Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
અથાતઃ શરીરસઙ્ખ્યાશારીરં વ્યાખ્યાસ્યામઃ||૧||
ઇતિ હ સ્માહ ભગવાનાત્રેયઃ||૨||
શરીરસઙ્ખ્યામવયવશઃ કૃત્સ્નં શરીરં પ્રવિભજ્ય સર્વશરીરસઙ્ખ્યાનપ્રમાણજ્ઞાનહેતોર્ભગવન્તમાત્રેયમગ્નિવેશઃ પપ્રચ્છ||૩||
View original
अथातः शरीरसङ्ख्याशारीरं व्याख्यास्यामः||१||
इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
शरीरसङ्ख्यामवयवशः कृत्स्नं शरीरं प्रविभज्य सर्वशरीरसङ्ख्यानप्रमाणज्ञानहेतोर्भगवन्तमात्रेयमग्निवेशः पप्रच्छ||३||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
તમુવાચ ભગવાનાત્રેયઃ- શૃણુ મત્તોઽગ્નિવેશ! સર્વશરીરમાચક્ષાણસ્ય યથા પ્રશ્નમેકમના યથાવત્|
શરીરે ષટ્ ત્વચઃ; તદ્યથા- ઉદકધરા ત્વગ્બાહ્યા, દ્વિતીયા ત્વસૃગ્ધરા, તૃતીયા સિધ્મકિલાસસમ્ભવાધિષ્ઠાના, ચતુર્થી દદ્રૂકુષ્ઠસમ્ભવાધિષ્ઠાના, પઞ્ચમી ત્વલજીવિદ્રધિસમ્ભવાધિષ્ઠાના, ષષ્ઠી તુ યસ્યાં છિન્નાયાં તામ્યત્યન્ધ ઇવ ચ તમઃ પ્રવિશતિ યાં ચાપ્યધિષ્ઠાયારૂંષિ જાયન્તે પર્વસુ કૃષ્ણરક્તાનિ સ્થૂલમૂલાનિ દુશ્ચિકિત્સ્યતમાનિ ચ; ઇતિ ષટ્ ત્વચઃ|
એતાઃ ષડઙ્ગં શરીરમવતત્ય તિષ્ઠન્તિ||૪||
View original
तमुवाच भगवानात्रेयः- शृणु मत्तोऽग्निवेश! सर्वशरीरमाचक्षाणस्य यथा प्रश्नमेकमना यथावत्|
शरीरे षट् त्वचः; तद्यथा- उदकधरा त्वग्बाह्या, द्वितीया त्वसृग्धरा, तृतीया सिध्मकिलाससम्भवाधिष्ठाना, चतुर्थी दद्रूकुष्ठसम्भवाधिष्ठाना, पञ्चमी त्वलजीविद्रधिसम्भवाधिष्ठाना, षष्ठी तु यस्यां छिन्नायां ताम्यत्यन्ध इव च तमः प्रविशति यां चाप्यधिष्ठायारूंषि जायन्ते पर्वसु कृष्णरक्तानि स्थूलमूलानि दुश्चिकित्स्यतमानि च; इति षट् त्वचः|
एताः षडङ्गं शरीरमवतत्य तिष्ठन्ति||४||
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
તત્રાયં શરીરસ્યાઙ્ગવિભાગઃ; તદ્યથા- દ્વૌ બાહૂ, દ્વે સક્થિની, શિરોગ્રીવમ્, અન્તરાધિઃ, ઇતિ ષડઙ્ગમઙ્ગમ્||૫||
View original
तत्रायं शरीरस्याङ्गविभागः; तद्यथा- द्वौ बाहू, द्वे सक्थिनी, शिरोग्रीवम्, अन्तराधिः, इति षडङ्गमङ्गम्||५||
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ત્રીણિ સષષ્ટીનિ શતાન્યસ્થ્નાં સહ દન્તોલૂખલનખેન |
તદ્યથા- દ્વાત્રિંશદ્દન્તાઃ, દ્વાત્રિંશદ્દન્તોલૂખલાનિ, વિંશતિર્નખાઃ, ષષ્ટિઃ પાણિપાદાઙ્ગુલ્યસ્થીનિ, વિંશતિઃ પાણિપાદશલાકાઃ, ચત્વારિ પાણિપાદશલાકાધિષ્ઠાનાનિ, દ્વે પાર્ષ્ણ્યોરસ્થિની, ચત્વારઃ પાદયોર્ગુલ્ફાઃ, દ્વૌ મણિકૌ હસ્તયોઃ, ચત્વાર્યરત્ન્યોરસ્થીનિ, ચત્વારિ જઙ્ઘયોઃ, દ્વે જાનુની, દ્વે જાનુકપાલિકે, દ્વાવૂરુનલકૌ, દ્વૌ બાહુનલકૌ, દ્વાવંસૌ, દ્વે અંસફલકે, દ્વાવક્ષકૌ, એકં જત્રુ, દ્વે તાલુકે, દ્વે શ્રોણિફલકે, એકં ભગાસ્થિ, પઞ્ચચત્વારિંશત્ પૃષ્ઠગતાન્યસ્થીનિ, પઞ્ચદશ ગ્રીવાયાં, ચતુર્દશોરસિ, દ્વયોઃ પાર્શ્વયોશ્ચતુર્વિંશતિઃ પર્શુકાઃ, તાવન્તિ સ્થાલકાનિ, તાવન્તિ ચૈવ સ્થાલકાર્બુદાનિ, એકં હન્વસ્થિ, દ્વે હનુમૂલબન્ધને, એકાસ્થિ નાસિકાગણ્ડકૂટલલાટં, દ્વૌ શઙ્ખૌ, ચત્વારિ શિરઃકપાલાનીતિ; એવં ત્રીણિ સષષ્ટીનિ શતાન્યસ્થ્નાં સહ દન્તોલૂખલનખેનેતિ||૬||
View original
त्रीणि सषष्टीनि शतान्यस्थ्नां सह दन्तोलूखलनखेन |
तद्यथा- द्वात्रिंशद्दन्ताः, द्वात्रिंशद्दन्तोलूखलानि, विंशतिर्नखाः, षष्टिः पाणिपादाङ्गुल्यस्थीनि, विंशतिः पाणिपादशलाकाः, चत्वारि पाणिपादशलाकाधिष्ठानानि, द्वे पार्ष्ण्योरस्थिनी, चत्वारः पादयोर्गुल्फाः, द्वौ मणिकौ हस्तयोः, चत्वार्यरत्न्योरस्थीनि, चत्वारि जङ्घयोः, द्वे जानुनी, द्वे जानुकपालिके, द्वावूरुनलकौ, द्वौ बाहुनलकौ, द्वावंसौ, द्वे अंसफलके, द्वावक्षकौ, एकं जत्रु, द्वे तालुके, द्वे श्रोणिफलके, एकं भगास्थि, पञ्चचत्वारिंशत् पृष्ठगतान्यस्थीनि, पञ्चदश ग्रीवायां, चतुर्दशोरसि, द्वयोः पार्श्वयोश्चतुर्विंशतिः पर्शुकाः, तावन्ति स्थालकानि, तावन्ति चैव स्थालकार्बुदानि, एकं हन्वस्थि, द्वे हनुमूलबन्धने, एकास्थि नासिकागण्डकूटललाटं, द्वौ शङ्खौ, चत्वारि शिरःकपालानीति; एवं त्रीणि सषष्टीनि शतान्यस्थ्नां सह दन्तोलूखलनखेनेति||६||
Adhikarana 5 (7-8) · Śloka 8
પઞ્ચેન્દ્રિયાધિષ્ઠાનાનિ; તદ્યથા- ત્વગ્, જિહ્વા, નાસિકા, અક્ષિણી, કર્ણૌ ચ|
પઞ્ચ બુદ્ધીન્દ્રિયાણિ; તદ્યથા- સ્પર્શનં, રસનં, ઘ્રાણં, દર્શનં, શ્રોત્રમિતિ|
પઞ્ચ કર્મેન્દ્રિયાણિ; તદ્યથા- હસ્તૌ, પાદૌ, પાયુઃ, ઉપસ્થઃ, જિહ્વા ચેતિ||૭||
હૃદયં ચેતનાધિષ્ઠાનમેકમ્||૮||
View original
पञ्चेन्द्रियाधिष्ठानानि; तद्यथा- त्वग्, जिह्वा, नासिका, अक्षिणी, कर्णौ च|
पञ्च बुद्धीन्द्रियाणि; तद्यथा- स्पर्शनं, रसनं, घ्राणं, दर्शनं, श्रोत्रमिति|
पञ्च कर्मेन्द्रियाणि; तद्यथा- हस्तौ, पादौ, पायुः, उपस्थः, जिह्वा चेति||७||
हृदयं चेतनाधिष्ठानमेकम्||८||
Adhikarana 6 (9) · Śloka 9
દશ પ્રાણાયતનાનિ; તદ્યથા- મૂર્ધા, કણ્ઠઃ, હૃદયં, નાભિઃ, ગુદં, બસ્તિઃ, ઓજઃ, શુક્રં, શોણિતં, માંસમિતિ|
તેષુ ષટ્ પૂર્વાણિ મર્મસઙ્ખ્યાતાનિ||૯||
View original
दश प्राणायतनानि; तद्यथा- मूर्धा, कण्ठः, हृदयं, नाभिः, गुदं, बस्तिः, ओजः, शुक्रं, शोणितं, मांसमिति|
तेषु षट् पूर्वाणि मर्मसङ्ख्यातानि||९||
Adhikarana 7 (10) · Śloka 10
પઞ્ચદશ કોષ્ઠાઙ્ગાનિ; તદ્યથા- નાભિશ્ચ, હૃદયં ચ, ક્લોમ ચ, યકૃચ્ચ, પ્લીહા ચ, વૃક્કૌ ચ, બસ્તિશ્ચ, પુરીષાધારશ્ચ, આમાશયશ્ચ, પક્વાશયશ્ચ, ઉત્તરગુદં ચ, અધરગુદં ચ, ક્ષુદ્રાન્ત્રં ચ, સ્થૂલાન્ત્રં ચ, વપાવહનં ચેતિ||૧૦||
View original
पञ्चदश कोष्ठाङ्गानि; तद्यथा- नाभिश्च, हृदयं च, क्लोम च, यकृच्च, प्लीहा च, वृक्कौ च, बस्तिश्च, पुरीषाधारश्च, आमाशयश्च, पक्वाशयश्च, उत्तरगुदं च, अधरगुदं च, क्षुद्रान्त्रं च, स्थूलान्त्रं च, वपावहनं चेति||१०||
Adhikarana 8 (11) · Śloka 11
ષટ્પઞ્ચાશત્ પ્રત્યઙ્ગાનિ ષટ્સ્વઙ્ગેષૂપનિબદ્ધાનિ, યાન્યપરિસઙ્ખ્યાતાનિ પૂર્વમઙ્ગેષુ પરિસઙ્ખ્યાયમાનેષુ, તાન્યન્યૈઃ પર્યાયૈરિહ પ્રકાશ્યાનિ ભવન્તિ|
તદ્યથા- દ્વે જઙ્ઘાપિણ્ડિકે, દ્વે ઊરુપિણ્ડિકે, દ્વૌ સ્ફિચૌ, દ્વૌ વૃષણૌ, એકં શેફઃ, દ્વે ઉખે, દ્વૌ વઙ્ક્ષણૌ, દ્વૌ કુકુન્દરૌ, એકં બસ્તિશીર્ષમ્, એકમુદરં, દ્વૌ સ્તનૌ, દ્વૌ શ્લેષ્મભુવૌ , દ્વે બાહુપિણ્ડિકે, ચિબુકમેકં, દ્વાવોષ્ઠૌ, દ્વે સૃક્કણ્યૌ, દ્વૌ દન્તવેષ્ટકૌ, એકં તાલુ, એકા ગલશુણ્ડિકા, દ્વે ઉપજિહ્વિકે, એકા ગોજિહ્વિકા, દ્વૌ ગણ્ડૌ, દ્વે કર્ણશષ્કુલિકે, દ્વૌ કર્ણપુત્રકૌ, દ્વે અક્ષિકૂટે, ચત્વાર્યક્ષિવર્ત્માનિ, દ્વે અક્ષિકનીનિકે, દ્વે ભ્રુવૌ, એકાઽવટુઃ, ચત્વારિ પાણિપાદહૃદયાનિ||૧૧||
View original
षट्पञ्चाशत् प्रत्यङ्गानि षट्स्वङ्गेषूपनिबद्धानि, यान्यपरिसङ्ख्यातानि पूर्वमङ्गेषु परिसङ्ख्यायमानेषु, तान्यन्यैः पर्यायैरिह प्रकाश्यानि भवन्ति|
तद्यथा- द्वे जङ्घापिण्डिके, द्वे ऊरुपिण्डिके, द्वौ स्फिचौ, द्वौ वृषणौ, एकं शेफः, द्वे उखे, द्वौ वङ्क्षणौ, द्वौ कुकुन्दरौ, एकं बस्तिशीर्षम्, एकमुदरं, द्वौ स्तनौ, द्वौ श्लेष्मभुवौ , द्वे बाहुपिण्डिके, चिबुकमेकं, द्वावोष्ठौ, द्वे सृक्कण्यौ, द्वौ दन्तवेष्टकौ, एकं तालु, एका गलशुण्डिका, द्वे उपजिह्विके, एका गोजिह्विका, द्वौ गण्डौ, द्वे कर्णशष्कुलिके, द्वौ कर्णपुत्रकौ, द्वे अक्षिकूटे, चत्वार्यक्षिवर्त्मानि, द्वे अक्षिकनीनिके, द्वे भ्रुवौ, एकाऽवटुः, चत्वारि पाणिपादहृदयानि||११||
Adhikarana 9 (12-13) · Śloka 13
નવ મહન્તિ છિદ્રાણિ- સપ્ત શિરસિ, દ્વે ચાધઃ||૧૨||
એતાવદ્દૃશ્યં શક્યમપિ નિર્દેષ્ટુમ્||૧૩||
View original
नव महन्ति छिद्राणि- सप्त शिरसि, द्वे चाधः||१२||
एतावद्दृश्यं शक्यमपि निर्देष्टुम्||१३||
Adhikarana 10 (14) · Śloka 14
અનિર્દેશ્યમતઃ પરં તર્ક્યમેવ|
તદ્યથા- નવ સ્નાયુશતાનિ, સપ્ત સિરાશતાનિ, દ્વે ધમનીશતે, ચત્વારિ પેશીશતાનિ, સપ્તોત્તરં મર્મશતં, દ્વે સન્ધિશતે, એકોનત્રિંશત્સહસ્રાણિ નવ ચ શતાનિ ષટ્પઞ્ચાશત્કાનિ સિરાધમનીનામણુશઃ પ્રવિભજ્યમાનાનાં મુખાગ્રપરિમાણં, તાવન્તિ ચૈવ કેશશ્મશ્રુલોમાનીતિ|
એતદ્યથાવત્સઙ્ખ્યાતં ત્વક્પ્રભૃતિ દૃશ્યં, તર્ક્યમતઃ પરમ્|
એતદુભયમપિ ન વિકલ્પતે, પ્રકૃતિભાવાચ્છરીરસ્ય||૧૪||
View original
अनिर्देश्यमतः परं तर्क्यमेव|
तद्यथा- नव स्नायुशतानि, सप्त सिराशतानि, द्वे धमनीशते, चत्वारि पेशीशतानि, सप्तोत्तरं मर्मशतं, द्वे सन्धिशते, एकोनत्रिंशत्सहस्राणि नव च शतानि षट्पञ्चाशत्कानि सिराधमनीनामणुशः प्रविभज्यमानानां मुखाग्रपरिमाणं, तावन्ति चैव केशश्मश्रुलोमानीति|
एतद्यथावत्सङ्ख्यातं त्वक्प्रभृति दृश्यं, तर्क्यमतः परम्|
एतदुभयमपि न विकल्पते, प्रकृतिभावाच्छरीरस्य||१४||
Adhikarana 11 (15) · Śloka 15
યત્ત્વઞ્જલિસઙ્ખ્યેયં તદુપદેક્ષ્યામઃ; તત્ પરં પ્રમાણમભિજ્ઞેયં, તચ્ચ વૃદ્ધિહ્રાસયોગિ, તર્ક્યમેવ|
તદ્યથા- દશોદકસ્યાઞ્જલયઃ શરીરે સ્વેનાઞ્જલિપ્રમાણેન, યત્તુ પ્રચ્યવમાનં પુરીષમનુબધ્નાત્યતિયોગેન તથા મૂત્રં રુધિરમન્યાંશ્ચ શરીરધાતૂન્, યત્તુ સર્વશરીરચરં બાહ્યા ત્વગ્બિભર્તિ, યત્તુ ત્વગન્તરે વ્રણગતં લસીકાશબ્દં લભતે, યચ્ચોષ્મણાઽનુબદ્ધં લોમકૂપેભ્યો નિષ્પતત્ સ્વેદશબ્દમવાપ્નોતિ, તદુદકં દશાઞ્જલિપ્રમાણં; નવાઞ્જલયઃ પૂર્વસ્યાહારપરિણામધાતોઃ, યં ‘રસ’ ઇત્યાચક્ષતે; અષ્ટૌ શોણિતસ્ય, સપ્ત પુરીષસ્ય, ષટ્ શ્લેષ્મણઃ, પઞ્ચ પિત્તસ્ય, ચત્વારો મૂત્રસ્ય, ત્રયો વસાયાઃ, દ્વૌ મેદસઃ, એકો મજ્જાયાઃ, મસ્તિષ્કસ્યાર્ધાઞ્જલિઃ, શુક્રસ્ય તાવદેવ પ્રમાણં, તાવદેવ શ્લૈષ્મિકસ્યૌજસ ઇતિ|
એતચ્છરીરતત્ત્વમુક્તમ્||૧૫||
View original
यत्त्वञ्जलिसङ्ख्येयं तदुपदेक्ष्यामः; तत् परं प्रमाणमभिज्ञेयं, तच्च वृद्धिह्रासयोगि, तर्क्यमेव|
तद्यथा- दशोदकस्याञ्जलयः शरीरे स्वेनाञ्जलिप्रमाणेन, यत्तु प्रच्यवमानं पुरीषमनुबध्नात्यतियोगेन तथा मूत्रं रुधिरमन्यांश्च शरीरधातून्, यत्तु सर्वशरीरचरं बाह्या त्वग्बिभर्ति, यत्तु त्वगन्तरे व्रणगतं लसीकाशब्दं लभते, यच्चोष्मणाऽनुबद्धं लोमकूपेभ्यो निष्पतत् स्वेदशब्दमवाप्नोति, तदुदकं दशाञ्जलिप्रमाणं; नवाञ्जलयः पूर्वस्याहारपरिणामधातोः, यं ‘रस’ इत्याचक्षते; अष्टौ शोणितस्य, सप्त पुरीषस्य, षट् श्लेष्मणः, पञ्च पित्तस्य, चत्वारो मूत्रस्य, त्रयो वसायाः, द्वौ मेदसः, एको मज्जायाः, मस्तिष्कस्यार्धाञ्जलिः, शुक्रस्य तावदेव प्रमाणं, तावदेव श्लैष्मिकस्यौजस इति|
एतच्छरीरतत्त्वमुक्तम्||१५||
Adhikarana 12 (16) · Śloka 16
તત્ર યદ્વિશેષતઃ સ્થૂલં સ્થિરં મૂર્તિમદ્ગુરુખરકઠિનમઙ્ગં નખાસ્થિદન્તમાંસચર્મવર્ચઃકેશશ્મશ્રુલોમકણ્ડરાદિ તત્ પાર્થિવં ગન્ધો ઘ્રાણં ચ; યદ્દ્રવસરમન્દસ્નિગ્ધમૃદુપિચ્છિલં રસરુધિરવસાકફપિત્તમૂત્રસ્વેદાદિ તદાપ્યં રસો રસનં ચ; યત્ પિત્તમૂષ્મા ચ યો યા ચ ભાઃ શરીરે તત્ સર્વમાગ્નેયં રૂપં દર્શનં ચ; યદુચ્છ્વાસપ્રશ્વાસોન્મેષનિમેષાકુઞ્ચનપ્રસારણગમનપ્રેરણધારણાદિ તદ્વાયવીયં સ્પર્શઃ સ્પર્શનં ચ; યદ્વિવિક્તં યદુચ્યતે મહાન્તિ ચાણૂનિ સ્રોતાંસિ તદાન્તરીક્ષં શબ્દઃ શ્રોત્રં ચ; યત્ પ્રયોક્તૃ તત્ પ્રધાનં બુદ્ધિર્મનશ્ચ|
ઇતિ શરીરાવયવસઙ્ખ્યા યથાસ્થૂલભેદેનાવયવાનાં નિર્દિષ્ટા||૧૬||
View original
तत्र यद्विशेषतः स्थूलं स्थिरं मूर्तिमद्गुरुखरकठिनमङ्गं नखास्थिदन्तमांसचर्मवर्चःकेशश्मश्रुलोमकण्डरादि तत् पार्थिवं गन्धो घ्राणं च; यद्द्रवसरमन्दस्निग्धमृदुपिच्छिलं रसरुधिरवसाकफपित्तमूत्रस्वेदादि तदाप्यं रसो रसनं च; यत् पित्तमूष्मा च यो या च भाः शरीरे तत् सर्वमाग्नेयं रूपं दर्शनं च; यदुच्छ्वासप्रश्वासोन्मेषनिमेषाकुञ्चनप्रसारणगमनप्रेरणधारणादि तद्वायवीयं स्पर्शः स्पर्शनं च; यद्विविक्तं यदुच्यते महान्ति चाणूनि स्रोतांसि तदान्तरीक्षं शब्दः श्रोत्रं च; यत् प्रयोक्तृ तत् प्रधानं बुद्धिर्मनश्च|
इति शरीरावयवसङ्ख्या यथास्थूलभेदेनावयवानां निर्दिष्टा||१६||
Adhikarana 13 (17) · Śloka 17
શરીરાવયવાસ્તુ પરમાણુભેદેનાપરિસઙ્ખ્યેયા ભવન્તિ, અતિબહુત્વાદતિસૌક્ષ્મ્યાદતીન્દ્રિયત્વાચ્ચ|
તેષાં સંયોગવિભાગે પરમાણૂનાં કારણં વાયુઃ કર્મસ્વભાવશ્ચ||૧૭||
View original
शरीरावयवास्तु परमाणुभेदेनापरिसङ्ख्येया भवन्ति, अतिबहुत्वादतिसौक्ष्म्यादतीन्द्रियत्वाच्च|
तेषां संयोगविभागे परमाणूनां कारणं वायुः कर्मस्वभावश्च||१७||
Adhikarana 14 (18) · Śloka 18
તદેતચ્છરીરં સઙ્ખ્યાતમનેકાવયવં દૃષ્ટમેકત્વેન સઙ્ગઃ, પૃથક્ત્વેનાપવર્ગઃ|
તત્ર પ્રધાનમસક્તં સર્વસત્તાનિવૃત્તૌ નિવર્તતે ઇતિ||૧૮||
View original
तदेतच्छरीरं सङ्ख्यातमनेकावयवं दृष्टमेकत्वेन सङ्गः, पृथक्त्वेनापवर्गः|
तत्र प्रधानमसक्तं सर्वसत्तानिवृत्तौ निवर्तते इति||१८||
Adhikarana 15 (19-20) · Śloka 20
તત્ર શ્લોકૌ- શરીરસઙ્ખ્યાં યો વેદ સર્વાવયવશો ભિષક્|
તદજ્ઞાનનિમિત્તેન સ મોહેન ન યુજ્યતે||૧૯||
અમૂઢો મોહમૂલૈશ્ચ ન દોષૈરભિભૂયતે|
નિર્દોષો નિઃસ્પૃહઃ શાન્તઃ પ્રશામ્યત્યપુનર્ભવઃ||૨૦||
View original
तत्र श्लोकौ- शरीरसङ्ख्यां यो वेद सर्वावयवशो भिषक्|
तदज्ञाननिमित्तेन स मोहेन न युज्यते||१९||
अमूढो मोहमूलैश्च न दोषैरभिभूयते|
निर्दोषो निःस्पृहः शान्तः प्रशाम्यत्यपुनर्भवः||२०||
Adhikarana puShpikA · Śloka 7
ઇત્યગ્નિવેશકૃતે તન્ત્રે ચરકપ્રતિસંસ્કૃતે શારીરસ્થાને શરીરસઙ્ખ્યાશારીરં નામ સપ્તમોઽધ્યાયઃ||૭||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते शारीरस्थाने शरीरसङ्ख्याशारीरं नाम सप्तमोऽध्यायः||७||