸிச்யதே| ஸ்வித்யதஸ்தேந ஸஂவத்திஂ பூயஸ்தததிகச்சதி||௮||

View original

तैर्हेतुभिः समुत्क्लिष्टं पित्तं रक्तं प्रपद्यते| तद्योनित्वात् प्रपन्नं च वर्धते तत् प्रदूषयत्||७|| तस्योष्मणा द्रवो धातुर्धातोर्धातोः प्रसिच्यते| स्विद्यतस्तेन संवृद्धिं भूयस्तदधिगच्छति||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (9) · Śloka 9

ஸஂயோகாத்தூஷணாத்தத்து ஸாமாந்யாத்கந்தவர்ணயோஃ| ரக்தஸ்ய பித்தமாக்யாதஂ ரக்தபித்தஂ மநீஷிபிஃ||௯||

View original

संयोगाद्दूषणात्तत्तु सामान्याद्गन्धवर्णयोः| रक्तस्य पित्तमाख्यातं रक्तपित्तं मनीषिभिः||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (10) · Śloka 10

ப்லீஹாநஂ ச யகச்சைவ தததிஷ்டாய வர்ததே| ஸ்ரோதாஂஸி ரக்தவாஹீநி தந்மூலாநி ஹி தேஹிநாம்||௧௦||

View original

प्लीहानं च यकृच्चैव तदधिष्ठाय वर्तते| स्रोतांसि रक्तवाहीनि तन्मूलानि हि देहिनाम्||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 13

ஸாந்த்ரஂ ஸபாண்டு ஸஸ்நேஹஂ பிச்சிலஂ ச கபாந்விதம்| ஶ்யாவாருணஂ ஸபேநஂ ச தநு ரூக்ஷஂ ச வாதிகம்||௧௧|| ரக்தபித்தஂ கஷாயாபஂ கஷ்ணஂ கோமூத்ரஸந்நிபம்| மேசகாகாரதூமாபமஞ்ஜநாபஂ ச பைத்திகம்||௧௨|| ஸஂஸஷ்டலிங்கஂ ஸஂஸர்காத்த்ரிலிங்கஂ ஸாந்நிபாதிகம்|௧௩|

View original

सान्द्रं सपाण्डु सस्नेहं पिच्छिलं च कफान्वितम्| श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षं च वातिकम्||११|| रक्तपित्तं कषायाभं कृष्णं गोमूत्रसन्निभम्| मेचकागारधूमाभमञ्जनाभं च पैत्तिकम्||१२|| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्|१३|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14

ஏகதோஷாநுகஂ ஸாத்யஂ த்விதோஷஂ யாப்யமுச்யதே||௧௩|| யத்த்ரிதோஷமஸாத்யஂ தந்மந்தாக்நேரதிவேகவத்| வ்யாதிபிஃ க்ஷீணதேஹஸ்ய வத்தஸ்யாநஶ்நதஶ்ச யத்||௧௪||

View original

एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते||१३|| यत्त्रिदोषमसाध्यं तन्मन्दाग्नेरतिवेगवत्| व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतश्च यत्||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (15-21) · Śloka 21

கதிரூர்த்வமதஶ்சைவ ரக்தபித்தஸ்ய தர்ஶிதா| ஊர்த்வா ஸப்தவிதத்வாரா த்வித்வாரா த்வதரா கதிஃ||௧௫|| ஸப்த ச்சித்ராணி ஶிரஸி த்வே சாதஃ, ஸாத்யமூர்த்வகம்| யாப்யஂ த்வதோகஂ, மார்கௌ து த்வாவஸாத்யஂ ப்ரபத்யதே||௧௬|| யதா து ஸர்வச்சித்ரேப்யோ ரோமகூபேப்ய ஏவ ச| வர்ததே தாமஸங்க்யேயாஂ கதிஂ தஸ்யாஹுராந்திகீம்||௧௭|| யச்சோபயாப்யாஂ மார்காப்யாமதிமாத்ரஂ ப்ரவர்ததே| துல்யஂ குணபகந்தேந ரக்தஂ கஷ்ணமதீவ ச||௧௮|| ஸஂஸஷ்டஂ கபவாதாப்யாஂ கண்டே ஸஜ்ஜதி சாபி யத்| யச்சாப்யுபத்ரவைஃ ஸர்வைர்யதோக்தைஃ ஸமபித்ருதம்||௧௯|| ஹாரித்ரநீலஹரிததாம்ரைர்வர்ணைருபத்ருதம்| க்ஷீணஸ்ய காஸமாநஸ்ய யச்ச தச்ச ந ஸித்யதி||௨௦|| யத்விதோஷாநுகஂ யத்வா ஶாந்தஂ ஶாந்தஂ ப்ரகுப்யதி| மார்காந்மார்கஂ சரேத்யத்வா யாப்யஂ பித்தமஸக் ச தத்||௨௧||

View original

गतिरूर्ध्वमधश्चैव रक्तपित्तस्य दर्शिता| ऊर्ध्वा सप्तविधद्वारा द्विद्वारा त्वधरा गतिः||१५|| सप्त च्छिद्राणि शिरसि द्वे चाधः, साध्यमूर्ध्वगम्| याप्यं त्वधोगं, मार्गौ तु द्वावसाध्यं प्रपद्यते||१६|| यदा तु सर्वच्छिद्रेभ्यो रोमकूपेभ्य एव च| वर्तते तामसङ्ख्येयां गतिं तस्याहुरान्तिकीम्||१७|| यच्चोभयाभ्यां मार्गाभ्यामतिमात्रं प्रवर्तते| तुल्यं कुणपगन्धेन रक्तं कृष्णमतीव च||१८|| संसृष्टं कफवाताभ्यां कण्ठे सज्जति चापि यत्| यच्चाप्युपद्रवैः सर्वैर्यथोक्तैः समभिद्रुतम्||१९|| हारिद्रनीलहरितताम्रैर्वर्णैरुपद्रुतम्| क्षीणस्य कासमानस्य यच्च तच्च न सिध्यति||२०|| यद्विदोषानुगं यद्वा शान्तं शान्तं प्रकुप्यति| मार्गान्मार्गं चरेद्यद्वा याप्यं पित्तमसृक् च तत्||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (22) · Śloka 22

ஏகமார்கஂ பலவதோ நாதிவேகஂ நவோத்திதம்| ரக்தபித்தஂ ஸுகே காலே ஸாத்யஂ ஸ்யாந்நிருபத்ரவம்||௨௨||

View original

एकमार्गं बलवतो नातिवेगं नवोत्थितम्| रक्तपित्तं सुखे काले साध्यं स्यान्निरुपद्रवम्||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24

ஸ்நிக்தோஷ்ணமுஷ்ணரூக்ஷஂ ச ரக்தபித்தஸ்ய காரணம்| அதோகஸ்யோத்தரஂ ப்ராயஃ, பூர்வஂ ஸ்யாதூர்த்வகஸ்ய து||௨௩|| ஊர்த்வகஂ கபஸஂஸஷ்டமதோகஂ மாருதாநுகம்| த்விமார்கஂ கபவாதாப்யாமுபாப்யாமநுபத்யதே||௨௪||

View original

स्निग्धोष्णमुष्णरूक्षं च रक्तपित्तस्य कारणम्| अधोगस्योत्तरं प्रायः, पूर्वं स्यादूर्ध्वगस्य तु||२३|| ऊर्ध्वगं कफसंसृष्टमधोगं मारुतानुगम्| द्विमार्गं कफवाताभ्यामुभाभ्यामनुबध्यते||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28

அக்ஷீணபலமாஂஸஸ்ய ரக்தபித்தஂ யதஶ்நதஃ| தத்தோஷதுஷ்டமுத்க்லிஷ்டஂ நாதௌ ஸ்தம்பநமர்ஹதி||௨௫|| கலக்ரஹஂ பூதிநஸ்யஂ மூர்ச்சாயமருசிஂ ஜ்வரம்| குல்மஂ ப்லீஹாநமாநாஹஂ கிலாஸஂ கச்ச்ரமூத்ரதாம்||௨௬|| குஷ்டாந்யர்ஶாஂஸி வீஸர்பஂ வர்ணநாஶஂ பகந்தரம்| புத்தீந்த்ரியோபரோதஂ ச குர்யாத் ஸ்தம்பிதமாதிதஃ||௨௭|| தஸ்மாதுபேக்ஷ்யஂ பலிநோ பலதோஷவிசாரிணா | ரக்தபித்தஂ ப்ரதமதஃ ப்ரவத்தஂ ஸித்திமிச்சதா||௨௮||

View original

अक्षीणबलमांसस्य रक्तपित्तं यदश्नतः| तद्दोषदुष्टमुत्क्लिष्टं नादौ स्तम्भनमर्हति||२५|| गलग्रहं पूतिनस्यं मूर्च्छायमरुचिं ज्वरम्| गुल्मं प्लीहानमानाहं किलासं कृच्छ्रमूत्रताम्||२६|| कुष्ठान्यर्शांसि वीसर्पं वर्णनाशं भगन्दरम्| बुद्धीन्द्रियोपरोधं च कुर्यात् स्तम्भितमादितः||२७|| तस्मादुपेक्ष्यं बलिनो बलदोषविचारिणा | रक्तपित्तं प्रथमतः प्रवृद्धं सिद्धिमिच्छता||२८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30

ப்ராயேண ஹி ஸமுத்க்லிஷ்டமாமதோஷாச்சரீரிணாம்| வத்திஂ ப்ரயாதி பித்தாஸக்தஸ்மாத்தல்லங்க்யமாதிதஃ||௨௯|| மார்கௌ தோஷாநுபந்தஂ ச நிதாநஂ ப்ரஸமீக்ஷ்ய ச| லங்கநஂ ரக்தபித்தாதௌ தர்பணஂ வா ப்ரயோஜயேத்||௩௦||

View original

प्रायेण हि समुत्क्लिष्टमामदोषाच्छरीरिणाम्| वृद्धिं प्रयाति पित्तासृक्तस्मात्तल्लङ्घ्यमादितः||२९|| मार्गौ दोषानुबन्धं च निदानं प्रसमीक्ष्य च| लङ्घनं रक्तपित्तादौ तर्पणं वा प्रयोजयेत्||३०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35

ஹ்ரீபேரசந்தநோஶீரமுஸ்தபர்படகைஃ ஶதம்| கேவலஂ ஶதஶீதஂ வா தத்யாத்தோயஂ பிபாஸவே||௩௧|| ஊர்த்வகே தர்பணஂ பூர்வஂ பேயாஂ பூர்வமதோகதே| காலஸாத்ம்யாநுபந்தஜ்ஞோ தத்யாத் ப்ரகதிகல்பவித்||௩௨|| ஜலஂ கர்ஜூரமத்வீகாமதூகைஃ ஸபரூஷகைஃ| ஶதஶீதஂ ப்ரயோக்தவ்யஂ தர்பணார்தே ஸஶர்கரம்||௩௩|| தர்பணஂ ஸகதக்ஷௌத்ரஂ லாஜசூர்ணைஃ ப்ரதாபயேத்| ஊர்த்வகஂ ரக்தபித்தஂ தத் பீதஂ காலே வ்யபோஹதி||௩௪|| மந்தாக்நேரம்லஸாத்ம்யாய தத் ஸாம்லமபி கல்பயேத்| தாடிமாமலகைர்வித்வாநம்லார்தஂ சாநுதாபயேத்||௩௫||

View original

ह्रीबेरचन्दनोशीरमुस्तपर्पटकैः शृतम्| केवलं शृतशीतं वा दद्यात्तोयं पिपासवे||३१|| ऊर्ध्वगे तर्पणं पूर्वं पेयां पूर्वमधोगते| कालसात्म्यानुबन्धज्ञो दद्यात् प्रकृतिकल्पवित्||३२|| जलं खर्जूरमृद्वीकामधूकैः सपरूषकैः| शृतशीतं प्रयोक्तव्यं तर्पणार्थे सशर्करम्||३३|| तर्पणं सघृतक्षौद्रं लाजचूर्णैः प्रदापयेत्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तं तत् पीतं काले व्यपोहति||३४|| मन्दाग्नेरम्लसात्म्याय तत् साम्लमपि कल्पयेत्| दाडिमामलकैर्विद्वानम्लार्थं चानुदापयेत्||३५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (36-48) · Śloka 48

ஶாலிஷஷ்டிகநீவாரகோரதூஷப்ரஶாந்திகாஃ| ஶ்யாமாகஶ்ச ப்ரியங்குஶ்ச போஜநஂ ரக்தபித்திநாம்||௩௬|| முத்கா மஸூராஶ்சணகாஃ ஸமகுஷ்டாடகீபலாஃ| ப்ரஶஸ்தாஃ ஸூபயூஷார்தே கல்பிதா ரக்தபித்திநாம்||௩௭|| படோலநிம்பவேத்ராக்ரப்லக்ஷவேதஸபல்லவாஃ| கிராததிக்தகஂ ஶாகஂ கண்டீரஃ ஸகடில்லகஃ||௩௮|| கோவிதாரஸ்ய புஷ்பாணி காஶ்மர்யஸ்யாத ஶால்மலேஃ| அந்நபாநவிதௌ ஶாகஂ யச்சாந்யத்ரக்தபித்தநுத்||௩௯|| ஶாகார்தஂ ஶாகஸாத்ம்யாநாஂ தச்சஸ்தஂ ரக்தபித்திநாம்| ஸ்விந்நஂ வா ஸர்பிஷா பஷ்டஂ யூஷவத்வா விபாசிதம்||௪௦|| பாராவதாந் கபோதாஂஶ்ச லாவாந் ரக்தாக்ஷவர்தகாந்| ஶஶாந் கபிஞ்ஜலாநேணாந் ஹரிணாந்காலபுச்சகாந்||௪௧|| ரக்தபித்தே ஹிதாந் வித்யாத்ரஸாஂஸ்தேஷாஂ ப்ரயோஜயேத்| ஈஷதம்லாநநம்லாந் வா கதபஷ்டாந் ஸஶர்கராந்||௪௨|| கபாநுகே யூஷஶாகஂ தத்யாத்வாதாநுகே ரஸம்| ரக்தபித்தே யவாகூநாமதஃ கல்பஃ ப்ரவக்ஷ்யதே||௪௩|| பத்மோத்பலாநாஂ கிஞ்ஜல்கஃ பஶ்நிபர்ணீ ப்ரியங்குகாஃ| ஜலே ஸாத்யா ரஸே தஸ்மிந் பேயா ஸ்யாத்ரக்தபித்திநாம்||௪௪|| சந்தநோஶீரலோத்ராணாஂ ரஸே தத்வத் ஸநாகரே| கிராததிக்தகோஶீரமுஸ்தாநாஂ தத்வதேவ ச||௪௫|| தாதகீதந்வயாஸாம்புபில்வாநாஂ வா ரஸே ஶதா| மஸூரபஶ்நிபர்ண்யோர்வா ஸ்திராமுத்கரஸேऽத வா||௪௬|| ரஸே ஹரேணுகாநாஂ வா ஸகதே ஸபலாரஸே| ஸித்தாஃ பாராவதாதீநாஂ ரஸே வா ஸ்யுஃ பதக்பதக்||௪௭|| இத்யுக்தா ரக்தபித்தக்ந்யஃ ஶீதாஃ ஸமதுஶர்கராஃ| யவாக்வஃ கல்பநா சைஷா கார்யா மாஂஸரஸேஷ்வபி||௪௮||

View original

शालिषष्टिकनीवारकोरदूषप्रशान्तिकाः| श्यामाकश्च प्रियङ्गुश्च भोजनं रक्तपित्तिनाम्||३६|| मुद्गा मसूराश्चणकाः समकुष्ठाढकीफलाः| प्रशस्ताः सूपयूषार्थे कल्पिता रक्तपित्तिनाम्||३७|| पटोलनिम्बवेत्राग्रप्लक्षवेतसपल्लवाः| किराततिक्तकं शाकं गण्डीरः सकठिल्लकः||३८|| कोविदारस्य पुष्पाणि काश्मर्यस्याथ शाल्मलेः| अन्नपानविधौ शाकं यच्चान्यद्रक्तपित्तनुत्||३९|| शाकार्थं शाकसात्म्यानां तच्छस्तं रक्तपित्तिनाम्| स्विन्नं वा सर्पिषा भृष्टं यूषवद्वा विपाचितम्||४०|| पारावतान् कपोतांश्च लावान् रक्ताक्षवर्तकान्| शशान् कपिञ्जलानेणान् हरिणान्कालपुच्छकान्||४१|| रक्तपित्ते हितान् विद्याद्रसांस्तेषां प्रयोजयेत्| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||४२|| कफानुगे यूषशाकं दद्याद्वातानुगे रसम्| रक्तपित्ते यवागूनामतः कल्पः प्रवक्ष्यते||४३|| पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः पृश्निपर्णी प्रियङ्गुकाः| जले साध्या रसे तस्मिन् पेया स्याद्रक्तपित्तिनाम्||४४|| चन्दनोशीरलोध्राणां रसे तद्वत् सनागरे| किराततिक्तकोशीरमुस्तानां तद्वदेव च||४५|| धातकीधन्वयासाम्बुबिल्वानां वा रसे शृता| मसूरपृश्निपर्ण्योर्वा स्थिरामुद्गरसेऽथ वा||४६|| रसे हरेणुकानां वा सघृते सबलारसे| सिद्धाः पारावतादीनां रसे वा स्युः पृथक्पृथक्||४७|| इत्युक्ता रक्तपित्तघ्न्यः शीताः समधुशर्कराः| यवाग्वः कल्पना चैषा कार्या मांसरसेष्वपि||४८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (49-51) · Śloka 51

ஶஶஃ ஸவாஸ்துகஃ ஶஸ்தோ விபந்தே ரக்தபித்திநாம்| வாதோல்பணே தித்திரிஃ ஸ்யாதுதும்பரரஸே ஶதஃ||௪௯|| மயூரஃ ப்லக்ஷநிர்யூஹே ந்யக்ரோதஸ்ய ச குக்குடஃ| ரஸே பில்வோத்பலாதீநாஂ வர்தகக்ரகரௌ ஹிதௌ||௫௦|| தஷ்யதே திக்தகைஃ ஸித்தஂ தஷ்ணாக்நஂ வா பலோதகம்| ஸித்தஂ விதாரிகந்தாத்யைரதவா ஶதஶீதலம்||௫௧||

View original

शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे रक्तपित्तिनाम्| वातोल्बणे तित्तिरिः स्यादुदुम्बररसे शृतः||४९|| मयूरः प्लक्षनिर्यूहे न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| रसे बिल्वोत्पलादीनां वर्तकक्रकरौ हितौ||५०|| तृष्यते तिक्तकैः सिद्धं तृष्णाघ्नं वा फलोदकम्| सिद्धं विदारिगन्धाद्यैरथवा शृतशीतलम्||५१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (52) · Śloka 52

ஜ்ஞாத்வா தோஷாவநுபலௌ பலமாஹாரமேவ ச| ஜலஂ பிபாஸவே தத்யாத்விஸர்காதல்பஶோऽபி வா||௫௨||

View original

ज्ञात्वा दोषावनुबलौ बलमाहारमेव च| जलं पिपासवे दद्याद्विसर्गादल्पशोऽपि वा||५२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (53) · Śloka 54

நிதாநஂ ரக்தபித்தஸ்ய யத்கிஞ்சித் ஸம்ப்ரகாஶிதம்| ஜீவிதாரோக்யகாமைஸ்தந்ந ஸேவ்யஂ ரக்தபித்திபிஃ||௫௩|| இத்யந்நபாநஂ நிர்திஷ்டஂ க்ரமஶோ ரக்தபித்தநுத்|௫௪|

View original

निदानं रक्तपित्तस्य यत्किञ्चित् सम्प्रकाशितम्| जीवितारोग्यकामैस्तन्न सेव्यं रक्तपित्तिभिः||५३|| इत्यन्नपानं निर्दिष्टं क्रमशो रक्तपित्तनुत्|५४|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (54-61) · Śloka 61

வக்ஷ்யதே பஹுதோஷாணாஂ கார்யஂ பலவதாஂ ச யத்||௫௪|| அக்ஷீணபலமாஂஸஸ்ய யஸ்ய ஸந்தர்பணோத்திதம்| பஹுதோஷஂ பலவதோ ரக்தபித்தஂ ஶரீரிணஃ||௫௫|| காலே ஸஂஶோதநார்ஹஸ்ய தத்தரேந்நிருபத்ரவம்| விரேசநேநோர்த்வபாகமதோகஂ வமநேந ச||௫௬|| த்ரிவதாமபயாஂ ப்ராஜ்ஞஃ பலாந்யாரக்வதஸ்ய வா| த்ராயமாணாஂ கவாக்ஷ்யா வா மூலமாமலகாநி வா||௫௭|| விரேசநஂ ப்ரயுஞ்ஜீத ப்ரபூதமதுஶர்கரம்| ரஸஃ ப்ரஶஸ்யதே தேஷாஂ ரக்தபித்தே விஶேஷதஃ||௫௮|| வமநஂ மதநோந்மிஶ்ரோ மந்தஃ ஸக்ஷௌத்ரஶர்கரஃ| ஸஶர்கரஂ வா ஸலிலமிக்ஷூணாஂ ரஸ ஏவ வா||௫௯|| வத்ஸகஸ்ய பலஂ முஸ்தஂ மதநஂ மதுகஂ மது| அதோவஹே ரக்தபித்தே வமநஂ பரமுச்யதே||௬௦|| ஊர்த்வகே ஶுத்தகோஷ்டஸ்ய தர்பணாதிஃ க்ரமோ ஹிதஃ| அதோகதே யவாக்வாதிர்ந சேத்ஸ்யாந்மாருதோ பலீ||௬௧||

View original

वक्ष्यते बहुदोषाणां कार्यं बलवतां च यत्||५४|| अक्षीणबलमांसस्य यस्य सन्तर्पणोत्थितम्| बहुदोषं बलवतो रक्तपित्तं शरीरिणः||५५|| काले संशोधनार्हस्य तद्धरेन्निरुपद्रवम्| विरेचनेनोर्ध्वभागमधोगं वमनेन च||५६|| त्रिवृतामभयां प्राज्ञः फलान्यारग्वधस्य वा| त्रायमाणां गवाक्ष्या वा मूलमामलकानि वा||५७|| विरेचनं प्रयुञ्जीत प्रभूतमधुशर्करम्| रसः प्रशस्यते तेषां रक्तपित्ते विशेषतः||५८|| वमनं मदनोन्मिश्रो मन्थः सक्षौद्रशर्करः| सशर्करं वा सलिलमिक्षूणां रस एव वा||५९|| वत्सकस्य फलं मुस्तं मदनं मधुकं मधु| अधोवहे रक्तपित्ते वमनं परमुच्यते||६०|| ऊर्ध्वगे शुद्धकोष्ठस्य तर्पणादिः क्रमो हितः| अधोगते यवाग्वादिर्न चेत्स्यान्मारुतो बली||६१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (62-72) · Śloka 72

பலமாஂஸபரிக்ஷீணஂ ஶோகபாராத்வகர்ஶிதம்| ஜ்வலநாதித்யஸந்தப்தமந்யைர்வா க்ஷீணமாமயைஃ||௬௨|| கர்பிணீஂ ஸ்தவிரஂ பாலஂ ரூக்ஷால்பப்ரமிதாஶிநம்| அவம்யமவிரேச்யஂ வா யஂ பஶ்யேத்ரக்தபித்திநம்||௬௩|| ஶோஷேண ஸாநுபந்தஂ வா தஸ்ய ஸஂஶமநீ க்ரியா| ஶஸ்யதே ரக்தபித்தஸ்ய பரஂ ஸாऽத ப்ரவக்ஷ்யதே||௬௪|| அடரூஷகமத்வீகாபத்யாக்வாதஃ ஸஶர்கரஃ| மதுமிஶ்ரஃ ஶ்வாஸகாஸரக்தபித்தநிபர்ஹணஃ||௬௫|| அடரூஷகநிர்யூஹே ப்ரியங்குஂ மத்திகாஞ்ஜநே| விநீய லோத்ரஂ க்ஷௌத்ரஂ ச ரக்தபித்தஹரஂ பிபேத்||௬௬|| பத்மகஂ பத்மகிஞ்ஜல்கஂ தூர்வாஂ வாஸ்தூகமுத்பலம்| நாகபுஷ்பஂ ச லோத்ரஂ ச தேநைவ விதிநா பிபேத்||௬௭|| ப்ரபௌண்டரீகஂ மதுகஂ மது சாஶ்வஶகத்ரஸே| யவாஸபங்கரஜஸோர்மூலஂ வா கோஶகத்ரஸே||௬௮|| விநீய ரக்தபித்தக்நஂ பேயஂ ஸ்யாத்தண்டுலாம்புநா| யுக்தஂ வா மகுஸர்பிர்ப்யாஂ லிஹ்யாத்கோஶ்வஶகத்ரஸம்||௬௯|| கதிரஸ்ய ப்ரியங்கூணாஂ கோவிதாரஸ்ய ஶால்மலேஃ| புஷ்பசூர்ணாநி மதுநா லிஹ்யாந்நா ரக்தபித்திகஃ||௭௦|| ஶங்காடகாநாஂ லாஜாநாஂ முஸ்தகர்ஜூரயோரபி| லிஹ்யாச்சூர்ணாநி மதுநா பத்மாநாஂ கேஶரஸ்ய ச||௭௧|| தந்வஜாநாமஸக்லிஹ்யாந்மதுநா மகபக்ஷிணாம்| ஸக்ஷௌத்ரஂ க்ரதிதே ரக்தே லிஹ்யாத் பாராவதஂ ஶகத்||௭௨||

View original

बलमांसपरिक्षीणं शोकभाराध्वकर्शितम्| ज्वलनादित्यसन्तप्तमन्यैर्वा क्षीणमामयैः||६२|| गर्भिणीं स्थविरं बालं रूक्षाल्पप्रमिताशिनम्| अवम्यमविरेच्यं वा यं पश्येद्रक्तपित्तिनम्||६३|| शोषेण सानुबन्धं वा तस्य संशमनी क्रिया| शस्यते रक्तपित्तस्य परं साऽथ प्रवक्ष्यते||६४|| अटरूषकमृद्वीकापथ्याक्वाथः सशर्करः| मधुमिश्रः श्वासकासरक्तपित्तनिबर्हणः||६५|| अटरूषकनिर्यूहे प्रियङ्गुं मृत्तिकाञ्जने| विनीय लोध्रं क्षौद्रं च रक्तपित्तहरं पिबेत्||६६|| पद्मकं पद्मकिञ्जल्कं दूर्वां वास्तूकमुत्पलम्| नागपुष्पं च लोध्रं च तेनैव विधिना पिबेत्||६७|| प्रपौण्डरीकं मधुकं मधु चाश्वशकृद्रसे| यवासभृङ्गरजसोर्मूलं वा गोशकृद्रसे||६८|| विनीय रक्तपित्तघ्नं पेयं स्यात्तण्डुलाम्बुना| युक्तं वा मघुसर्पिर्भ्यां लिह्याद्गोश्वशकृद्रसम्||६९|| खदिरस्य प्रियङ्गूणां कोविदारस्य शाल्मलेः| पुष्पचूर्णानि मधुना लिह्यान्ना रक्तपित्तिकः||७०|| शृङ्गाटकानां लाजानां मुस्तखर्जूरयोरपि| लिह्याच्चूर्णानि मधुना पद्मानां केशरस्य च||७१|| धन्वजानामसृग्लिह्यान्मधुना मृगपक्षिणाम्| सक्षौद्रं ग्रथिते रक्ते लिह्यात् पारावतं शकृत्||७२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 21 (73-77) · Śloka 77

உஶீரகாலீயகலோத்ரபத்மகப்ரியங்குகாகட்பலஶங்ககைரிகாஃ| பதக் பதக் சந்தநதுல்யபாகிகாஃ ஸஶர்கராஸ்தண்டுலதாவநாப்லுதாஃ||௭௩|| ரக்தஂ ஸபித்தஂ தமகஂ பிபாஸாஂ தாஹஂ ச பீதாஃ ஶமயந்தி ஸத்யஃ| கிராததிக்தஂ க்ரமுகஂ ஸமுஸ்தஂ ப்ரபௌண்டரீகஂ கமலோத்பலே ச||௭௪|| ஹ்ரீபேரமூலாநி படோலபத்ரஂ துராலபா பர்படகோ மணாலம்| தநஞ்ஜயோதும்பரவேதஸத்வங்ந்யக்ரோதஶாலேயயவாஸகத்வக்||௭௫|| துகாலதாவேதஸதண்டுலீயஂ ஸஸாரிவஂ மோசரஸஃ ஸமங்கா| பதக் பதக் சந்தநயோஜிதாநி தேநைவ கல்பேந ஹிதாநி தத்ர||௭௬|| நிஶி ஸ்திதா வா ஸ்வரஸீகதா வா கல்கீகதா வா மதிதாஃ ஶதா வா| ஏதே ஸமஸ்தா கணஶஃ பதக்வா ரக்தஂ ஸபித்தஂ ஶமயந்தி யோகாஃ||௭௭||

View original

उशीरकालीयकलोध्रपद्मकप्रियङ्गुकाकट्फलशङ्खगैरिकाः| पृथक् पृथक् चन्दनतुल्यभागिकाः सशर्करास्तण्डुलधावनाप्लुताः||७३|| रक्तं सपित्तं तमकं पिपासां दाहं च पीताः शमयन्ति सद्यः| किराततिक्तं क्रमुकं समुस्तं प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च||७४|| ह्रीबेरमूलानि पटोलपत्रं दुरालभा पर्पटको मृणालम्| धनञ्जयोदुम्बरवेतसत्वङ्न्यग्रोधशालेययवासकत्वक्||७५|| तुगालतावेतसतण्डुलीयं ससारिवं मोचरसः समङ्गा| पृथक् पृथक् चन्दनयोजितानि तेनैव कल्पेन हितानि तत्र||७६|| निशि स्थिता वा स्वरसीकृता वा कल्कीकृता वा मृदिताः शृता वा| एते समस्ता गणशः पृथग्वा रक्तं सपित्तं शमयन्ति योगाः||७७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 22 (78) · Śloka 78

முத்காஃ ஸலாஜாஃ ஸயவாஃ ஸகஷ்ணாஃ ஸோஶீரமுஸ்தாஃ ஸஹ சந்தநேந| பலாஜலே பர்யுஷிதாஃ கஷாயா ரக்தஂ ஸபித்தஂ ஶமயந்த்யுதீர்ணம்||௭௮||

View original

मुद्गाः सलाजाः सयवाः सकृष्णाः सोशीरमुस्ताः सह चन्दनेन| बलाजले पर्युषिताः कषाया रक्तं सपित्तं शमयन्त्युदीर्णम्||७८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 23 (79-81) · Śloka 81

வைதூர்யமுக்தாமணிகைரிகாணாஂ மச்சங்கஹேமாமலகோதகாநாம்| மதூதகஸ்யேக்ஷுரஸஸ்ய சைவ பாநாச்சமஂ கச்சதி ரக்தபித்தம்||௭௯|| உஶீரபத்மோத்பலசந்தநாநாஂ பக்வஸ்ய லோஷ்டஸ்ய ச யஃ ப்ரஸாதஃ| ஸஶர்கரஃ க்ஷௌத்ரயுதஃ ஸுஶீதோ ரக்தாதியோகப்ரஶமாய தேயஃ||௮௦|| ப்ரியங்குகாசந்தநலோத்ரஸாரிவாமதூகமுஸ்தாபயதாதகீஜலம்| ஸமத்ப்ரஸாதஂ ஸஹ யஷ்டிகாம்புநா ஸஶர்கரஂ ரக்தநிபர்ஹணஂ பரம்||௮௧||

View original

वैदूर्यमुक्तामणिगैरिकाणां मृच्छङ्खहेमामलकोदकानाम्| मधूदकस्येक्षुरसस्य चैव पानाच्छमं गच्छति रक्तपित्तम्||७९|| उशीरपद्मोत्पलचन्दनानां पक्वस्य लोष्टस्य च यः प्रसादः| सशर्करः क्षौद्रयुतः सुशीतो रक्तातियोगप्रशमाय देयः||८०|| प्रियङ्गुकाचन्दनलोध्रसारिवामधूकमुस्ताभयधातकीजलम्| समृत्प्रसादं सह यष्टिकाम्बुना सशर्करं रक्तनिबर्हणं परम्||८१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 24 (72-84) · Śloka 84

கஷாயயோகைர்விவிதைர்யதோக்தைர்தீப்தேऽநலே ஶ்லேஷ்மணி நிர்ஜிதே ச| யத்ரக்தபித்தஂ ப்ரஶமஂ ந யாதி தத்ராநிலஃ ஸ்யாதநு தத்ர கார்யம்||௮௨|| சாகஂ பயஃ ஸ்யாத் பரமஂ ப்ரயோகே கவ்யஂ ஶதஂ பஞ்சகுணே ஜலே வா| ஸஶர்கரஂ மாக்ஷிகஸம்ப்ரயுக்தஂ விதாரிகந்தாதிகணைஃ ஶதஂ வா||௮௩|| த்ராக்ஷாஶதஂ நாகரகைஃ ஶதஂ வா பலாஶதஂ கோக்ஷுரகைஃ ஶதஂ வா| ஸஜீவகஂ ஸர்ஷபகஂ ஸஸர்பிஃ பயஃ ப்ரயோஜ்யஂ ஸிதயா ஶதஂ வா||௮௪||

View original

कषाययोगैर्विविधैर्यथोक्तैर्दीप्तेऽनले श्लेष्मणि निर्जिते च| यद्रक्तपित्तं प्रशमं न याति तत्रानिलः स्यादनु तत्र कार्यम्||८२|| छागं पयः स्यात् परमं प्रयोगे गव्यं शृतं पञ्चगुणे जले वा| सशर्करं माक्षिकसम्प्रयुक्तं विदारिगन्धादिगणैः शृतं वा||८३|| द्राक्षाशृतं नागरकैः शृतं वा बलाशृतं गोक्षुरकैः शृतं वा| सजीवकं सर्षभकं ससर्पिः पयः प्रयोज्यं सितया शृतं वा||८४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 25 (85) · Śloka 85

ஶதாவரீகோக்ஷுரகைஃ ஶதஂ வா ஶதஂ பயோ வாऽப்யத பர்ணிநீபிஃ| ரக்தஂ நிஹந்த்யாஶு விஶேஷதஸ்து யந்மூத்ரமார்காத் ஸருஜஂ ப்ரயாதி||௮௫||

View original

शतावरीगोक्षुरकैः शृतं वा शृतं पयो वाऽप्यथ पर्णिनीभिः| रक्तं निहन्त्याशु विशेषतस्तु यन्मूत्रमार्गात् सरुजं प्रयाति||८५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 26 (83-87) · Śloka 87

விஶேஷதோ விட்பதஸம்ப்ரவத்தே பயோ மதஂ மோசரஸேந ஸித்தம்| வடாவரோஹைர்வடஶுங்ககைர்வா ஹ்ரீபேரநீலோத்பலநாகரைர்வா||௮௬|| கஷாயயோகாந் பயஸா புரா வா பீத்வாऽநு சாத்யாத் பயஸைவ ஶாலீந்| கஷாயயோகைரதவா விபக்வமேதைஃ பிபேத் ஸர்பிரதிஸ்ரவே ச||௮௭||

View original

विशेषतो विट्पथसम्प्रवृत्ते पयो मतं मोचरसेन सिद्धम्| वटावरोहैर्वटशुङ्गकैर्वा ह्रीबेरनीलोत्पलनागरैर्वा||८६|| कषाययोगान् पयसा पुरा वा पीत्वाऽनु चाद्यात् पयसैव शालीन्| कषाययोगैरथवा विपक्वमेतैः पिबेत् सर्पिरतिस्रवे च||८७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 27 (88) · Śloka 88

வாஸாஂ ஸஶாகாஂ ஸபலாஶமூலாஂ கத்வா கஷாயஂ குஸுமாநி சாஸ்யாஃ| ப்ரதாய கல்கஂ விபசேத்கதஂ தத் ஸக்ஷௌத்ரமாஶ்வேவ நிஹந்தி ரக்தம்||௮௮|| இதி வாஸாகதம்|

View original

वासां सशाखां सपलाशमूलां कृत्वा कषायं कुसुमानि चास्याः| प्रदाय कल्कं विपचेद्घृतं तत् सक्षौद्रमाश्वेव निहन्ति रक्तम्||८८|| इति वासाघृतम्|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 28 (89-90) · Śloka 90

பலாஶவந்தஸ்வரஸேந ஸித்தஂ தஸ்யைவ கல்கேந மதுத்ரவேண| லிஹ்யாத்கதஂ வத்ஸககல்கஸித்தஂ தத்வத் ஸமங்கோத்பலலோத்ரஸித்தம்||௮௯|| ஸ்யாத்த்ராயமாணாவிதிரேஷ ஏவ ஸோதும்பரே சைவ படோலபத்ரே| ஸர்பீஂஷி பித்தஜ்வரநாஶநாநி ஸர்வாணி ஶஸ்தாநி ச ரக்தபித்தே||௯௦||

View original

पलाशवृन्तस्वरसेन सिद्धं तस्यैव कल्केन मधुद्रवेण| लिह्याद्घृतं वत्सककल्कसिद्धं तद्वत् समङ्गोत्पललोध्रसिद्धम्||८९|| स्यात्त्रायमाणाविधिरेष एव सोदुम्बरे चैव पटोलपत्रे| सर्पींषि पित्तज्वरनाशनानि सर्वाणि शस्तानि च रक्तपित्ते||९०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 29 (91-92) · Śloka 92

அப்யங்கயோகாஃ பரிஷேசநாநி ஸேகாவகாஹாஃ ஶயநாநி வேஶ்ம| ஶீதோ விதிர்பஸ்திவிதாநமக்ர்யஂ பித்தஜ்வரே யத் ப்ரஶமாய திஷ்டம்||௯௧|| தத்ரக்தபித்தே நிகிலேந கார்யஂ காலஂ ச மாத்ராஂ ச புரா ஸமீக்ஷ்ய| ஸர்பிர்குடா யே ச ஹிதாஃ க்ஷதேப்யஸ்தே ரக்தபித்தஂ ஶமயந்தி ஸத்யஃ||௯௨||

View original

अभ्यङ्गयोगाः परिषेचनानि सेकावगाहाः शयनानि वेश्म| शीतो विधिर्बस्तिविधानमग्र्यं पित्तज्वरे यत् प्रशमाय दिष्टम्||९१|| तद्रक्तपित्ते निखिलेन कार्यं कालं च मात्रां च पुरा समीक्ष्य| सर्पिर्गुडा ये च हिताः क्षतेभ्यस्ते रक्तपित्तं शमयन्ति सद्यः||९२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 30 (93-94) · Śloka 94

கபாநுபந்தே ருதிரே ஸபித்தே கண்டாகதே ஸ்யாத்க்ரதிதே ப்ரயோகஃ| யுக்தஸ்ய யுக்த்யா மதுஸர்பிஷோஶ்ச க்ஷாரஸ்ய சைவோத்பலநாலஜஸ்ய||௯௩|| மணாலபத்மோத்பலகேஶராணாஂ ததா பலாஶஸ்ய ததா ப்ரியங்கோஃ| ததா மதூகஸ்ய ததாऽஸநஸ்ய க்ஷாராஃ ப்ரயோஜ்யா விதிநைவ தேந||௯௪||

View original

कफानुबन्धे रुधिरे सपित्ते कण्ठागते स्याद्ग्रथिते प्रयोगः| युक्तस्य युक्त्या मधुसर्पिषोश्च क्षारस्य चैवोत्पलनालजस्य||९३|| मृणालपद्मोत्पलकेशराणां तथा पलाशस्य तथा प्रियङ्गोः| तथा मधूकस्य तथाऽसनस्य क्षाराः प्रयोज्या विधिनैव तेन||९४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 31 (95-96) · Śloka 96

ஶதாவரீதாடிமதிந்திடீகஂ காகோலிமேதே மதுகஂ விதாரீம்| பிஷ்ட்வா ச மூலஂ பலபூரகஸ்ய கதஂ பசேத் க்ஷீரசதுர்குணஂ ஜ்ஞஃ||௯௫|| காஸஜ்வராநாஹவிபந்தஶூலஂ தத்ரக்தபித்தஂ ச கதஂ நிஹந்யாத்| யத் பஞ்சமூலைரத பஞ்சபிர்வா ஸித்தஂ கதஂ தச்ச ததர்தகாரி||௯௬|| இதி ஶதாவர்யாதிகதம்|

View original

शतावरीदाडिमतिन्तिडीकं काकोलिमेदे मधुकं विदारीम्| पिष्ट्वा च मूलं फलपूरकस्य घृतं पचेत् क्षीरचतुर्गुणं ज्ञः||९५|| कासज्वरानाहविबन्धशूलं तद्रक्तपित्तं च घृतं निहन्यात्| यत् पञ्चमूलैरथ पञ्चभिर्वा सिद्धं घृतं तच्च तदर्थकारि||९६|| इति शतावर्यादिघृतम्|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 32 (97-101) · Śloka 101

கஷாயயோகா ய இஹோபதிஷ்டாஸ்தே சாவபீடே பிஷஜா ப்ரயோஜ்யாஃ| க்ராணாத் ப்ரவத்தஂ ருதிரஂ ஸபித்தஂ யதா பவேந்நிஃஸததுஷ்டதோஷம்||௯௭|| ரக்தே ப்ரதுஷ்டே ஹ்யவபீடபந்தே துஷ்டப்ரதிஶ்யாயஶிரோவிகாராஃ| ரக்தஂ ஸபூயஂ குணபஶ்ச கந்தஃ ஸ்யாத் க்ராணநாஶஃ கமயஶ்ச துஷ்டாஃ||௯௮|| நீலோத்பலஂ கைரிகஶங்கயுக்தஂ ஸசந்தநஂ ஸ்யாத்து ஸிதாஜலேந| நஸ்யஂ ததாऽऽம்ராஸ்திரஸஃ ஸமங்கா ஸதாதகீமோசரஸஃ ஸலோத்ரஃ||௯௯|| த்ராக்ஷாரஸஸ்யேக்ஷுரஸஸ்ய நஸ்யஂ க்ஷீரஸ்ய தூர்வாஸ்வரஸஸ்ய சைவ| யவாஸமூலாநி பலாண்டுமூலஂ நஸ்யஂ ததா தாடிமபுஷ்பதோயம்||௧௦௦|| ப்ரியாலதைலஂ மதுகஂ பயஶ்ச ஸித்தஂ கதஂ மாஹிஷமாஜிகஂ வா| ஆம்ராஸ்திபூர்வைஃ பயஸா ச நஸ்யஂ ஸஸாரிவைஃ ஸ்யாத் கமலோத்பலைஶ்ச||௧௦௧||

View original

कषाययोगा य इहोपदिष्टास्ते चावपीडे भिषजा प्रयोज्याः| घ्राणात् प्रवृत्तं रुधिरं सपित्तं यदा भवेन्निःसृतदुष्टदोषम्||९७|| रक्ते प्रदुष्टे ह्यवपीडबन्धे दुष्टप्रतिश्यायशिरोविकाराः| रक्तं सपूयं कुणपश्च गन्धः स्याद् घ्राणनाशः कृमयश्च दुष्टाः||९८|| नीलोत्पलं गैरिकशङ्खयुक्तं सचन्दनं स्यात्तु सिताजलेन| नस्यं तथाऽऽम्रास्थिरसः समङ्गा सधातकीमोचरसः सलोध्रः||९९|| द्राक्षारसस्येक्षुरसस्य नस्यं क्षीरस्य दूर्वास्वरसस्य चैव| यवासमूलानि पलाण्डुमूलं नस्यं तथा दाडिमपुष्पतोयम्||१००|| प्रियालतैलं मधुकं पयश्च सिद्धं घृतं माहिषमाजिकं वा| आम्रास्थिपूर्वैः पयसा च नस्यं ससारिवैः स्यात् कमलोत्पलैश्च||१०१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 33 (102-109) · Śloka 109

பத்ரஶ்ரியஂ லோஹிதசந்தநஂ ச ப்ரபௌண்டரீகஂ கமலோத்பலே ச| உஶீரவாநீரஜலஂ மணாலஂ ஸஹஸ்ரவீர்யா மதுகஂ பயஸ்யா||௧௦௨|| ஶாலீக்ஷுமூலாநி யவாஸகுந்த்ராமூலஂ நலாநாஂ குஶகாஶயோஶ்ச| குசந்தநஂ ஶைவலமப்யநந்தா காலாநுஸார்யா தணமூலமத்திஃ||௧௦௩|| மூலாநி புஷ்பாணி ச வாரிஜாநாஂ ப்ரலேபநஂ புஷ்கரிணீமதஶ்ச| உதும்பராஶ்வத்தமதூகலோத்ராஃ கஷாயவக்ஷாஃ ஶிஶிராஶ்ச ஸர்வே||௧௦௪|| ப்ரதேஹகல்பே பரிஷேசநே ச ததாऽவகாஹே கததைலஸித்தௌ| ரக்தஸ்ய பித்தஸ்ய ச ஶாந்திமிச்சந் பத்ரஶ்ரியாதீநி பிஷக் ப்ரயுஞ்ஜ்யாத்||௧௦௫|| தாராகஹஂ பூமிகஹஂ ஸுஶீதஂ வநஂ ச ரம்யஂ ஜலவாதஶீதம்| வைதூர்யமுக்தாமணிபாஜநாநாஂ ஸ்பர்ஶாஶ்ச தாஹே ஶிஶிராம்புஶீதாஃ||௧௦௬|| பத்ராணி புஷ்பாணி ச வாரிஜாநாஂ க்ஷௌமஂ ச ஶீதஂ கதலீதலாநி| ப்ரச்சாதநார்தஂ ஶயநாஸநாநாஂ பத்மோத்பலாநாஂ ச தலாஃ ப்ரஶஸ்தாஃ||௧௦௭|| ப்ரியங்குகாசந்தநரூஷிதாநாஂ ஸ்பர்ஶாஃ ப்ரியாணாஂ ச வராங்கநாநாம்| தாஹே ப்ரஶஸ்தாஃ ஸஜலாஃ ஸுஶீதாஃ பத்மோத்பலாநாஂ ச கலாபவாதாஃ||௧௦௮|| ஸரித்த்ரதாநாஂ ஹிமவத்தரீணாஂ சந்த்ரோதயாநாஂ கமலாகராணாம்| மநோऽநுகூலாஃ ஶிஶிராஶ்ச ஸர்வாஃ கதாஃ ஸரக்தஂ ஶமயந்தி பித்தம்||௧௦௯||

View original

भद्रश्रियं लोहितचन्दनं च प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च| उशीरवानीरजलं मृणालं सहस्रवीर्या मधुकं पयस्या||१०२|| शालीक्षुमूलानि यवासगुन्द्रामूलं नलानां कुशकाशयोश्च| कुचन्दनं शैवलमप्यनन्ता कालानुसार्या तृणमूलमृद्धिः||१०३|| मूलानि पुष्पाणि च वारिजानां प्रलेपनं पुष्करिणीमृदश्च| उदुम्बराश्वत्थमधूकलोध्राः कषायवृक्षाः शिशिराश्च सर्वे||१०४|| प्रदेहकल्पे परिषेचने च तथाऽवगाहे घृततैलसिद्धौ| रक्तस्य पित्तस्य च शान्तिमिच्छन् भद्रश्रियादीनि भिषक् प्रयुञ्ज्यात्||१०५|| धारागृहं भूमिगृहं सुशीतं वनं च रम्यं जलवातशीतम्| वैदूर्यमुक्तामणिभाजनानां स्पर्शाश्च दाहे शिशिराम्बुशीताः||१०६|| पत्राणि पुष्पाणि च वारिजानां क्षौमं च शीतं कदलीदलानि| प्रच्छादनार्थं शयनासनानां पद्मोत्पलानां च दलाः प्रशस्ताः||१०७|| प्रियङ्गुकाचन्दनरूषितानां स्पर्शाः प्रियाणां च वराङ्गनानाम्| दाहे प्रशस्ताः सजलाः सुशीताः पद्मोत्पलानां च कलापवाताः||१०८|| सरिद्ध्रदानां हिमवद्दरीणां चन्द्रोदयानां कमलाकराणाम्| मनोऽनुकूलाः शिशिराश्च सर्वाः कथाः सरक्तं शमयन्ति पित्तम्||१०९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 34 (110-111) · Śloka 111

தத்ர ஶ்லோகௌ- ஹேதுஂ வத்திஂ ஸஞ்ஜ்ஞாஂ ஸ்தாநஂ லிங்கஂ பதக் ப்ரதுஷ்டஸ்ய| மார்கௌ ஸாத்யமஸாத்யஂ யாப்யஂ கார்யக்ரமஂ சைவ||௧௧௦|| பாநாந்நமிஷ்டமேவ ச வர்ஜ்யஂ ஸஂஶோதநஂ ச ஶமநஂ ச| குருருக்தவாந்யதாவச்சிகித்ஸிதே ரக்தபித்தஸ்ய||௧௧௧||

View original

तत्र श्लोकौ- हेतुं वृद्धिं सञ्ज्ञां स्थानं लिङ्गं पृथक् प्रदुष्टस्य| मार्गौ साध्यमसाध्यं याप्यं कार्यक्रमं चैव||११०|| पानान्नमिष्टमेव च वर्ज्यं संशोधनं च शमनं च| गुरुरुक्तवान्यथावच्चिकित्सिते रक्तपित्तस्य||१११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 4

இத்யக்நிவேஶகதே தந்த்ரே சரகப்ரதிஸஂஸ்கதே சிகித்ஸிதஸ்தாநே ரக்தபித்தசிகித்ஸிதஂ நாம சதுர்தோऽத்யாயஃ||௪||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सितस्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||

🔊 Audio coming soon

10. raktapittacikitsitam — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi