Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
അഥാതോ രക്തപിത്തചികിത്സിതം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||
View original
अथातो रक्तपित्तचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
10. raktapittacikitsitam
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
വിഹരന്തം ജിതാത്മാനം പഞ്ചഗങ്ഗേ പുനര്വസുമ്| പ്രണമ്യോവാച നിര്മോഹമഗ്നിവേശോऽഗ്നിവര്ചസമ്||൩|| ഭഗവന് രക്തപിത്തസ്യ ഹേതുരുക്തഃ സലക്ഷണഃ| വക്തവ്യം യത് പരം തസ്യ വക്തുമര്ഹസി തദ്ഗുരോ||൪||
View original
विहरन्तं जितात्मानं पञ्चगङ्गे पुनर्वसुम्| प्रणम्योवाच निर्मोहमग्निवेशोऽग्निवर्चसम्||३|| भगवन् रक्तपित्तस्य हेतुरुक्तः सलक्षणः| वक्तव्यं यत् परं तस्य वक्तुमर्हसि तद्गुरो||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ഗുരുരുവാച- മഹാഗദം മഹാവേഗമഗ്നിവച്ഛീഘ്രകാരി ച| ഹേതുലക്ഷണവിച്ഛീഘ്രം രക്തപിത്തമുപാചരേത്||൫|| തസ്യോഷ്ണം തീക്ഷ്ണമമ്ലം ച കടൂനി ലവണാനി ച| ഘര്മശ്ചാന്നവിദാഹശ്ച ഹേതുഃ പൂര്വം നിദര്ശിതഃ||൬||
View original
गुरुरुवाच- महागदं महावेगमग्निवच्छीघ्रकारि च| हेतुलक्षणविच्छीघ्रं रक्तपित्तमुपाचरेत्||५|| तस्योष्णं तीक्ष्णमम्लं च कटूनि लवणानि च| घर्मश्चान्नविदाहश्च हेतुः पूर्वं निदर्शितः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
തൈര്ഹേതുഭിഃ സമുത്ക്ലിഷ്ടം പിത്തം രക്തം പ്രപദ്യതേ| തദ്യോനിത്വാത് പ്രപന്നം ച വര്ധതേ തത് പ്രദൂഷയത്||൭|| തസ്യോഷ്മണാ ദ്രവോ ധാതുര്ധാതോര്ധാതോഃ പ്രസിച്യതേ| സ്വിദ്യതസ്തേന സംവൃദ്ധിം ഭൂയസ്തദധിഗച്ഛതി||൮||
View original
तैर्हेतुभिः समुत्क्लिष्टं पित्तं रक्तं प्रपद्यते| तद्योनित्वात् प्रपन्नं च वर्धते तत् प्रदूषयत्||७|| तस्योष्मणा द्रवो धातुर्धातोर्धातोः प्रसिच्यते| स्विद्यतस्तेन संवृद्धिं भूयस्तदधिगच्छति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
സംയോഗാദ്ദൂഷണാത്തത്തു സാമാന്യാദ്ഗന്ധവര്ണയോഃ| രക്തസ്യ പിത്തമാഖ്യാതം രക്തപിത്തം മനീഷിഭിഃ||൯||
View original
संयोगाद्दूषणात्तत्तु सामान्याद्गन्धवर्णयोः| रक्तस्य पित्तमाख्यातं रक्तपित्तं मनीषिभिः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
പ്ലീഹാനം ച യകൃച്ചൈവ തദധിഷ്ഠായ വര്തതേ| സ്രോതാംസി രക്തവാഹീനി തന്മൂലാനി ഹി ദേഹിനാമ്||൧൦||
View original
प्लीहानं च यकृच्चैव तदधिष्ठाय वर्तते| स्रोतांसि रक्तवाहीनि तन्मूलानि हि देहिनाम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 13
സാന്ദ്രം സപാണ്ഡു സസ്നേഹം പിച്ഛിലം ച കഫാന്വിതമ്| ശ്യാവാരുണം സഫേനം ച തനു രൂക്ഷം ച വാതികമ്||൧൧|| രക്തപിത്തം കഷായാഭം കൃഷ്ണം ഗോമൂത്രസന്നിഭമ്| മേചകാഗാരധൂമാഭമഞ്ജനാഭം ച പൈത്തികമ്||൧൨|| സംസൃഷ്ടലിങ്ഗം സംസര്ഗാത്ത്രിലിങ്ഗം സാന്നിപാതികമ്|൧൩|
View original
सान्द्रं सपाण्डु सस्नेहं पिच्छिलं च कफान्वितम्| श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षं च वातिकम्||११|| रक्तपित्तं कषायाभं कृष्णं गोमूत्रसन्निभम्| मेचकागारधूमाभमञ्जनाभं च पैत्तिकम्||१२|| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
ഏകദോഷാനുഗം സാധ്യം ദ്വിദോഷം യാപ്യമുച്യതേ||൧൩|| യത്ത്രിദോഷമസാധ്യം തന്മന്ദാഗ്നേരതിവേഗവത്| വ്യാധിഭിഃ ക്ഷീണദേഹസ്യ വൃദ്ധസ്യാനശ്നതശ്ച യത്||൧൪||
View original
एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते||१३|| यत्त्रिदोषमसाध्यं तन्मन्दाग्नेरतिवेगवत्| व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतश्च यत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-21) · Śloka 21
ഗതിരൂര്ധ്വമധശ്ചൈവ രക്തപിത്തസ്യ ദര്ശിതാ| ഊര്ധ്വാ സപ്തവിധദ്വാരാ ദ്വിദ്വാരാ ത്വധരാ ഗതിഃ||൧൫|| സപ്ത ച്ഛിദ്രാണി ശിരസി ദ്വേ ചാധഃ, സാധ്യമൂര്ധ്വഗമ്| യാപ്യം ത്വധോഗം, മാര്ഗൌ തു ദ്വാവസാധ്യം പ്രപദ്യതേ||൧൬|| യദാ തു സര്വച്ഛിദ്രേഭ്യോ രോമകൂപേഭ്യ ഏവ ച| വര്തതേ താമസങ്ഖ്യേയാം ഗതിം തസ്യാഹുരാന്തികീമ്||൧൭|| യച്ചോഭയാഭ്യാം മാര്ഗാഭ്യാമതിമാത്രം പ്രവര്തതേ| തുല്യം കുണപഗന്ധേന രക്തം കൃഷ്ണമതീവ ച||൧൮|| സംസൃഷ്ടം കഫവാതാഭ്യാം കണ്ഠേ സജ്ജതി ചാപി യത്| യച്ചാപ്യുപദ്രവൈഃ സര്വൈര്യഥോക്തൈഃ സമഭിദ്രുതമ്||൧൯|| ഹാരിദ്രനീലഹരിതതാമ്രൈര്വര്ണൈരുപദ്രുതമ്| ക്ഷീണസ്യ കാസമാനസ്യ യച്ച തച്ച ന സിധ്യതി||൨൦|| യദ്വിദോഷാനുഗം യദ്വാ ശാന്തം ശാന്തം പ്രകുപ്യതി| മാര്ഗാന്മാര്ഗം ചരേദ്യദ്വാ യാപ്യം പിത്തമസൃക് ച തത്||൨൧||
View original
गतिरूर्ध्वमधश्चैव रक्तपित्तस्य दर्शिता| ऊर्ध्वा सप्तविधद्वारा द्विद्वारा त्वधरा गतिः||१५|| सप्त च्छिद्राणि शिरसि द्वे चाधः, साध्यमूर्ध्वगम्| याप्यं त्वधोगं, मार्गौ तु द्वावसाध्यं प्रपद्यते||१६|| यदा तु सर्वच्छिद्रेभ्यो रोमकूपेभ्य एव च| वर्तते तामसङ्ख्येयां गतिं तस्याहुरान्तिकीम्||१७|| यच्चोभयाभ्यां मार्गाभ्यामतिमात्रं प्रवर्तते| तुल्यं कुणपगन्धेन रक्तं कृष्णमतीव च||१८|| संसृष्टं कफवाताभ्यां कण्ठे सज्जति चापि यत्| यच्चाप्युपद्रवैः सर्वैर्यथोक्तैः समभिद्रुतम्||१९|| हारिद्रनीलहरितताम्रैर्वर्णैरुपद्रुतम्| क्षीणस्य कासमानस्य यच्च तच्च न सिध्यति||२०|| यद्विदोषानुगं यद्वा शान्तं शान्तं प्रकुप्यति| मार्गान्मार्गं चरेद्यद्वा याप्यं पित्तमसृक् च तत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (22) · Śloka 22
ഏകമാര്ഗം ബലവതോ നാതിവേഗം നവോത്ഥിതമ്| രക്തപിത്തം സുഖേ കാലേ സാധ്യം സ്യാന്നിരുപദ്രവമ്||൨൨||
View original
एकमार्गं बलवतो नातिवेगं नवोत्थितम्| रक्तपित्तं सुखे काले साध्यं स्यान्निरुपद्रवम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
സ്നിഗ്ധോഷ്ണമുഷ്ണരൂക്ഷം ച രക്തപിത്തസ്യ കാരണമ്| അധോഗസ്യോത്തരം പ്രായഃ, പൂര്വം സ്യാദൂര്ധ്വഗസ്യ തു||൨൩|| ഊര്ധ്വഗം കഫസംസൃഷ്ടമധോഗം മാരുതാനുഗമ്| ദ്വിമാര്ഗം കഫവാതാഭ്യാമുഭാഭ്യാമനുബധ്യതേ||൨൪||
View original
स्निग्धोष्णमुष्णरूक्षं च रक्तपित्तस्य कारणम्| अधोगस्योत्तरं प्रायः, पूर्वं स्यादूर्ध्वगस्य तु||२३|| ऊर्ध्वगं कफसंसृष्टमधोगं मारुतानुगम्| द्विमार्गं कफवाताभ्यामुभाभ्यामनुबध्यते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28
അക്ഷീണബലമാംസസ്യ രക്തപിത്തം യദശ്നതഃ| തദ്ദോഷദുഷ്ടമുത്ക്ലിഷ്ടം നാദൌ സ്തമ്ഭനമര്ഹതി||൨൫|| ഗലഗ്രഹം പൂതിനസ്യം മൂര്ച്ഛായമരുചിം ജ്വരമ്| ഗുല്മം പ്ലീഹാനമാനാഹം കിലാസം കൃച്ഛ്രമൂത്രതാമ്||൨൬|| കുഷ്ഠാന്യര്ശാംസി വീസര്പം വര്ണനാശം ഭഗന്ദരമ്| ബുദ്ധീന്ദ്രിയോപരോധം ച കുര്യാത് സ്തമ്ഭിതമാദിതഃ||൨൭|| തസ്മാദുപേക്ഷ്യം ബലിനോ ബലദോഷവിചാരിണാ | രക്തപിത്തം പ്രഥമതഃ പ്രവൃദ്ധം സിദ്ധിമിച്ഛതാ||൨൮||
View original
अक्षीणबलमांसस्य रक्तपित्तं यदश्नतः| तद्दोषदुष्टमुत्क्लिष्टं नादौ स्तम्भनमर्हति||२५|| गलग्रहं पूतिनस्यं मूर्च्छायमरुचिं ज्वरम्| गुल्मं प्लीहानमानाहं किलासं कृच्छ्रमूत्रताम्||२६|| कुष्ठान्यर्शांसि वीसर्पं वर्णनाशं भगन्दरम्| बुद्धीन्द्रियोपरोधं च कुर्यात् स्तम्भितमादितः||२७|| तस्मादुपेक्ष्यं बलिनो बलदोषविचारिणा | रक्तपित्तं प्रथमतः प्रवृद्धं सिद्धिमिच्छता||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
പ്രായേണ ഹി സമുത്ക്ലിഷ്ടമാമദോഷാച്ഛരീരിണാമ്| വൃദ്ധിം പ്രയാതി പിത്താസൃക്തസ്മാത്തല്ലങ്ഘ്യമാദിതഃ||൨൯|| മാര്ഗൌ ദോഷാനുബന്ധം ച നിദാനം പ്രസമീക്ഷ്യ ച| ലങ്ഘനം രക്തപിത്താദൌ തര്പണം വാ പ്രയോജയേത്||൩൦||
View original
प्रायेण हि समुत्क्लिष्टमामदोषाच्छरीरिणाम्| वृद्धिं प्रयाति पित्तासृक्तस्मात्तल्लङ्घ्यमादितः||२९|| मार्गौ दोषानुबन्धं च निदानं प्रसमीक्ष्य च| लङ्घनं रक्तपित्तादौ तर्पणं वा प्रयोजयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35
ഹ്രീബേരചന്ദനോശീരമുസ്തപര്പടകൈഃ ശൃതമ്| കേവലം ശൃതശീതം വാ ദദ്യാത്തോയം പിപാസവേ||൩൧|| ഊര്ധ്വഗേ തര്പണം പൂര്വം പേയാം പൂര്വമധോഗതേ| കാലസാത്മ്യാനുബന്ധജ്ഞോ ദദ്യാത് പ്രകൃതികല്പവിത്||൩൨|| ജലം ഖര്ജൂരമൃദ്വീകാമധൂകൈഃ സപരൂഷകൈഃ| ശൃതശീതം പ്രയോക്തവ്യം തര്പണാര്ഥേ സശര്കരമ്||൩൩|| തര്പണം സഘൃതക്ഷൌദ്രം ലാജചൂര്ണൈഃ പ്രദാപയേത്| ഊര്ധ്വഗം രക്തപിത്തം തത് പീതം കാലേ വ്യപോഹതി||൩൪|| മന്ദാഗ്നേരമ്ലസാത്മ്യായ തത് സാമ്ലമപി കല്പയേത്| ദാഡിമാമലകൈര്വിദ്വാനമ്ലാര്ഥം ചാനുദാപയേത്||൩൫||
View original
ह्रीबेरचन्दनोशीरमुस्तपर्पटकैः शृतम्| केवलं शृतशीतं वा दद्यात्तोयं पिपासवे||३१|| ऊर्ध्वगे तर्पणं पूर्वं पेयां पूर्वमधोगते| कालसात्म्यानुबन्धज्ञो दद्यात् प्रकृतिकल्पवित्||३२|| जलं खर्जूरमृद्वीकामधूकैः सपरूषकैः| शृतशीतं प्रयोक्तव्यं तर्पणार्थे सशर्करम्||३३|| तर्पणं सघृतक्षौद्रं लाजचूर्णैः प्रदापयेत्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तं तत् पीतं काले व्यपोहति||३४|| मन्दाग्नेरम्लसात्म्याय तत् साम्लमपि कल्पयेत्| दाडिमामलकैर्विद्वानम्लार्थं चानुदापयेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (36-48) · Śloka 48
ശാലിഷഷ്ടികനീവാരകോരദൂഷപ്രശാന്തികാഃ| ശ്യാമാകശ്ച പ്രിയങ്ഗുശ്ച ഭോജനം രക്തപിത്തിനാമ്||൩൬|| മുദ്ഗാ മസൂരാശ്ചണകാഃ സമകുഷ്ഠാഢകീഫലാഃ| പ്രശസ്താഃ സൂപയൂഷാര്ഥേ കല്പിതാ രക്തപിത്തിനാമ്||൩൭|| പടോലനിമ്ബവേത്രാഗ്രപ്ലക്ഷവേതസപല്ലവാഃ| കിരാതതിക്തകം ശാകം ഗണ്ഡീരഃ സകഠില്ലകഃ||൩൮|| കോവിദാരസ്യ പുഷ്പാണി കാശ്മര്യസ്യാഥ ശാല്മലേഃ| അന്നപാനവിധൌ ശാകം യച്ചാന്യദ്രക്തപിത്തനുത്||൩൯|| ശാകാര്ഥം ശാകസാത്മ്യാനാം തച്ഛസ്തം രക്തപിത്തിനാമ്| സ്വിന്നം വാ സര്പിഷാ ഭൃഷ്ടം യൂഷവദ്വാ വിപാചിതമ്||൪൦|| പാരാവതാന് കപോതാംശ്ച ലാവാന് രക്താക്ഷവര്തകാന്| ശശാന് കപിഞ്ജലാനേണാന് ഹരിണാന്കാലപുച്ഛകാന്||൪൧|| രക്തപിത്തേ ഹിതാന് വിദ്യാദ്രസാംസ്തേഷാം പ്രയോജയേത്| ഈഷദമ്ലാനനമ്ലാന് വാ ഘൃതഭൃഷ്ടാന് സശര്കരാന്||൪൨|| കഫാനുഗേ യൂഷശാകം ദദ്യാദ്വാതാനുഗേ രസമ്| രക്തപിത്തേ യവാഗൂനാമതഃ കല്പഃ പ്രവക്ഷ്യതേ||൪൩|| പദ്മോത്പലാനാം കിഞ്ജല്കഃ പൃശ്നിപര്ണീ പ്രിയങ്ഗുകാഃ| ജലേ സാധ്യാ രസേ തസ്മിന് പേയാ സ്യാദ്രക്തപിത്തിനാമ്||൪൪|| ചന്ദനോശീരലോധ്രാണാം രസേ തദ്വത് സനാഗരേ| കിരാതതിക്തകോശീരമുസ്താനാം തദ്വദേവ ച||൪൫|| ധാതകീധന്വയാസാമ്ബുബില്വാനാം വാ രസേ ശൃതാ| മസൂരപൃശ്നിപര്ണ്യോര്വാ സ്ഥിരാമുദ്ഗരസേऽഥ വാ||൪൬|| രസേ ഹരേണുകാനാം വാ സഘൃതേ സബലാരസേ| സിദ്ധാഃ പാരാവതാദീനാം രസേ വാ സ്യുഃ പൃഥക്പൃഥക്||൪൭|| ഇത്യുക്താ രക്തപിത്തഘ്ന്യഃ ശീതാഃ സമധുശര്കരാഃ| യവാഗ്വഃ കല്പനാ ചൈഷാ കാര്യാ മാംസരസേഷ്വപി||൪൮||
View original
शालिषष्टिकनीवारकोरदूषप्रशान्तिकाः| श्यामाकश्च प्रियङ्गुश्च भोजनं रक्तपित्तिनाम्||३६|| मुद्गा मसूराश्चणकाः समकुष्ठाढकीफलाः| प्रशस्ताः सूपयूषार्थे कल्पिता रक्तपित्तिनाम्||३७|| पटोलनिम्बवेत्राग्रप्लक्षवेतसपल्लवाः| किराततिक्तकं शाकं गण्डीरः सकठिल्लकः||३८|| कोविदारस्य पुष्पाणि काश्मर्यस्याथ शाल्मलेः| अन्नपानविधौ शाकं यच्चान्यद्रक्तपित्तनुत्||३९|| शाकार्थं शाकसात्म्यानां तच्छस्तं रक्तपित्तिनाम्| स्विन्नं वा सर्पिषा भृष्टं यूषवद्वा विपाचितम्||४०|| पारावतान् कपोतांश्च लावान् रक्ताक्षवर्तकान्| शशान् कपिञ्जलानेणान् हरिणान्कालपुच्छकान्||४१|| रक्तपित्ते हितान् विद्याद्रसांस्तेषां प्रयोजयेत्| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||४२|| कफानुगे यूषशाकं दद्याद्वातानुगे रसम्| रक्तपित्ते यवागूनामतः कल्पः प्रवक्ष्यते||४३|| पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः पृश्निपर्णी प्रियङ्गुकाः| जले साध्या रसे तस्मिन् पेया स्याद्रक्तपित्तिनाम्||४४|| चन्दनोशीरलोध्राणां रसे तद्वत् सनागरे| किराततिक्तकोशीरमुस्तानां तद्वदेव च||४५|| धातकीधन्वयासाम्बुबिल्वानां वा रसे शृता| मसूरपृश्निपर्ण्योर्वा स्थिरामुद्गरसेऽथ वा||४६|| रसे हरेणुकानां वा सघृते सबलारसे| सिद्धाः पारावतादीनां रसे वा स्युः पृथक्पृथक्||४७|| इत्युक्ता रक्तपित्तघ्न्यः शीताः समधुशर्कराः| यवाग्वः कल्पना चैषा कार्या मांसरसेष्वपि||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (49-51) · Śloka 51
ശശഃ സവാസ്തുകഃ ശസ്തോ വിബന്ധേ രക്തപിത്തിനാമ്| വാതോല്ബണേ തിത്തിരിഃ സ്യാദുദുമ്ബരരസേ ശൃതഃ||൪൯|| മയൂരഃ പ്ലക്ഷനിര്യൂഹേ ന്യഗ്രോധസ്യ ച കുക്കുടഃ| രസേ ബില്വോത്പലാദീനാം വര്തകക്രകരൌ ഹിതൌ||൫൦|| തൃഷ്യതേ തിക്തകൈഃ സിദ്ധം തൃഷ്ണാഘ്നം വാ ഫലോദകമ്| സിദ്ധം വിദാരിഗന്ധാദ്യൈരഥവാ ശൃതശീതലമ്||൫൧||
View original
शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे रक्तपित्तिनाम्| वातोल्बणे तित्तिरिः स्यादुदुम्बररसे शृतः||४९|| मयूरः प्लक्षनिर्यूहे न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| रसे बिल्वोत्पलादीनां वर्तकक्रकरौ हितौ||५०|| तृष्यते तिक्तकैः सिद्धं तृष्णाघ्नं वा फलोदकम्| सिद्धं विदारिगन्धाद्यैरथवा शृतशीतलम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (52) · Śloka 52
ജ്ഞാത്വാ ദോഷാവനുബലൌ ബലമാഹാരമേവ ച| ജലം പിപാസവേ ദദ്യാദ്വിസര്ഗാദല്പശോऽപി വാ||൫൨||
View original
ज्ञात्वा दोषावनुबलौ बलमाहारमेव च| जलं पिपासवे दद्याद्विसर्गादल्पशोऽपि वा||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (53) · Śloka 54
നിദാനം രക്തപിത്തസ്യ യത്കിഞ്ചിത് സമ്പ്രകാശിതമ്| ജീവിതാരോഗ്യകാമൈസ്തന്ന സേവ്യം രക്തപിത്തിഭിഃ||൫൩|| ഇത്യന്നപാനം നിര്ദിഷ്ടം ക്രമശോ രക്തപിത്തനുത്|൫൪|
View original
निदानं रक्तपित्तस्य यत्किञ्चित् सम्प्रकाशितम्| जीवितारोग्यकामैस्तन्न सेव्यं रक्तपित्तिभिः||५३|| इत्यन्नपानं निर्दिष्टं क्रमशो रक्तपित्तनुत्|५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (54-61) · Śloka 61
വക്ഷ്യതേ ബഹുദോഷാണാം കാര്യം ബലവതാം ച യത്||൫൪|| അക്ഷീണബലമാംസസ്യ യസ്യ സന്തര്പണോത്ഥിതമ്| ബഹുദോഷം ബലവതോ രക്തപിത്തം ശരീരിണഃ||൫൫|| കാലേ സംശോധനാര്ഹസ്യ തദ്ധരേന്നിരുപദ്രവമ്| വിരേചനേനോര്ധ്വഭാഗമധോഗം വമനേന ച||൫൬|| ത്രിവൃതാമഭയാം പ്രാജ്ഞഃ ഫലാന്യാരഗ്വധസ്യ വാ| ത്രായമാണാം ഗവാക്ഷ്യാ വാ മൂലമാമലകാനി വാ||൫൭|| വിരേചനം പ്രയുഞ്ജീത പ്രഭൂതമധുശര്കരമ്| രസഃ പ്രശസ്യതേ തേഷാം രക്തപിത്തേ വിശേഷതഃ||൫൮|| വമനം മദനോന്മിശ്രോ മന്ഥഃ സക്ഷൌദ്രശര്കരഃ| സശര്കരം വാ സലിലമിക്ഷൂണാം രസ ഏവ വാ||൫൯|| വത്സകസ്യ ഫലം മുസ്തം മദനം മധുകം മധു| അധോവഹേ രക്തപിത്തേ വമനം പരമുച്യതേ||൬൦|| ഊര്ധ്വഗേ ശുദ്ധകോഷ്ഠസ്യ തര്പണാദിഃ ക്രമോ ഹിതഃ| അധോഗതേ യവാഗ്വാദിര്ന ചേത്സ്യാന്മാരുതോ ബലീ||൬൧||
View original
वक्ष्यते बहुदोषाणां कार्यं बलवतां च यत्||५४|| अक्षीणबलमांसस्य यस्य सन्तर्पणोत्थितम्| बहुदोषं बलवतो रक्तपित्तं शरीरिणः||५५|| काले संशोधनार्हस्य तद्धरेन्निरुपद्रवम्| विरेचनेनोर्ध्वभागमधोगं वमनेन च||५६|| त्रिवृतामभयां प्राज्ञः फलान्यारग्वधस्य वा| त्रायमाणां गवाक्ष्या वा मूलमामलकानि वा||५७|| विरेचनं प्रयुञ्जीत प्रभूतमधुशर्करम्| रसः प्रशस्यते तेषां रक्तपित्ते विशेषतः||५८|| वमनं मदनोन्मिश्रो मन्थः सक्षौद्रशर्करः| सशर्करं वा सलिलमिक्षूणां रस एव वा||५९|| वत्सकस्य फलं मुस्तं मदनं मधुकं मधु| अधोवहे रक्तपित्ते वमनं परमुच्यते||६०|| ऊर्ध्वगे शुद्धकोष्ठस्य तर्पणादिः क्रमो हितः| अधोगते यवाग्वादिर्न चेत्स्यान्मारुतो बली||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (62-72) · Śloka 72
ബലമാംസപരിക്ഷീണം ശോകഭാരാധ്വകര്ശിതമ്| ജ്വലനാദിത്യസന്തപ്തമന്യൈര്വാ ക്ഷീണമാമയൈഃ||൬൨|| ഗര്ഭിണീം സ്ഥവിരം ബാലം രൂക്ഷാല്പപ്രമിതാശിനമ്| അവമ്യമവിരേച്യം വാ യം പശ്യേദ്രക്തപിത്തിനമ്||൬൩|| ശോഷേണ സാനുബന്ധം വാ തസ്യ സംശമനീ ക്രിയാ| ശസ്യതേ രക്തപിത്തസ്യ പരം സാऽഥ പ്രവക്ഷ്യതേ||൬൪|| അടരൂഷകമൃദ്വീകാപഥ്യാക്വാഥഃ സശര്കരഃ| മധുമിശ്രഃ ശ്വാസകാസരക്തപിത്തനിബര്ഹണഃ||൬൫|| അടരൂഷകനിര്യൂഹേ പ്രിയങ്ഗും മൃത്തികാഞ്ജനേ| വിനീയ ലോധ്രം ക്ഷൌദ്രം ച രക്തപിത്തഹരം പിബേത്||൬൬|| പദ്മകം പദ്മകിഞ്ജല്കം ദൂര്വാം വാസ്തൂകമുത്പലമ്| നാഗപുഷ്പം ച ലോധ്രം ച തേനൈവ വിധിനാ പിബേത്||൬൭|| പ്രപൌണ്ഡരീകം മധുകം മധു ചാശ്വശകൃദ്രസേ| യവാസഭൃങ്ഗരജസോര്മൂലം വാ ഗോശകൃദ്രസേ||൬൮|| വിനീയ രക്തപിത്തഘ്നം പേയം സ്യാത്തണ്ഡുലാമ്ബുനാ| യുക്തം വാ മഘുസര്പിര്ഭ്യാം ലിഹ്യാദ്ഗോശ്വശകൃദ്രസമ്||൬൯|| ഖദിരസ്യ പ്രിയങ്ഗൂണാം കോവിദാരസ്യ ശാല്മലേഃ| പുഷ്പചൂര്ണാനി മധുനാ ലിഹ്യാന്നാ രക്തപിത്തികഃ||൭൦|| ശൃങ്ഗാടകാനാം ലാജാനാം മുസ്തഖര്ജൂരയോരപി| ലിഹ്യാച്ചൂര്ണാനി മധുനാ പദ്മാനാം കേശരസ്യ ച||൭൧|| ധന്വജാനാമസൃഗ്ലിഹ്യാന്മധുനാ മൃഗപക്ഷിണാമ്| സക്ഷൌദ്രം ഗ്രഥിതേ രക്തേ ലിഹ്യാത് പാരാവതം ശകൃത്||൭൨||
View original
बलमांसपरिक्षीणं शोकभाराध्वकर्शितम्| ज्वलनादित्यसन्तप्तमन्यैर्वा क्षीणमामयैः||६२|| गर्भिणीं स्थविरं बालं रूक्षाल्पप्रमिताशिनम्| अवम्यमविरेच्यं वा यं पश्येद्रक्तपित्तिनम्||६३|| शोषेण सानुबन्धं वा तस्य संशमनी क्रिया| शस्यते रक्तपित्तस्य परं साऽथ प्रवक्ष्यते||६४|| अटरूषकमृद्वीकापथ्याक्वाथः सशर्करः| मधुमिश्रः श्वासकासरक्तपित्तनिबर्हणः||६५|| अटरूषकनिर्यूहे प्रियङ्गुं मृत्तिकाञ्जने| विनीय लोध्रं क्षौद्रं च रक्तपित्तहरं पिबेत्||६६|| पद्मकं पद्मकिञ्जल्कं दूर्वां वास्तूकमुत्पलम्| नागपुष्पं च लोध्रं च तेनैव विधिना पिबेत्||६७|| प्रपौण्डरीकं मधुकं मधु चाश्वशकृद्रसे| यवासभृङ्गरजसोर्मूलं वा गोशकृद्रसे||६८|| विनीय रक्तपित्तघ्नं पेयं स्यात्तण्डुलाम्बुना| युक्तं वा मघुसर्पिर्भ्यां लिह्याद्गोश्वशकृद्रसम्||६९|| खदिरस्य प्रियङ्गूणां कोविदारस्य शाल्मलेः| पुष्पचूर्णानि मधुना लिह्यान्ना रक्तपित्तिकः||७०|| शृङ्गाटकानां लाजानां मुस्तखर्जूरयोरपि| लिह्याच्चूर्णानि मधुना पद्मानां केशरस्य च||७१|| धन्वजानामसृग्लिह्यान्मधुना मृगपक्षिणाम्| सक्षौद्रं ग्रथिते रक्ते लिह्यात् पारावतं शकृत्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (73-77) · Śloka 77
ഉശീരകാലീയകലോധ്രപദ്മകപ്രിയങ്ഗുകാകട്ഫലശങ്ഖഗൈരികാഃ| പൃഥക് പൃഥക് ചന്ദനതുല്യഭാഗികാഃ സശര്കരാസ്തണ്ഡുലധാവനാപ്ലുതാഃ||൭൩|| രക്തം സപിത്തം തമകം പിപാസാം ദാഹം ച പീതാഃ ശമയന്തി സദ്യഃ| കിരാതതിക്തം ക്രമുകം സമുസ്തം പ്രപൌണ്ഡരീകം കമലോത്പലേ ച||൭൪|| ഹ്രീബേരമൂലാനി പടോലപത്രം ദുരാലഭാ പര്പടകോ മൃണാലമ്| ധനഞ്ജയോദുമ്ബരവേതസത്വങ്ന്യഗ്രോധശാലേയയവാസകത്വക്||൭൫|| തുഗാലതാവേതസതണ്ഡുലീയം സസാരിവം മോചരസഃ സമങ്ഗാ| പൃഥക് പൃഥക് ചന്ദനയോജിതാനി തേനൈവ കല്പേന ഹിതാനി തത്ര||൭൬|| നിശി സ്ഥിതാ വാ സ്വരസീകൃതാ വാ കല്കീകൃതാ വാ മൃദിതാഃ ശൃതാ വാ| ഏതേ സമസ്താ ഗണശഃ പൃഥഗ്വാ രക്തം സപിത്തം ശമയന്തി യോഗാഃ||൭൭||
View original
उशीरकालीयकलोध्रपद्मकप्रियङ्गुकाकट्फलशङ्खगैरिकाः| पृथक् पृथक् चन्दनतुल्यभागिकाः सशर्करास्तण्डुलधावनाप्लुताः||७३|| रक्तं सपित्तं तमकं पिपासां दाहं च पीताः शमयन्ति सद्यः| किराततिक्तं क्रमुकं समुस्तं प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च||७४|| ह्रीबेरमूलानि पटोलपत्रं दुरालभा पर्पटको मृणालम्| धनञ्जयोदुम्बरवेतसत्वङ्न्यग्रोधशालेययवासकत्वक्||७५|| तुगालतावेतसतण्डुलीयं ससारिवं मोचरसः समङ्गा| पृथक् पृथक् चन्दनयोजितानि तेनैव कल्पेन हितानि तत्र||७६|| निशि स्थिता वा स्वरसीकृता वा कल्कीकृता वा मृदिताः शृता वा| एते समस्ता गणशः पृथग्वा रक्तं सपित्तं शमयन्ति योगाः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (78) · Śloka 78
മുദ്ഗാഃ സലാജാഃ സയവാഃ സകൃഷ്ണാഃ സോശീരമുസ്താഃ സഹ ചന്ദനേന| ബലാജലേ പര്യുഷിതാഃ കഷായാ രക്തം സപിത്തം ശമയന്ത്യുദീര്ണമ്||൭൮||
View original
मुद्गाः सलाजाः सयवाः सकृष्णाः सोशीरमुस्ताः सह चन्दनेन| बलाजले पर्युषिताः कषाया रक्तं सपित्तं शमयन्त्युदीर्णम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (79-81) · Śloka 81
വൈദൂര്യമുക്താമണിഗൈരികാണാം മൃച്ഛങ്ഖഹേമാമലകോദകാനാമ്| മധൂദകസ്യേക്ഷുരസസ്യ ചൈവ പാനാച്ഛമം ഗച്ഛതി രക്തപിത്തമ്||൭൯|| ഉശീരപദ്മോത്പലചന്ദനാനാം പക്വസ്യ ലോഷ്ടസ്യ ച യഃ പ്രസാദഃ| സശര്കരഃ ക്ഷൌദ്രയുതഃ സുശീതോ രക്താതിയോഗപ്രശമായ ദേയഃ||൮൦|| പ്രിയങ്ഗുകാചന്ദനലോധ്രസാരിവാമധൂകമുസ്താഭയധാതകീജലമ്| സമൃത്പ്രസാദം സഹ യഷ്ടികാമ്ബുനാ സശര്കരം രക്തനിബര്ഹണം പരമ്||൮൧||
View original
वैदूर्यमुक्तामणिगैरिकाणां मृच्छङ्खहेमामलकोदकानाम्| मधूदकस्येक्षुरसस्य चैव पानाच्छमं गच्छति रक्तपित्तम्||७९|| उशीरपद्मोत्पलचन्दनानां पक्वस्य लोष्टस्य च यः प्रसादः| सशर्करः क्षौद्रयुतः सुशीतो रक्तातियोगप्रशमाय देयः||८०|| प्रियङ्गुकाचन्दनलोध्रसारिवामधूकमुस्ताभयधातकीजलम्| समृत्प्रसादं सह यष्टिकाम्बुना सशर्करं रक्तनिबर्हणं परम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (72-84) · Śloka 84
കഷായയോഗൈര്വിവിധൈര്യഥോക്തൈര്ദീപ്തേऽനലേ ശ്ലേഷ്മണി നിര്ജിതേ ച| യദ്രക്തപിത്തം പ്രശമം ന യാതി തത്രാനിലഃ സ്യാദനു തത്ര കാര്യമ്||൮൨|| ഛാഗം പയഃ സ്യാത് പരമം പ്രയോഗേ ഗവ്യം ശൃതം പഞ്ചഗുണേ ജലേ വാ| സശര്കരം മാക്ഷികസമ്പ്രയുക്തം വിദാരിഗന്ധാദിഗണൈഃ ശൃതം വാ||൮൩|| ദ്രാക്ഷാശൃതം നാഗരകൈഃ ശൃതം വാ ബലാശൃതം ഗോക്ഷുരകൈഃ ശൃതം വാ| സജീവകം സര്ഷഭകം സസര്പിഃ പയഃ പ്രയോജ്യം സിതയാ ശൃതം വാ||൮൪||
View original
कषाययोगैर्विविधैर्यथोक्तैर्दीप्तेऽनले श्लेष्मणि निर्जिते च| यद्रक्तपित्तं प्रशमं न याति तत्रानिलः स्यादनु तत्र कार्यम्||८२|| छागं पयः स्यात् परमं प्रयोगे गव्यं शृतं पञ्चगुणे जले वा| सशर्करं माक्षिकसम्प्रयुक्तं विदारिगन्धादिगणैः शृतं वा||८३|| द्राक्षाशृतं नागरकैः शृतं वा बलाशृतं गोक्षुरकैः शृतं वा| सजीवकं सर्षभकं ससर्पिः पयः प्रयोज्यं सितया शृतं वा||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (85) · Śloka 85
ശതാവരീഗോക്ഷുരകൈഃ ശൃതം വാ ശൃതം പയോ വാऽപ്യഥ പര്ണിനീഭിഃ| രക്തം നിഹന്ത്യാശു വിശേഷതസ്തു യന്മൂത്രമാര്ഗാത് സരുജം പ്രയാതി||൮൫||
View original
शतावरीगोक्षुरकैः शृतं वा शृतं पयो वाऽप्यथ पर्णिनीभिः| रक्तं निहन्त्याशु विशेषतस्तु यन्मूत्रमार्गात् सरुजं प्रयाति||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (83-87) · Śloka 87
വിശേഷതോ വിട്പഥസമ്പ്രവൃത്തേ പയോ മതം മോചരസേന സിദ്ധമ്| വടാവരോഹൈര്വടശുങ്ഗകൈര്വാ ഹ്രീബേരനീലോത്പലനാഗരൈര്വാ||൮൬|| കഷായയോഗാന് പയസാ പുരാ വാ പീത്വാऽനു ചാദ്യാത് പയസൈവ ശാലീന്| കഷായയോഗൈരഥവാ വിപക്വമേതൈഃ പിബേത് സര്പിരതിസ്രവേ ച||൮൭||
View original
विशेषतो विट्पथसम्प्रवृत्ते पयो मतं मोचरसेन सिद्धम्| वटावरोहैर्वटशुङ्गकैर्वा ह्रीबेरनीलोत्पलनागरैर्वा||८६|| कषाययोगान् पयसा पुरा वा पीत्वाऽनु चाद्यात् पयसैव शालीन्| कषाययोगैरथवा विपक्वमेतैः पिबेत् सर्पिरतिस्रवे च||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (88) · Śloka 88
വാസാം സശാഖാം സപലാശമൂലാം കൃത്വാ കഷായം കുസുമാനി ചാസ്യാഃ| പ്രദായ കല്കം വിപചേദ്ഘൃതം തത് സക്ഷൌദ്രമാശ്വേവ നിഹന്തി രക്തമ്||൮൮|| ഇതി വാസാഘൃതമ്|
View original
वासां सशाखां सपलाशमूलां कृत्वा कषायं कुसुमानि चास्याः| प्रदाय कल्कं विपचेद्घृतं तत् सक्षौद्रमाश्वेव निहन्ति रक्तम्||८८|| इति वासाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (89-90) · Śloka 90
പലാശവൃന്തസ്വരസേന സിദ്ധം തസ്യൈവ കല്കേന മധുദ്രവേണ| ലിഹ്യാദ്ഘൃതം വത്സകകല്കസിദ്ധം തദ്വത് സമങ്ഗോത്പലലോധ്രസിദ്ധമ്||൮൯|| സ്യാത്ത്രായമാണാവിധിരേഷ ഏവ സോദുമ്ബരേ ചൈവ പടോലപത്രേ| സര്പീംഷി പിത്തജ്വരനാശനാനി സര്വാണി ശസ്താനി ച രക്തപിത്തേ||൯൦||
View original
पलाशवृन्तस्वरसेन सिद्धं तस्यैव कल्केन मधुद्रवेण| लिह्याद्घृतं वत्सककल्कसिद्धं तद्वत् समङ्गोत्पललोध्रसिद्धम्||८९|| स्यात्त्रायमाणाविधिरेष एव सोदुम्बरे चैव पटोलपत्रे| सर्पींषि पित्तज्वरनाशनानि सर्वाणि शस्तानि च रक्तपित्ते||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (91-92) · Śloka 92
അഭ്യങ്ഗയോഗാഃ പരിഷേചനാനി സേകാവഗാഹാഃ ശയനാനി വേശ്മ| ശീതോ വിധിര്ബസ്തിവിധാനമഗ്ര്യം പിത്തജ്വരേ യത് പ്രശമായ ദിഷ്ടമ്||൯൧|| തദ്രക്തപിത്തേ നിഖിലേന കാര്യം കാലം ച മാത്രാം ച പുരാ സമീക്ഷ്യ| സര്പിര്ഗുഡാ യേ ച ഹിതാഃ ക്ഷതേഭ്യസ്തേ രക്തപിത്തം ശമയന്തി സദ്യഃ||൯൨||
View original
अभ्यङ्गयोगाः परिषेचनानि सेकावगाहाः शयनानि वेश्म| शीतो विधिर्बस्तिविधानमग्र्यं पित्तज्वरे यत् प्रशमाय दिष्टम्||९१|| तद्रक्तपित्ते निखिलेन कार्यं कालं च मात्रां च पुरा समीक्ष्य| सर्पिर्गुडा ये च हिताः क्षतेभ्यस्ते रक्तपित्तं शमयन्ति सद्यः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (93-94) · Śloka 94
കഫാനുബന്ധേ രുധിരേ സപിത്തേ കണ്ഠാഗതേ സ്യാദ്ഗ്രഥിതേ പ്രയോഗഃ| യുക്തസ്യ യുക്ത്യാ മധുസര്പിഷോശ്ച ക്ഷാരസ്യ ചൈവോത്പലനാലജസ്യ||൯൩|| മൃണാലപദ്മോത്പലകേശരാണാം തഥാ പലാശസ്യ തഥാ പ്രിയങ്ഗോഃ| തഥാ മധൂകസ്യ തഥാऽസനസ്യ ക്ഷാരാഃ പ്രയോജ്യാ വിധിനൈവ തേന||൯൪||
View original
कफानुबन्धे रुधिरे सपित्ते कण्ठागते स्याद्ग्रथिते प्रयोगः| युक्तस्य युक्त्या मधुसर्पिषोश्च क्षारस्य चैवोत्पलनालजस्य||९३|| मृणालपद्मोत्पलकेशराणां तथा पलाशस्य तथा प्रियङ्गोः| तथा मधूकस्य तथाऽसनस्य क्षाराः प्रयोज्या विधिनैव तेन||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (95-96) · Śloka 96
ശതാവരീദാഡിമതിന്തിഡീകം കാകോലിമേദേ മധുകം വിദാരീമ്| പിഷ്ട്വാ ച മൂലം ഫലപൂരകസ്യ ഘൃതം പചേത് ക്ഷീരചതുര്ഗുണം ജ്ഞഃ||൯൫|| കാസജ്വരാനാഹവിബന്ധശൂലം തദ്രക്തപിത്തം ച ഘൃതം നിഹന്യാത്| യത് പഞ്ചമൂലൈരഥ പഞ്ചഭിര്വാ സിദ്ധം ഘൃതം തച്ച തദര്ഥകാരി||൯൬|| ഇതി ശതാവര്യാദിഘൃതമ്|
View original
शतावरीदाडिमतिन्तिडीकं काकोलिमेदे मधुकं विदारीम्| पिष्ट्वा च मूलं फलपूरकस्य घृतं पचेत् क्षीरचतुर्गुणं ज्ञः||९५|| कासज्वरानाहविबन्धशूलं तद्रक्तपित्तं च घृतं निहन्यात्| यत् पञ्चमूलैरथ पञ्चभिर्वा सिद्धं घृतं तच्च तदर्थकारि||९६|| इति शतावर्यादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (97-101) · Śloka 101
കഷായയോഗാ യ ഇഹോപദിഷ്ടാസ്തേ ചാവപീഡേ ഭിഷജാ പ്രയോജ്യാഃ| ഘ്രാണാത് പ്രവൃത്തം രുധിരം സപിത്തം യദാ ഭവേന്നിഃസൃതദുഷ്ടദോഷമ്||൯൭|| രക്തേ പ്രദുഷ്ടേ ഹ്യവപീഡബന്ധേ ദുഷ്ടപ്രതിശ്യായശിരോവികാരാഃ| രക്തം സപൂയം കുണപശ്ച ഗന്ധഃ സ്യാദ് ഘ്രാണനാശഃ കൃമയശ്ച ദുഷ്ടാഃ||൯൮|| നീലോത്പലം ഗൈരികശങ്ഖയുക്തം സചന്ദനം സ്യാത്തു സിതാജലേന| നസ്യം തഥാऽऽമ്രാസ്ഥിരസഃ സമങ്ഗാ സധാതകീമോചരസഃ സലോധ്രഃ||൯൯|| ദ്രാക്ഷാരസസ്യേക്ഷുരസസ്യ നസ്യം ക്ഷീരസ്യ ദൂര്വാസ്വരസസ്യ ചൈവ| യവാസമൂലാനി പലാണ്ഡുമൂലം നസ്യം തഥാ ദാഡിമപുഷ്പതോയമ്||൧൦൦|| പ്രിയാലതൈലം മധുകം പയശ്ച സിദ്ധം ഘൃതം മാഹിഷമാജികം വാ| ആമ്രാസ്ഥിപൂര്വൈഃ പയസാ ച നസ്യം സസാരിവൈഃ സ്യാത് കമലോത്പലൈശ്ച||൧൦൧||
View original
कषाययोगा य इहोपदिष्टास्ते चावपीडे भिषजा प्रयोज्याः| घ्राणात् प्रवृत्तं रुधिरं सपित्तं यदा भवेन्निःसृतदुष्टदोषम्||९७|| रक्ते प्रदुष्टे ह्यवपीडबन्धे दुष्टप्रतिश्यायशिरोविकाराः| रक्तं सपूयं कुणपश्च गन्धः स्याद् घ्राणनाशः कृमयश्च दुष्टाः||९८|| नीलोत्पलं गैरिकशङ्खयुक्तं सचन्दनं स्यात्तु सिताजलेन| नस्यं तथाऽऽम्रास्थिरसः समङ्गा सधातकीमोचरसः सलोध्रः||९९|| द्राक्षारसस्येक्षुरसस्य नस्यं क्षीरस्य दूर्वास्वरसस्य चैव| यवासमूलानि पलाण्डुमूलं नस्यं तथा दाडिमपुष्पतोयम्||१००|| प्रियालतैलं मधुकं पयश्च सिद्धं घृतं माहिषमाजिकं वा| आम्रास्थिपूर्वैः पयसा च नस्यं ससारिवैः स्यात् कमलोत्पलैश्च||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (102-109) · Śloka 109
ഭദ്രശ്രിയം ലോഹിതചന്ദനം ച പ്രപൌണ്ഡരീകം കമലോത്പലേ ച| ഉശീരവാനീരജലം മൃണാലം സഹസ്രവീര്യാ മധുകം പയസ്യാ||൧൦൨|| ശാലീക്ഷുമൂലാനി യവാസഗുന്ദ്രാമൂലം നലാനാം കുശകാശയോശ്ച| കുചന്ദനം ശൈവലമപ്യനന്താ കാലാനുസാര്യാ തൃണമൂലമൃദ്ധിഃ||൧൦൩|| മൂലാനി പുഷ്പാണി ച വാരിജാനാം പ്രലേപനം പുഷ്കരിണീമൃദശ്ച| ഉദുമ്ബരാശ്വത്ഥമധൂകലോധ്രാഃ കഷായവൃക്ഷാഃ ശിശിരാശ്ച സര്വേ||൧൦൪|| പ്രദേഹകല്പേ പരിഷേചനേ ച തഥാऽവഗാഹേ ഘൃതതൈലസിദ്ധൌ| രക്തസ്യ പിത്തസ്യ ച ശാന്തിമിച്ഛന് ഭദ്രശ്രിയാദീനി ഭിഷക് പ്രയുഞ്ജ്യാത്||൧൦൫|| ധാരാഗൃഹം ഭൂമിഗൃഹം സുശീതം വനം ച രമ്യം ജലവാതശീതമ്| വൈദൂര്യമുക്താമണിഭാജനാനാം സ്പര്ശാശ്ച ദാഹേ ശിശിരാമ്ബുശീതാഃ||൧൦൬|| പത്രാണി പുഷ്പാണി ച വാരിജാനാം ക്ഷൌമം ച ശീതം കദലീദലാനി| പ്രച്ഛാദനാര്ഥം ശയനാസനാനാം പദ്മോത്പലാനാം ച ദലാഃ പ്രശസ്താഃ||൧൦൭|| പ്രിയങ്ഗുകാചന്ദനരൂഷിതാനാം സ്പര്ശാഃ പ്രിയാണാം ച വരാങ്ഗനാനാമ്| ദാഹേ പ്രശസ്താഃ സജലാഃ സുശീതാഃ പദ്മോത്പലാനാം ച കലാപവാതാഃ||൧൦൮|| സരിദ്ധ്രദാനാം ഹിമവദ്ദരീണാം ചന്ദ്രോദയാനാം കമലാകരാണാമ്| മനോऽനുകൂലാഃ ശിശിരാശ്ച സര്വാഃ കഥാഃ സരക്തം ശമയന്തി പിത്തമ്||൧൦൯||
View original
भद्रश्रियं लोहितचन्दनं च प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च| उशीरवानीरजलं मृणालं सहस्रवीर्या मधुकं पयस्या||१०२|| शालीक्षुमूलानि यवासगुन्द्रामूलं नलानां कुशकाशयोश्च| कुचन्दनं शैवलमप्यनन्ता कालानुसार्या तृणमूलमृद्धिः||१०३|| मूलानि पुष्पाणि च वारिजानां प्रलेपनं पुष्करिणीमृदश्च| उदुम्बराश्वत्थमधूकलोध्राः कषायवृक्षाः शिशिराश्च सर्वे||१०४|| प्रदेहकल्पे परिषेचने च तथाऽवगाहे घृततैलसिद्धौ| रक्तस्य पित्तस्य च शान्तिमिच्छन् भद्रश्रियादीनि भिषक् प्रयुञ्ज्यात्||१०५|| धारागृहं भूमिगृहं सुशीतं वनं च रम्यं जलवातशीतम्| वैदूर्यमुक्तामणिभाजनानां स्पर्शाश्च दाहे शिशिराम्बुशीताः||१०६|| पत्राणि पुष्पाणि च वारिजानां क्षौमं च शीतं कदलीदलानि| प्रच्छादनार्थं शयनासनानां पद्मोत्पलानां च दलाः प्रशस्ताः||१०७|| प्रियङ्गुकाचन्दनरूषितानां स्पर्शाः प्रियाणां च वराङ्गनानाम्| दाहे प्रशस्ताः सजलाः सुशीताः पद्मोत्पलानां च कलापवाताः||१०८|| सरिद्ध्रदानां हिमवद्दरीणां चन्द्रोदयानां कमलाकराणाम्| मनोऽनुकूलाः शिशिराश्च सर्वाः कथाः सरक्तं शमयन्ति पित्तम्||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (110-111) · Śloka 111
തത്ര ശ്ലോകൌ- ഹേതും വൃദ്ധിം സഞ്ജ്ഞാം സ്ഥാനം ലിങ്ഗം പൃഥക് പ്രദുഷ്ടസ്യ| മാര്ഗൌ സാധ്യമസാധ്യം യാപ്യം കാര്യക്രമം ചൈവ||൧൧൦|| പാനാന്നമിഷ്ടമേവ ച വര്ജ്യം സംശോധനം ച ശമനം ച| ഗുരുരുക്തവാന്യഥാവച്ചികിത്സിതേ രക്തപിത്തസ്യ||൧൧൧||
View original
तत्र श्लोकौ- हेतुं वृद्धिं सञ्ज्ञां स्थानं लिङ्गं पृथक् प्रदुष्टस्य| मार्गौ साध्यमसाध्यं याप्यं कार्यक्रमं चैव||११०|| पानान्नमिष्टमेव च वर्ज्यं संशोधनं च शमनं च| गुरुरुक्तवान्यथावच्चिकित्सिते रक्तपित्तस्य||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ചികിത്സിതസ്ഥാനേ രക്തപിത്തചികിത്സിതം നാമ ചതുര്ഥോऽധ്യായഃ||൪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सितस्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon