Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
অথাত আরগ্বধীযমধ্যাযং ব্যাখ্যাস্যামঃ||১|| ইতি হ স্মাহ ভগবানাত্রেযঃ||২||
View original
अथात आरग्वधीयमध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
3. āragvadhīyō'dhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-17) · Śloka 17
আরগ্বধঃ সৈডগজঃ করঞ্জো বাসা গুডূচী মদনং হরিদ্রে| শ্র্যাহ্বঃ সুরাহ্বঃ খদিরো ধবশ্চ নিম্বো বিডঙ্গং করবীরকত্বক্||৩|| গ্রন্থিশ্চ ভৌর্জো লশুনঃ শিরীষঃ সলোমশো গুগ্গুলুকৃষ্ণগন্ধে| ফণিজ্ঝকো বত্সকসপ্তপর্ণৌ পীলূনি কুষ্ঠং সুমনঃপ্রবালাঃ||৪|| বচা হরেণুস্ত্রিবৃতা নিকুম্ভো ভল্লাতকং গৈরিকমঞ্জনং চ| মনঃশিলালে গৃহধূম এলা কাশীসলোধ্রার্জুনমুস্তসর্জাঃ||৫|| ইত্যর্ধরূপৈর্বিহিতাঃ ষডেতে গোপিত্তপীতাঃ পুনরেব পিষ্টাঃ| সিদ্ধাঃ পরং সর্ষপতৈলযুক্তাশ্চূর্ণপ্রদেহা ভিষজা প্রযোজ্যাঃ||৬|| কুষ্ঠানি কৃচ্ছ্রাণি নবং কিলাসং সুরেশলুপ্তং কিটিভং সদদ্রু| ভগন্দরার্শাংস্যপচীং সপামাং হন্যুঃ প্রযুক্তাস্ত্বচিরান্নরাণাম্||৭|| কুষ্ঠং হরিদ্রে সুরসং পটোলং নিম্বাশ্বগন্ধে সুরদারুশিগ্রূ| সসর্ষপং তুম্বুরুধান্যবন্যং চণ্ডাং চ চূর্ণানি সমানি কুর্যাত্||৮|| তৈস্তক্রপিষ্টৈঃ প্রথমং শরীরং তৈলাক্তমুদ্বর্তযিতুং যতেত| তেনাস্যকণ্ডূঃ পিডকাঃ সকোঠাঃ কুষ্ঠানি শোফাশ্চ শমং ব্রজন্তি||৯|| কুষ্ঠামৃতাসঙ্গকটঙ্কটেরীকাসীসকম্পিল্লকমুস্তলোধ্রাঃ| সৌগন্ধিকং সর্জরসো বিডঙ্গং মনঃশিলালে করবীরকত্বক্||১০|| তৈলাক্তগাত্রস্য কৃতানি চূর্ণান্যেতানি দদ্যাদবচূর্ণনার্থম্| দদ্রূঃ সকণ্ডূঃ কিটিভানি পামা বিচর্চিকা চৈব তথৈতি শান্তিম্||১১|| মনঃশিলালে মরিচানি তৈলমার্কং পযঃ কুষ্ঠহরঃ প্রদেহঃ| তুত্থং বিডঙ্গং মরিচানি কুষ্ঠং লোধ্রং চ তদ্বত্ সমনঃশিলং স্যাত্||১২|| রসাঞ্জনং সপ্রপুন্নাডবীজং যুক্তং কপিত্থস্য রসেন লেপঃ| করঞ্জবীজৈডগজং সকুষ্ঠং গোমূত্রপিষ্টং চ পরঃ প্রদেহঃ||১৩|| উভে হরিদ্রে কুটজস্য বীজং করঞ্জবীজং সুমনঃপ্রবালান্| ত্বচং সমধ্যাং হযমারকস্য লেপং তিলক্ষারযুতং বিদধ্যাত্||১৪|| মনঃশিলা ত্বক্ কুটজাত্ সকুষ্ঠাত্ সলোমশঃ সৈডগজঃ করঞ্জঃ| গ্রন্থিশ্চ ভৌর্জঃ করবীরমূলং চূর্ণানি সাধ্যানি তুষোদকেন||১৫|| পলাশনির্দাহরসেন চাপি কর্ষোদ্ধৃতান্যাঢকসম্মিতেন| দর্বীপ্রলেপং প্রবদন্তি লেপমেতং পরং কুষ্ঠনিসূদনায||১৬|| পর্ণানি পিষ্ট্বা চতুরঙ্গুলস্য তক্রেণ পর্ণান্যথ কাকমাচ্যাঃ| তৈলাক্তগাত্রস্য নরস্য কুষ্ঠান্যুদ্বর্তযেদশ্বহনচ্ছদৈশ্চ||১৭||
View original
आरग्वधः सैडगजः करञ्जो वासा गुडूची मदनं हरिद्रे| श्र्याह्वः सुराह्वः खदिरो धवश्च निम्बो विडङ्गं करवीरकत्वक्||३|| ग्रन्थिश्च भौर्जो लशुनः शिरीषः सलोमशो गुग्गुलुकृष्णगन्धे| फणिज्झको वत्सकसप्तपर्णौ पीलूनि कुष्ठं सुमनःप्रवालाः||४|| वचा हरेणुस्त्रिवृता निकुम्भो भल्लातकं गैरिकमञ्जनं च| मनःशिलाले गृहधूम एला काशीसलोध्रार्जुनमुस्तसर्जाः||५|| इत्यर्धरूपैर्विहिताः षडेते गोपित्तपीताः पुनरेव पिष्टाः| सिद्धाः परं सर्षपतैलयुक्ताश्चूर्णप्रदेहा भिषजा प्रयोज्याः||६|| कुष्ठानि कृच्छ्राणि नवं किलासं सुरेशलुप्तं किटिभं सदद्रु| भगन्दरार्शांस्यपचीं सपामां हन्युः प्रयुक्तास्त्वचिरान्नराणाम्||७|| कुष्ठं हरिद्रे सुरसं पटोलं निम्बाश्वगन्धे सुरदारुशिग्रू| ससर्षपं तुम्बुरुधान्यवन्यं चण्डां च चूर्णानि समानि कुर्यात्||८|| तैस्तक्रपिष्टैः प्रथमं शरीरं तैलाक्तमुद्वर्तयितुं यतेत| तेनास्यकण्डूः पिडकाः सकोठाः कुष्ठानि शोफाश्च शमं व्रजन्ति||९|| कुष्ठामृतासङ्गकटङ्कटेरीकासीसकम्पिल्लकमुस्तलोध्राः| सौगन्धिकं सर्जरसो विडङ्गं मनःशिलाले करवीरकत्वक्||१०|| तैलाक्तगात्रस्य कृतानि चूर्णान्येतानि दद्यादवचूर्णनार्थम्| दद्रूः सकण्डूः किटिभानि पामा विचर्चिका चैव तथैति शान्तिम्||११|| मनःशिलाले मरिचानि तैलमार्कं पयः कुष्ठहरः प्रदेहः| तुत्थं विडङ्गं मरिचानि कुष्ठं लोध्रं च तद्वत् समनःशिलं स्यात्||१२|| रसाञ्जनं सप्रपुन्नाडबीजं युक्तं कपित्थस्य रसेन लेपः| करञ्जबीजैडगजं सकुष्ठं गोमूत्रपिष्टं च परः प्रदेहः||१३|| उभे हरिद्रे कुटजस्य बीजं करञ्जबीजं सुमनःप्रवालान्| त्वचं समध्यां हयमारकस्य लेपं तिलक्षारयुतं विदध्यात्||१४|| मनःशिला त्वक् कुटजात् सकुष्ठात् सलोमशः सैडगजः करञ्जः| ग्रन्थिश्च भौर्जः करवीरमूलं चूर्णानि साध्यानि तुषोदकेन||१५|| पलाशनिर्दाहरसेन चापि कर्षोद्धृतान्याढकसम्मितेन| दर्वीप्रलेपं प्रवदन्ति लेपमेतं परं कुष्ठनिसूदनाय||१६|| पर्णानि पिष्ट्वा चतुरङ्गुलस्य तक्रेण पर्णान्यथ काकमाच्याः| तैलाक्तगात्रस्य नरस्य कुष्ठान्युद्वर्तयेदश्वहनच्छदैश्च||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (18-22) · Śloka 23
কোলং কুলত্থাঃ সুরদারুরাস্নামাষাতসীতৈলফলানি কুষ্ঠম্| বচা শতাহ্বা যবচূর্ণমম্লমুষ্ণানি বাতামযিনাং প্রদেহঃ||১৮|| আনূপমত্স্যামিষবেসবারৈরুষ্ণৈঃ প্রদেহঃ পবনাপহঃ স্যাত্| স্নেহৈশ্চতুর্ভির্দশমূলমিশ্রৈর্গন্ধৌষধৈশ্চানিলহঃ প্রদেহঃ||১৯|| তক্রেণ যুক্তং যবচূর্ণমুষ্ণং সক্ষারমর্তিং জঠরে নিহন্যাত্| কুষ্ঠং শতাহ্বাং সবচাং যবানাং চূর্ণং সতৈলাম্লমুশন্তি বাতে||২০|| উভে শতাহ্বে মধুকং মধূকং বলাং প্রিযালং চ কশেরুকং চ| ঘৃতং বিদারীং চ সিতোপলাং চ কুর্যাত্ প্রদেহং পবনে সরক্তে||২১|| রাস্না গুডূচী মধুকং বলে দ্বে সজীবকং সর্ষভকং পযশ্চ| ঘৃতং চ সিদ্ধং মধুশেষযুক্তং রক্তানিলার্তিং প্রণুদেত্ প্রদেহঃ||২২|| বাতে সরক্তে সঘৃতং প্রদেহো গোধূমচূর্ণং ছগলীপযশ্চ|২৩|
View original
कोलं कुलत्थाः सुरदारुरास्नामाषातसीतैलफलानि कुष्ठम्| वचा शताह्वा यवचूर्णमम्लमुष्णानि वातामयिनां प्रदेहः||१८|| आनूपमत्स्यामिषवेसवारैरुष्णैः प्रदेहः पवनापहः स्यात्| स्नेहैश्चतुर्भिर्दशमूलमिश्रैर्गन्धौषधैश्चानिलहः प्रदेहः||१९|| तक्रेण युक्तं यवचूर्णमुष्णं सक्षारमर्तिं जठरे निहन्यात्| कुष्ठं शताह्वां सवचां यवानां चूर्णं सतैलाम्लमुशन्ति वाते||२०|| उभे शताह्वे मधुकं मधूकं बलां प्रियालं च कशेरुकं च| घृतं विदारीं च सितोपलां च कुर्यात् प्रदेहं पवने सरक्ते||२१|| रास्ना गुडूची मधुकं बले द्वे सजीवकं सर्षभकं पयश्च| घृतं च सिद्धं मधुशेषयुक्तं रक्तानिलार्तिं प्रणुदेत् प्रदेहः||२२|| वाते सरक्ते सघृतं प्रदेहो गोधूमचूर्णं छगलीपयश्च|२३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (23-29) · Śloka 29
নতোত্পলং চন্দনকুষ্ঠযুক্তং শিরোরুজাযাং সঘৃতং প্রদেহঃ||২৩|| প্রপৌণ্ডরীকং সুরদারু কুষ্ঠং যষ্ট্যাহ্বমেলা কমলোত্পলে চ| শিরোরুজাযাং সঘৃতঃ প্রদেহো লোহৈরকাপদ্মকচোরকৈশ্চ||২৪|| রাস্না হরিদ্রে নলদং শতাহ্বে দ্বে দেবদারূণি সিতোপলা চ| জীবন্তিমূলং সঘৃতং সতৈলমালেপনং পার্শ্বরুজাসু কোষ্ণম্||২৫|| শৈবালপদ্মোত্পলবেত্রতুঙ্গপ্রপৌণ্ডরীকাণ্যমৃণাললোধ্রম্| প্রিযঙ্গুকালেযকচন্দনানি নির্বাপণঃ স্যাত্ সঘৃতঃ প্রদেহঃ||২৬|| সিতালতাবেতসপদ্মকানি যষ্ট্যাহ্বমৈন্দ্রী নলিনানি দূর্বা| যবাসমূলং কুশকাশযোশ্চ নির্বাপণঃ স্যাজ্জলমেরকা চ||২৭|| শৈলেযমেলাগুরুণী সকুষ্ঠে চণ্ডা নতং ত্বক্ সুরদারু রাস্না| শীতং নিহন্যাদচিরাত্ প্রদেহো বিষং শিরীষস্তু সসিন্ধুবারঃ||২৮|| শিরীষলামজ্জকহেমলোধ্রৈস্ত্বগ্দোষসংস্বেদহরঃ প্রঘর্ষঃ| পত্রাম্বুলোধ্রাভযচন্দনানি শরীরদৌর্গন্ধ্যহরঃ প্রদেহঃ||২৯||
View original
नतोत्पलं चन्दनकुष्ठयुक्तं शिरोरुजायां सघृतं प्रदेहः||२३|| प्रपौण्डरीकं सुरदारु कुष्ठं यष्ट्याह्वमेला कमलोत्पले च| शिरोरुजायां सघृतः प्रदेहो लोहैरकापद्मकचोरकैश्च||२४|| रास्ना हरिद्रे नलदं शताह्वे द्वे देवदारूणि सितोपला च| जीवन्तिमूलं सघृतं सतैलमालेपनं पार्श्वरुजासु कोष्णम्||२५|| शैवालपद्मोत्पलवेत्रतुङ्गप्रपौण्डरीकाण्यमृणाललोध्रम्| प्रियङ्गुकालेयकचन्दनानि निर्वापणः स्यात् सघृतः प्रदेहः||२६|| सितालतावेतसपद्मकानि यष्ट्याह्वमैन्द्री नलिनानि दूर्वा| यवासमूलं कुशकाशयोश्च निर्वापणः स्याज्जलमेरका च||२७|| शैलेयमेलागुरुणी सकुष्ठे चण्डा नतं त्वक् सुरदारु रास्ना| शीतं निहन्यादचिरात् प्रदेहो विषं शिरीषस्तु ससिन्धुवारः||२८|| शिरीषलामज्जकहेमलोध्रैस्त्वग्दोषसंस्वेदहरः प्रघर्षः| पत्राम्बुलोध्राभयचन्दनानि शरीरदौर्गन्ध्यहरः प्रदेहः||२९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (30) · Śloka 30
তত্র শ্লোকঃ- ইহাত্রিজঃ সিদ্ধতমানুবাচ দ্বাত্রিংশতং সিদ্ধমহর্ষিপূজ্যঃ| চূর্ণপ্রদেহান্ বিবিধামযঘ্নানারগ্বধীযে জগতো হিতার্থম্||৩০||
View original
तत्र श्लोकः- इहात्रिजः सिद्धतमानुवाच द्वात्रिंशतं सिद्धमहर्षिपूज्यः| चूर्णप्रदेहान् विविधामयघ्नानारग्वधीये जगतो हितार्थम्||३०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ইত্যগ্নিবেশকৃতে তন্ত্রে চরকপ্রতিসংস্কৃতে শ্লোকস্থানে আরগ্বধীযো নাম তৃতীযোঽধ্যাযঃ||৩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने आरग्वधीयो नाम तृतीयोऽध्यायः||३||
🔊 Audio coming soon