Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातो रक्तपित्तचिकित्सितं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
10. raktapittacikitsitam
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ವಿಹರನ್ತಂ ಜಿತಾತ್ಮಾನಂ ಪಞ್ಚಗಙ್ಗೇ ಪುನರ್ವಸುಮ್| ಪ್ರಣಮ್ಯೋವಾಚ ನಿರ್ಮೋಹಮಗ್ನಿವೇಶೋಽಗ್ನಿವರ್ಚಸಮ್||೩|| ಭಗವನ್ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಹೇತುರುಕ್ತಃ ಸಲಕ್ಷಣಃ| ವಕ್ತವ್ಯಂ ಯತ್ ಪರಂ ತಸ್ಯ ವಕ್ತುಮರ್ಹಸಿ ತದ್ಗುರೋ||೪||
View original
विहरन्तं जितात्मानं पञ्चगङ्गे पुनर्वसुम्| प्रणम्योवाच निर्मोहमग्निवेशोऽग्निवर्चसम्||३|| भगवन् रक्तपित्तस्य हेतुरुक्तः सलक्षणः| वक्तव्यं यत् परं तस्य वक्तुमर्हसि तद्गुरो||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5-6) · Śloka 6
ಗುರುರುವಾಚ- ಮಹಾಗದಂ ಮಹಾವೇಗಮಗ್ನಿವಚ್ಛೀಘ್ರಕಾರಿ ಚ| ಹೇತುಲಕ್ಷಣವಿಚ್ಛೀಘ್ರಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮುಪಾಚರೇತ್||೫|| ತಸ್ಯೋಷ್ಣಂ ತೀಕ್ಷ್ಣಮಮ್ಲಂ ಚ ಕಟೂನಿ ಲವಣಾನಿ ಚ| ಘರ್ಮಶ್ಚಾನ್ನವಿದಾಹಶ್ಚ ಹೇತುಃ ಪೂರ್ವಂ ನಿದರ್ಶಿತಃ||೬||
View original
गुरुरुवाच- महागदं महावेगमग्निवच्छीघ्रकारि च| हेतुलक्षणविच्छीघ्रं रक्तपित्तमुपाचरेत्||५|| तस्योष्णं तीक्ष्णमम्लं च कटूनि लवणानि च| घर्मश्चान्नविदाहश्च हेतुः पूर्वं निदर्शितः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ತೈರ್ಹೇತುಭಿಃ ಸಮುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ಪಿತ್ತಂ ರಕ್ತಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ| ತದ್ಯೋನಿತ್ವಾತ್ ಪ್ರಪನ್ನಂ ಚ ವರ್ಧತೇ ತತ್ ಪ್ರದೂಷಯತ್||೭|| ತಸ್ಯೋಷ್ಮಣಾ ದ್ರವೋ ಧಾತುರ್ಧಾತೋರ್ಧಾತೋಃ ಪ್ರಸಿಚ್ಯತೇ| ಸ್ವಿದ್ಯತಸ್ತೇನ ಸಂವೃದ್ಧಿಂ ಭೂಯಸ್ತದಧಿಗಚ್ಛತಿ||೮||
View original
तैर्हेतुभिः समुत्क्लिष्टं पित्तं रक्तं प्रपद्यते| तद्योनित्वात् प्रपन्नं च वर्धते तत् प्रदूषयत्||७|| तस्योष्मणा द्रवो धातुर्धातोर्धातोः प्रसिच्यते| स्विद्यतस्तेन संवृद्धिं भूयस्तदधिगच्छति||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ಸಂಯೋಗಾದ್ದೂಷಣಾತ್ತತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯಾದ್ಗನ್ಧವರ್ಣಯೋಃ| ರಕ್ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಮಾಖ್ಯಾತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಮನೀಷಿಭಿಃ||೯||
View original
संयोगाद्दूषणात्तत्तु सामान्याद्गन्धवर्णयोः| रक्तस्य पित्तमाख्यातं रक्तपित्तं मनीषिभिः||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
ಪ್ಲೀಹಾನಂ ಚ ಯಕೃಚ್ಚೈವ ತದಧಿಷ್ಠಾಯ ವರ್ತತೇ| ಸ್ರೋತಾಂಸಿ ರಕ್ತವಾಹೀನಿ ತನ್ಮೂಲಾನಿ ಹಿ ದೇಹಿನಾಮ್||೧೦||
View original
प्लीहानं च यकृच्चैव तदधिष्ठाय वर्तते| स्रोतांसि रक्तवाहीनि तन्मूलानि हि देहिनाम्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11-12) · Śloka 13
ಸಾನ್ದ್ರಂ ಸಪಾಣ್ಡು ಸಸ್ನೇಹಂ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಚ ಕಫಾನ್ವಿತಮ್| ಶ್ಯಾವಾರುಣಂ ಸಫೇನಂ ಚ ತನು ರೂಕ್ಷಂ ಚ ವಾತಿಕಮ್||೧೧|| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಕಷಾಯಾಭಂ ಕೃಷ್ಣಂ ಗೋಮೂತ್ರಸನ್ನಿಭಮ್| ಮೇಚಕಾಗಾರಧೂಮಾಭಮಞ್ಜನಾಭಂ ಚ ಪೈತ್ತಿಕಮ್||೧೨|| ಸಂಸೃಷ್ಟಲಿಙ್ಗಂ ಸಂಸರ್ಗಾತ್ತ್ರಿಲಿಙ್ಗಂ ಸಾನ್ನಿಪಾತಿಕಮ್|೧೩|
View original
सान्द्रं सपाण्डु सस्नेहं पिच्छिलं च कफान्वितम्| श्यावारुणं सफेनं च तनु रूक्षं च वातिकम्||११|| रक्तपित्तं कषायाभं कृष्णं गोमूत्रसन्निभम्| मेचकागारधूमाभमञ्जनाभं च पैत्तिकम्||१२|| संसृष्टलिङ्गं संसर्गात्त्रिलिङ्गं सान्निपातिकम्|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (13-14) · Śloka 14
ಏಕದೋಷಾನುಗಂ ಸಾಧ್ಯಂ ದ್ವಿದೋಷಂ ಯಾಪ್ಯಮುಚ್ಯತೇ||೧೩|| ಯತ್ತ್ರಿದೋಷಮಸಾಧ್ಯಂ ತನ್ಮನ್ದಾಗ್ನೇರತಿವೇಗವತ್| ವ್ಯಾಧಿಭಿಃ ಕ್ಷೀಣದೇಹಸ್ಯ ವೃದ್ಧಸ್ಯಾನಶ್ನತಶ್ಚ ಯತ್||೧೪||
View original
एकदोषानुगं साध्यं द्विदोषं याप्यमुच्यते||१३|| यत्त्रिदोषमसाध्यं तन्मन्दाग्नेरतिवेगवत्| व्याधिभिः क्षीणदेहस्य वृद्धस्यानश्नतश्च यत्||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (15-21) · Śloka 21
ಗತಿರೂರ್ಧ್ವಮಧಶ್ಚೈವ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ದರ್ಶಿತಾ| ಊರ್ಧ್ವಾ ಸಪ್ತವಿಧದ್ವಾರಾ ದ್ವಿದ್ವಾರಾ ತ್ವಧರಾ ಗತಿಃ||೧೫|| ಸಪ್ತ ಚ್ಛಿದ್ರಾಣಿ ಶಿರಸಿ ದ್ವೇ ಚಾಧಃ, ಸಾಧ್ಯಮೂರ್ಧ್ವಗಮ್| ಯಾಪ್ಯಂ ತ್ವಧೋಗಂ, ಮಾರ್ಗೌ ತು ದ್ವಾವಸಾಧ್ಯಂ ಪ್ರಪದ್ಯತೇ||೧೬|| ಯದಾ ತು ಸರ್ವಚ್ಛಿದ್ರೇಭ್ಯೋ ರೋಮಕೂಪೇಭ್ಯ ಏವ ಚ| ವರ್ತತೇ ತಾಮಸಙ್ಖ್ಯೇಯಾಂ ಗತಿಂ ತಸ್ಯಾಹುರಾನ್ತಿಕೀಮ್||೧೭|| ಯಚ್ಚೋಭಯಾಭ್ಯಾಂ ಮಾರ್ಗಾಭ್ಯಾಮತಿಮಾತ್ರಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ| ತುಲ್ಯಂ ಕುಣಪಗನ್ಧೇನ ರಕ್ತಂ ಕೃಷ್ಣಮತೀವ ಚ||೧೮|| ಸಂಸೃಷ್ಟಂ ಕಫವಾತಾಭ್ಯಾಂ ಕಣ್ಠೇ ಸಜ್ಜತಿ ಚಾಪಿ ಯತ್| ಯಚ್ಚಾಪ್ಯುಪದ್ರವೈಃ ಸರ್ವೈರ್ಯಥೋಕ್ತೈಃ ಸಮಭಿದ್ರುತಮ್||೧೯|| ಹಾರಿದ್ರನೀಲಹರಿತತಾಮ್ರೈರ್ವರ್ಣೈರುಪದ್ರುತಮ್| ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಕಾಸಮಾನಸ್ಯ ಯಚ್ಚ ತಚ್ಚ ನ ಸಿಧ್ಯತಿ||೨೦|| ಯದ್ವಿದೋಷಾನುಗಂ ಯದ್ವಾ ಶಾನ್ತಂ ಶಾನ್ತಂ ಪ್ರಕುಪ್ಯತಿ| ಮಾರ್ಗಾನ್ಮಾರ್ಗಂ ಚರೇದ್ಯದ್ವಾ ಯಾಪ್ಯಂ ಪಿತ್ತಮಸೃಕ್ ಚ ತತ್||೨೧||
View original
गतिरूर्ध्वमधश्चैव रक्तपित्तस्य दर्शिता| ऊर्ध्वा सप्तविधद्वारा द्विद्वारा त्वधरा गतिः||१५|| सप्त च्छिद्राणि शिरसि द्वे चाधः, साध्यमूर्ध्वगम्| याप्यं त्वधोगं, मार्गौ तु द्वावसाध्यं प्रपद्यते||१६|| यदा तु सर्वच्छिद्रेभ्यो रोमकूपेभ्य एव च| वर्तते तामसङ्ख्येयां गतिं तस्याहुरान्तिकीम्||१७|| यच्चोभयाभ्यां मार्गाभ्यामतिमात्रं प्रवर्तते| तुल्यं कुणपगन्धेन रक्तं कृष्णमतीव च||१८|| संसृष्टं कफवाताभ्यां कण्ठे सज्जति चापि यत्| यच्चाप्युपद्रवैः सर्वैर्यथोक्तैः समभिद्रुतम्||१९|| हारिद्रनीलहरितताम्रैर्वर्णैरुपद्रुतम्| क्षीणस्य कासमानस्य यच्च तच्च न सिध्यति||२०|| यद्विदोषानुगं यद्वा शान्तं शान्तं प्रकुप्यति| मार्गान्मार्गं चरेद्यद्वा याप्यं पित्तमसृक् च तत्||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (22) · Śloka 22
ಏಕಮಾರ್ಗಂ ಬಲವತೋ ನಾತಿವೇಗಂ ನವೋತ್ಥಿತಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಸುಖೇ ಕಾಲೇ ಸಾಧ್ಯಂ ಸ್ಯಾನ್ನಿರುಪದ್ರವಮ್||೨೨||
View original
एकमार्गं बलवतो नातिवेगं नवोत्थितम्| रक्तपित्तं सुखे काले साध्यं स्यान्निरुपद्रवम्||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (23-24) · Śloka 24
ಸ್ನಿಗ್ಧೋಷ್ಣಮುಷ್ಣರೂಕ್ಷಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಕಾರಣಮ್| ಅಧೋಗಸ್ಯೋತ್ತರಂ ಪ್ರಾಯಃ, ಪೂರ್ವಂ ಸ್ಯಾದೂರ್ಧ್ವಗಸ್ಯ ತು||೨೩|| ಊರ್ಧ್ವಗಂ ಕಫಸಂಸೃಷ್ಟಮಧೋಗಂ ಮಾರುತಾನುಗಮ್| ದ್ವಿಮಾರ್ಗಂ ಕಫವಾತಾಭ್ಯಾಮುಭಾಭ್ಯಾಮನುಬಧ್ಯತೇ||೨೪||
View original
स्निग्धोष्णमुष्णरूक्षं च रक्तपित्तस्य कारणम्| अधोगस्योत्तरं प्रायः, पूर्वं स्यादूर्ध्वगस्य तु||२३|| ऊर्ध्वगं कफसंसृष्टमधोगं मारुतानुगम्| द्विमार्गं कफवाताभ्यामुभाभ्यामनुबध्यते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (25-28) · Śloka 28
ಅಕ್ಷೀಣಬಲಮಾಂಸಸ್ಯ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಯದಶ್ನತಃ| ತದ್ದೋಷದುಷ್ಟಮುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಂ ನಾದೌ ಸ್ತಮ್ಭನಮರ್ಹತಿ||೨೫|| ಗಲಗ್ರಹಂ ಪೂತಿನಸ್ಯಂ ಮೂರ್ಚ್ಛಾಯಮರುಚಿಂ ಜ್ವರಮ್| ಗುಲ್ಮಂ ಪ್ಲೀಹಾನಮಾನಾಹಂ ಕಿಲಾಸಂ ಕೃಚ್ಛ್ರಮೂತ್ರತಾಮ್||೨೬|| ಕುಷ್ಠಾನ್ಯರ್ಶಾಂಸಿ ವೀಸರ್ಪಂ ವರ್ಣನಾಶಂ ಭಗನ್ದರಮ್| ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯೋಪರೋಧಂ ಚ ಕುರ್ಯಾತ್ ಸ್ತಮ್ಭಿತಮಾದಿತಃ||೨೭|| ತಸ್ಮಾದುಪೇಕ್ಷ್ಯಂ ಬಲಿನೋ ಬಲದೋಷವಿಚಾರಿಣಾ | ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಥಮತಃ ಪ್ರವೃದ್ಧಂ ಸಿದ್ಧಿಮಿಚ್ಛತಾ||೨೮||
View original
अक्षीणबलमांसस्य रक्तपित्तं यदश्नतः| तद्दोषदुष्टमुत्क्लिष्टं नादौ स्तम्भनमर्हति||२५|| गलग्रहं पूतिनस्यं मूर्च्छायमरुचिं ज्वरम्| गुल्मं प्लीहानमानाहं किलासं कृच्छ्रमूत्रताम्||२६|| कुष्ठान्यर्शांसि वीसर्पं वर्णनाशं भगन्दरम्| बुद्धीन्द्रियोपरोधं च कुर्यात् स्तम्भितमादितः||२७|| तस्मादुपेक्ष्यं बलिनो बलदोषविचारिणा | रक्तपित्तं प्रथमतः प्रवृद्धं सिद्धिमिच्छता||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29-30) · Śloka 30
ಪ್ರಾಯೇಣ ಹಿ ಸಮುತ್ಕ್ಲಿಷ್ಟಮಾಮದೋಷಾಚ್ಛರೀರಿಣಾಮ್| ವೃದ್ಧಿಂ ಪ್ರಯಾತಿ ಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ತಸ್ಮಾತ್ತಲ್ಲಙ್ಘ್ಯಮಾದಿತಃ||೨೯|| ಮಾರ್ಗೌ ದೋಷಾನುಬನ್ಧಂ ಚ ನಿದಾನಂ ಪ್ರಸಮೀಕ್ಷ್ಯ ಚ| ಲಙ್ಘನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಾದೌ ತರ್ಪಣಂ ವಾ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೦||
View original
प्रायेण हि समुत्क्लिष्टमामदोषाच्छरीरिणाम्| वृद्धिं प्रयाति पित्तासृक्तस्मात्तल्लङ्घ्यमादितः||२९|| मार्गौ दोषानुबन्धं च निदानं प्रसमीक्ष्य च| लङ्घनं रक्तपित्तादौ तर्पणं वा प्रयोजयेत्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (31-35) · Śloka 35
ಹ್ರೀಬೇರಚನ್ದನೋಶೀರಮುಸ್ತಪರ್ಪಟಕೈಃ ಶೃತಮ್| ಕೇವಲಂ ಶೃತಶೀತಂ ವಾ ದದ್ಯಾತ್ತೋಯಂ ಪಿಪಾಸವೇ||೩೧|| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ತರ್ಪಣಂ ಪೂರ್ವಂ ಪೇಯಾಂ ಪೂರ್ವಮಧೋಗತೇ| ಕಾಲಸಾತ್ಮ್ಯಾನುಬನ್ಧಜ್ಞೋ ದದ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕೃತಿಕಲ್ಪವಿತ್||೩೨|| ಜಲಂ ಖರ್ಜೂರಮೃದ್ವೀಕಾಮಧೂಕೈಃ ಸಪರೂಷಕೈಃ| ಶೃತಶೀತಂ ಪ್ರಯೋಕ್ತವ್ಯಂ ತರ್ಪಣಾರ್ಥೇ ಸಶರ್ಕರಮ್||೩೩|| ತರ್ಪಣಂ ಸಘೃತಕ್ಷೌದ್ರಂ ಲಾಜಚೂರ್ಣೈಃ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್| ಊರ್ಧ್ವಗಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ತತ್ ಪೀತಂ ಕಾಲೇ ವ್ಯಪೋಹತಿ||೩೪|| ಮನ್ದಾಗ್ನೇರಮ್ಲಸಾತ್ಮ್ಯಾಯ ತತ್ ಸಾಮ್ಲಮಪಿ ಕಲ್ಪಯೇತ್| ದಾಡಿಮಾಮಲಕೈರ್ವಿದ್ವಾನಮ್ಲಾರ್ಥಂ ಚಾನುದಾಪಯೇತ್||೩೫||
View original
ह्रीबेरचन्दनोशीरमुस्तपर्पटकैः शृतम्| केवलं शृतशीतं वा दद्यात्तोयं पिपासवे||३१|| ऊर्ध्वगे तर्पणं पूर्वं पेयां पूर्वमधोगते| कालसात्म्यानुबन्धज्ञो दद्यात् प्रकृतिकल्पवित्||३२|| जलं खर्जूरमृद्वीकामधूकैः सपरूषकैः| शृतशीतं प्रयोक्तव्यं तर्पणार्थे सशर्करम्||३३|| तर्पणं सघृतक्षौद्रं लाजचूर्णैः प्रदापयेत्| ऊर्ध्वगं रक्तपित्तं तत् पीतं काले व्यपोहति||३४|| मन्दाग्नेरम्लसात्म्याय तत् साम्लमपि कल्पयेत्| दाडिमामलकैर्विद्वानम्लार्थं चानुदापयेत्||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (36-48) · Śloka 48
ಶಾಲಿಷಷ್ಟಿಕನೀವಾರಕೋರದೂಷಪ್ರಶಾನ್ತಿಕಾಃ| ಶ್ಯಾಮಾಕಶ್ಚ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಶ್ಚ ಭೋಜನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್||೩೬|| ಮುದ್ಗಾ ಮಸೂರಾಶ್ಚಣಕಾಃ ಸಮಕುಷ್ಠಾಢಕೀಫಲಾಃ| ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ ಸೂಪಯೂಷಾರ್ಥೇ ಕಲ್ಪಿತಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್||೩೭|| ಪಟೋಲನಿಮ್ಬವೇತ್ರಾಗ್ರಪ್ಲಕ್ಷವೇತಸಪಲ್ಲವಾಃ| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕಂ ಶಾಕಂ ಗಣ್ಡೀರಃ ಸಕಠಿಲ್ಲಕಃ||೩೮|| ಕೋವಿದಾರಸ್ಯ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಕಾಶ್ಮರ್ಯಸ್ಯಾಥ ಶಾಲ್ಮಲೇಃ| ಅನ್ನಪಾನವಿಧೌ ಶಾಕಂ ಯಚ್ಚಾನ್ಯದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತನುತ್||೩೯|| ಶಾಕಾರ್ಥಂ ಶಾಕಸಾತ್ಮ್ಯಾನಾಂ ತಚ್ಛಸ್ತಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್| ಸ್ವಿನ್ನಂ ವಾ ಸರ್ಪಿಷಾ ಭೃಷ್ಟಂ ಯೂಷವದ್ವಾ ವಿಪಾಚಿತಮ್||೪೦|| ಪಾರಾವತಾನ್ ಕಪೋತಾಂಶ್ಚ ಲಾವಾನ್ ರಕ್ತಾಕ್ಷವರ್ತಕಾನ್| ಶಶಾನ್ ಕಪಿಞ್ಜಲಾನೇಣಾನ್ ಹರಿಣಾನ್ಕಾಲಪುಚ್ಛಕಾನ್||೪೧|| ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಹಿತಾನ್ ವಿದ್ಯಾದ್ರಸಾಂಸ್ತೇಷಾಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ಈಷದಮ್ಲಾನನಮ್ಲಾನ್ ವಾ ಘೃತಭೃಷ್ಟಾನ್ ಸಶರ್ಕರಾನ್||೪೨|| ಕಫಾನುಗೇ ಯೂಷಶಾಕಂ ದದ್ಯಾದ್ವಾತಾನುಗೇ ರಸಮ್| ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ಯವಾಗೂನಾಮತಃ ಕಲ್ಪಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೪೩|| ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾನಾಂ ಕಿಞ್ಜಲ್ಕಃ ಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣೀ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಃ| ಜಲೇ ಸಾಧ್ಯಾ ರಸೇ ತಸ್ಮಿನ್ ಪೇಯಾ ಸ್ಯಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್||೪೪|| ಚನ್ದನೋಶೀರಲೋಧ್ರಾಣಾಂ ರಸೇ ತದ್ವತ್ ಸನಾಗರೇ| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಕೋಶೀರಮುಸ್ತಾನಾಂ ತದ್ವದೇವ ಚ||೪೫|| ಧಾತಕೀಧನ್ವಯಾಸಾಮ್ಬುಬಿಲ್ವಾನಾಂ ವಾ ರಸೇ ಶೃತಾ| ಮಸೂರಪೃಶ್ನಿಪರ್ಣ್ಯೋರ್ವಾ ಸ್ಥಿರಾಮುದ್ಗರಸೇಽಥ ವಾ||೪೬|| ರಸೇ ಹರೇಣುಕಾನಾಂ ವಾ ಸಘೃತೇ ಸಬಲಾರಸೇ| ಸಿದ್ಧಾಃ ಪಾರಾವತಾದೀನಾಂ ರಸೇ ವಾ ಸ್ಯುಃ ಪೃಥಕ್ಪೃಥಕ್||೪೭|| ಇತ್ಯುಕ್ತಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನ್ಯಃ ಶೀತಾಃ ಸಮಧುಶರ್ಕರಾಃ| ಯವಾಗ್ವಃ ಕಲ್ಪನಾ ಚೈಷಾ ಕಾರ್ಯಾ ಮಾಂಸರಸೇಷ್ವಪಿ||೪೮||
View original
शालिषष्टिकनीवारकोरदूषप्रशान्तिकाः| श्यामाकश्च प्रियङ्गुश्च भोजनं रक्तपित्तिनाम्||३६|| मुद्गा मसूराश्चणकाः समकुष्ठाढकीफलाः| प्रशस्ताः सूपयूषार्थे कल्पिता रक्तपित्तिनाम्||३७|| पटोलनिम्बवेत्राग्रप्लक्षवेतसपल्लवाः| किराततिक्तकं शाकं गण्डीरः सकठिल्लकः||३८|| कोविदारस्य पुष्पाणि काश्मर्यस्याथ शाल्मलेः| अन्नपानविधौ शाकं यच्चान्यद्रक्तपित्तनुत्||३९|| शाकार्थं शाकसात्म्यानां तच्छस्तं रक्तपित्तिनाम्| स्विन्नं वा सर्पिषा भृष्टं यूषवद्वा विपाचितम्||४०|| पारावतान् कपोतांश्च लावान् रक्ताक्षवर्तकान्| शशान् कपिञ्जलानेणान् हरिणान्कालपुच्छकान्||४१|| रक्तपित्ते हितान् विद्याद्रसांस्तेषां प्रयोजयेत्| ईषदम्लाननम्लान् वा घृतभृष्टान् सशर्करान्||४२|| कफानुगे यूषशाकं दद्याद्वातानुगे रसम्| रक्तपित्ते यवागूनामतः कल्पः प्रवक्ष्यते||४३|| पद्मोत्पलानां किञ्जल्कः पृश्निपर्णी प्रियङ्गुकाः| जले साध्या रसे तस्मिन् पेया स्याद्रक्तपित्तिनाम्||४४|| चन्दनोशीरलोध्राणां रसे तद्वत् सनागरे| किराततिक्तकोशीरमुस्तानां तद्वदेव च||४५|| धातकीधन्वयासाम्बुबिल्वानां वा रसे शृता| मसूरपृश्निपर्ण्योर्वा स्थिरामुद्गरसेऽथ वा||४६|| रसे हरेणुकानां वा सघृते सबलारसे| सिद्धाः पारावतादीनां रसे वा स्युः पृथक्पृथक्||४७|| इत्युक्ता रक्तपित्तघ्न्यः शीताः समधुशर्कराः| यवाग्वः कल्पना चैषा कार्या मांसरसेष्वपि||४८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (49-51) · Śloka 51
ಶಶಃ ಸವಾಸ್ತುಕಃ ಶಸ್ತೋ ವಿಬನ್ಧೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್| ವಾತೋಲ್ಬಣೇ ತಿತ್ತಿರಿಃ ಸ್ಯಾದುದುಮ್ಬರರಸೇ ಶೃತಃ||೪೯|| ಮಯೂರಃ ಪ್ಲಕ್ಷನಿರ್ಯೂಹೇ ನ್ಯಗ್ರೋಧಸ್ಯ ಚ ಕುಕ್ಕುಟಃ| ರಸೇ ಬಿಲ್ವೋತ್ಪಲಾದೀನಾಂ ವರ್ತಕಕ್ರಕರೌ ಹಿತೌ||೫೦|| ತೃಷ್ಯತೇ ತಿಕ್ತಕೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ತೃಷ್ಣಾಘ್ನಂ ವಾ ಫಲೋದಕಮ್| ಸಿದ್ಧಂ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದ್ಯೈರಥವಾ ಶೃತಶೀತಲಮ್||೫೧||
View original
शशः सवास्तुकः शस्तो विबन्धे रक्तपित्तिनाम्| वातोल्बणे तित्तिरिः स्यादुदुम्बररसे शृतः||४९|| मयूरः प्लक्षनिर्यूहे न्यग्रोधस्य च कुक्कुटः| रसे बिल्वोत्पलादीनां वर्तकक्रकरौ हितौ||५०|| तृष्यते तिक्तकैः सिद्धं तृष्णाघ्नं वा फलोदकम्| सिद्धं विदारिगन्धाद्यैरथवा शृतशीतलम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (52) · Śloka 52
ಜ್ಞಾತ್ವಾ ದೋಷಾವನುಬಲೌ ಬಲಮಾಹಾರಮೇವ ಚ| ಜಲಂ ಪಿಪಾಸವೇ ದದ್ಯಾದ್ವಿಸರ್ಗಾದಲ್ಪಶೋಽಪಿ ವಾ||೫೨||
View original
ज्ञात्वा दोषावनुबलौ बलमाहारमेव च| जलं पिपासवे दद्याद्विसर्गादल्पशोऽपि वा||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (53) · Śloka 54
ನಿದಾನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಸಮ್ಪ್ರಕಾಶಿತಮ್| ಜೀವಿತಾರೋಗ್ಯಕಾಮೈಸ್ತನ್ನ ಸೇವ್ಯಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿಭಿಃ||೫೩|| ಇತ್ಯನ್ನಪಾನಂ ನಿರ್ದಿಷ್ಟಂ ಕ್ರಮಶೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತನುತ್|೫೪|
View original
निदानं रक्तपित्तस्य यत्किञ्चित् सम्प्रकाशितम्| जीवितारोग्यकामैस्तन्न सेव्यं रक्तपित्तिभिः||५३|| इत्यन्नपानं निर्दिष्टं क्रमशो रक्तपित्तनुत्|५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (54-61) · Śloka 61
ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಬಹುದೋಷಾಣಾಂ ಕಾರ್ಯಂ ಬಲವತಾಂ ಚ ಯತ್||೫೪|| ಅಕ್ಷೀಣಬಲಮಾಂಸಸ್ಯ ಯಸ್ಯ ಸನ್ತರ್ಪಣೋತ್ಥಿತಮ್| ಬಹುದೋಷಂ ಬಲವತೋ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಶರೀರಿಣಃ||೫೫|| ಕಾಲೇ ಸಂಶೋಧನಾರ್ಹಸ್ಯ ತದ್ಧರೇನ್ನಿರುಪದ್ರವಮ್| ವಿರೇಚನೇನೋರ್ಧ್ವಭಾಗಮಧೋಗಂ ವಮನೇನ ಚ||೫೬|| ತ್ರಿವೃತಾಮಭಯಾಂ ಪ್ರಾಜ್ಞಃ ಫಲಾನ್ಯಾರಗ್ವಧಸ್ಯ ವಾ| ತ್ರಾಯಮಾಣಾಂ ಗವಾಕ್ಷ್ಯಾ ವಾ ಮೂಲಮಾಮಲಕಾನಿ ವಾ||೫೭|| ವಿರೇಚನಂ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಪ್ರಭೂತಮಧುಶರ್ಕರಮ್| ರಸಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ ತೇಷಾಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ವಿಶೇಷತಃ||೫೮|| ವಮನಂ ಮದನೋನ್ಮಿಶ್ರೋ ಮನ್ಥಃ ಸಕ್ಷೌದ್ರಶರ್ಕರಃ| ಸಶರ್ಕರಂ ವಾ ಸಲಿಲಮಿಕ್ಷೂಣಾಂ ರಸ ಏವ ವಾ||೫೯|| ವತ್ಸಕಸ್ಯ ಫಲಂ ಮುಸ್ತಂ ಮದನಂ ಮಧುಕಂ ಮಧು| ಅಧೋವಹೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ವಮನಂ ಪರಮುಚ್ಯತೇ||೬೦|| ಊರ್ಧ್ವಗೇ ಶುದ್ಧಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ತರ್ಪಣಾದಿಃ ಕ್ರಮೋ ಹಿತಃ| ಅಧೋಗತೇ ಯವಾಗ್ವಾದಿರ್ನ ಚೇತ್ಸ್ಯಾನ್ಮಾರುತೋ ಬಲೀ||೬೧||
View original
वक्ष्यते बहुदोषाणां कार्यं बलवतां च यत्||५४|| अक्षीणबलमांसस्य यस्य सन्तर्पणोत्थितम्| बहुदोषं बलवतो रक्तपित्तं शरीरिणः||५५|| काले संशोधनार्हस्य तद्धरेन्निरुपद्रवम्| विरेचनेनोर्ध्वभागमधोगं वमनेन च||५६|| त्रिवृतामभयां प्राज्ञः फलान्यारग्वधस्य वा| त्रायमाणां गवाक्ष्या वा मूलमामलकानि वा||५७|| विरेचनं प्रयुञ्जीत प्रभूतमधुशर्करम्| रसः प्रशस्यते तेषां रक्तपित्ते विशेषतः||५८|| वमनं मदनोन्मिश्रो मन्थः सक्षौद्रशर्करः| सशर्करं वा सलिलमिक्षूणां रस एव वा||५९|| वत्सकस्य फलं मुस्तं मदनं मधुकं मधु| अधोवहे रक्तपित्ते वमनं परमुच्यते||६०|| ऊर्ध्वगे शुद्धकोष्ठस्य तर्पणादिः क्रमो हितः| अधोगते यवाग्वादिर्न चेत्स्यान्मारुतो बली||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (62-72) · Śloka 72
ಬಲಮಾಂಸಪರಿಕ್ಷೀಣಂ ಶೋಕಭಾರಾಧ್ವಕರ್ಶಿತಮ್| ಜ್ವಲನಾದಿತ್ಯಸನ್ತಪ್ತಮನ್ಯೈರ್ವಾ ಕ್ಷೀಣಮಾಮಯೈಃ||೬೨|| ಗರ್ಭಿಣೀಂ ಸ್ಥವಿರಂ ಬಾಲಂ ರೂಕ್ಷಾಲ್ಪಪ್ರಮಿತಾಶಿನಮ್| ಅವಮ್ಯಮವಿರೇಚ್ಯಂ ವಾ ಯಂ ಪಶ್ಯೇದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಮ್||೬೩|| ಶೋಷೇಣ ಸಾನುಬನ್ಧಂ ವಾ ತಸ್ಯ ಸಂಶಮನೀ ಕ್ರಿಯಾ| ಶಸ್ಯತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಪರಂ ಸಾಽಥ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ||೬೪|| ಅಟರೂಷಕಮೃದ್ವೀಕಾಪಥ್ಯಾಕ್ವಾಥಃ ಸಶರ್ಕರಃ| ಮಧುಮಿಶ್ರಃ ಶ್ವಾಸಕಾಸರಕ್ತಪಿತ್ತನಿಬರ್ಹಣಃ||೬೫|| ಅಟರೂಷಕನಿರ್ಯೂಹೇ ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಂ ಮೃತ್ತಿಕಾಞ್ಜನೇ| ವಿನೀಯ ಲೋಧ್ರಂ ಕ್ಷೌದ್ರಂ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತಹರಂ ಪಿಬೇತ್||೬೬|| ಪದ್ಮಕಂ ಪದ್ಮಕಿಞ್ಜಲ್ಕಂ ದೂರ್ವಾಂ ವಾಸ್ತೂಕಮುತ್ಪಲಮ್| ನಾಗಪುಷ್ಪಂ ಚ ಲೋಧ್ರಂ ಚ ತೇನೈವ ವಿಧಿನಾ ಪಿಬೇತ್||೬೭|| ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಮಧುಕಂ ಮಧು ಚಾಶ್ವಶಕೃದ್ರಸೇ| ಯವಾಸಭೃಙ್ಗರಜಸೋರ್ಮೂಲಂ ವಾ ಗೋಶಕೃದ್ರಸೇ||೬೮|| ವಿನೀಯ ರಕ್ತಪಿತ್ತಘ್ನಂ ಪೇಯಂ ಸ್ಯಾತ್ತಣ್ಡುಲಾಮ್ಬುನಾ| ಯುಕ್ತಂ ವಾ ಮಘುಸರ್ಪಿರ್ಭ್ಯಾಂ ಲಿಹ್ಯಾದ್ಗೋಶ್ವಶಕೃದ್ರಸಮ್||೬೯|| ಖದಿರಸ್ಯ ಪ್ರಿಯಙ್ಗೂಣಾಂ ಕೋವಿದಾರಸ್ಯ ಶಾಲ್ಮಲೇಃ| ಪುಷ್ಪಚೂರ್ಣಾನಿ ಮಧುನಾ ಲಿಹ್ಯಾನ್ನಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿಕಃ||೭೦|| ಶೃಙ್ಗಾಟಕಾನಾಂ ಲಾಜಾನಾಂ ಮುಸ್ತಖರ್ಜೂರಯೋರಪಿ| ಲಿಹ್ಯಾಚ್ಚೂರ್ಣಾನಿ ಮಧುನಾ ಪದ್ಮಾನಾಂ ಕೇಶರಸ್ಯ ಚ||೭೧|| ಧನ್ವಜಾನಾಮಸೃಗ್ಲಿಹ್ಯಾನ್ಮಧುನಾ ಮೃಗಪಕ್ಷಿಣಾಮ್| ಸಕ್ಷೌದ್ರಂ ಗ್ರಥಿತೇ ರಕ್ತೇ ಲಿಹ್ಯಾತ್ ಪಾರಾವತಂ ಶಕೃತ್||೭೨||
View original
बलमांसपरिक्षीणं शोकभाराध्वकर्शितम्| ज्वलनादित्यसन्तप्तमन्यैर्वा क्षीणमामयैः||६२|| गर्भिणीं स्थविरं बालं रूक्षाल्पप्रमिताशिनम्| अवम्यमविरेच्यं वा यं पश्येद्रक्तपित्तिनम्||६३|| शोषेण सानुबन्धं वा तस्य संशमनी क्रिया| शस्यते रक्तपित्तस्य परं साऽथ प्रवक्ष्यते||६४|| अटरूषकमृद्वीकापथ्याक्वाथः सशर्करः| मधुमिश्रः श्वासकासरक्तपित्तनिबर्हणः||६५|| अटरूषकनिर्यूहे प्रियङ्गुं मृत्तिकाञ्जने| विनीय लोध्रं क्षौद्रं च रक्तपित्तहरं पिबेत्||६६|| पद्मकं पद्मकिञ्जल्कं दूर्वां वास्तूकमुत्पलम्| नागपुष्पं च लोध्रं च तेनैव विधिना पिबेत्||६७|| प्रपौण्डरीकं मधुकं मधु चाश्वशकृद्रसे| यवासभृङ्गरजसोर्मूलं वा गोशकृद्रसे||६८|| विनीय रक्तपित्तघ्नं पेयं स्यात्तण्डुलाम्बुना| युक्तं वा मघुसर्पिर्भ्यां लिह्याद्गोश्वशकृद्रसम्||६९|| खदिरस्य प्रियङ्गूणां कोविदारस्य शाल्मलेः| पुष्पचूर्णानि मधुना लिह्यान्ना रक्तपित्तिकः||७०|| शृङ्गाटकानां लाजानां मुस्तखर्जूरयोरपि| लिह्याच्चूर्णानि मधुना पद्मानां केशरस्य च||७१|| धन्वजानामसृग्लिह्यान्मधुना मृगपक्षिणाम्| सक्षौद्रं ग्रथिते रक्ते लिह्यात् पारावतं शकृत्||७२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (73-77) · Śloka 77
ಉಶೀರಕಾಲೀಯಕಲೋಧ್ರಪದ್ಮಕಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಕಟ್ಫಲಶಙ್ಖಗೈರಿಕಾಃ| ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಚನ್ದನತುಲ್ಯಭಾಗಿಕಾಃ ಸಶರ್ಕರಾಸ್ತಣ್ಡುಲಧಾವನಾಪ್ಲುತಾಃ||೭೩|| ರಕ್ತಂ ಸಪಿತ್ತಂ ತಮಕಂ ಪಿಪಾಸಾಂ ದಾಹಂ ಚ ಪೀತಾಃ ಶಮಯನ್ತಿ ಸದ್ಯಃ| ಕಿರಾತತಿಕ್ತಂ ಕ್ರಮುಕಂ ಸಮುಸ್ತಂ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಕಮಲೋತ್ಪಲೇ ಚ||೭೪|| ಹ್ರೀಬೇರಮೂಲಾನಿ ಪಟೋಲಪತ್ರಂ ದುರಾಲಭಾ ಪರ್ಪಟಕೋ ಮೃಣಾಲಮ್| ಧನಞ್ಜಯೋದುಮ್ಬರವೇತಸತ್ವಙ್ನ್ಯಗ್ರೋಧಶಾಲೇಯಯವಾಸಕತ್ವಕ್||೭೫|| ತುಗಾಲತಾವೇತಸತಣ್ಡುಲೀಯಂ ಸಸಾರಿವಂ ಮೋಚರಸಃ ಸಮಙ್ಗಾ| ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ ಚನ್ದನಯೋಜಿತಾನಿ ತೇನೈವ ಕಲ್ಪೇನ ಹಿತಾನಿ ತತ್ರ||೭೬|| ನಿಶಿ ಸ್ಥಿತಾ ವಾ ಸ್ವರಸೀಕೃತಾ ವಾ ಕಲ್ಕೀಕೃತಾ ವಾ ಮೃದಿತಾಃ ಶೃತಾ ವಾ| ಏತೇ ಸಮಸ್ತಾ ಗಣಶಃ ಪೃಥಗ್ವಾ ರಕ್ತಂ ಸಪಿತ್ತಂ ಶಮಯನ್ತಿ ಯೋಗಾಃ||೭೭||
View original
उशीरकालीयकलोध्रपद्मकप्रियङ्गुकाकट्फलशङ्खगैरिकाः| पृथक् पृथक् चन्दनतुल्यभागिकाः सशर्करास्तण्डुलधावनाप्लुताः||७३|| रक्तं सपित्तं तमकं पिपासां दाहं च पीताः शमयन्ति सद्यः| किराततिक्तं क्रमुकं समुस्तं प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च||७४|| ह्रीबेरमूलानि पटोलपत्रं दुरालभा पर्पटको मृणालम्| धनञ्जयोदुम्बरवेतसत्वङ्न्यग्रोधशालेययवासकत्वक्||७५|| तुगालतावेतसतण्डुलीयं ससारिवं मोचरसः समङ्गा| पृथक् पृथक् चन्दनयोजितानि तेनैव कल्पेन हितानि तत्र||७६|| निशि स्थिता वा स्वरसीकृता वा कल्कीकृता वा मृदिताः शृता वा| एते समस्ता गणशः पृथग्वा रक्तं सपित्तं शमयन्ति योगाः||७७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (78) · Śloka 78
ಮುದ್ಗಾಃ ಸಲಾಜಾಃ ಸಯವಾಃ ಸಕೃಷ್ಣಾಃ ಸೋಶೀರಮುಸ್ತಾಃ ಸಹ ಚನ್ದನೇನ| ಬಲಾಜಲೇ ಪರ್ಯುಷಿತಾಃ ಕಷಾಯಾ ರಕ್ತಂ ಸಪಿತ್ತಂ ಶಮಯನ್ತ್ಯುದೀರ್ಣಮ್||೭೮||
View original
मुद्गाः सलाजाः सयवाः सकृष्णाः सोशीरमुस्ताः सह चन्दनेन| बलाजले पर्युषिताः कषाया रक्तं सपित्तं शमयन्त्युदीर्णम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (79-81) · Śloka 81
ವೈದೂರ್ಯಮುಕ್ತಾಮಣಿಗೈರಿಕಾಣಾಂ ಮೃಚ್ಛಙ್ಖಹೇಮಾಮಲಕೋದಕಾನಾಮ್| ಮಧೂದಕಸ್ಯೇಕ್ಷುರಸಸ್ಯ ಚೈವ ಪಾನಾಚ್ಛಮಂ ಗಚ್ಛತಿ ರಕ್ತಪಿತ್ತಮ್||೭೯|| ಉಶೀರಪದ್ಮೋತ್ಪಲಚನ್ದನಾನಾಂ ಪಕ್ವಸ್ಯ ಲೋಷ್ಟಸ್ಯ ಚ ಯಃ ಪ್ರಸಾದಃ| ಸಶರ್ಕರಃ ಕ್ಷೌದ್ರಯುತಃ ಸುಶೀತೋ ರಕ್ತಾತಿಯೋಗಪ್ರಶಮಾಯ ದೇಯಃ||೮೦|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಚನ್ದನಲೋಧ್ರಸಾರಿವಾಮಧೂಕಮುಸ್ತಾಭಯಧಾತಕೀಜಲಮ್| ಸಮೃತ್ಪ್ರಸಾದಂ ಸಹ ಯಷ್ಟಿಕಾಮ್ಬುನಾ ಸಶರ್ಕರಂ ರಕ್ತನಿಬರ್ಹಣಂ ಪರಮ್||೮೧||
View original
वैदूर्यमुक्तामणिगैरिकाणां मृच्छङ्खहेमामलकोदकानाम्| मधूदकस्येक्षुरसस्य चैव पानाच्छमं गच्छति रक्तपित्तम्||७९|| उशीरपद्मोत्पलचन्दनानां पक्वस्य लोष्टस्य च यः प्रसादः| सशर्करः क्षौद्रयुतः सुशीतो रक्तातियोगप्रशमाय देयः||८०|| प्रियङ्गुकाचन्दनलोध्रसारिवामधूकमुस्ताभयधातकीजलम्| समृत्प्रसादं सह यष्टिकाम्बुना सशर्करं रक्तनिबर्हणं परम्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (72-84) · Śloka 84
ಕಷಾಯಯೋಗೈರ್ವಿವಿಧೈರ್ಯಥೋಕ್ತೈರ್ದೀಪ್ತೇಽನಲೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ನಿರ್ಜಿತೇ ಚ| ಯದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಪ್ರಶಮಂ ನ ಯಾತಿ ತತ್ರಾನಿಲಃ ಸ್ಯಾದನು ತತ್ರ ಕಾರ್ಯಮ್||೮೨|| ಛಾಗಂ ಪಯಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪರಮಂ ಪ್ರಯೋಗೇ ಗವ್ಯಂ ಶೃತಂ ಪಞ್ಚಗುಣೇ ಜಲೇ ವಾ| ಸಶರ್ಕರಂ ಮಾಕ್ಷಿಕಸಮ್ಪ್ರಯುಕ್ತಂ ವಿದಾರಿಗನ್ಧಾದಿಗಣೈಃ ಶೃತಂ ವಾ||೮೩|| ದ್ರಾಕ್ಷಾಶೃತಂ ನಾಗರಕೈಃ ಶೃತಂ ವಾ ಬಲಾಶೃತಂ ಗೋಕ್ಷುರಕೈಃ ಶೃತಂ ವಾ| ಸಜೀವಕಂ ಸರ್ಷಭಕಂ ಸಸರ್ಪಿಃ ಪಯಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಂ ಸಿತಯಾ ಶೃತಂ ವಾ||೮೪||
View original
कषाययोगैर्विविधैर्यथोक्तैर्दीप्तेऽनले श्लेष्मणि निर्जिते च| यद्रक्तपित्तं प्रशमं न याति तत्रानिलः स्यादनु तत्र कार्यम्||८२|| छागं पयः स्यात् परमं प्रयोगे गव्यं शृतं पञ्चगुणे जले वा| सशर्करं माक्षिकसम्प्रयुक्तं विदारिगन्धादिगणैः शृतं वा||८३|| द्राक्षाशृतं नागरकैः शृतं वा बलाशृतं गोक्षुरकैः शृतं वा| सजीवकं सर्षभकं ससर्पिः पयः प्रयोज्यं सितया शृतं वा||८४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (85) · Śloka 85
ಶತಾವರೀಗೋಕ್ಷುರಕೈಃ ಶೃತಂ ವಾ ಶೃತಂ ಪಯೋ ವಾಽಪ್ಯಥ ಪರ್ಣಿನೀಭಿಃ| ರಕ್ತಂ ನಿಹನ್ತ್ಯಾಶು ವಿಶೇಷತಸ್ತು ಯನ್ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಾತ್ ಸರುಜಂ ಪ್ರಯಾತಿ||೮೫||
View original
शतावरीगोक्षुरकैः शृतं वा शृतं पयो वाऽप्यथ पर्णिनीभिः| रक्तं निहन्त्याशु विशेषतस्तु यन्मूत्रमार्गात् सरुजं प्रयाति||८५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (83-87) · Śloka 87
ವಿಶೇಷತೋ ವಿಟ್ಪಥಸಮ್ಪ್ರವೃತ್ತೇ ಪಯೋ ಮತಂ ಮೋಚರಸೇನ ಸಿದ್ಧಮ್| ವಟಾವರೋಹೈರ್ವಟಶುಙ್ಗಕೈರ್ವಾ ಹ್ರೀಬೇರನೀಲೋತ್ಪಲನಾಗರೈರ್ವಾ||೮೬|| ಕಷಾಯಯೋಗಾನ್ ಪಯಸಾ ಪುರಾ ವಾ ಪೀತ್ವಾಽನು ಚಾದ್ಯಾತ್ ಪಯಸೈವ ಶಾಲೀನ್| ಕಷಾಯಯೋಗೈರಥವಾ ವಿಪಕ್ವಮೇತೈಃ ಪಿಬೇತ್ ಸರ್ಪಿರತಿಸ್ರವೇ ಚ||೮೭||
View original
विशेषतो विट्पथसम्प्रवृत्ते पयो मतं मोचरसेन सिद्धम्| वटावरोहैर्वटशुङ्गकैर्वा ह्रीबेरनीलोत्पलनागरैर्वा||८६|| कषाययोगान् पयसा पुरा वा पीत्वाऽनु चाद्यात् पयसैव शालीन्| कषाययोगैरथवा विपक्वमेतैः पिबेत् सर्पिरतिस्रवे च||८७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (88) · Śloka 88
ವಾಸಾಂ ಸಶಾಖಾಂ ಸಪಲಾಶಮೂಲಾಂ ಕೃತ್ವಾ ಕಷಾಯಂ ಕುಸುಮಾನಿ ಚಾಸ್ಯಾಃ| ಪ್ರದಾಯ ಕಲ್ಕಂ ವಿಪಚೇದ್ಘೃತಂ ತತ್ ಸಕ್ಷೌದ್ರಮಾಶ್ವೇವ ನಿಹನ್ತಿ ರಕ್ತಮ್||೮೮|| ಇತಿ ವಾಸಾಘೃತಮ್|
View original
वासां सशाखां सपलाशमूलां कृत्वा कषायं कुसुमानि चास्याः| प्रदाय कल्कं विपचेद्घृतं तत् सक्षौद्रमाश्वेव निहन्ति रक्तम्||८८|| इति वासाघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (89-90) · Śloka 90
ಪಲಾಶವೃನ್ತಸ್ವರಸೇನ ಸಿದ್ಧಂ ತಸ್ಯೈವ ಕಲ್ಕೇನ ಮಧುದ್ರವೇಣ| ಲಿಹ್ಯಾದ್ಘೃತಂ ವತ್ಸಕಕಲ್ಕಸಿದ್ಧಂ ತದ್ವತ್ ಸಮಙ್ಗೋತ್ಪಲಲೋಧ್ರಸಿದ್ಧಮ್||೮೯|| ಸ್ಯಾತ್ತ್ರಾಯಮಾಣಾವಿಧಿರೇಷ ಏವ ಸೋದುಮ್ಬರೇ ಚೈವ ಪಟೋಲಪತ್ರೇ| ಸರ್ಪೀಂಷಿ ಪಿತ್ತಜ್ವರನಾಶನಾನಿ ಸರ್ವಾಣಿ ಶಸ್ತಾನಿ ಚ ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ||೯೦||
View original
पलाशवृन्तस्वरसेन सिद्धं तस्यैव कल्केन मधुद्रवेण| लिह्याद्घृतं वत्सककल्कसिद्धं तद्वत् समङ्गोत्पललोध्रसिद्धम्||८९|| स्यात्त्रायमाणाविधिरेष एव सोदुम्बरे चैव पटोलपत्रे| सर्पींषि पित्तज्वरनाशनानि सर्वाणि शस्तानि च रक्तपित्ते||९०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (91-92) · Śloka 92
ಅಭ್ಯಙ್ಗಯೋಗಾಃ ಪರಿಷೇಚನಾನಿ ಸೇಕಾವಗಾಹಾಃ ಶಯನಾನಿ ವೇಶ್ಮ| ಶೀತೋ ವಿಧಿರ್ಬಸ್ತಿವಿಧಾನಮಗ್ರ್ಯಂ ಪಿತ್ತಜ್ವರೇ ಯತ್ ಪ್ರಶಮಾಯ ದಿಷ್ಟಮ್||೯೧|| ತದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತೇ ನಿಖಿಲೇನ ಕಾರ್ಯಂ ಕಾಲಂ ಚ ಮಾತ್ರಾಂ ಚ ಪುರಾ ಸಮೀಕ್ಷ್ಯ| ಸರ್ಪಿರ್ಗುಡಾ ಯೇ ಚ ಹಿತಾಃ ಕ್ಷತೇಭ್ಯಸ್ತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಶಮಯನ್ತಿ ಸದ್ಯಃ||೯೨||
View original
अभ्यङ्गयोगाः परिषेचनानि सेकावगाहाः शयनानि वेश्म| शीतो विधिर्बस्तिविधानमग्र्यं पित्तज्वरे यत् प्रशमाय दिष्टम्||९१|| तद्रक्तपित्ते निखिलेन कार्यं कालं च मात्रां च पुरा समीक्ष्य| सर्पिर्गुडा ये च हिताः क्षतेभ्यस्ते रक्तपित्तं शमयन्ति सद्यः||९२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (93-94) · Śloka 94
ಕಫಾನುಬನ್ಧೇ ರುಧಿರೇ ಸಪಿತ್ತೇ ಕಣ್ಠಾಗತೇ ಸ್ಯಾದ್ಗ್ರಥಿತೇ ಪ್ರಯೋಗಃ| ಯುಕ್ತಸ್ಯ ಯುಕ್ತ್ಯಾ ಮಧುಸರ್ಪಿಷೋಶ್ಚ ಕ್ಷಾರಸ್ಯ ಚೈವೋತ್ಪಲನಾಲಜಸ್ಯ||೯೩|| ಮೃಣಾಲಪದ್ಮೋತ್ಪಲಕೇಶರಾಣಾಂ ತಥಾ ಪಲಾಶಸ್ಯ ತಥಾ ಪ್ರಿಯಙ್ಗೋಃ| ತಥಾ ಮಧೂಕಸ್ಯ ತಥಾಽಸನಸ್ಯ ಕ್ಷಾರಾಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ವಿಧಿನೈವ ತೇನ||೯೪||
View original
कफानुबन्धे रुधिरे सपित्ते कण्ठागते स्याद्ग्रथिते प्रयोगः| युक्तस्य युक्त्या मधुसर्पिषोश्च क्षारस्य चैवोत्पलनालजस्य||९३|| मृणालपद्मोत्पलकेशराणां तथा पलाशस्य तथा प्रियङ्गोः| तथा मधूकस्य तथाऽसनस्य क्षाराः प्रयोज्या विधिनैव तेन||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (95-96) · Śloka 96
ಶತಾವರೀದಾಡಿಮತಿನ್ತಿಡೀಕಂ ಕಾಕೋಲಿಮೇದೇ ಮಧುಕಂ ವಿದಾರೀಮ್| ಪಿಷ್ಟ್ವಾ ಚ ಮೂಲಂ ಫಲಪೂರಕಸ್ಯ ಘೃತಂ ಪಚೇತ್ ಕ್ಷೀರಚತುರ್ಗುಣಂ ಜ್ಞಃ||೯೫|| ಕಾಸಜ್ವರಾನಾಹವಿಬನ್ಧಶೂಲಂ ತದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಂ ಚ ಘೃತಂ ನಿಹನ್ಯಾತ್| ಯತ್ ಪಞ್ಚಮೂಲೈರಥ ಪಞ್ಚಭಿರ್ವಾ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ತಚ್ಚ ತದರ್ಥಕಾರಿ||೯೬|| ಇತಿ ಶತಾವರ್ಯಾದಿಘೃತಮ್|
View original
शतावरीदाडिमतिन्तिडीकं काकोलिमेदे मधुकं विदारीम्| पिष्ट्वा च मूलं फलपूरकस्य घृतं पचेत् क्षीरचतुर्गुणं ज्ञः||९५|| कासज्वरानाहविबन्धशूलं तद्रक्तपित्तं च घृतं निहन्यात्| यत् पञ्चमूलैरथ पञ्चभिर्वा सिद्धं घृतं तच्च तदर्थकारि||९६|| इति शतावर्यादिघृतम्|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (97-101) · Śloka 101
ಕಷಾಯಯೋಗಾ ಯ ಇಹೋಪದಿಷ್ಟಾಸ್ತೇ ಚಾವಪೀಡೇ ಭಿಷಜಾ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾಃ| ಘ್ರಾಣಾತ್ ಪ್ರವೃತ್ತಂ ರುಧಿರಂ ಸಪಿತ್ತಂ ಯದಾ ಭವೇನ್ನಿಃಸೃತದುಷ್ಟದೋಷಮ್||೯೭|| ರಕ್ತೇ ಪ್ರದುಷ್ಟೇ ಹ್ಯವಪೀಡಬನ್ಧೇ ದುಷ್ಟಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಶಿರೋವಿಕಾರಾಃ| ರಕ್ತಂ ಸಪೂಯಂ ಕುಣಪಶ್ಚ ಗನ್ಧಃ ಸ್ಯಾದ್ ಘ್ರಾಣನಾಶಃ ಕೃಮಯಶ್ಚ ದುಷ್ಟಾಃ||೯೮|| ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ಗೈರಿಕಶಙ್ಖಯುಕ್ತಂ ಸಚನ್ದನಂ ಸ್ಯಾತ್ತು ಸಿತಾಜಲೇನ| ನಸ್ಯಂ ತಥಾಽಽಮ್ರಾಸ್ಥಿರಸಃ ಸಮಙ್ಗಾ ಸಧಾತಕೀಮೋಚರಸಃ ಸಲೋಧ್ರಃ||೯೯|| ದ್ರಾಕ್ಷಾರಸಸ್ಯೇಕ್ಷುರಸಸ್ಯ ನಸ್ಯಂ ಕ್ಷೀರಸ್ಯ ದೂರ್ವಾಸ್ವರಸಸ್ಯ ಚೈವ| ಯವಾಸಮೂಲಾನಿ ಪಲಾಣ್ಡುಮೂಲಂ ನಸ್ಯಂ ತಥಾ ದಾಡಿಮಪುಷ್ಪತೋಯಮ್||೧೦೦|| ಪ್ರಿಯಾಲತೈಲಂ ಮಧುಕಂ ಪಯಶ್ಚ ಸಿದ್ಧಂ ಘೃತಂ ಮಾಹಿಷಮಾಜಿಕಂ ವಾ| ಆಮ್ರಾಸ್ಥಿಪೂರ್ವೈಃ ಪಯಸಾ ಚ ನಸ್ಯಂ ಸಸಾರಿವೈಃ ಸ್ಯಾತ್ ಕಮಲೋತ್ಪಲೈಶ್ಚ||೧೦೧||
View original
कषाययोगा य इहोपदिष्टास्ते चावपीडे भिषजा प्रयोज्याः| घ्राणात् प्रवृत्तं रुधिरं सपित्तं यदा भवेन्निःसृतदुष्टदोषम्||९७|| रक्ते प्रदुष्टे ह्यवपीडबन्धे दुष्टप्रतिश्यायशिरोविकाराः| रक्तं सपूयं कुणपश्च गन्धः स्याद् घ्राणनाशः कृमयश्च दुष्टाः||९८|| नीलोत्पलं गैरिकशङ्खयुक्तं सचन्दनं स्यात्तु सिताजलेन| नस्यं तथाऽऽम्रास्थिरसः समङ्गा सधातकीमोचरसः सलोध्रः||९९|| द्राक्षारसस्येक्षुरसस्य नस्यं क्षीरस्य दूर्वास्वरसस्य चैव| यवासमूलानि पलाण्डुमूलं नस्यं तथा दाडिमपुष्पतोयम्||१००|| प्रियालतैलं मधुकं पयश्च सिद्धं घृतं माहिषमाजिकं वा| आम्रास्थिपूर्वैः पयसा च नस्यं ससारिवैः स्यात् कमलोत्पलैश्च||१०१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (102-109) · Śloka 109
ಭದ್ರಶ್ರಿಯಂ ಲೋಹಿತಚನ್ದನಂ ಚ ಪ್ರಪೌಣ್ಡರೀಕಂ ಕಮಲೋತ್ಪಲೇ ಚ| ಉಶೀರವಾನೀರಜಲಂ ಮೃಣಾಲಂ ಸಹಸ್ರವೀರ್ಯಾ ಮಧುಕಂ ಪಯಸ್ಯಾ||೧೦೨|| ಶಾಲೀಕ್ಷುಮೂಲಾನಿ ಯವಾಸಗುನ್ದ್ರಾಮೂಲಂ ನಲಾನಾಂ ಕುಶಕಾಶಯೋಶ್ಚ| ಕುಚನ್ದನಂ ಶೈವಲಮಪ್ಯನನ್ತಾ ಕಾಲಾನುಸಾರ್ಯಾ ತೃಣಮೂಲಮೃದ್ಧಿಃ||೧೦೩|| ಮೂಲಾನಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ವಾರಿಜಾನಾಂ ಪ್ರಲೇಪನಂ ಪುಷ್ಕರಿಣೀಮೃದಶ್ಚ| ಉದುಮ್ಬರಾಶ್ವತ್ಥಮಧೂಕಲೋಧ್ರಾಃ ಕಷಾಯವೃಕ್ಷಾಃ ಶಿಶಿರಾಶ್ಚ ಸರ್ವೇ||೧೦೪|| ಪ್ರದೇಹಕಲ್ಪೇ ಪರಿಷೇಚನೇ ಚ ತಥಾಽವಗಾಹೇ ಘೃತತೈಲಸಿದ್ಧೌ| ರಕ್ತಸ್ಯ ಪಿತ್ತಸ್ಯ ಚ ಶಾನ್ತಿಮಿಚ್ಛನ್ ಭದ್ರಶ್ರಿಯಾದೀನಿ ಭಿಷಕ್ ಪ್ರಯುಞ್ಜ್ಯಾತ್||೧೦೫|| ಧಾರಾಗೃಹಂ ಭೂಮಿಗೃಹಂ ಸುಶೀತಂ ವನಂ ಚ ರಮ್ಯಂ ಜಲವಾತಶೀತಮ್| ವೈದೂರ್ಯಮುಕ್ತಾಮಣಿಭಾಜನಾನಾಂ ಸ್ಪರ್ಶಾಶ್ಚ ದಾಹೇ ಶಿಶಿರಾಮ್ಬುಶೀತಾಃ||೧೦೬|| ಪತ್ರಾಣಿ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಚ ವಾರಿಜಾನಾಂ ಕ್ಷೌಮಂ ಚ ಶೀತಂ ಕದಲೀದಲಾನಿ| ಪ್ರಚ್ಛಾದನಾರ್ಥಂ ಶಯನಾಸನಾನಾಂ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾನಾಂ ಚ ದಲಾಃ ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ||೧೦೭|| ಪ್ರಿಯಙ್ಗುಕಾಚನ್ದನರೂಷಿತಾನಾಂ ಸ್ಪರ್ಶಾಃ ಪ್ರಿಯಾಣಾಂ ಚ ವರಾಙ್ಗನಾನಾಮ್| ದಾಹೇ ಪ್ರಶಸ್ತಾಃ ಸಜಲಾಃ ಸುಶೀತಾಃ ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಾನಾಂ ಚ ಕಲಾಪವಾತಾಃ||೧೦೮|| ಸರಿದ್ಧ್ರದಾನಾಂ ಹಿಮವದ್ದರೀಣಾಂ ಚನ್ದ್ರೋದಯಾನಾಂ ಕಮಲಾಕರಾಣಾಮ್| ಮನೋಽನುಕೂಲಾಃ ಶಿಶಿರಾಶ್ಚ ಸರ್ವಾಃ ಕಥಾಃ ಸರಕ್ತಂ ಶಮಯನ್ತಿ ಪಿತ್ತಮ್||೧೦೯||
View original
भद्रश्रियं लोहितचन्दनं च प्रपौण्डरीकं कमलोत्पले च| उशीरवानीरजलं मृणालं सहस्रवीर्या मधुकं पयस्या||१०२|| शालीक्षुमूलानि यवासगुन्द्रामूलं नलानां कुशकाशयोश्च| कुचन्दनं शैवलमप्यनन्ता कालानुसार्या तृणमूलमृद्धिः||१०३|| मूलानि पुष्पाणि च वारिजानां प्रलेपनं पुष्करिणीमृदश्च| उदुम्बराश्वत्थमधूकलोध्राः कषायवृक्षाः शिशिराश्च सर्वे||१०४|| प्रदेहकल्पे परिषेचने च तथाऽवगाहे घृततैलसिद्धौ| रक्तस्य पित्तस्य च शान्तिमिच्छन् भद्रश्रियादीनि भिषक् प्रयुञ्ज्यात्||१०५|| धारागृहं भूमिगृहं सुशीतं वनं च रम्यं जलवातशीतम्| वैदूर्यमुक्तामणिभाजनानां स्पर्शाश्च दाहे शिशिराम्बुशीताः||१०६|| पत्राणि पुष्पाणि च वारिजानां क्षौमं च शीतं कदलीदलानि| प्रच्छादनार्थं शयनासनानां पद्मोत्पलानां च दलाः प्रशस्ताः||१०७|| प्रियङ्गुकाचन्दनरूषितानां स्पर्शाः प्रियाणां च वराङ्गनानाम्| दाहे प्रशस्ताः सजलाः सुशीताः पद्मोत्पलानां च कलापवाताः||१०८|| सरिद्ध्रदानां हिमवद्दरीणां चन्द्रोदयानां कमलाकराणाम्| मनोऽनुकूलाः शिशिराश्च सर्वाः कथाः सरक्तं शमयन्ति पित्तम्||१०९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (110-111) · Śloka 111
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕೌ- ಹೇತುಂ ವೃದ್ಧಿಂ ಸಞ್ಜ್ಞಾಂ ಸ್ಥಾನಂ ಲಿಙ್ಗಂ ಪೃಥಕ್ ಪ್ರದುಷ್ಟಸ್ಯ| ಮಾರ್ಗೌ ಸಾಧ್ಯಮಸಾಧ್ಯಂ ಯಾಪ್ಯಂ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಂ ಚೈವ||೧೧೦|| ಪಾನಾನ್ನಮಿಷ್ಟಮೇವ ಚ ವರ್ಜ್ಯಂ ಸಂಶೋಧನಂ ಚ ಶಮನಂ ಚ| ಗುರುರುಕ್ತವಾನ್ಯಥಾವಚ್ಚಿಕಿತ್ಸಿತೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ||೧೧೧||
View original
तत्र श्लोकौ- हेतुं वृद्धिं सञ्ज्ञां स्थानं लिङ्गं पृथक् प्रदुष्टस्य| मार्गौ साध्यमसाध्यं याप्यं कार्यक्रमं चैव||११०|| पानान्नमिष्टमेव च वर्ज्यं संशोधनं च शमनं च| गुरुरुक्तवान्यथावच्चिकित्सिते रक्तपित्तस्य||१११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಚಿಕಿತ್ಸಿತಸ್ಥಾನೇ ರಕ್ತಪಿತ್ತಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಚತುರ್ಥೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते चिकित्सितस्थाने रक्तपित्तचिकित्सितं नाम चतुर्थोऽध्यायः||४||
🔊 Audio coming soon