Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤੋ ਮਦਨਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातो मदनकल्पं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
1. madanakalpaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਅਥ ਖਲੁ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਾਰ੍ਥਂ ਵਮਨਵਿਰੇਚਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਸੁਖੋਪਭੋਗਤਮੈਃ ਸਹਾਨ੍ਯੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰ੍ਵਿਵਿਧੈਃ ਕਲ੍ਪਨਾਰ੍ਥਂ ਭੇਦਾਰ੍ਥਂ ਵਿਭਾਗਾਰ੍ਥਂ ਚੇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ , ਤਦ੍ਯੋਗਾਨਾਂ ਚ ਕ੍ਰਿਯਾਵਿਧੇਃ ਸੁਖੋਪਾਯਸ੍ਯ ਸਮ੍ਯਗੁਪਕਲ੍ਪਨਾਰ੍ਥਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨਮੁਪਦੇਕ੍ਸ੍ਯਾਮੋਗ੍ਨਿਵੇਸ਼!||੩||
View original
अथ खलु वमनविरेचनार्थं वमनविरेचनद्रव्याणां सुखोपभोगतमैः सहान्यैर्द्रव्यैर्विविधैः कल्पनार्थं भेदार्थं विभागार्थं चेत्यर्थः , तद्योगानां च क्रियाविधेः सुखोपायस्य सम्यगुपकल्पनार्थं कल्पस्थानमुपदेक्ष्यामोऽग्निवेश!||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
ਤਤ੍ਰ ਦੋਸਹਰਣਮੂਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਂ ਵਮਨਸਞ੍ਜ੍ਞਕਮ੍, ਅਧੋਭਾਗਂ ਵਿਰੇਚਨਸਞ੍ਜ੍ਞਕਮ੍; ਉਭਯਂ ਵਾ ਸ਼ਰੀਰਮਲਵਿਰੇਚਨਾਦ੍ਵਿਰੇਚਨਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਲਭਤੇ||੪||
View original
तत्र दोषहरणमूर्ध्वभागं वमनसञ्ज्ञकम्, अधोभागं विरेचनसञ्ज्ञकम्; उभयं वा शरीरमलविरेचनाद्विरेचनसञ्ज्ञां लभते||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
ਤਤ੍ਰੋਸ੍ਣ-ਤੀਕ੍ਸ੍ਣ-ਸੂਕ੍ਸ੍ਮ-ਵ੍ਯਵਾਯਿ-ਵਿਕਾਸ਼ੀਨ੍ਯੌਸਧਾਨਿ ਸ੍ਵਵੀਰ੍ਯੇਣ ਹਦਯਮੁਪੇਤ੍ਯ ਧਮਨੀਰਨੁਸਤ੍ਯ ਸ੍ਥੂਲਾਣੁਸ੍ਰੋਤੋਭ੍ਯਃ ਕੇਵਲਂ ਸ਼ਰੀਰਗਤਂ ਦੋਸਸਙ੍ਘਾਤਮਾਗ੍ਨੇਯਤ੍ਵਾਦ੍ ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਯਨ੍ਤਿ, ਤੈਕ੍ਸ੍ਣ੍ਯਾਦ੍ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਦਨ੍ਤਿ, ਸ ਵਿਚ੍ਛਿਨ੍ਨਃ ਪਰਿਪ੍ਲਵਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਭਾਵਿਤੇ ਕਾਯੇ ਸ੍ਨੇਹਾਕ੍ਤਭਾਜਨਸ੍ਥਮਿਵ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਮਸਜ੍ਜਨ੍ਨਣੁਪ੍ਰਵਣਭਾਵਾਦਾਮਾਸ਼ਯਮਾਗਮ੍ਯੋਦਾਨਪ੍ਰਣੁਨ੍ਨੋਗ੍ਨਿਵਾਯ੍ਵਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਦੂਰ੍ਧ੍ਵਭਾਗਪ੍ਰਭਾਵਾਦੌਸਧਸ੍ਯੋਰ੍ਧ੍ਵਮੁਤ੍ਕ੍ਸਿਪ੍ਯਤੇ, ਸਲਿਲਪਥਿਵ੍ਯਾਤ੍ਮਕਤ੍ਵਾਦਧੋਭਾਗਪ੍ਰਭਾਵਾਚ੍ਚੌਸਧਸ੍ਯਾਧਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਤੇ, ਉਭਯਤਸ਼੍ਚੋਭਯਗੁਣਤ੍ਵਾਤ੍| ਇਤਿ ਲਕ੍ਸਣੋਦ੍ਦੇਸ਼ਃ||੫||
View original
तत्रोष्ण-तीक्ष्ण-सूक्ष्म-व्यवायि-विकाशीन्यौषधानि स्ववीर्येण हृदयमुपेत्य धमनीरनुसृत्य स्थूलाणुस्रोतोभ्यः केवलं शरीरगतं दोषसङ्घातमाग्नेयत्वाद् विष्यन्दयन्ति, तैक्ष्ण्याद् विच्छिन्दन्ति, स विच्छिन्नः परिप्लवन् स्नेहभाविते काये स्नेहाक्तभाजनस्थमिव क्षौद्रमसज्जन्नणुप्रवणभावादामाशयमागम्योदानप्रणुन्नोऽग्निवाय्वात्मकत्वादूर्ध्वभागप्रभावादौषधस्योर्ध्वमुत्क्षिप्यते, सलिलपृथिव्यात्मकत्वादधोभागप्रभावाच्चौषधस्याधः प्रवर्तते, उभयतश्चोभयगुणत्वात्| इति लक्षणोद्देशः||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ਤਤ੍ਰ ਫਲ-ਜੀਮੂਤਕੇਕ੍ਸ੍ਵਾਕੁ-ਧਾਮਾਰ੍ਗਵ-ਕੁਟਜ-ਕਤਵੇਧਨਾਨਾਂ, ਸ਼੍ਯਾਮਾ-ਤ੍ਰਿਵਚ੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲ-ਤਿਲ੍ਵਕ-ਮਹਾਵਕ੍ਸ-ਸਪ੍ਤਲਾ-ਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀ-ਦਨ੍ਤੀ-ਦ੍ਰਵਨ੍ਤੀਨਾਂ ਚ, ਨਾਨਾਵਿਧਦੇਸ਼ਕਾਲਸਮ੍ਭਵਾਸ੍ਵਾਦ-ਰਸ-ਵੀਰ੍ਯ-ਵਿਪਾਕ-ਪ੍ਰਭਾਵਗ੍ਰਹਣਾਦ੍ ਦੇਹ-ਦੋਸ-ਪ੍ਰਕਤਿ-ਵਯੋ-ਬਲਾਗ੍ਨਿ-ਭਕ੍ਤਿ-ਸਾਤ੍ਮ੍ਯ-ਰੋਗਾਵਸ੍ਥਾਦੀਨਾਂ ਨਾਨਾਪ੍ਰਭਾਵਵਤ੍ਤ੍ਵਾਚ੍ਚ , ਵਿਚਿਤ੍ਰਗਨ੍ਧ-ਵਰ੍ਣ-ਰਸ-ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼ਾਨਾਮੁਪਯੋਗਸੁਖਾਰ੍ਥਮਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯਸਂਯੋਗਾਨਾਮਪਿ ਚ ਸਤਾਂ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਵਿਕਲ੍ਪਮਾਰ੍ਗੋਪਦਰ੍ਸ਼ਨਾਰ੍ਥਂ ਸਡ੍ਵਿਰੇਚਨਯੋਗਸ਼ਤਾਨਿ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੬||
View original
तत्र फल-जीमूतकेक्ष्वाकु-धामार्गव-कुटज-कृतवेधनानां, श्यामा-त्रिवृच्चतुरङ्गुल-तिल्वक-महावृक्ष-सप्तला-शङ्खिनी-दन्ती-द्रवन्तीनां च, नानाविधदेशकालसम्भवास्वाद-रस-वीर्य-विपाक-प्रभावग्रहणाद् देह-दोष-प्रकृति-वयो-बलाग्नि-भक्ति-सात्म्य-रोगावस्थादीनां नानाप्रभाववत्त्वाच्च , विचित्रगन्ध-वर्ण-रस-स्पर्शानामुपयोगसुखार्थमसङ्ख्येयसंयोगानामपि च सतां द्रव्याणां विकल्पमार्गोपदर्शनार्थं षड्विरेचनयोगशतानि व्याख्यास्यामः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7) · Śloka 7
ਤਾਨਿ ਤੁ ਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਿ ਦੇਸ਼-ਕਾਲ-ਗੁਣ-ਭਾਜਨ-ਸਮ੍ਪਦ੍ਵੀਰ੍ਯਬਲਾਧਾਨਾਤ੍ ਕ੍ਰਿਯਾਸਮਰ੍ਥਤਮਾਨਿ ਭਵਨ੍ਤਿ||੭||
View original
तानि तु द्रव्याणि देश-काल-गुण-भाजन-सम्पद्वीर्यबलाधानात् क्रियासमर्थतमानि भवन्ति||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (8) · Śloka 8
ਤ੍ਰਿਵਿਧਃ ਖਲੁ ਦੇਸ਼ਃ- ਜਾਙ੍ਗਲਃ, ਆਨੂਪਃ, ਸਾਧਾਰਣਸ਼੍ਚੇਤਿ| ਤਤ੍ਰ ਜਾਙ੍ਗਲਃ ਪਰ੍ਯਾਕਾਸ਼ਭੂਯਿਸ੍ਠਃ, ਤਰੁਭਿਰਪਿ ਚ ਕਦਰ-ਖਦਿਰਾਸਨਾਸ਼੍ਵਕਰ੍ਣ-ਧਵ-ਤਿਨਿਸ਼-ਸ਼ਲ੍ਲਕੀ-ਸਾਲ-ਸੋਮਵਲ੍ਕ-ਬਦਰੀ-ਤਿਨ੍ਦੁਕਾਸ਼੍ਵਤ੍ਥ-ਵਟਾਮਲਕੀਵਨਗਹਨਃ, ਅਨੇਕਸ਼ਮੀ-ਕਕੁਭ-ਸ਼ਿਂਸ਼ਪਾਪ੍ਰਾਯਃ, ਸ੍ਥਿਰਸ਼ੁਸ੍ਕਪਵਨਬਲਵਿਧੂਯਮਾਨਪ੍ਰਨਤ੍ਯਤ੍ਤਰੁਣਵਿਟਪਃ, ਪ੍ਰਤਤਮਗਤਸ੍ਣਿਕੋਪਗੂਢਤਨੁਖਰਪਰੁਸਸਿਕਤਾਸ਼ਰ੍ਕਰਾਬਹੁਲਃ, ਲਾਵਤਿਤ੍ਤਿਰਿਚਕੋਰਾਨੁਚਰਿਤਭੂਮਿਭਾਗਃ, ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਬਹੁਲਃ, ਸ੍ਥਿਰਕਠਿਨਮਨੁਸ੍ਯਪ੍ਰਾਯੋ ਜ੍ਞੇਯਃ, ਅਥਾਨੂਪੋ ਹਿਨ੍ਤਾਲਤਮਾਲਨਾਰਿਕੇਲਕਦਲੀਵਨਗਹਨਃ, ਸਰਿਤ੍ਸਮੁਦ੍ਰਪਰ੍ਯਨ੍ਤਪ੍ਰਾਯਃ, ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਪਵਨਬਹੁਲਃ, ਵਞ੍ਜੁਲਵਾਨੀਰੋਪਸ਼ੋਭਿਤਤੀਰਾਭਿਃ ਸਰਿਦ੍ਭਿਰੁਪਗਤਭੂਮਿਭਾਗਃ, ਕ੍ਸਿਤਿਧਰਨਿਕੁਞ੍ਜੋਪਸ਼ੋਭਿਤਃ, ਮਨ੍ਦਪਵਨਾਨੁਵੀਜਿਤਕ੍ਸਿਤਿਰੁਹਗਹਨਃ, ਅਨੇਕਵਨਰਾਜੀਪੁਸ੍ਪਿਤਵਨਗਹਨਭੂਮਿਭਾਗਃ, ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਰੁਪ੍ਰਤਾਨੋਪਗੂਢਃ, ਹਂਸ-ਚਕ੍ਰਵਾਕ-ਬਲਾਕਾ-ਨਨ੍ਦੀਮੁਖ-ਪੁਣ੍ਡਰੀਕ-ਕਾਦਮ੍ਬ-ਮਦ੍ਗੁ -ਭਙ੍ਗਰਾਜ-ਸ਼ਤਪਤ੍ਰ-ਮਤ੍ਤਕੋਕਿਲਾਨੁਨਾਦਿਤਤਰੁਵਿਟਪਃ, ਸੁਕੁਮਾਰਪੁਰੁਸਃ, ਪਵਨਕਫਪ੍ਰਾਯੋ ਜ੍ਞੇਯਃ; ਅਨਯੋਰੇਵ ਦ੍ਵਯੋਰ੍ਦੇਸ਼ਯੋਰ੍ਵੀਰੁਦ੍ਵਨਸ੍ਪਤਿਵਾਨਸ੍ਪਤ੍ਯਸ਼ਕੁਨਿਮਗਗਣਯੁਤਃ ਸ੍ਥਿਰਸੁਕੁਮਾਰਬਲਵਰ੍ਣਸਂਹਨਨੋਪਪਨ੍ਨਸਾਧਾਰਣਗੁਣਯੁਕ੍ਤਪੁਰੁਸਃ ਸਾਧਾਰਣੋ ਜ੍ਞੇਯਃ||੮||
View original
त्रिविधः खलु देशः- जाङ्गलः, आनूपः, साधारणश्चेति| तत्र जाङ्गलः पर्याकाशभूयिष्ठः, तरुभिरपि च कदर-खदिरासनाश्वकर्ण-धव-तिनिश-शल्लकी-साल-सोमवल्क-बदरी-तिन्दुकाश्वत्थ-वटामलकीवनगहनः, अनेकशमी-ककुभ-शिंशपाप्रायः, स्थिरशुष्कपवनबलविधूयमानप्रनृत्यत्तरुणविटपः, प्रततमृगतृष्णिकोपगूढतनुखरपरुषसिकताशर्कराबहुलः, लावतित्तिरिचकोरानुचरितभूमिभागः, वातपित्तबहुलः, स्थिरकठिनमनुष्यप्रायो ज्ञेयः, अथानूपो हिन्तालतमालनारिकेलकदलीवनगहनः, सरित्समुद्रपर्यन्तप्रायः, शिशिरपवनबहुलः, वञ्जुलवानीरोपशोभिततीराभिः सरिद्भिरुपगतभूमिभागः, क्षितिधरनिकुञ्जोपशोभितः, मन्दपवनानुवीजितक्षितिरुहगहनः, अनेकवनराजीपुष्पितवनगहनभूमिभागः, स्निग्धतरुप्रतानोपगूढः, हंस-चक्रवाक-बलाका-नन्दीमुख-पुण्डरीक-कादम्ब-मद्गु -भृङ्गराज-शतपत्र-मत्तकोकिलानुनादिततरुविटपः, सुकुमारपुरुषः, पवनकफप्रायो ज्ञेयः; अनयोरेव द्वयोर्देशयोर्वीरुद्वनस्पतिवानस्पत्यशकुनिमृगगणयुतः स्थिरसुकुमारबलवर्णसंहननोपपन्नसाधारणगुणयुक्तपुरुषः साधारणो ज्ञेयः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (9) · Śloka 9
ਤਤ੍ਰ ਦੇਸ਼ੇ ਸਾਧਾਰਣੇ ਜਾਙ੍ਗਲੇ ਵਾ ਯਥਾਕਾਲਂ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰਾਤਪਪਵਨਸਲਿਲਸੇਵਿਤੇ ਸਮੇ ਸ਼ੁਚੌ ਪ੍ਰਦਕ੍ਸਿਣੋਦਕੇ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨ-ਚੈਤ੍ਯ-ਦੇਵਯਜਨਾਗਾਰ-ਸਭਾ-ਸ਼੍ਵਭ੍ਰਾਰਾਮ-ਵਲ੍ਮੀਕੋਸਰਵਿਰਹਿਤੇ ਕੁਸ਼ਰੋਹਿਸਾਸ੍ਤੀਰ੍ਣੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਕਸ੍ਣਮਧੁਰਮਤ੍ਤਿਕੇ ਸੁਵਰ੍ਣਵਰ੍ਣਮਧੁਰਮਤ੍ਤਿਕੇ ਵਾ ਮਦਾਵਫਾਲਕਸ੍ਟੇਨੁਪਹਤੇਨ੍ਯੈਰ੍ਬਲਵਤ੍ਤਰੈਰ੍ਦ੍ਰੁਮੈਰੌਸਧਾਨਿ ਜਾਤਾਨਿ ਪ੍ਰਸ਼ਸ੍ਯਨ੍ਤੇ||੯||
View original
तत्र देशे साधारणे जाङ्गले वा यथाकालं शिशिरातपपवनसलिलसेविते समे शुचौ प्रदक्षिणोदके श्मशान-चैत्य-देवयजनागार-सभा-श्वभ्राराम-वल्मीकोषरविरहिते कुशरोहिषास्तीर्णे स्निग्धकृष्णमधुरमृत्तिके सुवर्णवर्णमधुरमृत्तिके वा मृदावफालकृष्टेऽनुपहतेऽन्यैर्बलवत्तरैर्द्रुमैरौषधानि जातानि प्रशस्यन्ते||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (10) · Śloka 10
ਤਤ੍ਰ ਯਾਨਿ ਕਾਲਜਾਤਾਨ੍ਯੁਪਾਗਤਸਮ੍ਪੂਰ੍ਣਪ੍ਰਮਾਣ-ਰਸਵੀਰ੍ਯ-ਗਨ੍ਧਾਨਿ ਕਾਲਾਤਪਾਗ੍ਨਿਸਲਿਲਪਵਨਜਨ੍ਤੁਭਿਰਨੁਪਹਤਗਨ੍ਧ-ਵਰ੍ਣ-ਰਸ-ਸ੍ਪਰ੍ਸ਼-ਪ੍ਰਭਾਵਾਣਿ ਪ੍ਰਤ੍ਯਗ੍ਰਾਣ੍ਯੁਦੀਚ੍ਯਾਂ ਦਿਸ਼ਿ ਸ੍ਥਿਤਾਨਿ; ਤੇਸਾਂ ਸ਼ਾਖਾਪਲਾਸ਼ਮਚਿਰਪ੍ਰਰੂਢਂ ਵਰ੍ਸਾਵਸਨ੍ਤਯੋਰ੍ਗ੍ਰਾਹ੍ਯਂ, ਗ੍ਰੀਸ੍ਮੇ ਮੂਲਾਨਿ ਸ਼ਿਸ਼ਿਰੇ ਵਾ ਸ਼ੀਰ੍ਣਪ੍ਰਰੂਢਪਰ੍ਣਾਨਾਂ, ਸ਼ਰਦਿ ਤ੍ਵਕ੍ਕਨ੍ਦਕ੍ਸੀਰਾਣਿ, ਹੇਮਨ੍ਤੇ ਸਾਰਾਣਿ, ਯਥਰ੍ਤੁ ਪੁਸ੍ਪਫਲਮਿਤਿ; ਮਙ੍ਗਲਾਚਾਰਃ ਕਲ੍ਯਾਣਵਤ੍ਤਃ ਸ਼ੁਚਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਲਵਾਸਾਃ ਸਮ੍ਪੂਜ੍ਯ ਦੇਵਤਾ ਅਸ਼੍ਵਿਨੌ ਗੋਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਾਂਸ਼੍ਚ ਕਤੋਪਵਾਸਃ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖ ਉਦਙ੍ਮੁਖੋ ਵਾ ਗਹ੍ਣੀਯਾਤ੍||੧੦||
View original
तत्र यानि कालजातान्युपागतसम्पूर्णप्रमाण-रसवीर्य-गन्धानि कालातपाग्निसलिलपवनजन्तुभिरनुपहतगन्ध-वर्ण-रस-स्पर्श-प्रभावाणि प्रत्यग्राण्युदीच्यां दिशि स्थितानि; तेषां शाखापलाशमचिरप्ररूढं वर्षावसन्तयोर्ग्राह्यं, ग्रीष्मे मूलानि शिशिरे वा शीर्णप्ररूढपर्णानां, शरदि त्वक्कन्दक्षीराणि, हेमन्ते साराणि, यथर्तु पुष्पफलमिति; मङ्गलाचारः कल्याणवृत्तः शुचिः शुक्लवासाः सम्पूज्य देवता अश्विनौ गोब्राह्मणांश्च कृतोपवासः प्राङ्मुख उदङ्मुखो वा गृह्णीयात्||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (11) · Śloka 11
ਗਹੀਤ੍ਵਾ ਚਾਨੁਰੂਪਗੁਣਵਦ੍ਭਾਜਨਸ੍ਥਾਨ੍ਯਾਗਾਰੇਸੂ ਪ੍ਰਾਗੁਦਗ੍ਦ੍ਵਾਰੇਸੁ ਨਿਵਾਤਪ੍ਰਵਾਤੈਕਦੇਸ਼ੇਸੁ ਨਿਤ੍ਯਪੁਸ੍ਪੋਪਹਾਰਬਲਿਕਰ੍ਮਵਤ੍ਸੁ, ਅਗ੍ਨਿ-ਸਲਿਲੋਪਸ੍ਵੇਦ-ਧੂਮ-ਰਜੋ-ਮੂਸਕ-ਚਤੁਸ੍ਪਦਾਮਨਭਿਗਮਨੀਯਾਨਿ ਸ੍ਵਵਚ੍ਛਨ੍ਨਾਨਿ ਸ਼ਿਕ੍ਯੇਸ੍ਵਾਸਜ੍ਯ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍||੧੧||
View original
गृहीत्वा चानुरूपगुणवद्भाजनस्थान्यागारेषू प्रागुदग्द्वारेषु निवातप्रवातैकदेशेषु नित्यपुष्पोपहारबलिकर्मवत्सु, अग्नि-सलिलोपस्वेद-धूम-रजो-मूषक-चतुष्पदामनभिगमनीयानि स्ववच्छन्नानि शिक्येष्वासज्य स्थापयेत्||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (12) · Śloka 12
ਤਾਨਿ ਚ ਯਥਾਦੋਸਂ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਸੁਰਾ-ਸੌਵੀਰਕ-ਤੁਸੋਦਕ-ਮੈਰੇਯ-ਮੇਦਕ-ਧਾਨ੍ਯਾਮ੍ਲ -ਫਲਾਮ੍ਲ-ਦਧ੍ਯਮ੍ਲਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾਤੇ, ਮਦ੍ਵੀਕਾਮਲਕ -ਮਧੁ-ਮਧੁਕ-ਪਰੂਸਕ-ਫਾਣਿਤਕ੍ਸੀਰਾਦਿਭਿਃ ਪਿਤ੍ਤੇ, ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਣਿ ਤੁ ਮਧੁ-ਮੂਤ੍ਰ-ਕਸਾਯਾਦਿਭਿਰ੍ਭਾਵਿਤਾਨ੍ਯਾਲੋਡਿਤਾਨਿ ਚ; ਇਤ੍ਯੁਦ੍ਦੇਸ਼ਃ| ਤਂ ਵਿਸ੍ਤਰੇਣ ਦ੍ਰਵ੍ਯ-ਦੇਹ-ਦੋਸ-ਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਦੀਨਿ ਪ੍ਰਵਿਭਜ੍ਯ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧੨||
View original
तानि च यथादोषं प्रयुञ्जीत सुरा-सौवीरक-तुषोदक-मैरेय-मेदक-धान्याम्ल -फलाम्ल-दध्यम्लादिभिर्वाते, मृद्वीकामलक -मधु-मधुक-परूषक-फाणितक्षीरादिभिः पित्ते, श्लेष्मणि तु मधु-मूत्र-कषायादिभिर्भावितान्यालोडितानि च; इत्युद्देशः| तं विस्तरेण द्रव्य-देह-दोष-सात्म्यादीनि प्रविभज्य व्याख्यास्यामः||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (13) · Śloka 13
ਵਮਨਦ੍ਰਵ੍ਯਾਣਾਂ ਮਦਨਫਲਾਨਿ ਸ਼੍ਰੇਸ੍ਠਤਮਾਨ੍ਯਾਚਕ੍ਸਤੇ, ਅਨਪਾਯਿਤ੍ਵਾਤ੍| ਤਾਨਿ ਵਸਨ੍ਤਗ੍ਰੀਸ੍ਮਯੋਰਨ੍ਤਰੇ ਪੁਸ੍ਯਾਸ਼੍ਵਯੁਗ੍ਭ੍ਯਾਂ ਮਗਸ਼ਿਰਸਾ ਵਾ ਗਹ੍ਣੀਯਾਨ੍ਮੈਤ੍ਰੇ ਮੁਹੂਰ੍ਤੇ| ਯਾਨਿ ਪਕ੍ਵਾਨ੍ਯਕਾਣਾਨ੍ਯਹਰਿਤਾਨਿ ਪਾਣ੍ਡੂਨ੍ਯਕ੍ਰਿਮੀਣ੍ਯਪੂਤੀਨ੍ਯਜਨ੍ਤੁਜਗ੍ਧਾਨ੍ਯਹ੍ਰਸ੍ਵਾਨਿ; ਤਾਨਿ ਪ੍ਰਮਜ੍ਯ , ਕੁਸ਼ਪੁਟੇ ਬਦ੍ਧ੍ਵਾ, ਗੋਮਯੇਨਾਲਿਪ੍ਯ, ਯਵਤੁ(ਬੁ)ਸਮਾਸਸ਼ਾਲਿਕੁਲਤ੍ਥਮੁਦ੍ਗਪਲਾਨਾਮਨ੍ਯਤਮੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਦਸ੍ਟਰਾਤ੍ਰਮ੍| ਅਤ ਊਰ੍ਧ੍ਵਂ ਮਦੂਭੂਤਾਨਿ ਮਧ੍ਵਿਸ੍ਟਗਨ੍ਧਾਨ੍ਯੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਸ਼ੋਸਯੇਤ੍| ਸੁਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਾਂ ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਰੁਦ੍ਧਰੇਤ੍ | ਤਾਸਾਂ ਘਤਦਧਿਮਧੁਪਲਲਵਿਮਦਿਤਾਨਾਂ ਪੁਨਃ ਸ਼ੁਸ੍ਕਾਣਾਂ ਨਵਂ ਕਲਸ਼ਂ ਸੁਪ੍ਰਮਸ੍ਟਵਾਲੁਕਮਰਜਸ੍ਕਮਾਕਣ੍ਠਂ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸ੍ਵਵਚ੍ਛਨ੍ਨਂ ਸ੍ਵਨੁਗੁਪ੍ਤਂ ਸ਼ਿਕ੍ਯੇਸ੍ਵਾਸਜ੍ਯ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸ੍ਥਾਪਯੇਤ੍||੧੩||
View original
वमनद्रव्याणां मदनफलानि श्रेष्ठतमान्याचक्षते, अनपायित्वात्| तानि वसन्तग्रीष्मयोरन्तरे पुष्याश्वयुग्भ्यां मृगशिरसा वा गृह्णीयान्मैत्रे मुहूर्ते| यानि पक्वान्यकाणान्यहरितानि पाण्डून्यक्रिमीण्यपूतीन्यजन्तुजग्धान्यह्रस्वानि; तानि प्रमृज्य , कुशपुटे बद्ध्वा, गोमयेनालिप्य, यवतु(बु)षमाषशालिकुलत्थमुद्गपलानामन्यतमे निदध्यादष्टरात्रम्| अत ऊर्ध्वं मृदूभूतानि मध्विष्टगन्धान्युद्धृत्य शोषयेत्| सुशुष्काणां फलपिप्पलीरुद्धरेत् | तासां घृतदधिमधुपललविमृदितानां पुनः शुष्काणां नवं कलशं सुप्रमृष्टवालुकमरजस्कमाकण्ठं पूरयित्वा स्ववच्छन्नं स्वनुगुप्तं शिक्येष्वासज्य सम्यक् स्थापयेत्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (14) · Śloka 14
ਅਥ ਚ੍ਛਰ੍ਦਨੀਯਮਾਤੁਰਂ ਦ੍ਵ੍ਯਹਂ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਨ੍ਨਂ ਸ਼੍ਵਸ਼੍ਛਰ੍ਦਯਿਤਵ੍ਯਮਿਤਿ ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕਮਾਂਸਰਸ-ਕ੍ਸੀਰ-ਦਧਿ-ਮਾਸ-ਤਿਲ-ਸ਼ਾਕਾਦਿਭਿਃ ਸਮੁਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ਿਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਣਂ ਵ੍ਯੁਸਿਤਂ ਜੀਰ੍ਣਾਹਾਰਂ ਪੂਰ੍ਵਾਹ੍ਣੇ ਕਤਬਲਿਹੋਮਮਙ੍ਗਲਪ੍ਰਾਯਸ਼੍ਚਿਤ੍ਤਂ ਨਿਰਨ੍ਨਮਨਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਂ ਯਵਾਗ੍ਵਾ ਘਤਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪੀਤਵਨ੍ਤਂ, ਤਾਸਾਂ ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮਨ੍ਤਰ੍ਨਖਮੁਸ੍ਟਿਂ ਯਾਵਦ੍ਵਾ ਸਾਧੁ ਮਨ੍ਯੇਤ ਜਰ੍ਜਰੀਕਤ੍ਯ ਯਸ੍ਟਿਮਧੁਕਸਾਯੇਣ ਕੋਵਿਦਾਰ-ਕਰ੍ਬੁਦਾਰ-ਨੀਪ-ਵਿਦੁਲ-ਬਿਮ੍ਬੀ-ਸ਼ਣਪੁਸ੍ਪੀ-ਸਦਾਪੁਸ੍ਪੀ-ਪ੍ਰਤ੍ਯਕ੍ਪੁਸ੍ਪੀ-ਕਸਾਯਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮੇਨ ਵਾ ਰਾਤ੍ਰਿਮੁਸਿਤਂ ਵਿਮਦ੍ਯ ਪੂਤਂ ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਯੁਕ੍ਤਂ ਸੁਖੋਸ੍ਣਂ ਕਤ੍ਵਾ ਪੂਰ੍ਣਂ ਸ਼ਰਾਵਂ ਮਨ੍ਤ੍ਰੇਣਾਨੇਨਾਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰਯੇਤ੍- ‘ ਬ੍ਰਹ੍ਮਦਕ੍ਸਾਸ਼੍ਵਿਰੁਦ੍ਰੇਨ੍ਦ੍ਰਭੂਚਨ੍ਦ੍ਰਾਰ੍ਕਾਨਿਲਾਨਲਾਃ| ਸਯਃ ਸੌਸਧਿਗ੍ਰਾਮਾ ਭੂਤਸਙ੍ਘਾਸ਼੍ਚ ਪਾਨ੍ਤੁ ਤੇ| ਰਸਾਯਨਮਿਵਰ੍ਸੀਣਾਂ ਦੇਵਾਨਾਮਮਤਂ ਯਥਾ| ਸੁਧੇਵੋਤ੍ਤਮਨਾਗਾਨਾਂ ਭੈਸਜ੍ਯਮਿਦਮਸ੍ਤੁ ਤੇ’| ਇਤ੍ਯੇਵਮਭਿਮਨ੍ਤ੍ਰ੍ਯੋਦਙ੍ਮੁਖਂ ਪ੍ਰਾਙ੍ਮੁਖਂ ਵਾਤੁਰਂ ਪਾਯਯੇਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਜ੍ਵਰਗੁਲ੍ਮਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਾਰ੍ਤਂ ਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਪੁਨਃ ਪੁਨਰਾਪਿਤ੍ਤਾਗਮਨਾਤ੍, ਤੇਨ ਸਾਧੁ ਵਮਤਿ; ਹੀਨਵੇਗਂ ਤੁ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਮਲਕ-ਸਰ੍ਸਪ-ਵਚਾਕਲ੍ਕਲਵਣੋਸ੍ਣੋਦਕੈਃ ਪੁਨਃ ਪੁਨਃ ਪ੍ਰਵਰ੍ਤਯੇਦਾਪਿਤ੍ਤਦਰ੍ਸ਼ਨਾਤ੍| ਇਤ੍ਯੇਸ ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਛਰ੍ਦਨਯੋਗਵਿਧਿਃ||੧੪||
View original
अथ च्छर्दनीयमातुरं द्व्यहं त्र्यहं वा स्नेहस्वेदोपपन्नं श्वश्छर्दयितव्यमिति ग्राम्यानूपौदकमांसरस-क्षीर-दधि-माष-तिल-शाकादिभिः समुत्क्लेशितश्लेष्माणं व्युषितं जीर्णाहारं पूर्वाह्णे कृतबलिहोममङ्गलप्रायश्चित्तं निरन्नमनतिस्निग्धं यवाग्वा घृतमात्रां पीतवन्तं, तासां फलपिप्पलीनामन्तर्नखमुष्टिं यावद्वा साधु मन्येत जर्जरीकृत्य यष्टिमधुकषायेण कोविदार-कर्बुदार-नीप-विदुल-बिम्बी-शणपुष्पी-सदापुष्पी-प्रत्यक्पुष्पी-कषायाणामन्यतमेन वा रात्रिमुषितं विमृद्य पूतं मधुसैन्धवयुक्तं सुखोष्णं कृत्वा पूर्णं शरावं मन्त्रेणानेनाभिमन्त्रयेत्- ‘ॐ ब्रह्मदक्षाश्विरुद्रेन्द्रभूचन्द्रार्कानिलानलाः| ऋषयः सौषधिग्रामा भूतसङ्घाश्च पान्तु ते| रसायनमिवर्षीणां देवानाममृतं यथा| सुधेवोत्तमनागानां भैषज्यमिदमस्तु ते’| इत्येवमभिमन्त्र्योदङ्मुखं प्राङ्मुखं वाऽऽतुरं पाययेच्छ्लेष्मज्वरगुल्मप्रतिश्यायार्तं विशेषेण पुनः पुनरापित्तागमनात्, तेन साधु वमति; हीनवेगं तु पिप्पल्यामलक-सर्षप-वचाकल्कलवणोष्णोदकैः पुनः पुनः प्रवर्तयेदापित्तदर्शनात्| इत्येष सर्वश्छर्दनयोगविधिः||१४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (15) · Śloka 15
ਸਰ੍ਵੇਸੁ ਤੁ ਮਧੁਸੈਨ੍ਧਵਂ ਕਫਵਿਲਯਨਚ੍ਛੇਦਾਰ੍ਥਂ ਵਮਨੇਸੁ ਵਿਦਧ੍ਯਾਤ੍| ਨ ਚੋਸ੍ਣਵਿਰੋਧੋ ਮਧੁਨਸ਼੍ਛਰ੍ਦਨਯੋਗਯੁਕ੍ਤਸ੍ਯ, ਅਵਿਪਕ੍ਵਪ੍ਰਤ੍ਯਾਗਮਨਾਦ੍ਦੋਸਨਿਰ੍ਹਰਣਾਚ੍ਚ||੧੫||
View original
सर्वेषु तु मधुसैन्धवं कफविलयनच्छेदार्थं वमनेषु विदध्यात्| न चोष्णविरोधो मधुनश्छर्दनयोगयुक्तस्य, अविपक्वप्रत्यागमनाद्दोषनिर्हरणाच्च||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (16) · Śloka 16
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਦ੍ਵੌ ਦ੍ਵੌ ਭਾਗੌ ਕੋਵਿਦਾਰਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਸ੍ਰਾਵਯੇਤ੍, ਤੇਨ ਰਸੇਨ ਤਤੀਯਂ ਭਾਗਂ ਪਿਸ੍ਟ੍ਵਾ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਹਰੀਤਕੀਭਿਰ੍ਬਿਭੀਤਕੈਰਾਮਲੈਰ੍ਵਾ ਤੁਲ੍ਯਾਂ ਵਰ੍ਤਯੇਤ੍, ਤਾਸਾਮੇਕਾਂ ਦ੍ਵੇ ਵਾ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਨਾਂ ਕਸਾਯਾਣਾਮਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯਾਞ੍ਜਲਿਮਾਤ੍ਰੇਣ ਵਿਮਦ੍ਯ ਬਲਵਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਪ੍ਰਸੇਕਗ੍ਰਨ੍ਥਿਜ੍ਵਰੋਦਰਾਰੁਚਿਸੁ ਪਾਯਯੇਦਿਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੧੬||
View original
फलपिप्पलीनां द्वौ द्वौ भागौ कोविदारादिकषायेण त्रिःसप्तकृत्वः स्रावयेत्, तेन रसेन तृतीयं भागं पिष्ट्वा मात्रां हरीतकीभिर्बिभीतकैरामलैर्वा तुल्यां वर्तयेत्, तासामेकां द्वे वा पूर्वोक्तानां कषायाणामन्यतमस्याञ्जलिमात्रेण विमृद्य बलवच्छ्लेष्मप्रसेकग्रन्थिज्वरोदरारुचिषु पाययेदिति समानं पूर्वेण||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (17) · Śloka 17
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਕ੍ਸੀਰਂ, ਤੇਨ ਵਾ ਕ੍ਸੀਰਯਵਾਗੂਮਧੋਭਾਗੇ ਰਕ੍ਤਪਿਤ੍ਤੇ ਹਦ੍ਦਾਹੇ ਚ; ਤਜ੍ਜਸ੍ਯ ਵਾ ਦਧ੍ਨ ਉਤ੍ਤਰਕਂ ਕਫਚ੍ਛਰ੍ਦਿਤਮਕਪ੍ਰਸੇਕੇਸੁ ; ਤਸ੍ਯ ਵਾ ਪਯਸਃ ਸ਼ੀਤਸ੍ਯ ਸਨ੍ਤਾਨਿਕਾਞ੍ਜਲਿਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੇ ਉਰਃਕਣ੍ਠਹਦਯੇ ਚ ਤਨੁਕਫੋਪਦਿਗ੍ਧੇ, ਇਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੧੭||
View original
फलपिप्पलीक्षीरं, तेन वा क्षीरयवागूमधोभागे रक्तपित्ते हृद्दाहे च; तज्जस्य वा दध्न उत्तरकं कफच्छर्दितमकप्रसेकेषु ; तस्य वा पयसः शीतस्य सन्तानिकाञ्जलिं पित्ते प्रकुपिते उरःकण्ठहृदये च तनुकफोपदिग्धे, इति समानं पूर्वेण||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (18) · Śloka 18
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਸ਼ਤਕ੍ਸੀਰਾਨ੍ਨਵਨੀਤਮੁਤ੍ਪਨ੍ਨਂ ਫਲਾਦਿਕਲ੍ਕਕਸਾਯਸਿਦ੍ਧਂ ਕਫਾਭਿਭੂਤਾਗ੍ਨਿਂ ਵਿਸ਼ੁਸ੍ਯਦ੍ਦੇਹਂ ਚ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਪਾਯਯੇਦਿਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੧੮||
View original
फलपिप्पलीशृतक्षीरान्नवनीतमुत्पन्नं फलादिकल्ककषायसिद्धं कफाभिभूताग्निं विशुष्यद्देहं च मात्रया पाययेदिति समानं पूर्वेण||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (19) · Śloka 19
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਫਲਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਤ੍ਰਿਃਸਪ੍ਤਕਤ੍ਵਃ ਸੁਪਰਿਭਾਵਿਤੇਨ ਪੁਸ੍ਪਰਜਃਪ੍ਰਕਾਸ਼ੇਨ ਚੂਰ੍ਣੇਨ ਸਰਸਿ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਬਹਤ੍ਸਰੋਰੁਹਂ ਸਾਯਾਹ੍ਨੇਵਚੂਰ੍ਣਯੇਤ੍, ਤਦ੍ਰਾਤ੍ਰਿਵ੍ਯੁਸਿਤਂ ਪ੍ਰਭਾਤੇ ਪੁਨਰਵਚੂਰ੍ਣਿਤਮੁਦ੍ਧਤ੍ਯ ਹਰਿਦ੍ਰਾਕਸਰਕ੍ਸੀਰਯਵਾਗੂਨਾਮਨ੍ਯਤਮਂ ਸੈਨ੍ਧਵਗੁਡਫਾਣਿਤਯੁਕ੍ਤਮਾਕਣ੍ਠਂ ਪੀਤਵਨ੍ਤਮਾਘ੍ਰਾਪਯੇਤ੍ ਸੁਕੁਮਾਰਮੁਤ੍ਕ੍ਲਿਸ੍ਟਪਿਤ੍ਤਕਫਮੌਸਧਦ੍ਵੇਸਿਣਮਿਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੧੯||
View original
फलपिप्पलीनां फलादिकषायेण त्रिःसप्तकृत्वः सुपरिभावितेन पुष्परजःप्रकाशेन चूर्णेन सरसि सञ्जातं बृहत्सरोरुहं सायाह्नेऽवचूर्णयेत्, तद्रात्रिव्युषितं प्रभाते पुनरवचूर्णितमुद्धृत्य हरिद्राकृसरक्षीरयवागूनामन्यतमं सैन्धवगुडफाणितयुक्तमाकण्ठं पीतवन्तमाघ्रापयेत् सुकुमारमुत्क्लिष्टपित्तकफमौषधद्वेषिणमिति समानं पूर्वेण||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (20) · Śloka 20
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਂ ਭਲ੍ਲਾਤਕਵਿਧਿਪਰਿਸ੍ਰੁਤਂ ਸ੍ਵਰਸਂ ਪਕ੍ਤ੍ਵਾ ਫਾਣਿਤੀਭੂਤਮਾਤਨ੍ਤੁਲੀਭਾਵਾਲ੍ਲੇਹਯੇਤ੍; ਆਤਪਸ਼ੁਸ੍ਕਂ ਵਾ ਚੂਰ੍ਣੀਕਤਂ ਜੀਮੂਤਕਾਦਿਕਸਾਯੇਣ ਪਿਤ੍ਤੇ ਕਫਸ੍ਥਾਨਗਤੇ ਪਾਯਯੇਦਿਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੨੦||
View original
फलपिप्पलीनां भल्लातकविधिपरिस्रुतं स्वरसं पक्त्वा फाणितीभूतमातन्तुलीभावाल्लेहयेत्; आतपशुष्कं वा चूर्णीकृतं जीमूतकादिकषायेण पित्ते कफस्थानगते पाययेदिति समानं पूर्वेण||२०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (21) · Śloka 21
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਪੂਰ੍ਵਵਤ੍ ਫਲਾਦੀਨਾਂ ਸਣ੍ਣਾਮਨ੍ਯਤਮਕਸਾਯਸ੍ਰੁਤਾਨਿ ਵਰ੍ਤਿਕ੍ਰਿਯਾਃ ਫਲਾਦਿਕਸਾਯੋਪਸਰ੍ਜਨਾਃ ਪੇਯਾ ਇਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੨੧||
View original
फलपिप्पलीचूर्णानि पूर्ववत् फलादीनां षण्णामन्यतमकषायस्रुतानि वर्तिक्रियाः फलादिकषायोपसर्जनाः पेया इति समानं पूर्वेण||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (22) · Śloka 22
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਨਾਮਾਰਗ੍ਵਧ -ਵਕ੍ਸਕ-ਸ੍ਵਾਦੁਕਣ੍ਟਕ-ਪਾਠਾ-ਪਾਟਲਾ-ਸ਼ਾਰ੍ਙ੍ਗੇਸ੍ਟਾ-ਮੂਰ੍ਵਾ-ਸਪ੍ਤਪਰ੍ਣ-ਨਕ੍ਤਮਾਲ-ਪਿਚੁਮਰ੍ਦ-ਪਟੋਲ-ਸੁਸਵੀ-ਗੁਡੂਚੀ-ਸੋਮਵਲ੍ਕ-ਦ੍ਵੀਪਿਕਾਨਾਂ ਪਿਪ੍ਪਲੀ-ਪਿਪ੍ਪਲੀਮੂਲ-ਹਸ੍ਤਿਪਿਪ੍ਪਲੀ-ਚਿਤ੍ਰਕ-ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਾਣਾਂ ਚਾਨ੍ਯਤਮਕਸਾਯੇਣ ਸਿਦ੍ਧੋ ਲੇਹ ਇਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੨੨||
View original
फलपिप्पलीनामारग्वध -वृक्षक-स्वादुकण्टक-पाठा-पाटला-शार्ङ्गेष्टा-मूर्वा-सप्तपर्ण-नक्तमाल-पिचुमर्द-पटोल-सुषवी-गुडूची-सोमवल्क-द्वीपिकानां पिप्पली-पिप्पलीमूल-हस्तिपिप्पली-चित्रक-शृङ्गवेराणां चान्यतमकषायेण सिद्धो लेह इति समानं पूर्वेण||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (23) · Śloka 23
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਸ੍ਵੇਲਾ-ਹਰੇਣੁਕਾ-ਸ਼ਤਪੁਸ੍ਪਾ-ਕੁਸ੍ਤੁਮ੍ਬੁਰੁ-ਤਗਰ-ਕੁਸ੍ਠ-ਤ੍ਵਕ੍-ਚੋਰਕ-ਮਰੁਬਕਾਗੁਰੁ-ਗੁਗ੍ਗੁਲ੍ਵੇਲਵਾਲੁਕ-ਸ਼੍ਰੀਵੇਸ੍ਟਕ-ਪਰਿਪੇਲਵ-ਮਾਂਸੀ-ਸ਼ੈਲੇਯਕ-ਸ੍ਥੌਣੇਯਕ-ਸਰਲ-ਪਾਰਾਵਤਪਦ੍ਯਸ਼ੋਕਰੋਹਿਣੀਨਾਂ ਵਿਂਸ਼ਤੇਰਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਸਾਧਿਤੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ ਉਤ੍ਕਾਰਿਕਾਕਲ੍ਪੇਨ, ਮੋਦਕਾ ਵਾ ਮੋਦਕਕਲ੍ਪੇਨ, ਯਥਾਦੋਸਰੋਗਭਕ੍ਤਿ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਇਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੨੩||
View original
फलपिप्पलीष्वेला-हरेणुका-शतपुष्पा-कुस्तुम्बुरु-तगर-कुष्ठ-त्वक्-चोरक-मरुबकागुरु-गुग्गुल्वेलवालुक-श्रीवेष्टक-परिपेलव-मांसी-शैलेयक-स्थौणेयक-सरल-पारावतपद्यशोकरोहिणीनां विंशतेरन्यतमस्य कषायेण साधितोत्कारिका उत्कारिकाकल्पेन, मोदका वा मोदककल्पेन, यथादोषरोगभक्ति प्रयोज्या इति समानं पूर्वेण||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (24-25) · Śloka 25
ਫਲਪਿਪ੍ਪਲੀਸ੍ਵਰਸਕਸਾਯਪਰਿਭਾਵਿਤਾਨਿ ਤਿਲਸ਼ਾਲਿਤਣ੍ਡੁਲਪਿਸ੍ਟਾਨਿ ਤਤ੍ਕਸਾਯੋਪਸਰ੍ਜਨਾਨਿ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਕਲ੍ਪੇਨ ਵਾ ਸ਼ਸ੍ਕੁਲ੍ਯਃ, ਪੂਪਕਲ੍ਪੇਨ ਵਾ ਪੂਪਾਃ ਇਤਿ ਸਮਾਨਂ ਪੂਰ੍ਵੇਣ||੨੪|| ਏਤੇਨੈਵ ਚ ਕਲ੍ਪੇਨ ਸੁਮੁਖ-ਸੁਰਸ-ਕੁਠੇਰਕ-ਕਾਣ੍ਡੀਰ-ਕਾਲਮਾਲਕ-ਪਰ੍ਣਾਸਕ-ਕ੍ਸਵਕ-ਫਣਿਜ੍ਝਕ-ਗਞ੍ਜਨ-ਕਾਸਮਰ੍ਦ-ਭਙ੍ਗਰਾਜਾਨਾਂ ਪੋਟੇਕ੍ਸੁਵਾਲਿਕਾ-ਕਾਲਙ੍ਕਤਕ-ਦਣ੍ਡੈਰਕਾਣਾਂ ਚਾਨ੍ਯਤਮਸ੍ਯ ਕਸਾਯੇਣ ਕਾਰਯੇਤ੍||੨੫||
View original
फलपिप्पलीस्वरसकषायपरिभावितानि तिलशालितण्डुलपिष्टानि तत्कषायोपसर्जनानि शष्कुलीकल्पेन वा शष्कुल्यः, पूपकल्पेन वा पूपाः इति समानं पूर्वेण||२४|| एतेनैव च कल्पेन सुमुख-सुरस-कुठेरक-काण्डीर-कालमालक-पर्णासक-क्षवक-फणिज्झक-गृञ्जन-कासमर्द-भृङ्गराजानां पोटेक्षुवालिका-कालङ्कतक-दण्डैरकाणां चान्यतमस्य कषायेण कारयेत्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (26) · Śloka 26
ਤਥਾ ਬਦਰਸਾਡਵ-ਰਾਗ-ਲੇਹ-ਮੋਦਕੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾ-ਤਰ੍ਪਣ-ਪਾਨਕ-ਮਾਂਸਰਸ-ਯੂਸ-ਮਦ੍ਯਾਨਾਂ ਮਦਨਫਲਾਨ੍ਯਨ੍ਯਤਮੇਨੋਪਸਜ੍ਯ ਯਥਾਦੋਸਰੋਗਭਕ੍ਤਿ ਦਦ੍ਯਾਤ੍; ਤੈਃ ਸਾਧੁ ਵਮਤੀਤਿ||੨੬||
View original
तथा बदरषाडव-राग-लेह-मोदकोत्कारिका-तर्पण-पानक-मांसरस-यूष-मद्यानां मदनफलान्यन्यतमेनोपसृज्य यथादोषरोगभक्ति दद्यात्; तैः साधु वमतीति||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (27) · Śloka 27
ਮਦਨਃ ਕਰਹਾਟਸ਼੍ਚ ਰਾਠਃ ਪਿਣ੍ਡੀਤਕਃ ਫਲਮ੍| ਸ਼੍ਵਸਨਸ਼੍ਚੇਤਿ ਪਰ੍ਯਾਯੈਰੁਚ੍ਯਤੇ ਤਸ੍ਯ ਕਲ੍ਪਨਾ||੨੭||
View original
मदनः करहाटश्च राठः पिण्डीतकः फलम्| श्वसनश्चेति पर्यायैरुच्यते तस्य कल्पना||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (28-30) · Śloka 30
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਾਃ- ਨਵ ਯੋਗਾਃ ਕਸਾਯੇਸੁ, ਮਾਤ੍ਰਾਸ੍ਵਸ੍ਟੌ , ਪਯੋਘਤੇ| ਪਞ੍ਚ, ਫਾਣਿਤਚੂਰ੍ਣੇ ਦ੍ਵੌ ਘ੍ਰੇਯੇ, ਵਰ੍ਤਿਕ੍ਰਿਯਾਸੁ ਸਟ੍||੨੮|| ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰ੍ਲੇਹਮੋਦਕੋਤ੍ਕਾਰਿਕਾਸੁ ਚ| ਸ਼ਸ੍ਕੁਲੀਪੂਪਯੋਸ਼੍ਚੋਕ੍ਤਾ ਯੋਗਾਃ ਸੋਡਸ਼ ਸੋਡਸ਼||੨੯|| ਦਸ਼ਾਨ੍ਯੇ ਸਾਡਵਾਦ੍ਯੇਸੁ ਤ੍ਰਯਸ੍ਤ੍ਰਿਂਸ਼ਦਿਦਂ ਸ਼ਤਮ੍| ਯੋਗਾਨਾਂ ਵਿਧਿਵਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਫਲਕਲ੍ਪੇ ਮਹਰ੍ਸਿਣਾ||੩੦||
View original
तत्र श्लोकाः- नव योगाः कषायेषु, मात्रास्वष्टौ , पयोघृते| पञ्च, फाणितचूर्णे द्वौ घ्रेये, वर्तिक्रियासु षट्||२८|| विंशतिर्विंशतिर्लेहमोदकोत्कारिकासु च| शष्कुलीपूपयोश्चोक्ता योगाः षोडश षोडश||२९|| दशान्ये षाडवाद्येषु त्रयस्त्रिंशदिदं शतम्| योगानां विधिवद्दिष्टं फलकल्पे महर्षिणा||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਦਢਬਲਸਮ੍ਪੂਰਿਤੇ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਮਦਨਕਲ੍ਪੋ ਨਾਮ ਪ੍ਰਥਮੋਧ੍ਯਾਯਃ||੧||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते कल्पस्थाने मदनकल्पो नाम प्रथमोऽध्यायः||१||
🔊 Audio coming soon