Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః కల్పనాసిద్ధిం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातः कल्पनासिद्धिं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
1. kalpanāsiddhiḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 6
కా కల్పనా పంచసు కర్మసూక్తా, క్రమశ్చ కః, కిం చ కృతాకృతేషు| లిడ్గం తథైవాతికృతేషు, సంఖ్యా కా, కింగుణః, కేషు చ కశ్చ బస్తిః||3|| కిం వర్జనీయం ప్రతికర్మకాలే, కృతే కియాన్ వా పరిహారకాలః| ప్రణీయమానశ్చ న యాతి కేన, కేనైతి శీఘ్రం, సుచిరాచ్చ బస్తిః||4|| సాధ్యా గదాః స్వైః శమనైశ్చ కేచిత్ కస్మాత్ ప్రయుక్తైర్న శమం వ్రజంతి| ప్రచోదితః శిష్యవరేణ సమ్యగిత్యగ్నివేశేన భిషగ్వరిష్ఠః||5|| పునర్వసుస్తంత్రవిదాహ తస్మై సర్వప్రజానాం హితకామ్యయేదం|6|
View original
का कल्पना पञ्चसु कर्मसूक्ता, क्रमश्च कः, किं च कृताकृतेषु| लिड्गं तथैवातिकृतेषु, सङ्ख्या का, किङ्गुणः, केषु च कश्च बस्तिः||३|| किं वर्जनीयं प्रतिकर्मकाले, कृते कियान् वा परिहारकालः| प्रणीयमानश्च न याति केन, केनैति शीघ्रं, सुचिराच्च बस्तिः||४|| साध्या गदाः स्वैः शमनैश्च केचित् कस्मात् प्रयुक्तैर्न शमं व्रजन्ति| प्रचोदितः शिष्यवरेण सम्यगित्यग्निवेशेन भिषग्वरिष्ठः||५|| पुनर्वसुस्तन्त्रविदाह तस्मै सर्वप्रजानां हितकाम्ययेदम्|६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 7
త్ర్యహావరం సప్తదినం పరం తు స్నిగ్ధో నరః స్వేదయితవ్య ఉక్తః ||6|| నాతః పరం స్నేహనమాదిశంతి సాత్మ్యీభవేత్ సప్తదినాత్ పరం తు|7|
View original
त्र्यहावरं सप्तदिनं परं तु स्निग्धो नरः स्वेदयितव्य उक्तः ||६|| नातः परं स्नेहनमादिशन्ति सात्म्यीभवेत् सप्तदिनात् परं तु|७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7) · Śloka 7
స్నేహోఽనిలం హంతి మృదూకరోతి దేహం మలానాం వినిహంతి సంగం||7||
View original
स्नेहोऽनिलं हन्ति मृदूकरोति देहं मलानां विनिहन्ति सङ्गम्||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (8) · Śloka 8
స్నిగ్ధస్య సూక్ష్మేష్వయనేషు లీనం స్వేదస్తు దోషం నయతి ద్రవత్వం|8|
View original
स्निग्धस्य सूक्ष्मेष्वयनेषु लीनं स्वेदस्तु दोषं नयति द्रवत्वम्|८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 9
గ్రామ్యౌదకానూపరసైః సమాంసైరుత్క్లేశనీయః పయసా చ వమ్యః||8|| రసైస్తథా జాంగలజైః సయూషైః స్నిగ్ధైః కఫావృద్ధికరైర్విరేచ్యః|9|
View original
ग्राम्यौदकानूपरसैः समांसैरुत्क्लेशनीयः पयसा च वम्यः||८|| रसैस्तथा जाङ्गलजैः सयूषैः स्निग्धैः कफावृद्धिकरैर्विरेच्यः|९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9) · Śloka 10
శ్లేష్మోత్తరశ్ఛర్దయతి హ్యదుఃఖం విరిచ్యతే మందకఫస్తు సమ్యక్||9|| అధః కఫేఽల్పే వమనం విరేచయేద్విరేచనం వృద్ధకఫే తథోర్ధ్వం|10|
View original
श्लेष्मोत्तरश्छर्दयति ह्यदुःखं विरिच्यते मन्दकफस्तु सम्यक्||९|| अधः कफेऽल्पे वमनं विरेचयेद्विरेचनं वृद्धकफे तथोर्ध्वम्|१०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (10) · Śloka 11
స్నిగ్ధాయ దేయం వమనం యథోక్తం వాంతస్య పేయాదిరనుక్రమశ్చ||10|| స్నిగ్ధస్య సుస్విన్నతనోర్యథావద్విరేచనం యోగ్యతమం ప్రయోజ్యం |11|
View original
स्निग्धाय देयं वमनं यथोक्तं वान्तस्य पेयादिरनुक्रमश्च||१०|| स्निग्धस्य सुस्विन्नतनोर्यथावद्विरेचनं योग्यतमं प्रयोज्यम् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (11) · Śloka 12
పేయాం విలేపీమకృతం కృతం చ యూషం రసం త్రిర్ద్విరథైకశశ్చ||11|| క్రమేణ సేవేత విశుద్ధకాయః ప్రధానమధ్యావరశుద్ధిశుద్ధః|12|
View original
पेयां विलेपीमकृतं कृतं च यूषं रसं त्रिर्द्विरथैकशश्च||११|| क्रमेण सेवेत विशुद्धकायः प्रधानमध्यावरशुद्धिशुद्धः|१२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (12) · Śloka 13
యథాఽణురగ్నిస్తృణగోమయాద్యైః సంధుక్ష్యమాణో భవతి క్రమేణ||12|| మహాన్ స్థిరః సర్వపచస్తథైవ శుద్ధస్య పేయాదిభిరంతరగ్నిః|13|
View original
यथाऽणुरग्निस्तृणगोमयाद्यैः सन्धुक्ष्यमाणो भवति क्रमेण||१२|| महान् स्थिरः सर्वपचस्तथैव शुद्धस्य पेयादिभिरन्तरग्निः|१३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (13-14) · Śloka 15
జఘన్యమధ్యప్రవరే తు వేగాశ్చత్వార ఇష్టా వమనే షడష్టౌ||13|| దశైవ తే ద్విత్రిగుణా విరేకే ప్రస్థస్తథా ద్విత్రిచతుర్గుణశ్చ| పిత్తాంతమిష్టం వమనం విరేకాదర్ధం కఫాంతం చ విరేకమాహుః||14|| ద్విత్రాన్ సవిట్కానపనీయ వేగాన్మేయం విరేకే వమనే తు పీతం|15|
View original
जघन्यमध्यप्रवरे तु वेगाश्चत्वार इष्टा वमने षडष्टौ||१३|| दशैव ते द्वित्रिगुणा विरेके प्रस्थस्तथा द्वित्रिचतुर्गुणश्च| पित्तान्तमिष्टं वमनं विरेकादर्धं कफान्तं च विरेकमाहुः||१४|| द्वित्रान् सविट्कानपनीय वेगान्मेयं विरेके वमने तु पीतम्|१५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (15) · Śloka 16
క్రమాత్ కఫః పిత్తమథానిలశ్చ యస్యైతి సమ్యగ్వమితః స ఇష్టః||15|| హృత్పార్శ్వమూర్ధేంద్రియమార్గశుద్ధౌ తథా లఘుత్వేఽపి చ లక్ష్యమాణే|16|
View original
क्रमात् कफः पित्तमथानिलश्च यस्यैति सम्यग्वमितः स इष्टः||१५|| हृत्पार्श्वमूर्धेन्द्रियमार्गशुद्धौ तथा लघुत्वेऽपि च लक्ष्यमाणे|१६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (16) · Śloka 16
దుశ్ఛర్దితే స్ఫోటకకోఠకండూహృత్ఖావిశుద్ధిర్గురుగాత్రతాం చ||16||
View original
दुश्छर्दिते स्फोटककोठकण्डूहृत्खाविशुद्धिर्गुरुगात्रतां च||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (17) · Śloka 17
తృణ్మోహమూర్చ్ఛానిలకోపనిద్రాబలాదిహానిర్వమనేఽతి చ స్యాత్|17|
View original
तृण्मोहमूर्च्छानिलकोपनिद्राबलादिहानिर्वमनेऽति च स्यात्|१७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (17) · Śloka 18
స్రోతోవిశుద్ధీంద్రియసంప్రసాదౌ లఘుత్వమూర్జోఽగ్నిరనామయత్వం||17|| ప్రాప్తిశ్చ విట్పిత్తకఫానిలానాం సమ్యగ్విరిక్తస్య భవేత్ క్రమేణ|18|
View original
स्रोतोविशुद्धीन्द्रियसम्प्रसादौ लघुत्वमूर्जोऽग्निरनामयत्वम्||१७|| प्राप्तिश्च विट्पित्तकफानिलानां सम्यग्विरिक्तस्य भवेत् क्रमेण|१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (18) · Śloka 19
స్యాచ్ఛ్లేష్మపిత్తానిలసంప్రకోపః సాదస్తథాఽగ్నేర్గురుతా ప్రతిశ్యా||18|| తంద్రా తథా చ్ఛర్దిరరోచకశ్చ వాతానులోమ్యం న చ దుర్విరిక్తే|19|
View original
स्याच्छ्लेष्मपित्तानिलसम्प्रकोपः सादस्तथाऽग्नेर्गुरुता प्रतिश्या||१८|| तन्द्रा तथा च्छर्दिररोचकश्च वातानुलोम्यं न च दुर्विरिक्ते|१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (19) · Śloka 20
కఫాస్రపిత్తక్షయజానిలోత్థాః సుప్త్యంగమర్దక్లమవేపనాద్యాః||19|| నిద్రాబలాభావతమఃప్రవేశాః సోన్మాదహిక్కాశ్చ విరేచితేఽతి|20|
View original
कफास्रपित्तक्षयजानिलोत्थाः सुप्त्यङ्गमर्दक्लमवेपनाद्याः||१९|| निद्राबलाभावतमःप्रवेशाः सोन्मादहिक्काश्च विरेचितेऽति|२०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (20-21) · Śloka 22
సంసృష్టభక్తం నవమేఽహ్ని సర్పిస్తం పాయయేతాప్యనువాసయేద్వా||20|| తైలాక్తగాత్రాయ తతో నిరూహం దద్యాత్ర్యహాన్నాతిబుభుక్షితాయ| ప్రస్యాగతే ధన్వరసేన భోజ్యః సమీక్ష్య వా దోషబలం యథార్హం||21|| నరస్తతో నిశ్యనువాసనార్హో నాత్యాశితః స్యాదనువాసనీయః |22|
View original
संसृष्टभक्तं नवमेऽह्नि सर्पिस्तं पाययेताप्यनुवासयेद्वा||२०|| तैलाक्तगात्राय ततो निरूहं दद्यात्र्यहान्नातिबुभुक्षिताय| प्रस्यागते धन्वरसेन भोज्यः समीक्ष्य वा दोषबलं यथार्हम्||२१|| नरस्ततो निश्यनुवासनार्हो नात्याशितः स्यादनुवासनीयः |२२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (22) · Śloka 23
శీతే వసంతే చ దివాఽనువాస్యో రాత్రౌ శరద్గ్రీష్మఘనాగమేషు||22|| తానేవ దోషాన్ పరిరక్షతా యే స్నేహస్య పానే పరికీర్తితాః ప్రాక్|23|
View original
शीते वसन्ते च दिवाऽनुवास्यो रात्रौ शरद्ग्रीष्मघनागमेषु||२२|| तानेव दोषान् परिरक्षता ये स्नेहस्य पाने परिकीर्तिताः प्राक्|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (23-24) · Śloka 24
ప్రత్యాగతే చాప్యనువాసనీయే దివా ప్రదేయం వ్యుషితాయ భోజ్యం||23|| సాయం చ భోజ్యం పరతో ద్వ్యహే వా త్ర్యహేఽనువాస్యోఽహని పంచమే వా | త్ర్యహే త్ర్యహే వాఽప్యథ పంచమే వా దద్యాన్నిరూహాదనువాసనం చ||24||
View original
प्रत्यागते चाप्यनुवासनीये दिवा प्रदेयं व्युषिताय भोज्यम्||२३|| सायं च भोज्यं परतो द्व्यहे वा त्र्यहेऽनुवास्योऽहनि पञ्चमे वा | त्र्यहे त्र्यहे वाऽप्यथ पञ्चमे वा दद्यान्निरूहादनुवासनं च||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (25) · Śloka 25
ఏకం తథా త్రీన్ కఫజే వికారే పిత్తాత్మకే పంచ తు సప్త వాఽపి| వాతే నవైకాదశ వా పునర్వా బస్తీనయుగ్మాన్ కుశలో విదధ్యాత్||25||
View original
एकं तथा त्रीन् कफजे विकारे पित्तात्मके पञ्च तु सप्त वाऽपि| वाते नवैकादश वा पुनर्वा बस्तीनयुग्मान् कुशलो विदध्यात्||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (26) · Śloka 26
నరో విరిక్తస్తు నిరూహదానం వివర్జయేత్ సప్తదినాన్యవశ్యం| శుద్ధో నిరూహేణ విరేచనం చ తద్ధ్యస్య శూన్యం వికసేచ్ఛరీరం||26||
View original
नरो विरिक्तस्तु निरूहदानं विवर्जयेत् सप्तदिनान्यवश्यम्| शुद्धो निरूहेण विरेचनं च तद्ध्यस्य शून्यं विकसेच्छरीरम्||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (27-28) · Śloka 28
బస్తిర్వయఃస్థాపయితా సుఖాయుర్బలాగ్నిమేధాస్వరవర్ణకృచ్చ| సర్వార్థకారీ శిశువృద్ధయూనాం నిరత్యయః సర్వగదాపహశ్చ||27|| విట్శ్లేష్మపిత్తానిలమూత్రకర్షీ దార్ఢ్యావహః శుక్రబలప్రదశ్చ| విశ్వక్స్థితం దోషచయం నిరస్య సర్వాన్ వికారాన్ శమయేన్నిరూహః||28||
View original
बस्तिर्वयःस्थापयिता सुखायुर्बलाग्निमेधास्वरवर्णकृच्च| सर्वार्थकारी शिशुवृद्धयूनां निरत्ययः सर्वगदापहश्च||२७|| विट्श्लेष्मपित्तानिलमूत्रकर्षी दार्ढ्यावहः शुक्रबलप्रदश्च| विश्वक्स्थितं दोषचयं निरस्य सर्वान् विकारान् शमयेन्निरूहः||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (29-31) · Śloka 31
దేహే నిరూహేణ విశుద్ధమార్గే సంస్నేహనం వర్ణబలప్రదం చ| న తైలదానాత్ పరమస్తి కించిద్ద్రవ్యం విశేషేణ సమీరణార్తే ||29|| స్నేహేన రౌక్ష్యం లఘుతాం గురుత్వాదౌష్ణ్యాచ్చ శైత్యం పవనస్య హత్వా| తైలం దదాత్యాశు మనఃప్రసాదం వీర్యం బలం వర్ణమథాగ్నిపుష్టిం ||30|| మూలే నిషిక్తో హి యథా ద్రుమః స్యాన్నీలచ్ఛదః కోమలపల్లవాగ్ర్యః| కాలే మహాన్ పుష్పఫలప్రదశ్చ తథా నరః స్యాదనువాసనేన||31||
View original
देहे निरूहेण विशुद्धमार्गे संस्नेहनं वर्णबलप्रदं च| न तैलदानात् परमस्ति किञ्चिद्द्रव्यं विशेषेण समीरणार्ते ||२९|| स्नेहेन रौक्ष्यं लघुतां गुरुत्वादौष्ण्याच्च शैत्यं पवनस्य हत्वा| तैलं ददात्याशु मनःप्रसादं वीर्यं बलं वर्णमथाग्निपुष्टिम् ||३०|| मूले निषिक्तो हि यथा द्रुमः स्यान्नीलच्छदः कोमलपल्लवाग्र्यः| काले महान् पुष्पफलप्रदश्च तथा नरः स्यादनुवासनेन||३१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (32-34) · Śloka 34
స్తబ్ధాశ్చ యే సంకుచితాశ్చ యేఽపి యే పంగవో యేఽపి చ భగ్నరుగ్ణాః| యేషాం చ శాఖాసు చరంతి వాతాః శస్తో విశేషేణ హి తేషు బస్తిః||32|| ఆధ్మాపనే విగ్రథితే పురీషే శూలే చ భక్తానభినందనే చ| ఏవంప్రకారాశ్చ భవంతి కుక్షౌ యే చామయాస్తేషు చ బస్తిరిష్టః||33|| యాశ్చ స్త్రియో వాతకృతోపసర్గా గర్భం న గృహ్ణంతి నృభిః సమేతాః| క్షీణేంద్రియా యే చ నరాః కృశాశ్చ బస్తిః ప్రశస్తః పరమం చ తేషు||34||
View original
स्तब्धाश्च ये सङ्कुचिताश्च येऽपि ये पङ्गवो येऽपि च भग्नरुग्णाः| येषां च शाखासु चरन्ति वाताः शस्तो विशेषेण हि तेषु बस्तिः||३२|| आध्मापने विग्रथिते पुरीषे शूले च भक्तानभिनन्दने च| एवम्प्रकाराश्च भवन्ति कुक्षौ ये चामयास्तेषु च बस्तिरिष्टः||३३|| याश्च स्त्रियो वातकृतोपसर्गा गर्भं न गृह्णन्ति नृभिः समेताः| क्षीणेन्द्रिया ये च नराः कृशाश्च बस्तिः प्रशस्तः परमं च तेषु||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (35) · Śloka 35
ఉష్ణాభిభూతేషు వదంతి శీతాంఛీతాభిభూతేషు తథా సుఖోష్ణాన్| తత్ప్రత్యనీకౌషధసంప్రయుక్తాన్ సర్వత్ర బస్తీన్ ప్రవిభజ్య యుంజ్యాత్ ||35||
View original
उष्णाभिभूतेषु वदन्ति शीताञ्छीताभिभूतेषु तथा सुखोष्णान्| तत्प्रत्यनीकौषधसम्प्रयुक्तान् सर्वत्र बस्तीन् प्रविभज्य युञ्ज्यात् ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (36) · Śloka 36
న బృంహణీయాన్ విదధీత బస్తీన్ విశోధనీయేషు గదేషు వైద్యః| కుష్ఠప్రమేహాదిషు మేదురేషు నరేషు యే చాపి విశోధనీయాః||36||
View original
न बृंहणीयान् विदधीत बस्तीन् विशोधनीयेषु गदेषु वैद्यः| कुष्ठप्रमेहादिषु मेदुरेषु नरेषु ये चापि विशोधनीयाः||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (37) · Śloka 37
క్షీణక్షతానాం న విశోధనీయాన్న శోషిణాం నో భృశదుర్బలానాం| న మూర్చ్ఛితానాం న విశోధితానాం యేషాం చ దోషేషు నిబద్ధమాయుః||37||
View original
क्षीणक्षतानां न विशोधनीयान्न शोषिणां नो भृशदुर्बलानाम्| न मूर्च्छितानां न विशोधितानां येषां च दोषेषु निबद्धमायुः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (38-39) · Śloka 40
శాఖాగతాః కోష్ఠగతాశ్చ రోగా మర్మోర్ధ్వసర్వావయవాంగజాశ్చ| యే సంతి తేషాం న హి కశ్చిదన్యో వాయోః పరం జన్మని హేతురస్తి||38|| విణ్మూత్రపిత్తాదిమలాశయానాం విక్షేపసంఘాతకరః స యస్మాత్| తస్యాతివృద్ధస్య శమాయ నాన్యద్బస్తిం వినా భేషజమస్తి కించిత్||39|| తస్మాచ్చికిత్సార్ధమితి బ్రువంతి సర్వాం చికిత్సామపి బస్తిమేకే|40|
View original
शाखागताः कोष्ठगताश्च रोगा मर्मोर्ध्वसर्वावयवाङ्गजाश्च| ये सन्ति तेषां न हि कश्चिदन्यो वायोः परं जन्मनि हेतुरस्ति||३८|| विण्मूत्रपित्तादिमलाशयानां विक्षेपसङ्घातकरः स यस्मात्| तस्यातिवृद्धस्य शमाय नान्यद्बस्तिं विना भेषजमस्ति किञ्चित्||३९|| तस्माच्चिकित्सार्धमिति ब्रुवन्ति सर्वां चिकित्सामपि बस्तिमेके|४०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (40) · Śloka 41
నాభిప్రదేశం కటిపార్శ్వకుక్షిం గత్వా శకృద్దోషచయం విలోడ్య ||40|| సంస్నేహ్య కాయం సపురీషదోషః సమ్యక్ సుఖేనైతి చ యః స బస్తిః |41|
View original
नाभिप्रदेशं कटिपार्श्वकुक्षिं गत्वा शकृद्दोषचयं विलोड्य ||४०|| संस्नेह्य कायं सपुरीषदोषः सम्यक् सुखेनैति च यः स बस्तिः |४१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (41) · Śloka 42
ప్రసృష్టవిణ్మూత్రసమీరణత్వం రుచ్యగ్నివృద్ధ్యాశయలాఘవాని||41|| రోగోపశాంతిః ప్రకృతిస్థతా చ బలం చ తత్ స్యాత్ సునిరూఢలింగం|42|
View original
प्रसृष्टविण्मूत्रसमीरणत्वं रुच्यग्निवृद्ध्याशयलाघवानि||४१|| रोगोपशान्तिः प्रकृतिस्थता च बलं च तत् स्यात् सुनिरूढलिङ्गम्|४२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (42) · Śloka 43
స్యాద్రుక్ఛిరోహృద్గుదబస్తిలింగే శోఫః ప్రతిశ్యాయవికర్తికే చ||42|| హృల్లాసికా మారుతమూత్రసంగః శ్వాసో న సమ్యక్ చ నిరూహితే స్యుః|43|
View original
स्याद्रुक्छिरोहृद्गुदबस्तिलिङ्गे शोफः प्रतिश्यायविकर्तिके च||४२|| हृल्लासिका मारुतमूत्रसङ्गः श्वासो न सम्यक् च निरूहिते स्युः|४३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (43) · Śloka 43
లింగం యదేవాతివిరేచితస్య భవేత్తదేవాతినిరూహితస్య||43||
View original
लिङ्गं यदेवातिविरेचितस्य भवेत्तदेवातिनिरूहितस्य||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (44) · Śloka 44
ప్రత్యేత్యసక్తం సశకృచ్చ తైలం రక్తాదిబుద్ధీంద్రియసంప్రసాదః | స్వప్నానువృత్తిర్లఘుతా బలం చ సృష్టాశ్చ వేగాః స్వనువాసితే స్యుః||44||
View original
प्रत्येत्यसक्तं सशकृच्च तैलं रक्तादिबुद्धीन्द्रियसम्प्रसादः | स्वप्नानुवृत्तिर्लघुता बलं च सृष्टाश्च वेगाः स्वनुवासिते स्युः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (45) · Śloka 46
అధఃశరీరోదరబాహుపృష్ఠపార్శ్వేషు రుగ్రూక్షఖరం చ గాత్రం | గ్రహశ్చ విణ్మూత్రసమీరణానామసమ్యగేతాన్యనువాసితస్య ||45|| హృల్లాసమోహక్లమసాదమూర్చ్ఛావికర్తికా చాత్యనువాసితస్య|46|
View original
अधःशरीरोदरबाहुपृष्ठपार्श्वेषु रुग्रूक्षखरं च गात्रम् | ग्रहश्च विण्मूत्रसमीरणानामसम्यगेतान्यनुवासितस्य ||४५|| हृल्लासमोहक्लमसादमूर्च्छाविकर्तिका चात्यनुवासितस्य|४६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (46) · Śloka 47
యస్యేహ యామాననువర్తతే త్రీన్ స్నేహో నరః స్యాత్ స విశుద్ధదేహః||46|| ఆశ్వాగతేఽన్యస్తు పునర్విధేయః స్నేహో న సంస్నేహయతి హ్యతిష్ఠన్|47|
View original
यस्येह यामाननुवर्तते त्रीन् स्नेहो नरः स्यात् स विशुद्धदेहः||४६|| आश्वागतेऽन्यस्तु पुनर्विधेयः स्नेहो न संस्नेहयति ह्यतिष्ठन्|४७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (47-48) · Śloka 49
త్రింశన్మతాః కర్మ ను బస్తయో హి కాలస్తతోఽర్ధేన తతశ్చ యోగః||47|| సాన్వాసనా ద్వాదశ వై నిరూహాః ప్రాక్ స్నేహ ఏకః పరతశ్చ పంచ| కాలే త్రయోఽంతే పురతస్తథైకః స్నేహా నిరూహాంతరితాశ్చ షట్ స్యుః||48|| యోగే నిరూహాస్త్రయ ఏవ దేయాః స్నేహాశ్చ పంచైవ పరాదిమధ్యాః|49|
View original
त्रिंशन्मताः कर्म नु बस्तयो हि कालस्ततोऽर्धेन ततश्च योगः||४७|| सान्वासना द्वादश वै निरूहाः प्राक् स्नेह एकः परतश्च पञ्च| काले त्रयोऽन्ते पुरतस्तथैकः स्नेहा निरूहान्तरिताश्च षट् स्युः||४८|| योगे निरूहास्त्रय एव देयाः स्नेहाश्च पञ्चैव परादिमध्याः|४९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (49) · Śloka 50
త్రీన్ పంచ వాఽఽహుశ్చతురోఽథ షడ్వా వాతాదికానామనువాసనీయాన్ ||49|| స్నేహాన్ ప్రదాయాశు భిషగ్విదధ్యాత్ స్రోతోవిశుద్యర్థమతో నిరూహాన్|50|
View original
त्रीन् पञ्च वाऽऽहुश्चतुरोऽथ षड्वा वातादिकानामनुवासनीयान् ||४९|| स्नेहान् प्रदायाशु भिषग्विदध्यात् स्रोतोविशुद्यर्थमतो निरूहान्|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (50-52) · Śloka 53
విశుద్ధదేహస్య తతః క్రమేణ స్నిగ్ధం తలస్వేదితముత్తమాంగం||50|| విరేచయేత్త్రిర్ద్విరథైకశో వా బలం సమీక్ష్య త్రివిధం మలానాం| ఉరఃశిరోలాఘవమింద్రియాచ్ఛ్యం స్రోతోవిశుద్ధిశ్చ భవేద్విశుద్ధే||51|| గలోపలేపః శిరసో గురుత్వం నిష్ఠీవనం చాప్యథ దుర్విరిక్తే| శిరోక్షిశంఖశ్రవణార్తితోదావత్యర్థశుద్ధే తిమిరం చ పశ్యేత్||52|| స్యాత్తర్పణం తత్ర మృదు ద్రవం చ స్నిగ్ధస్య తీక్ష్ణం తు పునర్న యోగే|53|
View original
विशुद्धदेहस्य ततः क्रमेण स्निग्धं तलस्वेदितमुत्तमाङ्गम्||५०|| विरेचयेत्त्रिर्द्विरथैकशो वा बलं समीक्ष्य त्रिविधं मलानाम्| उरःशिरोलाघवमिन्द्रियाच्छ्यं स्रोतोविशुद्धिश्च भवेद्विशुद्धे||५१|| गलोपलेपः शिरसो गुरुत्वं निष्ठीवनं चाप्यथ दुर्विरिक्ते| शिरोक्षिशङ्खश्रवणार्तितोदावत्यर्थशुद्धे तिमिरं च पश्येत्||५२|| स्यात्तर्पणं तत्र मृदु द्रवं च स्निग्धस्य तीक्ष्णं तु पुनर्न योगे|५३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (53) · Śloka 53
ఇత్యాతురస్వస్థసుఖః ప్రయోగో బలాయుషోర్వృద్ధికృదామయఘ్నః||53||
View original
इत्यातुरस्वस्थसुखः प्रयोगो बलायुषोर्वृद्धिकृदामयघ्नः||५३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (54) · Śloka 54
కాలస్తు బస్త్యాదిషు యాతి యావాంస్తావాన్ భవేద్ద్విః పరిహారకాలః|54|
View original
कालस्तु बस्त्यादिषु याति यावांस्तावान् भवेद्द्विः परिहारकालः|५४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (54) · Śloka 55
అత్యాసనస్థానవచాంసి యానం స్వప్నం దివా మైథునవేగరోధాన్||54|| శీతోపచారాతపశోకరోషాంస్త్యజేదకాలాహితభోజనం చ|55|
View original
अत्यासनस्थानवचांसि यानं स्वप्नं दिवा मैथुनवेगरोधान्||५४|| शीतोपचारातपशोकरोषांस्त्यजेदकालाहितभोजनं च|५५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (55) · Śloka 56
బద్ధే ప్రణీతే విషమం చ నేత్రే మార్గే తథాఽర్శఃకఫవిడ్విబద్ధే ||55|| న యాతి బస్తిర్న సుఖం నిరేతి దోషావృతోఽల్పో యది వాఽల్పవీర్యః|56|
View original
बद्धे प्रणीते विषमं च नेत्रे मार्गे तथाऽर्शःकफविड्विबद्धे ||५५|| न याति बस्तिर्न सुखं निरेति दोषावृतोऽल्पो यदि वाऽल्पवीर्यः|५६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (56) · Śloka 57
ప్రాప్తే తు వర్చోనిలమూత్రవేగే వాతేఽతివృద్ధేఽల్పబలే గుదే వా||56|| అత్యుష్ణతీక్ష్ణశ్చ మృదౌ చ కోష్ఠే ప్రణీతమాత్రః పునరేతి బస్తిః|57|
View original
प्राप्ते तु वर्चोनिलमूत्रवेगे वातेऽतिवृद्धेऽल्पबले गुदे वा||५६|| अत्युष्णतीक्ष्णश्च मृदौ च कोष्ठे प्रणीतमात्रः पुनरेति बस्तिः|५७|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (57-58) · Śloka 59
మేదఃకఫాభ్యామనిలో నిరుద్ధః శూలాంగసుప్తిశ్వయథూన్ కరోతి||57|| స్నేహం తు యుంజన్నబుధస్తు తస్మై సంవర్ధయత్యేవ హి తాన్ వికారాన్| రోగాస్తథాఽన్యేఽప్యవితర్క్యమాణాః పరస్పరేణావగృహీతమార్గాః||58|| సందూషితా ధాతుభిరేవ చాన్యైః స్వైర్భేషజైర్నోపశమం వ్రజంతి|59|
View original
मेदःकफाभ्यामनिलो निरुद्धः शूलाङ्गसुप्तिश्वयथून् करोति||५७|| स्नेहं तु युञ्जन्नबुधस्तु तस्मै संवर्धयत्येव हि तान् विकारान्| रोगास्तथाऽन्येऽप्यवितर्क्यमाणाः परस्परेणावगृहीतमार्गाः||५८|| सन्दूषिता धातुभिरेव चान्यैः स्वैर्भेषजैर्नोपशमं व्रजन्ति|५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (59) · Śloka 60
సర్వం చ రోగప్రశమాయ కర్మ హీనాతిమాత్రం విపరీతకాలం||59|| మిథ్యోపచారాచ్చ న తం వికారం శాంతిం నయేత్ పథ్యమపి ప్రయుక్తం|60|
View original
सर्वं च रोगप्रशमाय कर्म हीनातिमात्रं विपरीतकालम्||५९|| मिथ्योपचाराच्च न तं विकारं शान्तिं नयेत् पथ्यमपि प्रयुक्तम्|६०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 47 (60) · Śloka 61
తత్ర శ్లోకః- ప్రశ్నానిమాన్ ద్వాదశ పంచకర్మాణ్యుద్దిశ్య సిద్ధావిహ కల్పనాయాం||60|| ప్రజాహితార్థం భగవాన్ మహార్థాన్ సమ్యగ్జగాదర్షివరోఽత్రిపుత్రః||61||
View original
तत्र श्लोकः- प्रश्नानिमान् द्वादश पञ्चकर्माण्युद्दिश्य सिद्धाविह कल्पनायाम्||६०|| प्रजाहितार्थं भगवान् महार्थान् सम्यग्जगादर्षिवरोऽत्रिपुत्रः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతేఽప్రాప్తే దృఢబలసంపూరితే సిద్ధిస్థానే కల్పనాసిద్ధిర్నామ ప్రథమోఽధ్యాయః||1||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृतेऽप्राप्ते दृढबलसम्पूरिते सिद्धिस्थाने कल्पनासिद्धिर्नाम प्रथमोऽध्यायः||१||
🔊 Audio coming soon