Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो रक्तपित्तचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
10. raktapittacikitsitam
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਵਿਹਰਨ੍ਤਂ ਜਿਤਾਤ੍ਮਾਨਂ ਪਞ੍ਚਗਙ੍ਗੇ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਮ੍| ਪ੍ਰਣਮ੍ਯੋਵਾਚ ਨਿਰ੍ਮੋਹਮਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ੋਗ੍ਨਿਵਰ੍ਚਸਮ੍||੩|| ਭਗਵਨ੍ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਹੇਤੁਰੁਕ੍ਤਃ ਸਲਕ੍ਸਣਃ| ਵਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਯਤ੍ ਪਰਂ ਤਸ੍ਯ ਵਕ੍ਤੁਮਰ੍ਹਸਿ ਤਦ੍ਗੁਰੋ||੪||
View original
विहरन्तं जितात्मानं पञ्चगङ्गे पुनर्वसुम्| प्रणम्योवाच निर्मोहमग्निवेशोऽग्निवर्चसम्||३|| भगवन् रक्तपित्तस्य हेतुरुक्तः सलक्षणः| वक्तव्यं यत् परं तस्य वक्तुमर्हसि तद्गुरो||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ਗੁਰੁਰੁਵਾਚ- ਮਹਾਗਦਂ ਮਹਾਵੇਗਮਗ੍ਨਿਵਚ੍ਛੀਘ੍ਰਕਾਰਿ ਚ| ਹੇਤੁਲਕ੍ਸਣਵਿਚ੍ਛੀਘ੍ਰਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮੁਪਾਚਰੇਤ੍||੫|| ਤਸ੍ਯੋਸ੍ਣਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮਮ੍ਲਂ ਚ ਕਟੂਨਿ ਲਵਣਾਨਿ ਚ| ਘਰ੍ਮਸ਼੍ਚਾਨ੍ਨਵਿਦਾਹਸ਼੍ਚ ਹੇਤੁਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਨਿਦਰ੍ਸ਼ਿਤਃ||੬||
View original
गुरुरुवाच- महागदं महावेगमग्निवच्छीघ्रकारि च| हेतुलक्षणविच्छीघ्रं रक्तपित्तमुपाचरेत्||५|| तस्योष्णं तीक्ष्णमम्लं च कटूनि लवणानि च| घर्मश्चान्नविदाहश्च हेतुः पूर्वं निदर्शितः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ਤੈਰ੍ਹੇਤੁਭਿਃ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਪਿਤ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ| ਤਦ੍ਯੋਨਿਤ੍ਵਾਤ੍ ਪ੍ਰਪਨ੍ਨਂ ਚ ਵਰ੍ਧਤੇ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਦੂਸਯਤ੍||੭|| ਤਸ੍ਯੋਸ੍ਮਣਾ ਦ੍ਰਵੋ ਧਾਤੁਰ੍ਧਾਤੋਰ੍ਧਾਤੋਃ ਪ੍ਰਸਿਚ੍ਯਤੇ| ਸ੍ਵਿਦ੍ਯਤਸ੍ਤੇਨ ਸਂਵਦ੍ਧਿਂ ਭੂਯਸ੍ਤਦਧਿਗਚ੍ਛਤਿ||੮||
View original
तैर्हेतुभिः समुत्क्लिष्टं पित्तं रक्तं प्रपद्यते| तद्योनित्वात् प्रपन्नं च वर्धते तत् प्रदूषयत्||७|| तस्योष्मणा द्रवो धातुर्धातोर्धातोः प्रसिच्यते| स्विद्यतस्तेन संवृद्धिं भूयस्तदधिगच्छति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ਸਂਯੋਗਾਦ੍ਦੂਸਣਾਤ੍ਤਤ੍ਤੁ ਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ਗਨ੍ਧਵਰ੍ਣਯੋਃ| ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਮਾਖ੍ਯਾਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਮਨੀਸਿਭਿਃ||੯||
View original
संयोगाद्दूषणात्तत्तु सामान्याद्गन्धवर्णयोः| रक्तस्य पित्तमाख्यातं रक्तपित्तं मनीषिभिः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
ਪ੍ਲੀਹਾਨਂ ਚ ਯਕਚ੍ਚੈਵ ਤਦਧਿਸ੍ਠਾਯ ਵਰ੍ਤਤੇ| ਸ੍ਰੋਤਾਂਸਿ ਰਕ੍ਤਵਾਹੀਨਿ ਤਨ੍ਮੂਲਾਨਿ ਹਿ ਦੇਹਿਨਾਮ੍||੧੦||
View original
प्लीहानं च यकृच्चैव तदधिष्ठाय वर्तते| स्रोतांसि रक्तवाहीनि तन्मूलानि हि देहिनाम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 13
ਸਾਨ੍ਦ੍ਰਂ ਸਪਾਣ੍ਡੁ ਸਸ੍ਨੇਹਂ ਪਿਚ੍ਛਿਲਂ ਚ ਕਫਾਨ੍ਵਿਤਮ੍| ਸ਼੍ਯਾਵਾਰੁਣਂ ਸਫੇਨਂ ਚ ਤਨੁ ਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਵਾਤਿਕਮ੍||੧੧|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਕਸਾਯਾਭਂ ਕਸ੍ਣਂ ਗੋਮੂਤ੍ਰਸਨ੍ਨਿਭਮ੍| ਮੇਚਕਾਗਾਰਧੂਮਾਭਮਞ੍ਜਨਾਭਂ ਚ ਪੈਤ੍ਤਿਕਮ੍||੧੨|| ਸਂਸਸ੍ਟਲਿਙ੍ਗਂ ਸਂਸਰ੍ਗਾਤ੍ਤ੍ਰਿਲਿਙ੍ਗਂ ਸਾਨ੍ਨਿਪਾਤਿਕਮ੍|੧੩|
View original
सान्द्रं सपाण्डु सस्नेहं पिच्छिलं च कफान्वितम्| श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षं च वातिकम्||११|| रक्तपित्तं कषायाभं कृष्णं गोमूत्रसन्निभम्| मेचकागारधूमाभमञ्जनाभं च पैत्तिकम्||१२|| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
ਏਕਦੋਸਾਨੁਗਂ ਸਾਧ੍ਯਂ ਦ੍ਵਿਦੋਸਂ ਯਾਪ੍ਯਮੁਚ੍ਯਤੇ||੧੩|| ਯਤ੍ਤ੍ਰਿਦੋਸਮਸਾਧ੍ਯਂ ਤਨ੍ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰਤਿਵੇਗਵਤ੍| ਵ੍ਯਾਧਿਭਿਃ ਕ੍ਸੀਣਦੇਹਸ੍ਯ ਵਦ੍ਧਸ੍ਯਾਨਸ਼੍ਨਤਸ਼੍ਚ ਯਤ੍||੧੪||
View original
एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते||१३|| यत्त्रिदोषमसाध्यं तन्मन्दाग्नेरतिवेगवत्| व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतश्च यत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-21) · Śloka 21
ਗਤਿਰੂਰ੍ਧ੍ਵਮਧਸ਼੍ਚੈਵ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਦਰ੍ਸ਼ਿਤਾ| ਊਰ੍ਧ੍ਵਾ ਸਪ੍ਤਵਿਧਦ੍ਵਾਰਾ ਦ੍ਵਿਦ੍ਵਾਰਾ ਤ੍ਵਧਰਾ ਗਤਿਃ||੧੫|| ਸਪ੍ਤ ਚ੍ਛਿਦ੍ਰਾਣਿ ਸ਼ਿਰਸਿ ਦ੍ਵੇ ਚਾਧਃ, ਸਾਧ੍ਯਮੂਰ੍ਧ੍ਵਗਮ੍| ਯਾਪ੍ਯਂ ਤ੍ਵਧੋਗਂ, ਮਾਰ੍ਗੌ ਤੁ ਦ੍ਵਾਵਸਾਧ੍ਯਂ ਪ੍ਰਪਦ੍ਯਤੇ||੧੬|| ਯਦਾ ਤੁ ਸਰ੍ਵਚ੍ਛਿਦ੍ਰੇਭ੍ਯੋ ਰੋਮਕੂਪੇਭ੍ਯ ਏਵ ਚ| ਵਰ੍ਤਤੇ ਤਾਮਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਾਂ ਗਤਿਂ ਤਸ੍ਯਾਹੁਰਾਨ੍ਤਿਕੀਮ੍||੧੭|| ਯਚ੍ਚੋਭਯਾਭ੍ਯਾਂ ਮਾਰ੍ਗਾਭ੍ਯਾਮਤਿਮਾਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ| ਤੁਲ੍ਯਂ ਕੁਣਪਗਨ੍ਧੇਨ ਰਕ੍ਤਂ ਕਸ੍ਣਮਤੀਵ ਚ||੧੮|| ਸਂਸਸ੍ਟਂ ਕਫਵਾਤਾਭ੍ਯਾਂ ਕਣ੍ਠੇ ਸਜ੍ਜਤਿ ਚਾਪਿ ਯਤ੍| ਯਚ੍ਚਾਪ੍ਯੁਪਦ੍ਰਵੈਃ ਸਰ੍ਵੈਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤੈਃ ਸਮਭਿਦ੍ਰੁਤਮ੍||੧੯|| ਹਾਰਿਦ੍ਰਨੀਲਹਰਿਤਤਾਮ੍ਰੈਰ੍ਵਰ੍ਣੈਰੁਪਦ੍ਰੁਤਮ੍| ਕ੍ਸੀਣਸ੍ਯ ਕਾਸਮਾਨਸ੍ਯ ਯਚ੍ਚ ਤਚ੍ਚ ਨ ਸਿਧ੍ਯਤਿ||੨੦|| ਯਦ੍ਵਿਦੋਸਾਨੁਗਂ ਯਦ੍ਵਾ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਸ਼ਾਨ੍ਤਂ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ| ਮਾਰ੍ਗਾਨ੍ਮਾਰ੍ਗਂ ਚਰੇਦ੍ਯਦ੍ਵਾ ਯਾਪ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਮਸਕ੍ ਚ ਤਤ੍||੨੧||
View original
गतिरूर्ध्वमधश्चैव रक्तपित्तस्य दर्शिता| ऊर्ध्वा सप्तविधद्वारा द्विद्वारा त्वधरा गतिः||१५|| सप्त च्छिद्राणि शिरसि द्वे चाधः, साध्यमूर्ध्वगम्| याप्यं त्वधोगं, मार्गौ तु द्वावसाध्यं प्रपद्यते||१६|| यदा तु सर्वच्छिद्रेभ्यो रोमकूपेभ्य एव च| वर्तते तामसङ्ख्येयां गतिं तस्याहुरान्तिकीम्||१७|| यच्चोभयाभ्यां मार्गाभ्यामतिमात्रं प्रवर्तते| तुल्यं कुणपगन्धेन रक्तं कृष्णमतीव च||१८|| संसृष्टं कफवाताभ्यां कण्ठे सज्जति चापि यत्| यच्चाप्युपद्रवैः सर्वैर्यथोक्तैः समभिद्रुतम्||१९|| हारिद्रनीलहरितताम्रैर्वर्णैरुपद्रुतम्| क्षीणस्य कासमानस्य यच्च तच्च न सिध्यति||२०|| यद्विदोषानुगं यद्वा शान्तं शान्तं प्रकुप्यति| मार्गान्मार्गं चरेद्यद्वा याप्यं पित्तमसृक् च तत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (22) · Śloka 22
ਏਕਮਾਰ੍ਗਂ ਬਲਵਤੋ ਨਾਤਿਵੇਗਂ ਨਵੋਤ੍ਥਿਤਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸੁਖੇ ਕਾਲੇ ਸਾਧ੍ਯਂ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਮ੍||੨੨||
View original
एकमार्गं बलवतो नातिवेगं नवोत्थितम्| रक्तपित्तं सुखे काले साध्यं स्यान्निरुपद्रवम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
ਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋਸ੍ਣਮੁਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਕਾਰਣਮ੍| ਅਧੋਗਸ੍ਯੋਤ੍ਤਰਂ ਪ੍ਰਾਯਃ, ਪੂਰ੍ਵਂ ਸ੍ਯਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਗਸ੍ਯ ਤੁ||੨੩|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਕਫਸਂਸਸ੍ਟਮਧੋਗਂ ਮਾਰੁਤਾਨੁਗਮ੍| ਦ੍ਵਿਮਾਰ੍ਗਂ ਕਫਵਾਤਾਭ੍ਯਾਮੁਭਾਭ੍ਯਾਮਨੁਬਧ੍ਯਤੇ||੨੪||
View original
स्निग्धोष्णमुष्णरूक्षं च रक्तपित्तस्य कारणम्| अधोगस्योत्तरं प्रायः, पूर्वं स्यादूर्ध्वगस्य तु||२३|| ऊर्ध्वगं कफसंसृष्टमधोगं मारुतानुगम्| द्विमार्गं कफवाताभ्यामुभाभ्यामनुबध्यते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28
ਅਕ੍ਸੀਣਬਲਮਾਂਸਸ੍ਯ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਯਦਸ਼੍ਨਤਃ| ਤਦ੍ਦੋਸਦੁਸ੍ਟਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਂ ਨਾਦੌ ਸ੍ਤਮ੍ਭਨਮਰ੍ਹਤਿ||੨੫|| ਗਲਗ੍ਰਹਂ ਪੂਤਿਨਸ੍ਯਂ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਯਮਰੁਚਿਂ ਜ੍ਵਰਮ੍| ਗੁਲ੍ਮਂ ਪ੍ਲੀਹਾਨਮਾਨਾਹਂ ਕਿਲਾਸਂ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮੂਤ੍ਰਤਾਮ੍||੨੬|| ਕੁਸ੍ਠਾਨ੍ਯਰ੍ਸ਼ਾਂਸਿ ਵੀਸਰ੍ਪਂ ਵਰ੍ਣਨਾਸ਼ਂ ਭਗਨ੍ਦਰਮ੍| ਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯੋਪਰੋਧਂ ਚ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਸ੍ਤਮ੍ਭਿਤਮਾਦਿਤਃ||੨੭|| ਤਸ੍ਮਾਦੁਪੇਕ੍ਸ੍ਯਂ ਬਲਿਨੋ ਬਲਦੋਸਵਿਚਾਰਿਣਾ | ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਥਮਤਃ ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਂ ਸਿਦ੍ਧਿਮਿਚ੍ਛਤਾ||੨੮||
View original
अक्षीणबलमांसस्य रक्तपित्तं यदश्नतः| तद्दोषदुष्टमुत्क्लिष्टं नादौ स्तम्भनमर्हति||२५|| गलग्रहं पूतिनस्यं मूर्च्छायमरुचिं ज्वरम्| गुल्मं प्लीहानमानाहं किलासं कृच्छ्रमूत्रताम्||२६|| कुष्ठान्यर्शांसि वीसर्पं वर्णनाशं भगन्दरम्| बुद्धीन्द्रियोपरोधं च कुर्यात् स्तम्भितमादितः||२७|| तस्मादुपेक्ष्यं बलिनो बलदोषविचारिणा | रक्तपित्तं प्रथमतः प्रवृद्धं सिद्धिमिच्छता||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਹਿ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਮਾਮਦੋਸਾਚ੍ਛਰੀਰਿਣਾਮ੍| ਵਦ੍ਧਿਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ ਪਿਤ੍ਤਾਸਕ੍ਤਸ੍ਮਾਤ੍ਤਲ੍ਲਙ੍ਘ੍ਯਮਾਦਿਤਃ||੨੯|| ਮਾਰ੍ਗੌ ਦੋਸਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਚ ਨਿਦਾਨਂ ਪ੍ਰਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ ਚ| ਲਙ੍ਘਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਾਦੌ ਤਰ੍ਪਣਂ ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੩੦||
View original
प्रायेण हि समुत्क्लिष्टमामदोषाच्छरीरिणाम्| वृद्धिं प्रयाति पित्तासृक्तस्मात्तल्लङ्घ्यमादितः||२९|| मार्गौ दोषानुबन्धं च निदानं प्रसमीक्ष्य च| लङ्घनं रक्तपित्तादौ तर्पणं वा प्रयोजयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35
ਹ੍ਰੀਬੇਰਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਪਰ੍ਪਟਕੈਃ ਸ਼ਤਮ੍| ਕੇਵਲਂ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਵਾ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ਤੋਯਂ ਪਿਪਾਸਵੇ||੩੧|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਤਰ੍ਪਣਂ ਪੂਰ੍ਵਂ ਪੇਯਾਂ ਪੂਰ੍ਵਮਧੋਗਤੇ| ਕਾਲਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨੁਬਨ੍ਧਜ੍ਞੋ ਦਦ੍ਯਾਤ੍ ਪ੍ਰਕਤਿਕਲ੍ਪਵਿਤ੍||੩੨|| ਜਲਂ ਖਰ੍ਜੂਰਮਦ੍ਵੀਕਾਮਧੂਕੈਃ ਸਪਰੂਸਕੈਃ| ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਂ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯਂ ਤਰ੍ਪਣਾਰ੍ਥੇ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍||੩੩|| ਤਰ੍ਪਣਂ ਸਘਤਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਲਾਜਚੂਰ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਦਾਪਯੇਤ੍| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਤਤ੍ ਪੀਤਂ ਕਾਲੇ ਵ੍ਯਪੋਹਤਿ||੩੪|| ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨੇਰਮ੍ਲਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਯ ਤਤ੍ ਸਾਮ੍ਲਮਪਿ ਕਲ੍ਪਯੇਤ੍| ਦਾਡਿਮਾਮਲਕੈਰ੍ਵਿਦ੍ਵਾਨਮ੍ਲਾਰ੍ਥਂ ਚਾਨੁਦਾਪਯੇਤ੍||੩੫||
View original
ह्रीबेरचन्दनोशीरमुस्तपर्पटकैः शृतम्| केवलं शृतशीतं वा दद्यात्तोयं पिपासवे||३१|| ऊर्ध्वगे तर्पणं पूर्वं पेयां पूर्वमधोगते| कालसात्म्यानुबन्धज्ञो दद्यात् प्रकृतिकल्पवित्||३२|| जलं खर्जूरमृद्वीकामधूकैः सपरूषकैः| शृतशीतं प्रयोक्तव्यं तर्पणार्थे सशर्करम्||३३|| तर्पणं सघृतक्षौद्रं लाजचूर्णैः प्रदापयेत्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तं तत् पीतं काले व्यपोहति||३४|| मन्दाग्नेरम्लसात्म्याय तत् साम्लमपि कल्पयेत्| दाडिमामलकैर्विद्वानम्लार्थं चानुदापयेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (36-48) · Śloka 48
ਸ਼ਾਲਿਸਸ੍ਟਿਕਨੀਵਾਰਕੋਰਦੂਸਪ੍ਰਸ਼ਾਨ੍ਤਿਕਾਃ| ਸ਼੍ਯਾਮਾਕਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍||੩੬|| ਮੁਦ੍ਗਾ ਮਸੂਰਾਸ਼੍ਚਣਕਾਃ ਸਮਕੁਸ੍ਠਾਢਕੀਫਲਾਃ| ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸੂਪਯੂਸਾਰ੍ਥੇ ਕਲ੍ਪਿਤਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍||੩੭|| ਪਟੋਲਨਿਮ੍ਬਵੇਤ੍ਰਾਗ੍ਰਪ੍ਲਕ੍ਸਵੇਤਸਪਲ੍ਲਵਾਃ| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕਂ ਸ਼ਾਕਂ ਗਣ੍ਡੀਰਃ ਸਕਠਿਲ੍ਲਕਃ||੩੮|| ਕੋਵਿਦਾਰਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਸ੍ਯਾਥ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇਃ| ਅਨ੍ਨਪਾਨਵਿਧੌ ਸ਼ਾਕਂ ਯਚ੍ਚਾਨ੍ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍||੩੯|| ਸ਼ਾਕਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਾਕਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਨਾਂ ਤਚ੍ਛਸ੍ਤਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍| ਸ੍ਵਿਨ੍ਨਂ ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਸਾ ਭਸ੍ਟਂ ਯੂਸਵਦ੍ਵਾ ਵਿਪਾਚਿਤਮ੍||੪੦|| ਪਾਰਾਵਤਾਨ੍ ਕਪੋਤਾਂਸ਼੍ਚ ਲਾਵਾਨ੍ ਰਕ੍ਤਾਕ੍ਸਵਰ੍ਤਕਾਨ੍| ਸ਼ਸ਼ਾਨ੍ ਕਪਿਞ੍ਜਲਾਨੇਣਾਨ੍ ਹਰਿਣਾਨ੍ਕਾਲਪੁਚ੍ਛਕਾਨ੍||੪੧|| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਿਤਾਨ੍ ਵਿਦ੍ਯਾਦ੍ਰਸਾਂਸ੍ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍| ਈਸਦਮ੍ਲਾਨਨਮ੍ਲਾਨ੍ ਵਾ ਘਤਭਸ੍ਟਾਨ੍ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਨ੍||੪੨|| ਕਫਾਨੁਗੇ ਯੂਸਸ਼ਾਕਂ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਾਤਾਨੁਗੇ ਰਸਮ੍| ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਯਵਾਗੂਨਾਮਤਃ ਕਲ੍ਪਃ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੪੩|| ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਨਾਂ ਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਃ ਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣੀ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਃ| ਜਲੇ ਸਾਧ੍ਯਾ ਰਸੇ ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਪੇਯਾ ਸ੍ਯਾਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍||੪੪|| ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਲੋਧ੍ਰਾਣਾਂ ਰਸੇ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਨਾਗਰੇ| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਕੋਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਾਨਾਂ ਤਦ੍ਵਦੇਵ ਚ||੪੫|| ਧਾਤਕੀਧਨ੍ਵਯਾਸਾਮ੍ਬੁਬਿਲ੍ਵਾਨਾਂ ਵਾ ਰਸੇ ਸ਼ਤਾ| ਮਸੂਰਪਸ਼੍ਨਿਪਰ੍ਣ੍ਯੋਰ੍ਵਾ ਸ੍ਥਿਰਾਮੁਦ੍ਗਰਸੇਥ ਵਾ||੪੬|| ਰਸੇ ਹਰੇਣੁਕਾਨਾਂ ਵਾ ਸਘਤੇ ਸਬਲਾਰਸੇ| ਸਿਦ੍ਧਾਃ ਪਾਰਾਵਤਾਦੀਨਾਂ ਰਸੇ ਵਾ ਸ੍ਯੁਃ ਪਥਕ੍ਪਥਕ੍||੪੭|| ਇਤ੍ਯੁਕ੍ਤਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨ੍ਯਃ ਸ਼ੀਤਾਃ ਸਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਯਵਾਗ੍ਵਃ ਕਲ੍ਪਨਾ ਚੈਸਾ ਕਾਰ੍ਯਾ ਮਾਂਸਰਸੇਸ੍ਵਪਿ||੪੮||
View original
शालिषष्टिकनीवारकोरदूषप्रशान्तिकाः| श्यामाकश्च प्रियङ्गुश्च भोजनं रक्तपित्तिनाम्||३६|| मुद्गा मसूराश्चणकाः समकुष्ठाढकीफलाः| प्रशस्ताः सूपयूषार्थे कल्पिता रक्तपित्तिनाम्||३७|| पटोलनिम्बवेत्राग्रप्लक्षवेतसपल्लवाः| किराततिक्तकं शाकं गण्डीरः सकठिल्लकः||३८|| कोविदारस्य पुष्पाणि काश्मर्यस्याथ शाल्मलेः| अन्नपानविधौ शाकं यच्चान्यद्रक्तपित्तनुत्||३९|| शाकार्थं शाकसात्म्यानां तच्छस्तं रक्तपित्तिनाम्| स्विन्नं वा सर्पिषा भृष्टं यूषवद्वा विपाचितम्||४०|| पारावतान् कपोतांश्च लावान् रक्ताक्षवर्तकान्| शशान् कपिञ्जलानेणान् हरिणान्कालपुच्छकान्||४१|| रक्तपित्ते हितान् विद्याद्रसांस्तेषां प्रयोजयेत्| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||४२|| कफानुगे यूषशाकं दद्याद्वातानुगे रसम्| रक्तपित्ते यवागूनामतः कल्पः प्रवक्ष्यते||४३|| पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः पृश्निपर्णी प्रियङ्गुकाः| जले साध्या रसे तस्मिन् पेया स्याद्रक्तपित्तिनाम्||४४|| चन्दनोशीरलोध्राणां रसे तद्वत् सनागरे| किराततिक्तकोशीरमुस्तानां तद्वदेव च||४५|| धातकीधन्वयासाम्बुबिल्वानां वा रसे शृता| मसूरपृश्निपर्ण्योर्वा स्थिरामुद्गरसेऽथ वा||४६|| रसे हरेणुकानां वा सघृते सबलारसे| सिद्धाः पारावतादीनां रसे वा स्युः पृथक्पृथक्||४७|| इत्युक्ता रक्तपित्तघ्न्यः शीताः समधुशर्कराः| यवाग्वः कल्पना चैषा कार्या मांसरसेष्वपि||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (49-51) · Śloka 51
ਸ਼ਸ਼ਃ ਸਵਾਸ੍ਤੁਕਃ ਸ਼ਸ੍ਤੋ ਵਿਬਨ੍ਧੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਾਮ੍| ਵਾਤੋਲ੍ਬਣੇ ਤਿਤ੍ਤਿਰਿਃ ਸ੍ਯਾਦੁਦੁਮ੍ਬਰਰਸੇ ਸ਼ਤਃ||੪੯|| ਮਯੂਰਃ ਪ੍ਲਕ੍ਸਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ੍ਯ ਚ ਕੁਕ੍ਕੁਟਃ| ਰਸੇ ਬਿਲ੍ਵੋਤ੍ਪਲਾਦੀਨਾਂ ਵਰ੍ਤਕਕ੍ਰਕਰੌ ਹਿਤੌ||੫੦|| ਤਸ੍ਯਤੇ ਤਿਕ੍ਤਕੈਃ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਣਾਘ੍ਨਂ ਵਾ ਫਲੋਦਕਮ੍| ਸਿਦ੍ਧਂ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦ੍ਯੈਰਥਵਾ ਸ਼ਤਸ਼ੀਤਲਮ੍||੫੧||
View original
शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे रक्तपित्तिनाम्| वातोल्बणे तित्तिरिः स्यादुदुम्बररसे शृतः||४९|| मयूरः प्लक्षनिर्यूहे न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| रसे बिल्वोत्पलादीनां वर्तकक्रकरौ हितौ||५०|| तृष्यते तिक्तकैः सिद्धं तृष्णाघ्नं वा फलोदकम्| सिद्धं विदारिगन्धाद्यैरथवा शृतशीतलम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (52) · Śloka 52
ਜ੍ਞਾਤ੍ਵਾ ਦੋਸਾਵਨੁਬਲੌ ਬਲਮਾਹਾਰਮੇਵ ਚ| ਜਲਂ ਪਿਪਾਸਵੇ ਦਦ੍ਯਾਦ੍ਵਿਸਰ੍ਗਾਦਲ੍ਪਸ਼ੋਪਿ ਵਾ||੫੨||
View original
ज्ञात्वा दोषावनुबलौ बलमाहारमेव च| जलं पिपासवे दद्याद्विसर्गादल्पशोऽपि वा||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (53) · Śloka 54
ਨਿਦਾਨਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਸਮ੍ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤਮ੍| ਜੀਵਿਤਾਰੋਗ੍ਯਕਾਮੈਸ੍ਤਨ੍ਨ ਸੇਵ੍ਯਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਭਿਃ||੫੩|| ਇਤ੍ਯਨ੍ਨਪਾਨਂ ਨਿਰ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਕ੍ਰਮਸ਼ੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਨੁਤ੍|੫੪|
View original
निदानं रक्तपित्तस्य यत्किञ्चित् सम्प्रकाशितम्| जीवितारोग्यकामैस्तन्न सेव्यं रक्तपित्तिभिः||५३|| इत्यन्नपानं निर्दिष्टं क्रमशो रक्तपित्तनुत्|५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (54-61) · Śloka 61
ਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ ਬਹੁਦੋਸਾਣਾਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਬਲਵਤਾਂ ਚ ਯਤ੍||੫੪|| ਅਕ੍ਸੀਣਬਲਮਾਂਸਸ੍ਯ ਯਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਰ੍ਪਣੋਤ੍ਥਿਤਮ੍| ਬਹੁਦੋਸਂ ਬਲਵਤੋ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਰੀਰਿਣਃ||੫੫|| ਕਾਲੇ ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਹਸ੍ਯ ਤਦ੍ਧਰੇਨ੍ਨਿਰੁਪਦ੍ਰਵਮ੍| ਵਿਰੇਚਨੇਨੋਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਮਧੋਗਂ ਵਮਨੇਨ ਚ||੫੬|| ਤ੍ਰਿਵਤਾਮਭਯਾਂ ਪ੍ਰਾਜ੍ਞਃ ਫਲਾਨ੍ਯਾਰਗ੍ਵਧਸ੍ਯ ਵਾ| ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਂ ਗਵਾਕ੍ਸ੍ਯਾ ਵਾ ਮੂਲਮਾਮਲਕਾਨਿ ਵਾ||੫੭|| ਵਿਰੇਚਨਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਪ੍ਰਭੂਤਮਧੁਸ਼ਰ੍ਕਰਮ੍| ਰਸਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਤੇਸਾਂ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ||੫੮|| ਵਮਨਂ ਮਦਨੋਨ੍ਮਿਸ਼੍ਰੋ ਮਨ੍ਥਃ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸ਼ਰ੍ਕਰਃ| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਵਾ ਸਲਿਲਮਿਕ੍ਸੂਣਾਂ ਰਸ ਏਵ ਵਾ||੫੯|| ਵਤ੍ਸਕਸ੍ਯ ਫਲਂ ਮੁਸ੍ਤਂ ਮਦਨਂ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ| ਅਧੋਵਹੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਵਮਨਂ ਪਰਮੁਚ੍ਯਤੇ||੬੦|| ਊਰ੍ਧ੍ਵਗੇ ਸ਼ੁਦ੍ਧਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਤਰ੍ਪਣਾਦਿਃ ਕ੍ਰਮੋ ਹਿਤਃ| ਅਧੋਗਤੇ ਯਵਾਗ੍ਵਾਦਿਰ੍ਨ ਚੇਤ੍ਸ੍ਯਾਨ੍ਮਾਰੁਤੋ ਬਲੀ||੬੧||
View original
वक्ष्यते बहुदोषाणां कार्यं बलवतां च यत्||५४|| अक्षीणबलमांसस्य यस्य सन्तर्पणोत्थितम्| बहुदोषं बलवतो रक्तपित्तं शरीरिणः||५५|| काले संशोधनार्हस्य तद्धरेन्निरुपद्रवम्| विरेचनेनोर्ध्वभागमधोगं वमनेन च||५६|| त्रिवृतामभयां प्राज्ञः फलान्यारग्वधस्य वा| त्रायमाणां गवाक्ष्या वा मूलमामलकानि वा||५७|| विरेचनं प्रयुञ्जीत प्रभूतमधुशर्करम्| रसः प्रशस्यते तेषां रक्तपित्ते विशेषतः||५८|| वमनं मदनोन्मिश्रो मन्थः सक्षौद्रशर्करः| सशर्करं वा सलिलमिक्षूणां रस एव वा||५९|| वत्सकस्य फलं मुस्तं मदनं मधुकं मधु| अधोवहे रक्तपित्ते वमनं परमुच्यते||६०|| ऊर्ध्वगे शुद्धकोष्ठस्य तर्पणादिः क्रमो हितः| अधोगते यवाग्वादिर्न चेत्स्यान्मारुतो बली||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (62-72) · Śloka 72
ਬਲਮਾਂਸਪਰਿਕ੍ਸੀਣਂ ਸ਼ੋਕਭਾਰਾਧ੍ਵਕਰ੍ਸ਼ਿਤਮ੍| ਜ੍ਵਲਨਾਦਿਤ੍ਯਸਨ੍ਤਪ੍ਤਮਨ੍ਯੈਰ੍ਵਾ ਕ੍ਸੀਣਮਾਮਯੈਃ||੬੨|| ਗਰ੍ਭਿਣੀਂ ਸ੍ਥਵਿਰਂ ਬਾਲਂ ਰੂਕ੍ਸਾਲ੍ਪਪ੍ਰਮਿਤਾਸ਼ਿਨਮ੍| ਅਵਮ੍ਯਮਵਿਰੇਚ੍ਯਂ ਵਾ ਯਂ ਪਸ਼੍ਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਨਮ੍||੬੩|| ਸ਼ੋਸੇਣ ਸਾਨੁਬਨ੍ਧਂ ਵਾ ਤਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ਮਨੀ ਕ੍ਰਿਯਾ| ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਪਰਂ ਸਾਥ ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ||੬੪|| ਅਟਰੂਸਕਮਦ੍ਵੀਕਾਪਥ੍ਯਾਕ੍ਵਾਥਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਃ| ਮਧੁਮਿਸ਼੍ਰਃ ਸ਼੍ਵਾਸਕਾਸਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਨਿਬਰ੍ਹਣਃ||੬੫|| ਅਟਰੂਸਕਨਿਰ੍ਯੂਹੇ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਂ ਮਤ੍ਤਿਕਾਞ੍ਜਨੇ| ਵਿਨੀਯ ਲੋਧ੍ਰਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਹਰਂ ਪਿਬੇਤ੍||੬੬|| ਪਦ੍ਮਕਂ ਪਦ੍ਮਕਿਞ੍ਜਲ੍ਕਂ ਦੂਰ੍ਵਾਂ ਵਾਸ੍ਤੂਕਮੁਤ੍ਪਲਮ੍| ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਚ ਲੋਧ੍ਰਂ ਚ ਤੇਨੈਵ ਵਿਧਿਨਾ ਪਿਬੇਤ੍||੬੭|| ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਮਧੁਕਂ ਮਧੁ ਚਾਸ਼੍ਵਸ਼ਕਦ੍ਰਸੇ| ਯਵਾਸਭਙ੍ਗਰਜਸੋਰ੍ਮੂਲਂ ਵਾ ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਰਸੇ||੬੮|| ਵਿਨੀਯ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਘ੍ਨਂ ਪੇਯਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਣ੍ਡੁਲਾਮ੍ਬੁਨਾ| ਯੁਕ੍ਤਂ ਵਾ ਮਘੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਗੋਸ਼੍ਵਸ਼ਕਦ੍ਰਸਮ੍||੬੯|| ਖਦਿਰਸ੍ਯ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੂਣਾਂ ਕੋਵਿਦਾਰਸ੍ਯ ਸ਼ਾਲ੍ਮਲੇਃ| ਪੁਸ੍ਪਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਮਧੁਨਾ ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਨਾ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਿਕਃ||੭੦|| ਸ਼ਙ੍ਗਾਟਕਾਨਾਂ ਲਾਜਾਨਾਂ ਮੁਸ੍ਤਖਰ੍ਜੂਰਯੋਰਪਿ| ਲਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਮਧੁਨਾ ਪਦ੍ਮਾਨਾਂ ਕੇਸ਼ਰਸ੍ਯ ਚ||੭੧|| ਧਨ੍ਵਜਾਨਾਮਸਗ੍ਲਿਹ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਨਾ ਮਗਪਕ੍ਸਿਣਾਮ੍| ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਰਕ੍ਤੇ ਲਿਹ੍ਯਾਤ੍ ਪਾਰਾਵਤਂ ਸ਼ਕਤ੍||੭੨||
View original
बलमांसपरिक्षीणं शोकभाराध्वकर्शितम्| ज्वलनादित्यसन्तप्तमन्यैर्वा क्षीणमामयैः||६२|| गर्भिणीं स्थविरं बालं रूक्षाल्पप्रमिताशिनम्| अवम्यमविरेच्यं वा यं पश्येद्रक्तपित्तिनम्||६३|| शोषेण सानुबन्धं वा तस्य संशमनी क्रिया| शस्यते रक्तपित्तस्य परं साऽथ प्रवक्ष्यते||६४|| अटरूषकमृद्वीकापथ्याक्वाथः सशर्करः| मधुमिश्रः श्वासकासरक्तपित्तनिबर्हणः||६५|| अटरूषकनिर्यूहे प्रियङ्गुं मृत्तिकाञ्जने| विनीय लोध्रं क्षौद्रं च रक्तपित्तहरं पिबेत्||६६|| पद्मकं पद्मकिञ्जल्कं दूर्वां वास्तूकमुत्पलम्| नागपुष्पं च लोध्रं च तेनैव विधिना पिबेत्||६७|| प्रपौण्डरीकं मधुकं मधु चाश्वशकृद्रसे| यवासभृङ्गरजसोर्मूलं वा गोशकृद्रसे||६८|| विनीय रक्तपित्तघ्नं पेयं स्यात्तण्डुलाम्बुना| युक्तं वा मघुसर्पिर्भ्यां लिह्याद्गोश्वशकृद्रसम्||६९|| खदिरस्य प्रियङ्गूणां कोविदारस्य शाल्मलेः| पुष्पचूर्णानि मधुना लिह्यान्ना रक्तपित्तिकः||७०|| शृङ्गाटकानां लाजानां मुस्तखर्जूरयोरपि| लिह्याच्चूर्णानि मधुना पद्मानां केशरस्य च||७१|| धन्वजानामसृग्लिह्यान्मधुना मृगपक्षिणाम्| सक्षौद्रं ग्रथिते रक्ते लिह्यात् पारावतं शकृत्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (73-77) · Śloka 77
ਉਸ਼ੀਰਕਾਲੀਯਕਲੋਧ੍ਰਪਦ੍ਮਕਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਕਟ੍ਫਲਸ਼ਙ੍ਖਗੈਰਿਕਾਃ| ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍ ਚਨ੍ਦਨਤੁਲ੍ਯਭਾਗਿਕਾਃ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਾਸ੍ਤਣ੍ਡੁਲਧਾਵਨਾਪ੍ਲੁਤਾਃ||੭੩|| ਰਕ੍ਤਂ ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਤਮਕਂ ਪਿਪਾਸਾਂ ਦਾਹਂ ਚ ਪੀਤਾਃ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਯਃ| ਕਿਰਾਤਤਿਕ੍ਤਂ ਕ੍ਰਮੁਕਂ ਸਮੁਸ੍ਤਂ ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੇ ਚ||੭੪|| ਹ੍ਰੀਬੇਰਮੂਲਾਨਿ ਪਟੋਲਪਤ੍ਰਂ ਦੁਰਾਲਭਾ ਪਰ੍ਪਟਕੋ ਮਣਾਲਮ੍| ਧਨਞ੍ਜਯੋਦੁਮ੍ਬਰਵੇਤਸਤ੍ਵਙ੍ਨ੍ਯਗ੍ਰੋਧਸ਼ਾਲੇਯਯਵਾਸਕਤ੍ਵਕ੍||੭੫|| ਤੁਗਾਲਤਾਵੇਤਸਤਣ੍ਡੁਲੀਯਂ ਸਸਾਰਿਵਂ ਮੋਚਰਸਃ ਸਮਙ੍ਗਾ| ਪਥਕ੍ ਪਥਕ੍ ਚਨ੍ਦਨਯੋਜਿਤਾਨਿ ਤੇਨੈਵ ਕਲ੍ਪੇਨ ਹਿਤਾਨਿ ਤਤ੍ਰ||੭੬|| ਨਿਸ਼ਿ ਸ੍ਥਿਤਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰਸੀਕਤਾ ਵਾ ਕਲ੍ਕੀਕਤਾ ਵਾ ਮਦਿਤਾਃ ਸ਼ਤਾ ਵਾ| ਏਤੇ ਸਮਸ੍ਤਾ ਗਣਸ਼ਃ ਪਥਗ੍ਵਾ ਰਕ੍ਤਂ ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਯੋਗਾਃ||੭੭||
View original
उशीरकालीयकलोध्रपद्मकप्रियङ्गुकाकट्फलशङ्खगैरिकाः| पृथक् पृथक् चन्दनतुल्यभागिकाः सशर्करास्तण्डुलधावनाप्लुताः||७३|| रक्तं सपित्तं तमकं पिपासां दाहं च पीताः शमयन्ति सद्यः| किराततिक्तं क्रमुकं समुस्तं प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च||७४|| ह्रीबेरमूलानि पटोलपत्रं दुरालभा पर्पटको मृणालम्| धनञ्जयोदुम्बरवेतसत्वङ्न्यग्रोधशालेययवासकत्वक्||७५|| तुगालतावेतसतण्डुलीयं ससारिवं मोचरसः समङ्गा| पृथक् पृथक् चन्दनयोजितानि तेनैव कल्पेन हितानि तत्र||७६|| निशि स्थिता वा स्वरसीकृता वा कल्कीकृता वा मृदिताः शृता वा| एते समस्ता गणशः पृथग्वा रक्तं सपित्तं शमयन्ति योगाः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (78) · Śloka 78
ਮੁਦ੍ਗਾਃ ਸਲਾਜਾਃ ਸਯਵਾਃ ਸਕਸ੍ਣਾਃ ਸੋਸ਼ੀਰਮੁਸ੍ਤਾਃ ਸਹ ਚਨ੍ਦਨੇਨ| ਬਲਾਜਲੇ ਪਰ੍ਯੁਸਿਤਾਃ ਕਸਾਯਾ ਰਕ੍ਤਂ ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤ੍ਯੁਦੀਰ੍ਣਮ੍||੭੮||
View original
मुद्गाः सलाजाः सयवाः सकृष्णाः सोशीरमुस्ताः सह चन्दनेन| बलाजले पर्युषिताः कषाया रक्तं सपित्तं शमयन्त्युदीर्णम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (79-81) · Śloka 81
ਵੈਦੂਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਗੈਰਿਕਾਣਾਂ ਮਚ੍ਛਙ੍ਖਹੇਮਾਮਲਕੋਦਕਾਨਾਮ੍| ਮਧੂਦਕਸ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਸਸ੍ਯ ਚੈਵ ਪਾਨਾਚ੍ਛਮਂ ਗਚ੍ਛਤਿ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਮ੍||੭੯|| ਉਸ਼ੀਰਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਚਨ੍ਦਨਾਨਾਂ ਪਕ੍ਵਸ੍ਯ ਲੋਸ੍ਟਸ੍ਯ ਚ ਯਃ ਪ੍ਰਸਾਦਃ| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤਃ ਸੁਸ਼ੀਤੋ ਰਕ੍ਤਾਤਿਯੋਗਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਦੇਯਃ||੮੦|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਚਨ੍ਦਨਲੋਧ੍ਰਸਾਰਿਵਾਮਧੂਕਮੁਸ੍ਤਾਭਯਧਾਤਕੀਜਲਮ੍| ਸਮਤ੍ਪ੍ਰਸਾਦਂ ਸਹ ਯਸ੍ਟਿਕਾਮ੍ਬੁਨਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਰਕ੍ਤਨਿਬਰ੍ਹਣਂ ਪਰਮ੍||੮੧||
View original
वैदूर्यमुक्तामणिगैरिकाणां मृच्छङ्खहेमामलकोदकानाम्| मधूदकस्येक्षुरसस्य चैव पानाच्छमं गच्छति रक्तपित्तम्||७९|| उशीरपद्मोत्पलचन्दनानां पक्वस्य लोष्टस्य च यः प्रसादः| सशर्करः क्षौद्रयुतः सुशीतो रक्तातियोगप्रशमाय देयः||८०|| प्रियङ्गुकाचन्दनलोध्रसारिवामधूकमुस्ताभयधातकीजलम्| समृत्प्रसादं सह यष्टिकाम्बुना सशर्करं रक्तनिबर्हणं परम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (72-84) · Śloka 84
ਕਸਾਯਯੋਗੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਰ੍ਯਥੋਕ੍ਤੈਰ੍ਦੀਪ੍ਤੇਨਲੇ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਨਿਰ੍ਜਿਤੇ ਚ| ਯਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਪ੍ਰਸ਼ਮਂ ਨ ਯਾਤਿ ਤਤ੍ਰਾਨਿਲਃ ਸ੍ਯਾਦਨੁ ਤਤ੍ਰ ਕਾਰ੍ਯਮ੍||੮੨|| ਛਾਗਂ ਪਯਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਰਮਂ ਪ੍ਰਯੋਗੇ ਗਵ੍ਯਂ ਸ਼ਤਂ ਪਞ੍ਚਗੁਣੇ ਜਲੇ ਵਾ| ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਮਾਕ੍ਸਿਕਸਮ੍ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਂ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਗਣੈਃ ਸ਼ਤਂ ਵਾ||੮੩|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਸ਼ਤਂ ਨਾਗਰਕੈਃ ਸ਼ਤਂ ਵਾ ਬਲਾਸ਼ਤਂ ਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਸ਼ਤਂ ਵਾ| ਸਜੀਵਕਂ ਸਰ੍ਸਭਕਂ ਸਸਰ੍ਪਿਃ ਪਯਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਂ ਸਿਤਯਾ ਸ਼ਤਂ ਵਾ||੮੪||
View original
कषाययोगैर्विविधैर्यथोक्तैर्दीप्तेऽनले श्लेष्मणि निर्जिते च| यद्रक्तपित्तं प्रशमं न याति तत्रानिलः स्यादनु तत्र कार्यम्||८२|| छागं पयः स्यात् परमं प्रयोगे गव्यं शृतं पञ्चगुणे जले वा| सशर्करं माक्षिकसम्प्रयुक्तं विदारिगन्धादिगणैः शृतं वा||८३|| द्राक्षाशृतं नागरकैः शृतं वा बलाशृतं गोक्षुरकैः शृतं वा| सजीवकं सर्षभकं ससर्पिः पयः प्रयोज्यं सितया शृतं वा||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (85) · Śloka 85
ਸ਼ਤਾਵਰੀਗੋਕ੍ਸੁਰਕੈਃ ਸ਼ਤਂ ਵਾ ਸ਼ਤਂ ਪਯੋ ਵਾਪ੍ਯਥ ਪਰ੍ਣਿਨੀਭਿਃ| ਰਕ੍ਤਂ ਨਿਹਨ੍ਤ੍ਯਾਸ਼ੁ ਵਿਸ਼ੇਸਤਸ੍ਤੁ ਯਨ੍ਮੂਤ੍ਰਮਾਰ੍ਗਾਤ੍ ਸਰੁਜਂ ਪ੍ਰਯਾਤਿ||੮੫||
View original
शतावरीगोक्षुरकैः शृतं वा शृतं पयो वाऽप्यथ पर्णिनीभिः| रक्तं निहन्त्याशु विशेषतस्तु यन्मूत्रमार्गात् सरुजं प्रयाति||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (83-87) · Śloka 87
ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਵਿਟ੍ਪਥਸਮ੍ਪ੍ਰਵਤ੍ਤੇ ਪਯੋ ਮਤਂ ਮੋਚਰਸੇਨ ਸਿਦ੍ਧਮ੍| ਵਟਾਵਰੋਹੈਰ੍ਵਟਸ਼ੁਙ੍ਗਕੈਰ੍ਵਾ ਹ੍ਰੀਬੇਰਨੀਲੋਤ੍ਪਲਨਾਗਰੈਰ੍ਵਾ||੮੬|| ਕਸਾਯਯੋਗਾਨ੍ ਪਯਸਾ ਪੁਰਾ ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾਨੁ ਚਾਦ੍ਯਾਤ੍ ਪਯਸੈਵ ਸ਼ਾਲੀਨ੍| ਕਸਾਯਯੋਗੈਰਥਵਾ ਵਿਪਕ੍ਵਮੇਤੈਃ ਪਿਬੇਤ੍ ਸਰ੍ਪਿਰਤਿਸ੍ਰਵੇ ਚ||੮੭||
View original
विशेषतो विट्पथसम्प्रवृत्ते पयो मतं मोचरसेन सिद्धम्| वटावरोहैर्वटशुङ्गकैर्वा ह्रीबेरनीलोत्पलनागरैर्वा||८६|| कषाययोगान् पयसा पुरा वा पीत्वाऽनु चाद्यात् पयसैव शालीन्| कषाययोगैरथवा विपक्वमेतैः पिबेत् सर्पिरतिस्रवे च||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (88) · Śloka 88
ਵਾਸਾਂ ਸਸ਼ਾਖਾਂ ਸਪਲਾਸ਼ਮੂਲਾਂ ਕਤ੍ਵਾ ਕਸਾਯਂ ਕੁਸੁਮਾਨਿ ਚਾਸ੍ਯਾਃ| ਪ੍ਰਦਾਯ ਕਲ੍ਕਂ ਵਿਪਚੇਦ੍ਘਤਂ ਤਤ੍ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਾਸ਼੍ਵੇਵ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਰਕ੍ਤਮ੍||੮੮|| ਇਤਿ ਵਾਸਾਘਤਮ੍|
View original
वासां सशाखां सपलाशमूलां कृत्वा कषायं कुसुमानि चास्याः| प्रदाय कल्कं विपचेद्घृतं तत् सक्षौद्रमाश्वेव निहन्ति रक्तम्||८८|| इति वासाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (89-90) · Śloka 90
ਪਲਾਸ਼ਵਨ੍ਤਸ੍ਵਰਸੇਨ ਸਿਦ੍ਧਂ ਤਸ੍ਯੈਵ ਕਲ੍ਕੇਨ ਮਧੁਦ੍ਰਵੇਣ| ਲਿਹ੍ਯਾਦ੍ਘਤਂ ਵਤ੍ਸਕਕਲ੍ਕਸਿਦ੍ਧਂ ਤਦ੍ਵਤ੍ ਸਮਙ੍ਗੋਤ੍ਪਲਲੋਧ੍ਰਸਿਦ੍ਧਮ੍||੮੯|| ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਰਾਯਮਾਣਾਵਿਧਿਰੇਸ ਏਵ ਸੋਦੁਮ੍ਬਰੇ ਚੈਵ ਪਟੋਲਪਤ੍ਰੇ| ਸਰ੍ਪੀਂਸਿ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਨਾਸ਼ਨਾਨਿ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਸ਼ਸ੍ਤਾਨਿ ਚ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ||੯੦||
View original
पलाशवृन्तस्वरसेन सिद्धं तस्यैव कल्केन मधुद्रवेण| लिह्याद्घृतं वत्सककल्कसिद्धं तद्वत् समङ्गोत्पललोध्रसिद्धम्||८९|| स्यात्त्रायमाणाविधिरेष एव सोदुम्बरे चैव पटोलपत्रे| सर्पींषि पित्तज्वरनाशनानि सर्वाणि शस्तानि च रक्तपित्ते||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (91-92) · Śloka 92
ਅਭ੍ਯਙ੍ਗਯੋਗਾਃ ਪਰਿਸੇਚਨਾਨਿ ਸੇਕਾਵਗਾਹਾਃ ਸ਼ਯਨਾਨਿ ਵੇਸ਼੍ਮ| ਸ਼ੀਤੋ ਵਿਧਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਵਿਧਾਨਮਗ੍ਰ੍ਯਂ ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰੇ ਯਤ੍ ਪ੍ਰਸ਼ਮਾਯ ਦਿਸ੍ਟਮ੍||੯੧|| ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਨਿਖਿਲੇਨ ਕਾਰ੍ਯਂ ਕਾਲਂ ਚ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਚ ਪੁਰਾ ਸਮੀਕ੍ਸ੍ਯ| ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਗੁਡਾ ਯੇ ਚ ਹਿਤਾਃ ਕ੍ਸਤੇਭ੍ਯਸ੍ਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਸਦ੍ਯਃ||੯੨||
View original
अभ्यङ्गयोगाः परिषेचनानि सेकावगाहाः शयनानि वेश्म| शीतो विधिर्बस्तिविधानमग्र्यं पित्तज्वरे यत् प्रशमाय दिष्टम्||९१|| तद्रक्तपित्ते निखिलेन कार्यं कालं च मात्रां च पुरा समीक्ष्य| सर्पिर्गुडा ये च हिताः क्षतेभ्यस्ते रक्तपित्तं शमयन्ति सद्यः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (93-94) · Śloka 94
ਕਫਾਨੁਬਨ੍ਧੇ ਰੁਧਿਰੇ ਸਪਿਤ੍ਤੇ ਕਣ੍ਠਾਗਤੇ ਸ੍ਯਾਦ੍ਗ੍ਰਥਿਤੇ ਪ੍ਰਯੋਗਃ| ਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਸੋਸ਼੍ਚ ਕ੍ਸਾਰਸ੍ਯ ਚੈਵੋਤ੍ਪਲਨਾਲਜਸ੍ਯ||੯੩|| ਮਣਾਲਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਕੇਸ਼ਰਾਣਾਂ ਤਥਾ ਪਲਾਸ਼ਸ੍ਯ ਤਥਾ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੋਃ| ਤਥਾ ਮਧੂਕਸ੍ਯ ਤਥਾਸਨਸ੍ਯ ਕ੍ਸਾਰਾਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਵਿਧਿਨੈਵ ਤੇਨ||੯੪||
View original
कफानुबन्धे रुधिरे सपित्ते कण्ठागते स्याद्ग्रथिते प्रयोगः| युक्तस्य युक्त्या मधुसर्पिषोश्च क्षारस्य चैवोत्पलनालजस्य||९३|| मृणालपद्मोत्पलकेशराणां तथा पलाशस्य तथा प्रियङ्गोः| तथा मधूकस्य तथाऽसनस्य क्षाराः प्रयोज्या विधिनैव तेन||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (95-96) · Śloka 96
ਸ਼ਤਾਵਰੀਦਾਡਿਮਤਿਨ੍ਤਿਡੀਕਂ ਕਾਕੋਲਿਮੇਦੇ ਮਧੁਕਂ ਵਿਦਾਰੀਮ੍| ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਚ ਮੂਲਂ ਫਲਪੂਰਕਸ੍ਯ ਘਤਂ ਪਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਜ੍ਞਃ||੯੫|| ਕਾਸਜ੍ਵਰਾਨਾਹਵਿਬਨ੍ਧਸ਼ੂਲਂ ਤਦ੍ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਂ ਚ ਘਤਂ ਨਿਹਨ੍ਯਾਤ੍| ਯਤ੍ ਪਞ੍ਚਮੂਲੈਰਥ ਪਞ੍ਚਭਿਰ੍ਵਾ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਤਚ੍ਚ ਤਦਰ੍ਥਕਾਰਿ||੯੬|| ਇਤਿ ਸ਼ਤਾਵਰ੍ਯਾਦਿਘਤਮ੍|
View original
शतावरीदाडिमतिन्तिडीकं काकोलिमेदे मधुकं विदारीम्| पिष्ट्वा च मूलं फलपूरकस्य घृतं पचेत् क्षीरचतुर्गुणं ज्ञः||९५|| कासज्वरानाहविबन्धशूलं तद्रक्तपित्तं च घृतं निहन्यात्| यत् पञ्चमूलैरथ पञ्चभिर्वा सिद्धं घृतं तच्च तदर्थकारि||९६|| इति शतावर्यादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (97-101) · Śloka 101
ਕਸਾਯਯੋਗਾ ਯ ਇਹੋਪਦਿਸ੍ਟਾਸ੍ਤੇ ਚਾਵਪੀਡੇ ਭਿਸਜਾ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾਃ| ਘ੍ਰਾਣਾਤ੍ ਪ੍ਰਵਤ੍ਤਂ ਰੁਧਿਰਂ ਸਪਿਤ੍ਤਂ ਯਦਾ ਭਵੇਨ੍ਨਿਃਸਤਦੁਸ੍ਟਦੋਸਮ੍||੯੭|| ਰਕ੍ਤੇ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟੇ ਹ੍ਯਵਪੀਡਬਨ੍ਧੇ ਦੁਸ੍ਟਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਸ਼ਿਰੋਵਿਕਾਰਾਃ| ਰਕ੍ਤਂ ਸਪੂਯਂ ਕੁਣਪਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਃ ਸ੍ਯਾਦ੍ ਘ੍ਰਾਣਨਾਸ਼ਃ ਕਮਯਸ਼੍ਚ ਦੁਸ੍ਟਾਃ||੯੮|| ਨੀਲੋਤ੍ਪਲਂ ਗੈਰਿਕਸ਼ਙ੍ਖਯੁਕ੍ਤਂ ਸਚਨ੍ਦਨਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਸਿਤਾਜਲੇਨ| ਨਸ੍ਯਂ ਤਥਾਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਰਸਃ ਸਮਙ੍ਗਾ ਸਧਾਤਕੀਮੋਚਰਸਃ ਸਲੋਧ੍ਰਃ||੯੯|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਸ੍ਯੇਕ੍ਸੁਰਸਸ੍ਯ ਨਸ੍ਯਂ ਕ੍ਸੀਰਸ੍ਯ ਦੂਰ੍ਵਾਸ੍ਵਰਸਸ੍ਯ ਚੈਵ| ਯਵਾਸਮੂਲਾਨਿ ਪਲਾਣ੍ਡੁਮੂਲਂ ਨਸ੍ਯਂ ਤਥਾ ਦਾਡਿਮਪੁਸ੍ਪਤੋਯਮ੍||੧੦੦|| ਪ੍ਰਿਯਾਲਤੈਲਂ ਮਧੁਕਂ ਪਯਸ਼੍ਚ ਸਿਦ੍ਧਂ ਘਤਂ ਮਾਹਿਸਮਾਜਿਕਂ ਵਾ| ਆਮ੍ਰਾਸ੍ਥਿਪੂਰ੍ਵੈਃ ਪਯਸਾ ਚ ਨਸ੍ਯਂ ਸਸਾਰਿਵੈਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੈਸ਼੍ਚ||੧੦੧||
View original
कषाययोगा य इहोपदिष्टास्ते चावपीडे भिषजा प्रयोज्याः| घ्राणात् प्रवृत्तं रुधिरं सपित्तं यदा भवेन्निःसृतदुष्टदोषम्||९७|| रक्ते प्रदुष्टे ह्यवपीडबन्धे दुष्टप्रतिश्यायशिरोविकाराः| रक्तं सपूयं कुणपश्च गन्धः स्याद् घ्राणनाशः कृमयश्च दुष्टाः||९८|| नीलोत्पलं गैरिकशङ्खयुक्तं सचन्दनं स्यात्तु सिताजलेन| नस्यं तथाऽऽम्रास्थिरसः समङ्गा सधातकीमोचरसः सलोध्रः||९९|| द्राक्षारसस्येक्षुरसस्य नस्यं क्षीरस्य दूर्वास्वरसस्य चैव| यवासमूलानि पलाण्डुमूलं नस्यं तथा दाडिमपुष्पतोयम्||१००|| प्रियालतैलं मधुकं पयश्च सिद्धं घृतं माहिषमाजिकं वा| आम्रास्थिपूर्वैः पयसा च नस्यं ससारिवैः स्यात् कमलोत्पलैश्च||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (102-109) · Śloka 109
ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਂ ਲੋਹਿਤਚਨ੍ਦਨਂ ਚ ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਕਮਲੋਤ੍ਪਲੇ ਚ| ਉਸ਼ੀਰਵਾਨੀਰਜਲਂ ਮਣਾਲਂ ਸਹਸ੍ਰਵੀਰ੍ਯਾ ਮਧੁਕਂ ਪਯਸ੍ਯਾ||੧੦੨|| ਸ਼ਾਲੀਕ੍ਸੁਮੂਲਾਨਿ ਯਵਾਸਗੁਨ੍ਦ੍ਰਾਮੂਲਂ ਨਲਾਨਾਂ ਕੁਸ਼ਕਾਸ਼ਯੋਸ਼੍ਚ| ਕੁਚਨ੍ਦਨਂ ਸ਼ੈਵਲਮਪ੍ਯਨਨ੍ਤਾ ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਾ ਤਣਮੂਲਮਦ੍ਧਿਃ||੧੦੩|| ਮੂਲਾਨਿ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਚ ਵਾਰਿਜਾਨਾਂ ਪ੍ਰਲੇਪਨਂ ਪੁਸ੍ਕਰਿਣੀਮਦਸ਼੍ਚ| ਉਦੁਮ੍ਬਰਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥਮਧੂਕਲੋਧ੍ਰਾਃ ਕਸਾਯਵਕ੍ਸਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵੇ||੧੦੪|| ਪ੍ਰਦੇਹਕਲ੍ਪੇ ਪਰਿਸੇਚਨੇ ਚ ਤਥਾਵਗਾਹੇ ਘਤਤੈਲਸਿਦ੍ਧੌ| ਰਕ੍ਤਸ੍ਯ ਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ ਚ ਸ਼ਾਨ੍ਤਿਮਿਚ੍ਛਨ੍ ਭਦ੍ਰਸ਼੍ਰਿਯਾਦੀਨਿ ਭਿਸਕ੍ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍||੧੦੫|| ਧਾਰਾਗਹਂ ਭੂਮਿਗਹਂ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਵਨਂ ਚ ਰਮ੍ਯਂ ਜਲਵਾਤਸ਼ੀਤਮ੍| ਵੈਦੂਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤਾਮਣਿਭਾਜਨਾਨਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਦਾਹੇ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਮ੍ਬੁਸ਼ੀਤਾਃ||੧੦੬|| ਪਤ੍ਰਾਣਿ ਪੁਸ੍ਪਾਣਿ ਚ ਵਾਰਿਜਾਨਾਂ ਕ੍ਸੌਮਂ ਚ ਸ਼ੀਤਂ ਕਦਲੀਦਲਾਨਿ| ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਨਾਰ੍ਥਂ ਸ਼ਯਨਾਸਨਾਨਾਂ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਨਾਂ ਚ ਦਲਾਃ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ||੧੦੭|| ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਕਾਚਨ੍ਦਨਰੂਸਿਤਾਨਾਂ ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਃ ਪ੍ਰਿਯਾਣਾਂ ਚ ਵਰਾਙ੍ਗਨਾਨਾਮ੍| ਦਾਹੇ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਤਾਃ ਸਜਲਾਃ ਸੁਸ਼ੀਤਾਃ ਪਦ੍ਮੋਤ੍ਪਲਾਨਾਂ ਚ ਕਲਾਪਵਾਤਾਃ||੧੦੮|| ਸਰਿਦ੍ਧ੍ਰਦਾਨਾਂ ਹਿਮਵਦ੍ਦਰੀਣਾਂ ਚਨ੍ਦ੍ਰੋਦਯਾਨਾਂ ਕਮਲਾਕਰਾਣਾਮ੍| ਮਨੋਨੁਕੂਲਾਃ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਸ਼੍ਚ ਸਰ੍ਵਾਃ ਕਥਾਃ ਸਰਕ੍ਤਂ ਸ਼ਮਯਨ੍ਤਿ ਪਿਤ੍ਤਮ੍||੧੦੯||
View original
भद्रश्रियं लोहितचन्दनं च प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च| उशीरवानीरजलं मृणालं सहस्रवीर्या मधुकं पयस्या||१०२|| शालीक्षुमूलानि यवासगुन्द्रामूलं नलानां कुशकाशयोश्च| कुचन्दनं शैवलमप्यनन्ता कालानुसार्या तृणमूलमृद्धिः||१०३|| मूलानि पुष्पाणि च वारिजानां प्रलेपनं पुष्करिणीमृदश्च| उदुम्बराश्वत्थमधूकलोध्राः कषायवृक्षाः शिशिराश्च सर्वे||१०४|| प्रदेहकल्पे परिषेचने च तथाऽवगाहे घृततैलसिद्धौ| रक्तस्य पित्तस्य च शान्तिमिच्छन् भद्रश्रियादीनि भिषक् प्रयुञ्ज्यात्||१०५|| धारागृहं भूमिगृहं सुशीतं वनं च रम्यं जलवातशीतम्| वैदूर्यमुक्तामणिभाजनानां स्पर्शाश्च दाहे शिशिराम्बुशीताः||१०६|| पत्राणि पुष्पाणि च वारिजानां क्षौमं च शीतं कदलीदलानि| प्रच्छादनार्थं शयनासनानां पद्मोत्पलानां च दलाः प्रशस्ताः||१०७|| प्रियङ्गुकाचन्दनरूषितानां स्पर्शाः प्रियाणां च वराङ्गनानाम्| दाहे प्रशस्ताः सजलाः सुशीताः पद्मोत्पलानां च कलापवाताः||१०८|| सरिद्ध्रदानां हिमवद्दरीणां चन्द्रोदयानां कमलाकराणाम्| मनोऽनुकूलाः शिशिराश्च सर्वाः कथाः सरक्तं शमयन्ति पित्तम्||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (110-111) · Śloka 111
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕੌ- ਹੇਤੁਂ ਵਦ੍ਧਿਂ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਸ੍ਥਾਨਂ ਲਿਙ੍ਗਂ ਪਥਕ੍ ਪ੍ਰਦੁਸ੍ਟਸ੍ਯ| ਮਾਰ੍ਗੌ ਸਾਧ੍ਯਮਸਾਧ੍ਯਂ ਯਾਪ੍ਯਂ ਕਾਰ੍ਯਕ੍ਰਮਂ ਚੈਵ||੧੧੦|| ਪਾਨਾਨ੍ਨਮਿਸ੍ਟਮੇਵ ਚ ਵਰ੍ਜ੍ਯਂ ਸਂਸ਼ੋਧਨਂ ਚ ਸ਼ਮਨਂ ਚ| ਗੁਰੁਰੁਕ੍ਤਵਾਨ੍ਯਥਾਵਚ੍ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਸ੍ਯ||੧੧੧||
View original
तत्र श्लोकौ- हेतुं वृद्धिं सञ्ज्ञां स्थानं लिङ्गं पृथक् प्रदुष्टस्य| मार्गौ साध्यमसाध्यं याप्यं कार्यक्रमं चैव||११०|| पानान्नमिष्टमेव च वर्ज्यं संशोधनं च शमनं च| गुरुरुक्तवान्यथावच्चिकित्सिते रक्तपित्तस्य||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਸ੍ਥਾਨੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ||੪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सितस्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon