Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

7. śarīrasaṅkhyāśārīram

Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3

അഥാതഃ ശരീരസങ്ഖ്യാശാരീരം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨|| ശരീരസങ്ഖ്യാമവയവശഃ കൃത്സ്നം ശരീരം പ്രവിഭജ്യ സര്വശരീരസങ്ഖ്യാനപ്രമാണജ്ഞാനഹേതോര്ഭഗവന്തമാത്രേയമഗ്നിവേശഃ പപ്രച്ഛ||൩||

View original

अथातः शरीरसङ्ख्याशारीरं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२|| शरीरसङ्ख्यामवयवशः कृत्स्नं शरीरं प्रविभज्य सर्वशरीरसङ्ख्यानप्रमाणज्ञानहेतोर्भगवन्तमात्रेयमग्निवेशः पप्रच्छ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (4) · Śloka 4

തമുവാച ഭഗവാനാത്രേയഃ- ശൃണു മത്തോऽഗ്നിവേശ! സര്വശരീരമാചക്ഷാണസ്യ യഥാ പ്രശ്നമേകമനാ യഥാവത്| ശരീരേ ഷട് ത്വചഃ; തദ്യഥാ- ഉദകധരാ ത്വഗ്ബാഹ്യാ, ദ്വിതീയാ ത്വസൃഗ്ധരാ, തൃതീയാ സിധ്മകിലാസസമ്ഭവാധിഷ്ഠാനാ, ചതുര്ഥീ ദദ്രൂകുഷ്ഠസമ്ഭവാധിഷ്ഠാനാ, പഞ്ചമീ ത്വലജീവിദ്രധിസമ്ഭവാധിഷ്ഠാനാ, ഷഷ്ഠീ തു യസ്യാം ഛിന്നായാം താമ്യത്യന്ധ ഇവ ച തമഃ പ്രവിശതി യാം ചാപ്യധിഷ്ഠായാരൂംഷി ജായന്തേ പര്വസു കൃഷ്ണരക്താനി സ്ഥൂലമൂലാനി ദുശ്ചികിത്സ്യതമാനി ച; ഇതി ഷട് ത്വചഃ| ഏതാഃ ഷഡങ്ഗം ശരീരമവതത്യ തിഷ്ഠന്തി||൪||

View original

तमुवाच भगवानात्रेयः- शृणु मत्तोऽग्निवेश! सर्वशरीरमाचक्षाणस्य यथा प्रश्नमेकमना यथावत्| शरीरे षट् त्वचः; तद्यथा- उदकधरा त्वग्बाह्या, द्वितीया त्वसृग्धरा, तृतीया सिध्मकिलाससम्भवाधिष्ठाना, चतुर्थी दद्रूकुष्ठसम्भवाधिष्ठाना, पञ्चमी त्वलजीविद्रधिसम्भवाधिष्ठाना, षष्ठी तु यस्यां छिन्नायां ताम्यत्यन्ध इव च तमः प्रविशति यां चाप्यधिष्ठायारूंषि जायन्ते पर्वसु कृष्णरक्तानि स्थूलमूलानि दुश्चिकित्स्यतमानि च; इति षट् त्वचः| एताः षडङ्गं शरीरमवतत्य तिष्ठन्ति||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

തത്രായം ശരീരസ്യാങ്ഗവിഭാഗഃ; തദ്യഥാ- ദ്വൌ ബാഹൂ, ദ്വേ സക്ഥിനീ, ശിരോഗ്രീവമ്, അന്തരാധിഃ, ഇതി ഷഡങ്ഗമങ്ഗമ്||൫||

View original

तत्रायं शरीरस्याङ्गविभागः; तद्यथा- द्वौ बाहू, द्वे सक्थिनी, शिरोग्रीवम्, अन्तराधिः, इति षडङ्गमङ्गम्||५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

ത്രീണി സഷഷ്ടീനി ശതാന്യസ്ഥ്നാം സഹ ദന്തോലൂഖലനഖേന | തദ്യഥാ- ദ്വാത്രിംശദ്ദന്താഃ, ദ്വാത്രിംശദ്ദന്തോലൂഖലാനി, വിംശതിര്നഖാഃ, ഷഷ്ടിഃ പാണിപാദാങ്ഗുല്യസ്ഥീനി, വിംശതിഃ പാണിപാദശലാകാഃ, ചത്വാരി പാണിപാദശലാകാധിഷ്ഠാനാനി, ദ്വേ പാര്ഷ്ണ്യോരസ്ഥിനീ, ചത്വാരഃ പാദയോര്ഗുല്ഫാഃ, ദ്വൌ മണികൌ ഹസ്തയോഃ, ചത്വാര്യരത്ന്യോരസ്ഥീനി, ചത്വാരി ജങ്ഘയോഃ, ദ്വേ ജാനുനീ, ദ്വേ ജാനുകപാലികേ, ദ്വാവൂരുനലകൌ, ദ്വൌ ബാഹുനലകൌ, ദ്വാവംസൌ, ദ്വേ അംസഫലകേ, ദ്വാവക്ഷകൌ, ഏകം ജത്രു, ദ്വേ താലുകേ, ദ്വേ ശ്രോണിഫലകേ, ഏകം ഭഗാസ്ഥി, പഞ്ചചത്വാരിംശത് പൃഷ്ഠഗതാന്യസ്ഥീനി, പഞ്ചദശ ഗ്രീവായാം, ചതുര്ദശോരസി, ദ്വയോഃ പാര്ശ്വയോശ്ചതുര്വിംശതിഃ പര്ശുകാഃ, താവന്തി സ്ഥാലകാനി, താവന്തി ചൈവ സ്ഥാലകാര്ബുദാനി, ഏകം ഹന്വസ്ഥി, ദ്വേ ഹനുമൂലബന്ധനേ, ഏകാസ്ഥി നാസികാഗണ്ഡകൂടലലാടം, ദ്വൌ ശങ്ഖൌ, ചത്വാരി ശിരഃകപാലാനീതി; ഏവം ത്രീണി സഷഷ്ടീനി ശതാന്യസ്ഥ്നാം സഹ ദന്തോലൂഖലനഖേനേതി||൬||

View original

त्रीणि सषष्टीनि शतान्यस्थ्नां सह दन्तोलूखलनखेन | तद्यथा- द्वात्रिंशद्दन्ताः, द्वात्रिंशद्दन्तोलूखलानि, विंशतिर्नखाः, षष्टिः पाणिपादाङ्गुल्यस्थीनि, विंशतिः पाणिपादशलाकाः, चत्वारि पाणिपादशलाकाधिष्ठानानि, द्वे पार्ष्ण्योरस्थिनी, चत्वारः पादयोर्गुल्फाः, द्वौ मणिकौ हस्तयोः, चत्वार्यरत्न्योरस्थीनि, चत्वारि जङ्घयोः, द्वे जानुनी, द्वे जानुकपालिके, द्वावूरुनलकौ, द्वौ बाहुनलकौ, द्वावंसौ, द्वे अंसफलके, द्वावक्षकौ, एकं जत्रु, द्वे तालुके, द्वे श्रोणिफलके, एकं भगास्थि, पञ्चचत्वारिंशत् पृष्ठगतान्यस्थीनि, पञ्चदश ग्रीवायां, चतुर्दशोरसि, द्वयोः पार्श्वयोश्चतुर्विंशतिः पर्शुकाः, तावन्ति स्थालकानि, तावन्ति चैव स्थालकार्बुदानि, एकं हन्वस्थि, द्वे हनुमूलबन्धने, एकास्थि नासिकागण्डकूटललाटं, द्वौ शङ्खौ, चत्वारि शिरःकपालानीति; एवं त्रीणि सषष्टीनि शतान्यस्थ्नां सह दन्तोलूखलनखेनेति||६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (7-8) · Śloka 8

പഞ്ചേന്ദ്രിയാധിഷ്ഠാനാനി; തദ്യഥാ- ത്വഗ്, ജിഹ്വാ, നാസികാ, അക്ഷിണീ, കര്ണൌ ച| പഞ്ച ബുദ്ധീന്ദ്രിയാണി; തദ്യഥാ- സ്പര്ശനം, രസനം, ഘ്രാണം, ദര്ശനം, ശ്രോത്രമിതി| പഞ്ച കര്മേന്ദ്രിയാണി; തദ്യഥാ- ഹസ്തൌ, പാദൌ, പായുഃ, ഉപസ്ഥഃ, ജിഹ്വാ ചേതി||൭|| ഹൃദയം ചേതനാധിഷ്ഠാനമേകമ്||൮||

View original

पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि; तद्यथा- त्वग्, जिह्वा, नासिका, अक्षिणी, कर्णौ च| पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि; तद्यथा- स्पर्शनं, रसनं, घ्राणं, दर्शनं, श्रोत्रमिति| पञ्च कर्मेन्द्रियाणि; तद्यथा- हस्तौ, पादौ, पायुः, उपस्थः, जिह्वा चेति||७|| हृदयं चेतनाधिष्ठानमेकम्||८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (9) · Śloka 9

ദശ പ്രാണായതനാനി; തദ്യഥാ- മൂര്ധാ, കണ്ഠഃ, ഹൃദയം, നാഭിഃ, ഗുദം, ബസ്തിഃ, ഓജഃ, ശുക്രം, ശോണിതം, മാംസമിതി| തേഷു ഷട് പൂര്വാണി മര്മസങ്ഖ്യാതാനി||൯||

View original

दश प्राणायतनानि; तद्यथा- मूर्धा, कण्ठः, हृदयं, नाभिः, गुदं, बस्तिः, ओजः, शुक्रं, शोणितं, मांसमिति| तेषु षट् पूर्वाणि मर्मसङ्ख्यातानि||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (10) · Śloka 10

പഞ്ചദശ കോഷ്ഠാങ്ഗാനി; തദ്യഥാ- നാഭിശ്ച, ഹൃദയം ച, ക്ലോമ ച, യകൃച്ച, പ്ലീഹാ ച, വൃക്കൌ ച, ബസ്തിശ്ച, പുരീഷാധാരശ്ച, ആമാശയശ്ച, പക്വാശയശ്ച, ഉത്തരഗുദം ച, അധരഗുദം ച, ക്ഷുദ്രാന്ത്രം ച, സ്ഥൂലാന്ത്രം ച, വപാവഹനം ചേതി||൧൦||

View original

पञ्चदश कोष्ठाङ्गानि; तद्यथा- नाभिश्च, हृदयं च, क्लोम च, यकृच्च, प्लीहा च, वृक्कौ च, बस्तिश्च, पुरीषाधारश्च, आमाशयश्च, पक्वाशयश्च, उत्तरगुदं च, अधरगुदं च, क्षुद्रान्त्रं च, स्थूलान्त्रं च, वपावहनं चेति||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (11) · Śloka 11

ഷട്പഞ്ചാശത് പ്രത്യങ്ഗാനി ഷട്സ്വങ്ഗേഷൂപനിബദ്ധാനി, യാന്യപരിസങ്ഖ്യാതാനി പൂര്വമങ്ഗേഷു പരിസങ്ഖ്യായമാനേഷു, താന്യന്യൈഃ പര്യായൈരിഹ പ്രകാശ്യാനി ഭവന്തി| തദ്യഥാ- ദ്വേ ജങ്ഘാപിണ്ഡികേ, ദ്വേ ഊരുപിണ്ഡികേ, ദ്വൌ സ്ഫിചൌ, ദ്വൌ വൃഷണൌ, ഏകം ശേഫഃ, ദ്വേ ഉഖേ, ദ്വൌ വങ്ക്ഷണൌ, ദ്വൌ കുകുന്ദരൌ, ഏകം ബസ്തിശീര്ഷമ്, ഏകമുദരം, ദ്വൌ സ്തനൌ, ദ്വൌ ശ്ലേഷ്മഭുവൌ , ദ്വേ ബാഹുപിണ്ഡികേ, ചിബുകമേകം, ദ്വാവോഷ്ഠൌ, ദ്വേ സൃക്കണ്യൌ, ദ്വൌ ദന്തവേഷ്ടകൌ, ഏകം താലു, ഏകാ ഗലശുണ്ഡികാ, ദ്വേ ഉപജിഹ്വികേ, ഏകാ ഗോജിഹ്വികാ, ദ്വൌ ഗണ്ഡൌ, ദ്വേ കര്ണശഷ്കുലികേ, ദ്വൌ കര്ണപുത്രകൌ, ദ്വേ അക്ഷികൂടേ, ചത്വാര്യക്ഷിവര്ത്മാനി, ദ്വേ അക്ഷികനീനികേ, ദ്വേ ഭ്രുവൌ, ഏകാऽവടുഃ, ചത്വാരി പാണിപാദഹൃദയാനി||൧൧||

View original

षट्पञ्चाशत् प्रत्यङ्गानि षट्स्वङ्गेषूपनिबद्धानि, यान्यपरिसङ्ख्यातानि पूर्वमङ्गेषु परिसङ्ख्यायमानेषु, तान्यन्यैः पर्यायैरिह प्रकाश्यानि भवन्ति| तद्यथा- द्वे जङ्घापिण्डिके, द्वे ऊरुपिण्डिके, द्वौ स्फिचौ, द्वौ वृषणौ, एकं शेफः, द्वे उखे, द्वौ वङ्क्षणौ, द्वौ कुकुन्दरौ, एकं बस्तिशीर्षम्, एकमुदरं, द्वौ स्तनौ, द्वौ श्लेष्मभुवौ , द्वे बाहुपिण्डिके, चिबुकमेकं, द्वावोष्ठौ, द्वे सृक्कण्यौ, द्वौ दन्तवेष्टकौ, एकं तालु, एका गलशुण्डिका, द्वे उपजिह्विके, एका गोजिह्विका, द्वौ गण्डौ, द्वे कर्णशष्कुलिके, द्वौ कर्णपुत्रकौ, द्वे अक्षिकूटे, चत्वार्यक्षिवर्त्मानि, द्वे अक्षिकनीनिके, द्वे भ्रुवौ, एकाऽवटुः, चत्वारि पाणिपादहृदयानि||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12-13) · Śloka 13

നവ മഹന്തി ഛിദ്രാണി- സപ്ത ശിരസി, ദ്വേ ചാധഃ||൧൨|| ഏതാവദ്ദൃശ്യം ശക്യമപി നിര്ദേഷ്ടുമ്||൧൩||

View original

नव महन्ति छिद्राणि- सप्त शिरसि, द्वे चाधः||१२|| एतावद्दृश्यं शक्यमपि निर्देष्टुम्||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (14) · Śloka 14

അനിര്ദേശ്യമതഃ പരം തര്ക്യമേവ| തദ്യഥാ- നവ സ്നായുശതാനി, സപ്ത സിരാശതാനി, ദ്വേ ധമനീശതേ, ചത്വാരി പേശീശതാനി, സപ്തോത്തരം മര്മശതം, ദ്വേ സന്ധിശതേ, ഏകോനത്രിംശത്സഹസ്രാണി നവ ച ശതാനി ഷട്പഞ്ചാശത്കാനി സിരാധമനീനാമണുശഃ പ്രവിഭജ്യമാനാനാം മുഖാഗ്രപരിമാണം, താവന്തി ചൈവ കേശശ്മശ്രുലോമാനീതി| ഏതദ്യഥാവത്സങ്ഖ്യാതം ത്വക്പ്രഭൃതി ദൃശ്യം, തര്ക്യമതഃ പരമ്| ഏതദുഭയമപി ന വികല്പതേ, പ്രകൃതിഭാവാച്ഛരീരസ്യ||൧൪||

View original

अनिर्देश्यमतः परं तर्क्यमेव| तद्यथा- नव स्नायुशतानि, सप्त सिराशतानि, द्वे धमनीशते, चत्वारि पेशीशतानि, सप्तोत्तरं मर्मशतं, द्वे सन्धिशते, एकोनत्रिंशत्सहस्राणि नव च शतानि षट्पञ्चाशत्कानि सिराधमनीनामणुशः प्रविभज्यमानानां मुखाग्रपरिमाणं, तावन्ति चैव केशश्मश्रुलोमानीति| एतद्यथावत्सङ्ख्यातं त्वक्प्रभृति दृश्यं, तर्क्यमतः परम्| एतदुभयमपि न विकल्पते, प्रकृतिभावाच्छरीरस्य||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (15) · Śloka 15

യത്ത്വഞ്ജലിസങ്ഖ്യേയം തദുപദേക്ഷ്യാമഃ; തത് പരം പ്രമാണമഭിജ്ഞേയം, തച്ച വൃദ്ധിഹ്രാസയോഗി, തര്ക്യമേവ| തദ്യഥാ- ദശോദകസ്യാഞ്ജലയഃ ശരീരേ സ്വേനാഞ്ജലിപ്രമാണേന, യത്തു പ്രച്യവമാനം പുരീഷമനുബധ്നാത്യതിയോഗേന തഥാ മൂത്രം രുധിരമന്യാംശ്ച ശരീരധാതൂന്, യത്തു സര്വശരീരചരം ബാഹ്യാ ത്വഗ്ബിഭര്തി, യത്തു ത്വഗന്തരേ വ്രണഗതം ലസീകാശബ്ദം ലഭതേ, യച്ചോഷ്മണാऽനുബദ്ധം ലോമകൂപേഭ്യോ നിഷ്പതത് സ്വേദശബ്ദമവാപ്നോതി, തദുദകം ദശാഞ്ജലിപ്രമാണം; നവാഞ്ജലയഃ പൂര്വസ്യാഹാരപരിണാമധാതോഃ, യം ‘രസ’ ഇത്യാചക്ഷതേ; അഷ്ടൌ ശോണിതസ്യ, സപ്ത പുരീഷസ്യ, ഷട് ശ്ലേഷ്മണഃ, പഞ്ച പിത്തസ്യ, ചത്വാരോ മൂത്രസ്യ, ത്രയോ വസായാഃ, ദ്വൌ മേദസഃ, ഏകോ മജ്ജായാഃ, മസ്തിഷ്കസ്യാര്ധാഞ്ജലിഃ, ശുക്രസ്യ താവദേവ പ്രമാണം, താവദേവ ശ്ലൈഷ്മികസ്യൌജസ ഇതി| ഏതച്ഛരീരതത്ത്വമുക്തമ്||൧൫||

View original

यत्त्वञ्जलिसङ्ख्येयं तदुपदेक्ष्यामः; तत् परं प्रमाणमभिज्ञेयं, तच्च वृद्धिह्रासयोगि, तर्क्यमेव| तद्यथा- दशोदकस्याञ्जलयः शरीरे स्वेनाञ्जलिप्रमाणेन, यत्तु प्रच्यवमानं पुरीषमनुबध्नात्यतियोगेन तथा मूत्रं रुधिरमन्यांश्च शरीरधातून्, यत्तु सर्वशरीरचरं बाह्या त्वग्बिभर्ति, यत्तु त्वगन्तरे व्रणगतं लसीकाशब्दं लभते, यच्चोष्मणाऽनुबद्धं लोमकूपेभ्यो निष्पतत् स्वेदशब्दमवाप्नोति, तदुदकं दशाञ्जलिप्रमाणं; नवाञ्जलयः पूर्वस्याहारपरिणामधातोः, यं ‘रस’ इत्याचक्षते; अष्टौ शोणितस्य, सप्त पुरीषस्य, षट् श्लेष्मणः, पञ्च पित्तस्य, चत्वारो मूत्रस्य, त्रयो वसायाः, द्वौ मेदसः, एको मज्जायाः, मस्तिष्कस्यार्धाञ्जलिः, शुक्रस्य तावदेव प्रमाणं, तावदेव श्लैष्मिकस्यौजस इति| एतच्छरीरतत्त्वमुक्तम्||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (16) · Śloka 16

തത്ര യദ്വിശേഷതഃ സ്ഥൂലം സ്ഥിരം മൂര്തിമദ്ഗുരുഖരകഠിനമങ്ഗം നഖാസ്ഥിദന്തമാംസചര്മവര്ചഃകേശശ്മശ്രുലോമകണ്ഡരാദി തത് പാര്ഥിവം ഗന്ധോ ഘ്രാണം ച; യദ്ദ്രവസരമന്ദസ്നിഗ്ധമൃദുപിച്ഛിലം രസരുധിരവസാകഫപിത്തമൂത്രസ്വേദാദി തദാപ്യം രസോ രസനം ച; യത് പിത്തമൂഷ്മാ ച യോ യാ ച ഭാഃ ശരീരേ തത് സര്വമാഗ്നേയം രൂപം ദര്ശനം ച; യദുച്ഛ്വാസപ്രശ്വാസോന്മേഷനിമേഷാകുഞ്ചനപ്രസാരണഗമനപ്രേരണധാരണാദി തദ്വായവീയം സ്പര്ശഃ സ്പര്ശനം ച; യദ്വിവിക്തം യദുച്യതേ മഹാന്തി ചാണൂനി സ്രോതാംസി തദാന്തരീക്ഷം ശബ്ദഃ ശ്രോത്രം ച; യത് പ്രയോക്തൃ തത് പ്രധാനം ബുദ്ധിര്മനശ്ച| ഇതി ശരീരാവയവസങ്ഖ്യാ യഥാസ്ഥൂലഭേദേനാവയവാനാം നിര്ദിഷ്ടാ||൧൬||

View original

तत्र यद्विशेषतः स्थूलं स्थिरं मूर्तिमद्गुरुखरकठिनमङ्गं नखास्थिदन्तमांसचर्मवर्चःकेशश्मश्रुलोमकण्डरादि तत् पार्थिवं गन्धो घ्राणं च; यद्द्रवसरमन्दस्निग्धमृदुपिच्छिलं रसरुधिरवसाकफपित्तमूत्रस्वेदादि तदाप्यं रसो रसनं च; यत् पित्तमूष्मा च यो या च भाः शरीरे तत् सर्वमाग्नेयं रूपं दर्शनं च; यदुच्छ्वासप्रश्वासोन्मेषनिमेषाकुञ्चनप्रसारणगमनप्रेरणधारणादि तद्वायवीयं स्पर्शः स्पर्शनं च; यद्विविक्तं यदुच्यते महान्ति चाणूनि स्रोतांसि तदान्तरीक्षं शब्दः श्रोत्रं च; यत् प्रयोक्तृ तत् प्रधानं बुद्धिर्मनश्च| इति शरीरावयवसङ्ख्या यथास्थूलभेदेनावयवानां निर्दिष्टा||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (17) · Śloka 17

ശരീരാവയവാസ്തു പരമാണുഭേദേനാപരിസങ്ഖ്യേയാ ഭവന്തി, അതിബഹുത്വാദതിസൌക്ഷ്മ്യാദതീന്ദ്രിയത്വാച്ച| തേഷാം സംയോഗവിഭാഗേ പരമാണൂനാം കാരണം വായുഃ കര്മസ്വഭാവശ്ച||൧൭||

View original

शरीरावयवास्तु परमाणुभेदेनापरिसङ्ख्येया भवन्ति, अतिबहुत्वादतिसौक्ष्म्यादतीन्द्रियत्वाच्च| तेषां संयोगविभागे परमाणूनां कारणं वायुः कर्मस्वभावश्च||१७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (18) · Śloka 18

തദേതച്ഛരീരം സങ്ഖ്യാതമനേകാവയവം ദൃഷ്ടമേകത്വേന സങ്ഗഃ, പൃഥക്ത്വേനാപവര്ഗഃ| തത്ര പ്രധാനമസക്തം സര്വസത്താനിവൃത്തൌ നിവര്തതേ ഇതി||൧൮||

View original

तदेतच्छरीरं सङ्ख्यातमनेकावयवं दृष्टमेकत्वेन सङ्गः, पृथक्त्वेनापवर्गः| तत्र प्रधानमसक्तं सर्वसत्तानिवृत्तौ निवर्तते इति||१८||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (19-20) · Śloka 20

തത്ര ശ്ലോകൌ- ശരീരസങ്ഖ്യാം യോ വേദ സര്വാവയവശോ ഭിഷക്| തദജ്ഞാനനിമിത്തേന സ മോഹേന ന യുജ്യതേ||൧൯|| അമൂഢോ മോഹമൂലൈശ്ച ന ദോഷൈരഭിഭൂയതേ| നിര്ദോഷോ നിഃസ്പൃഹഃ ശാന്തഃ പ്രശാമ്യത്യപുനര്ഭവഃ||൨൦||

View original

तत्र श्लोकौ- शरीरसङ्ख्यां यो वेद सर्वावयवशो भिषक्| तदज्ञाननिमित्तेन स मोहेन न युज्यते||१९|| अमूढो मोहमूलैश्च न दोषैरभिभूयते| निर्दोषो निःस्पृहः शान्तः प्रशाम्यत्यपुनर्भवः||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 7

ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ശാരീരസ്ഥാനേ ശരീരസങ്ഖ്യാശാരീരം നാമ സപ്തമോऽധ്യായഃ||൭||

View original

इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते शारीरस्थाने शरीरसङ्ख्याशारीरं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||

🔊 Audio coming soon

7. śarīrasaṅkhyāśārīram — Charaka Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi