Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸ੍ਨੇਹਾਧ੍ਯਾਯਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ||੧|| ਇਤਿ ਹ ਸ੍ਮਾਹ ਭਗਵਾਨਾਤ੍ਰੇਯਃ||੨||
View original
अथातः स्नेहाध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
13. snēhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
ਸਾਙ੍ਖ੍ਯੈਃ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਤਸਙ੍ਖ੍ਯੇਯੈਃ ਸਹਾਸੀਨਂ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਮ੍| ਜਗਦ੍ਧਿਤਾਰ੍ਥਂ ਪਪ੍ਰਚ੍ਛ ਵਹ੍ਨਿਵੇਸ਼ਃ ਸ੍ਵਸਂਸ਼ਯਮ੍||੩||
View original
साङ्ख्यैः सङ्ख्यातसङ्ख्येयैः सहासीनं पुनर्वसुम्| जगद्धितार्थं पप्रच्छ वह्निवेशः स्वसंशयम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-8) · Śloka 8
ਕਿਂਯੋਨਯਃ ਕਤਿ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਕੇ ਚ ਸ੍ਨੇਹਗੁਣਾਃ ਪਥਕ੍| ਕਾਲਾਨੁਪਾਨੇ ਕੇ ਕਸ੍ਯ ਕਤਿ ਕਾਸ਼੍ਚ ਵਿਚਾਰਣਾਃ||੪|| ਕਤਿ ਮਾਤ੍ਰਾਃ ਕਥਮ੍ਮਾਨਾਃ ਕਾ ਚ ਕੇਸੂਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ| ਕਸ਼੍ਚ ਕੇਭ੍ਯੋ ਹਿਤਃ ਸ੍ਨੇਹਃ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸਃ ਸ੍ਨੇਹਨੇ ਚ ਕਃ||੫|| ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾਃ ਕੇ ਕੇ ਨ ਚ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਲਕ੍ਸਣਮ੍| ਕਿਂ ਪਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਥਮਂ ਪੀਤੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਕਿਞ੍ਚ ਹਿਤਾਹਿਤਮ੍||੬|| ਕੇ ਮਦੁਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠਾਃ ਕਾ ਵ੍ਯਾਪਦਃ ਸਿਦ੍ਧਯਸ਼੍ਚ ਕਾਃ| ਅਚ੍ਛੇ ਸਂਸ਼ੋਧਨੇ ਚੈਵ ਸ੍ਨੇਹੇ ਕਾ ਵਤ੍ਤਿਰਿਸ੍ਯਤੇ||੭|| ਵਿਚਾਰਣਾਃ ਕੇਸੁ ਯੋਜ੍ਯਾ ਵਿਧਿਨਾ ਕੇਨ ਤਤ੍ ਪ੍ਰਭੋ!| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯਾਮਿਤਵਿਜ੍ਞਾਨ ਜ੍ਞਾਨਮਿਚ੍ਛਾਮਿ ਵੇਦਿਤੁਮ੍||੮||
View original
किंयोनयः कति स्नेहाः के च स्नेहगुणाः पृथक्| कालानुपाने के कस्य कति काश्च विचारणाः||४|| कति मात्राः कथम्मानाः का च केषूपदिश्यते| कश्च केभ्यो हितः स्नेहः प्रकर्षः स्नेहने च कः||५|| स्नेह्याः के के न च स्निग्धास्निग्धातिस्निग्धलक्षणम्| किं पानात् प्रथमं पीते जीर्णे किञ्च हिताहितम्||६|| के मृदुक्रूरकोष्ठाः का व्यापदः सिद्धयश्च काः| अच्छे संशोधने चैव स्नेहे का वृत्तिरिष्यते||७|| विचारणाः केषु योज्या विधिना केन तत् प्रभो!| स्नेहस्यामितविज्ञान ज्ञानमिच्छामि वेदितुम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11
ਅਥ ਤਤ੍ਸਂਸ਼ਯਚ੍ਛੇਤ੍ਤਾ ਪ੍ਰਤ੍ਯੁਵਾਚ ਪੁਨਰ੍ਵਸੁਃ| ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਂ ਦ੍ਵਿਵਿਧਾ ਸੌਮ੍ਯ ਯੋਨਿਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾ||੯|| ਤਿਲਃ ਪ੍ਰਿਯਾਲਾਭਿਸੁਕੌ ਬਿਭੀਤਕਸ਼੍ਚਿਤ੍ਰਾਭਯੈਰਣ੍ਡਮਧੂਕਸਰ੍ਸਪਾਃ| ਕੁਸੁਮ੍ਭਬਿਲ੍ਵਾਰੁਕਮੂਲਕਾਤਸੀਨਿਕੋਚਕਾਕ੍ਸੋਡਕਰਞ੍ਜਸ਼ਿਗ੍ਰੁਕਾਃ||੧੦|| ਸ੍ਨੇਹਾਸ਼ਯਾਃ ਸ੍ਥਾਵਰਸਞ੍ਜ੍ਞਿਤਾਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਯੁਰ੍ਜਙ੍ਗਮਾ ਮਤ੍ਸ੍ਯਮਗਾਃ ਸਪਕ੍ਸਿਣਃ| ਤੇਸਾਂ ਦਧਿਕ੍ਸੀਰਘਤਾਮਿਸਂ ਵਸਾ ਸ੍ਨੇਹੇਸੁ ਮਜ੍ਜਾ ਚ ਤਥੋਪਦਿਸ਼੍ਯਤੇ||੧੧||
View original
अथ तत्संशयच्छेत्ता प्रत्युवाच पुनर्वसुः| स्नेहानां द्विविधा सौम्य योनिः स्थावरजङ्गमा||९|| तिलः प्रियालाभिषुकौ बिभीतकश्चित्राभयैरण्डमधूकसर्षपाः| कुसुम्भबिल्वारुकमूलकातसीनिकोचकाक्षोडकरञ्जशिग्रुकाः||१०|| स्नेहाशयाः स्थावरसञ्ज्ञितास्तथा स्युर्जङ्गमा मत्स्यमृगाः सपक्षिणः| तेषां दधिक्षीरघृतामिषं वसा स्नेहेषु मज्जा च तथोपदिश्यते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 1
ਸਰ੍ਵੇਸਾਂ ਤੈਲਜਾਤਾਨਾਂ ਤਿਲਤੈਲਂ ਵਿਸ਼ਿਸ੍ਯਤੇ| ਬਲਾਰ੍ਥੇ ਸ੍ਨੇਹਨੇ ਚਾਗ੍ਰ੍ਯਮੈਰਣ੍ਡਂ ਤੁ ਵਿਰੇਚਨੇ||੧੨|| (ਕਟੂਸ੍ਣਂ ਤੈਲਮੈਰਣ੍ਡਂ ਵਾਤਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਹਰਂ ਗੁਰੁ | ਕਸਾਯਸ੍ਵਾਦੁਤਿਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ ਯੋਜਿਤਂ ਪਿਤ੍ਤਹਨ੍ਤ੍ਰਪਿ ||੧||)|
View original
सर्वेषां तैलजातानां तिलतैलं विशिष्यते| बलार्थे स्नेहने चाग्र्यमैरण्डं तु विरेचने||१२|| (कटूष्णं तैलमैरण्डं वातश्लेष्महरं गुरु | कषायस्वादुतिक्तैश्च योजितं पित्तहन्त्रपि ||१||)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13) · Śloka 13
ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਂ ਵਸਾ ਮਜ੍ਜਾ ਸਰ੍ਵਸ੍ਨੇਹੋਤ੍ਤਮਾ ਮਤਾਃ| ਏਸੁ ਚੈਵੋਤ੍ਤਮਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸਂਸ੍ਕਾਰਸ੍ਯਾਨੁਵਰ੍ਤਨਾਤ੍||੧੩||
View original
सर्पिस्तैलं वसा मज्जा सर्वस्नेहोत्तमा मताः| एषु चैवोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14-17) · Śloka 17
ਘਤਂ ਪਿਤ੍ਤਾਨਿਲਹਰਂ ਰਸਸ਼ੁਕ੍ਰੌਜਸਾਂ ਹਿਤਮ੍| ਨਿਰ੍ਵਾਪਣਂ ਮਦੁਕਰਂ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਪ੍ਰਸਾਦਨਮ੍||੧੪|| ਮਾਰੁਤਘ੍ਨਂ ਨ ਚ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਵਰ੍ਧਨਂ ਬਲਵਰ੍ਧਨਮ੍| ਤ੍ਵਚ੍ਯਮੁਸ੍ਣਂ ਸ੍ਥਿਰਕਰਂ ਤੈਲਂ ਯੋਨਿਵਿਸ਼ੋਧਨਮ੍||੧੫|| ਵਿਦ੍ਧਭਗ੍ਨਾਹਤਭ੍ਰਸ੍ਟਯੋਨਿਕਰ੍ਣਸ਼ਿਰੋਰੁਜਿ| ਪੌਰੁਸੋਪਚਯੇ ਸ੍ਨੇਹੇ ਵ੍ਯਾਯਾਮੇ ਚੇਸ੍ਯਤੇ ਵਸਾ||੧੬|| ਬਲਸ਼ੁਕ੍ਰਰਸਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦੋਮਜ੍ਜਵਿਵਰ੍ਧਨਃ| ਮਜ੍ਜਾ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋਸ੍ਥ੍ਨਾਂ ਚ ਬਲਕਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਨੇ ਹਿਤਃ||੧੭||
View original
घृतं पित्तानिलहरं रसशुक्रौजसां हितम्| निर्वापणं मृदुकरं स्वरवर्णप्रसादनम्||१४|| मारुतघ्नं न च श्लेष्मवर्धनं बलवर्धनम्| त्वच्यमुष्णं स्थिरकरं तैलं योनिविशोधनम्||१५|| विद्धभग्नाहतभ्रष्टयोनिकर्णशिरोरुजि| पौरुषोपचये स्नेहे व्यायामे चेष्यते वसा||१६|| बलशुक्ररसश्लेष्ममेदोमज्जविवर्धनः| मज्जा विशेषतोऽस्थ्नां च बलकृत् स्नेहने हितः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (18) · Śloka 18
ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ਰਦਿ ਪਾਤਵ੍ਯਂ ਵਸਾ ਮਜ੍ਜਾ ਚ ਮਾਧਵੇ| ਤੈਲਂ ਪ੍ਰਾਵਸਿ ਨਾਤ੍ਯੁਸ੍ਣਸ਼ੀਤੇ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ||੧੮||
View original
सर्पिः शरदि पातव्यं वसा मज्जा च माधवे| तैलं प्रावृषि नात्युष्णशीते स्नेहं पिबेन्नरः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (19) · Śloka 19
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੋ ਰਾਤ੍ਰਾਵੁਸ੍ਣੇ ਚਾਪਿ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ| ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕੋ ਦਿਵਾ ਸ਼ੀਤੇ ਪਿਬੇਚ੍ਚਾਮਲਭਾਸ੍ਕਰੇ||੧੯||
View original
वातपित्ताधिको रात्रावुष्णे चापि पिबेन्नरः| श्लेष्माधिको दिवा शीते पिबेच्चामलभास्करे||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (20-21) · Śloka 21
ਅਤ੍ਯੁਸ੍ਣੇ ਵਾ ਦਿਵਾ ਪੀਤੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਾਧਿਕੇਨ ਵਾ| ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਂ ਪਿਪਾਸਾਮੁਨ੍ਮਾਦਂ ਕਾਮਲਾਂ ਵਾ ਸਮੀਰਯੇਤ੍||੨੦|| ਸ਼ੀਤੇ ਰਾਤ੍ਰੌ ਪਿਬਨ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਨਰਃ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਧਿਕੋਪਿ ਵਾ| ਆਨਾਹਮਰੁਚਿਂ ਸ਼ੂਲਂ ਪਾਣ੍ਡੁਤਾਂ ਵਾ ਸਮਚ੍ਛਤਿ||੨੧||
View original
अत्युष्णे वा दिवा पीतो वातपित्ताधिकेन वा| मूर्च्छां पिपासामुन्मादं कामलां वा समीरयेत्||२०|| शीते रात्रौ पिबन् स्नेहं नरः श्लेष्माधिकोऽपि वा| आनाहमरुचिं शूलं पाण्डुतां वा समृच्छति||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (22) · Śloka 22
ਜਲਮੁਸ੍ਣਂ ਘਤੇ ਪੇਯਂ ਯੂਸਸ੍ਤੈਲੇਨੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ| ਵਸਾਮਜ੍ਜ੍ਞੋਸ੍ਤੁ ਮਣ੍ਡਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਸਰ੍ਵੇਸੂਸ੍ਣਮਥਾਮ੍ਬੁ ਵਾ||੨੨||
View original
जलमुष्णं घृते पेयं यूषस्तैलेऽनु शस्यते| वसामज्ज्ञोस्तु मण्डः स्यात् सर्वेषूष्णमथाम्बु वा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (23-25) · Śloka 25
ਓਦਨਸ਼੍ਚ ਵਿਲੇਪੀ ਚ ਰਸੋ ਮਾਂਸਂ ਪਯੋ ਦਧਿ| ਯਵਾਗੂਃ ਸੂਪਸ਼ਾਕੌ ਚ ਯੂਸਃ ਕਾਮ੍ਬਲਿਕਃ ਖਡਃ||੨੩|| ਸਕ੍ਤਵਸ੍ਤਿਲਪਿਸ੍ਟਂ ਚ ਮਦ੍ਯਂ ਲੇਹਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ| ਭਕ੍ਸ੍ਯਮਭ੍ਯਞ੍ਜਨਂ ਬਸ੍ਤਿਸ੍ਤਥਾ ਚੋਤ੍ਤਰਬਸ੍ਤਯਃ||੨੪|| ਗਣ੍ਡੂਸਃ ਕਰ੍ਣਤੈਲਂ ਚ ਨਸ੍ਤਃਕਰ੍ਣਾਕ੍ਸਿਤਰ੍ਪਣਮ੍| ਚਤੁਰ੍ਵਿਂਸ਼ਤਿਰਿਤ੍ਯੇਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਣਾਃ ||੨੫||
View original
ओदनश्च विलेपी च रसो मांसं पयो दधि| यवागूः सूपशाकौ च यूषः काम्बलिकः खडः||२३|| सक्तवस्तिलपिष्टं च मद्यं लेहास्तथैव च| भक्ष्यमभ्यञ्जनं बस्तिस्तथा चोत्तरबस्तयः||२४|| गण्डूषः कर्णतैलं च नस्तःकर्णाक्षितर्पणम्| चतुर्विंशतिरित्येताः स्नेहस्य प्रविचारणाः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (26) · Śloka 26
ਅਚ੍ਛਪੇਯਸ੍ਤੁ ਯਃ ਸ੍ਨੇਹੋ ਨ ਤਾਮਾਹੁਰ੍ਵਿਚਾਰਣਾਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਸ ਭਿਸਗ੍ਦਸ੍ਟਃ ਕਲ੍ਪਃ ਪ੍ਰਾਥਮਕਲ੍ਪਿਕਃ||੨੬||
View original
अच्छपेयस्तु यः स्नेहो न तामाहुर्विचारणाम्| स्नेहस्य स भिषग्दृष्टः कल्पः प्राथमकल्पिकः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (27-28) · Śloka 28
ਰਸੈਸ਼੍ਚੋਪਹਿਤਃ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸਮਾਸਵ੍ਯਾਸਯੋਗਿਭਿਃ| ਸਡ੍ਭਿਸ੍ਤ੍ਰਿਸਸ੍ਟਿਧਾ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਂ ਪ੍ਰਾਪ੍ਨੋਤ੍ਯੇਕਸ਼੍ਚ ਕੇਵਲਃ||੨੭|| ਏਵਮੇਤਾਸ਼੍ਚਤੁਃਸਸ੍ਟਿਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨਾਂ ਪ੍ਰਵਿਚਾਰਣਾ | ਓਕਰ੍ਤੁਵ੍ਯਾਧਿਪੁਰੁਸਾਨ੍ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯਾ ਜਾਨਤਾ ਭਵੇਤ੍||੨੮||
View original
रसैश्चोपहितः स्नेहः समासव्यासयोगिभिः| षड्भिस्त्रिषष्टिधा सङ्ख्यां प्राप्नोत्येकश्च केवलः||२७|| एवमेताश्चतुःषष्टिः स्नेहानां प्रविचारणा | ओकर्तुव्याधिपुरुषान् प्रयोज्या जानता भवेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (29-40) · Śloka 40
ਅਹੋਰਾਤ੍ਰਮਹਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਮਰ੍ਧਾਹਂ ਚ ਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸਤੇ| ਪ੍ਰਧਾਨਾ ਮਧ੍ਯਮਾ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰਾ ਜਰਾਂ ਪ੍ਰਤਿ||੨੯|| ਇਤਿ ਤਿਸ੍ਰਃ ਸਮੁਦ੍ਦਿਸ੍ਟਾ ਮਾਤ੍ਰਾਃ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਯ ਮਾਨਤਃ| ਤਾਸਾਂ ਪ੍ਰਯੋਗਾਨ੍ ਵਕ੍ਸ੍ਯਾਮਿ ਪੁਰੁਸਂ ਪੁਰੁਸਂ ਪ੍ਰਤਿ||੩੦|| ਪ੍ਰਭੂਤਸ੍ਨੇਹਨਿਤ੍ਯਾ ਯੇ ਕ੍ਸੁਤ੍ਪਿਪਾਸਾਸਹਾ ਨਰਾਃ| ਪਾਵਕਸ਼੍ਚੋਤ੍ਤਮਬਲੋ ਯੇਸਾਂ ਯੇ ਚੋਤ੍ਤਮਾ ਬਲੇ||੩੧|| ਗੁਲ੍ਮਿਨਃ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਾਸ਼੍ਚ ਵਿਸਰ੍ਪੋਪਹਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ| ਉਨ੍ਮਤ੍ਤਾਃ ਕਚ੍ਛ੍ਰਮੂਤ੍ਰਾਸ਼੍ਚ ਗਾਢਵਰ੍ਚਸ ਏਵ ਚ||੩੨|| ਪਿਬੇਯੁਰੁਤ੍ਤਮਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਤਸ੍ਯਾਃ ਪਾਨੇ ਗੁਣਾਞ੍ਛਣੁ| ਵਿਕਾਰਾਞ੍ਛਮਯਤ੍ਯੇਸਾਂ ਸ਼ੀਘ੍ਰਂ ਸਮ੍ਯਕ੍ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਾ||੩੩|| ਦੋਸਾਨੁਕਰ੍ਸਿਣੀ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸਰ੍ਵਮਾਰ੍ਗਾਨੁਸਾਰਿਣੀ| ਬਲ੍ਯਾ ਪੁਨਰ੍ਨਵਕਰੀ ਸ਼ਰੀਰੇਨ੍ਦ੍ਰਿਯਚੇਤਸਾਮ੍||੩੪|| ਅਰੁਸ੍ਕਸ੍ਫੋਟਪਿਡਕਾਕਣ੍ਡੂਪਾਮਾਭਿਰਰ੍ਦਿਤਾਃ| ਕੁਸ੍ਠਿਨਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਮੀਢਾਸ਼੍ਚ ਵਾਤਸ਼ੋਣਿਤਿਕਾਸ਼੍ਚ ਯੇ||੩੫|| ਨਾਤਿਬਹ੍ਵਾਸ਼ਿਨਸ਼੍ਚੈਵ ਮਦੁਕੋਸ੍ਠਾਸ੍ਤਥੈਵ ਚ| ਪਿਬੇਯੁਰ੍ਮਧ੍ਯਮਾਂ ਮਾਤ੍ਰਾਂ ਮਧ੍ਯਮਾਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯੇ ਬਲੇ||੩੬|| ਮਾਤ੍ਰੈਸਾ ਮਨ੍ਦਵਿਭ੍ਰਂਸ਼ਾ ਨ ਚਾਤਿਬਲਹਾਰਿਣੀ| ਸੁਖੇਨ ਚ ਸ੍ਨੇਹਯਤਿ ਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਥੇ ਚ ਯੁਜ੍ਯਤੇ||੩੭|| ਯੇ ਤੁ ਵਦ੍ਧਾਸ਼੍ਚ ਬਾਲਾਸ਼੍ਚ ਸੁਕੁਮਾਰਾਃ ਸੁਖੋਚਿਤਾਃ| ਰਿਕ੍ਤਕੋਸ੍ਠਤ੍ਵਮਹਿਤਂ ਯੇਸਾਂ ਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਯਸ਼੍ਚ ਯੇ||੩੮|| ਜ੍ਵਰਾਤੀਸਾਰਕਾਸਾਸ਼੍ਚ ਯੇਸਾਂ ਚਿਰਸਮੁਤ੍ਥਿਤਾਃ| ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰਾਂ ਪਿਬੇਯੁਸ੍ਤੇ ਹ੍ਰਸ੍ਵਾਂ ਯੇ ਚਾਵਰਾ ਬਲੇ||੩੯|| ਪਰਿਹਾਰੇ ਸੁਖਾ ਚੈਸਾ ਮਾਤ੍ਰਾ ਸ੍ਨੇਹਨਬਂਹਣੀ| ਵਸ੍ਯਾ ਬਲ੍ਯਾ ਨਿਰਾਬਾਧਾ ਚਿਰਂ ਚਾਪ੍ਯਨੁਵਰ੍ਤਤੇ||੪੦||
View original
अहोरात्रमहः कृत्स्नमर्धाहं च प्रतीक्षते| प्रधाना मध्यमा ह्रस्वा स्नेहमात्रा जरां प्रति||२९|| इति तिस्रः समुद्दिष्टा मात्राः स्नेहस्य मानतः| तासां प्रयोगान् वक्ष्यामि पुरुषं पुरुषं प्रति||३०|| प्रभूतस्नेहनित्या ये क्षुत्पिपासासहा नराः| पावकश्चोत्तमबलो येषां ये चोत्तमा बले||३१|| गुल्मिनः सर्पदष्टाश्च विसर्पोपहताश्च ये| उन्मत्ताः कृच्छ्रमूत्राश्च गाढवर्चस एव च||३२|| पिबेयुरुत्तमां मात्रां तस्याः पाने गुणाञ्छृणु| विकाराञ्छमयत्येषां शीघ्रं सम्यक्प्रयोजिता||३३|| दोषानुकर्षिणी मात्रा सर्वमार्गानुसारिणी| बल्या पुनर्नवकरी शरीरेन्द्रियचेतसाम्||३४|| अरुष्कस्फोटपिडकाकण्डूपामाभिरर्दिताः| कुष्ठिनश्च प्रमीढाश्च वातशोणितिकाश्च ये||३५|| नातिबह्वाशिनश्चैव मृदुकोष्ठास्तथैव च| पिबेयुर्मध्यमां मात्रां मध्यमाश्चापि ये बले||३६|| मात्रैषा मन्दविभ्रंशा न चातिबलहारिणी| सुखेन च स्नेहयति शोधनार्थे च युज्यते||३७|| ये तु वृद्धाश्च बालाश्च सुकुमाराः सुखोचिताः| रिक्तकोष्ठत्वमहितं येषां मन्दाग्नयश्च ये||३८|| ज्वरातीसारकासाश्च येषां चिरसमुत्थिताः| स्नेहमात्रां पिबेयुस्ते ह्रस्वां ये चावरा बले||३९|| परिहारे सुखा चैषा मात्रा स्नेहनबृंहणी| वृष्या बल्या निराबाधा चिरं चाप्यनुवर्तते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (41-43) · Śloka 43
ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਪ੍ਰਕਤਯੋ ਵਾਤਪਿਤ੍ਤਵਿਕਾਰਿਣਃ| ਚਕ੍ਸੁਃਕਾਮਾਃ ਕ੍ਸਤਾਃ ਕ੍ਸੀਣਾ ਵਦ੍ਧਾ ਬਾਲਾਸ੍ਤਥਾਬਲਾਃ||੪੧|| ਆਯੁਃਪ੍ਰਕਰ੍ਸਕਾਮਾਸ਼੍ਚ ਬਲਵਰ੍ਣਸ੍ਵਰਾਰ੍ਥਿਨਃ| ਪੁਸ੍ਟਿਕਾਮਾਃ ਪ੍ਰਜਾਕਾਮਾਃ ਸੌਕੁਮਾਰ੍ਯਾਰ੍ਥਿਨਸ਼੍ਚ ਯੇ||੪੨|| ਦੀਪ੍ਤ੍ਯੋਜਃਸ੍ਮਤਿਮੇਧਾਗ੍ਨਿਬੁਦ੍ਧੀਨ੍ਦ੍ਰਿਯਬਲਾਰ੍ਥਿਨਃ| ਪਿਬੇਯੁਃ ਸਰ੍ਪਿਰਾਰ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਦਾਹਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਸਾਗ੍ਨਿਭਿਃ||੪੩||
View original
वातपित्तप्रकृतयो वातपित्तविकारिणः| चक्षुःकामाः क्षताः क्षीणा वृद्धा बालास्तथाऽबलाः||४१|| आयुःप्रकर्षकामाश्च बलवर्णस्वरार्थिनः| पुष्टिकामाः प्रजाकामाः सौकुमार्यार्थिनश्च ये||४२|| दीप्त्योजःस्मृतिमेधाग्निबुद्धीन्द्रियबलार्थिनः| पिबेयुः सर्पिरार्ताश्च दाहशस्त्रविषाग्निभिः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (44-46) · Śloka 46
ਪ੍ਰਵਦ੍ਧਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਮੇਦਸ੍ਕਾਸ਼੍ਚਲਸ੍ਥੂਲਗਲੋਦਰਾਃ| ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਭਿਰਾਵਿਸ੍ਟਾ ਵਾਤਪ੍ਰਕਤਯਸ਼੍ਚ ਯੇ||੪੪|| ਬਲਂ ਤਨੁਤ੍ਵਂ ਲਘੁਤਾਂ ਦਢਤਾਂ ਸ੍ਥਿਰਗਾਤ੍ਰਤਾਮ੍ | ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਸ਼੍ਲਕ੍ਸ੍ਣਤਨੁਤ੍ਵਕ੍ਤਾਂ ਯੇ ਚ ਕਾਙ੍ਕ੍ਸਨ੍ਤਿ ਦੇਹਿਨਃ||੪੫|| ਕਮਿਕੋਸ੍ਠਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠਾਸ੍ਤਥਾ ਨਾਡੀਭਿਰਰ੍ਦਿਤਾਃ| ਪਿਬੇਯੁਃ ਸ਼ੀਤਲੇ ਕਾਲੇ ਤੈਲਂ ਤੈਲੋਚਿਤਾਸ਼੍ਚ ਯੇ||੪੬||
View original
प्रवृद्धश्लेष्ममेदस्काश्चलस्थूलगलोदराः| वातव्याधिभिराविष्टा वातप्रकृतयश्च ये||४४|| बलं तनुत्वं लघुतां दृढतां स्थिरगात्रताम् | स्निग्धश्लक्ष्णतनुत्वक्तां ये च काङ्क्षन्ति देहिनः||४५|| कृमिकोष्ठाः क्रूरकोष्ठास्तथा नाडीभिरर्दिताः| पिबेयुः शीतले काले तैलं तैलोचिताश्च ये||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (47-49) · Śloka 49
ਵਾਤਾਤਪਸਹਾ ਯੇ ਚ ਰੂਕ੍ਸਾ ਭਾਰਾਧ੍ਵਕਰ੍ਸ਼ਿਤਾਃ| ਸਂਸ਼ੁਸ੍ਕਰੇਤੋਰੁਧਿਰਾ ਨਿਸ੍ਪੀਤਕਫਮੇਦਸਃ||੪੭|| ਅਸ੍ਥਿਸਨ੍ਧਿਸਿਰਾਸ੍ਨਾਯੁਮਰ੍ਮਕੋਸ੍ਠਮਹਾਰੁਜਃ| ਬਲਵਾਨ੍ਮਾਰੁਤੋ ਯੇਸਾਂ ਖਾਨਿ ਚਾਵਤ੍ਯ ਤਿਸ੍ਠਤਿ||੪੮|| ਮਹਚ੍ਚਾਗ੍ਨਿਬਲਂ ਯੇਸਾਂ ਵਸਾਸਾਤ੍ਮ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਨਰਾਃ| ਤੇਸਾਂ ਸ੍ਨੇਹਯਿਤਵ੍ਯਾਨਾਂ ਵਸਾਪਾਨਂ ਵਿਧੀਯਤੇ||੪੯||
View original
वातातपसहा ये च रूक्षा भाराध्वकर्शिताः| संशुष्करेतोरुधिरा निष्पीतकफमेदसः||४७|| अस्थिसन्धिसिरास्नायुमर्मकोष्ठमहारुजः| बलवान्मारुतो येषां खानि चावृत्य तिष्ठति||४८|| महच्चाग्निबलं येषां वसासात्म्याश्च ये नराः| तेषां स्नेहयितव्यानां वसापानं विधीयते||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (50) · Śloka 51
ਦੀਪ੍ਤਾਗ੍ਨਯਃ ਕ੍ਲੇਸ਼ਸਹਾ ਘਸ੍ਮਰਾਃ ਸ੍ਨੇਹਸੇਵਿਨਃ| ਵਾਤਾਰ੍ਤਾਃ ਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾ ਮਜ੍ਜਾਨਮਾਪ੍ਨੁਯੁਃ||੫੦|| ਯੇਭ੍ਯੋ ਯੇਭ੍ਯੋ ਹਿਤੋ ਯੋ ਯਃ ਸ੍ਨੇਹਃ ਸ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ|੫੧|
View original
दीप्ताग्नयः क्लेशसहा घस्मराः स्नेहसेविनः| वातार्ताः क्रूरकोष्ठाश्च स्नेह्या मज्जानमाप्नुयुः||५०|| येभ्यो येभ्यो हितो यो यः स्नेहः स परिकीर्तितः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (51) · Śloka 51
ਸ੍ਨੇਹਨਸ੍ਯ ਪ੍ਰਕਰ੍ਸੌ ਤੁ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰਕੌ||੫੧||
View original
स्नेहनस्य प्रकर्षौ तु सप्तरात्रत्रिरात्रकौ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (52) · Śloka 52
ਸ੍ਵੇਦ੍ਯਾਃ ਸ਼ੋਧਯਿਤਵ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰੂਕ੍ਸਾ ਵਾਤਵਿਕਾਰਿਣਃ| ਵ੍ਯਾਯਾਮਮਦ੍ਯਸ੍ਤ੍ਰੀਨਿਤ੍ਯਾਃ ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾਃ ਸ੍ਯੁਰ੍ਯੇ ਚ ਚਿਨ੍ਤਕਾਃ||੫੨||
View original
स्वेद्याः शोधयितव्याश्च रूक्षा वातविकारिणः| व्यायाममद्यस्त्रीनित्याः स्नेह्याः स्युर्ये च चिन्तकाः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (53-56) · Śloka 56
ਸਂਸ਼ੋਧਨਾਦਤੇ ਯੇਸਾਂ ਰੂਕ੍ਸਣਂ ਸਮ੍ਪ੍ਰਵਕ੍ਸ੍ਯਤੇ| ਨ ਤੇਸਾਂ ਸ੍ਨੇਹਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਮੁਤ੍ਸਨ੍ਨਕਫਮੇਦਸਾਮ੍||੫੩|| ਅਭਿਸ੍ਯਣ੍ਣਾਨਨਗੁਦਾ ਨਿਤ੍ਯਮਨ੍ਦਾਗ੍ਨਯਸ਼੍ਚ ਯੇ| ਤਸ੍ਣਾਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਪਰੀਤਾਸ਼੍ਚ ਗਰ੍ਭਿਣ੍ਯਸ੍ਤਾਲੁਸ਼ੋਸਿਣਃ||੫੪|| ਅਨ੍ਨਦ੍ਵਿਸਸ਼੍ਛਰ੍ਦਯਨ੍ਤੋ ਜਠਰਾਮਗਰਾਰ੍ਦਿਤਾਃ| ਦੁਰ੍ਬਲਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਤਾਨ੍ਤਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਗ੍ਲਾਨਾ ਮਦਾਤੁਰਾਃ||੫੫|| ਨ ਸ੍ਨੇਹ੍ਯਾ ਵਰ੍ਤਮਾਨੇਸੁ ਨ ਨਸ੍ਤੋ ਬਸ੍ਤਿਕਰ੍ਮਸੁ| ਸ੍ਨੇਹਪਾਨਾਤ੍ ਪ੍ਰਜਾਯਨ੍ਤੇ ਤੇਸਾਂ ਰੋਗਾਃ ਸੁਦਾਰੁਣਾਃ||੫੬||
View original
संशोधनादृते येषां रूक्षणं सम्प्रवक्ष्यते| न तेषां स्नेहनं शस्तमुत्सन्नकफमेदसाम्||५३|| अभिष्यण्णाननगुदा नित्यमन्दाग्नयश्च ये| तृष्णामूर्च्छापरीताश्च गर्भिण्यस्तालुशोषिणः||५४|| अन्नद्विषश्छर्दयन्तो जठरामगरार्दिताः| दुर्बलाश्च प्रतान्ताश्च स्नेहग्लाना मदातुराः||५५|| न स्नेह्या वर्तमानेषु न नस्तो बस्तिकर्मसु| स्नेहपानात् प्रजायन्ते तेषां रोगाः सुदारुणाः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (57-59) · Śloka 59
ਪੁਰੀਸਂ ਗ੍ਰਥਿਤਂ ਰੂਕ੍ਸਂ ਵਾਯੁਰਪ੍ਰਗੁਣੋ ਮਦੁਃ| ਪਕ੍ਤਾ ਖਰਤ੍ਵਂ ਰੌਕ੍ਸ੍ਯਂ ਚ ਗਾਤ੍ਰਸ੍ਯਾਸ੍ਨਿਗ੍ਧਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫੭|| ਵਾਤਾਨੁਲੋਮ੍ਯਂ ਦੀਪ੍ਤੋਗ੍ਨਿਰ੍ਵਰ੍ਚਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਸਂਹਤਮ੍| ਮਾਰ੍ਦਵਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਤਾ ਚਾਙ੍ਗੇ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਾਮੁਪਜਾਯਤੇ||੫੮|| ਪਾਣ੍ਡੁਤਾ ਗੌਰਵਂ ਜਾਡ੍ਯਂ ਪੁਰੀਸਸ੍ਯਾਵਿਪਕ੍ਵਤਾ| ਤਨ੍ਦ੍ਰੀਰਰੁਚਿਰੁਤ੍ਕੇਸ਼ਃ ਸ੍ਯਾਦਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਲਕ੍ਸਣਮ੍||੫੯||
View original
पुरीषं ग्रथितं रूक्षं वायुरप्रगुणो मृदुः| पक्ता खरत्वं रौक्ष्यं च गात्रस्यास्निग्धलक्षणम्||५७|| वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्| मार्दवं स्निग्धता चाङ्गे स्निग्धानामुपजायते||५८|| पाण्डुता गौरवं जाड्यं पुरीषस्याविपक्वता| तन्द्रीररुचिरुत्केशः स्यादतिस्निग्धलक्षणम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (60-61) · Śloka 61
ਦ੍ਰਵੋਸ੍ਣਮਨਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦਿ ਭੋਜ੍ਯਮਨ੍ਨਂ ਪ੍ਰਮਾਣਤਃ| ਨਾਤਿਸ੍ਨਿਗ੍ਧਮਸਙ੍ਕੀਰ੍ਣਂ ਸ਼੍ਵਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪਾਤੁਮਿਚ੍ਛਤਾ||੬੦|| ਪਿਬੇਤ੍ ਸਂਸ਼ਮਨਂ ਸ੍ਨੇਹਮਨ੍ਨਕਾਲੇ ਪ੍ਰਕਾਙ੍ਕ੍ਸਿਤਃ| ਸ਼ੁਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਪੁਨਰਾਹਾਰੇ ਨੈਸ਼ੇ ਜੀਰ੍ਣੇ ਪਿਬੇਨ੍ਨਰਃ||੬੧||
View original
द्रवोष्णमनभिष्यन्दि भोज्यमन्नं प्रमाणतः| नातिस्निग्धमसङ्कीर्णं श्वः स्नेहं पातुमिच्छता||६०|| पिबेत् संशमनं स्नेहमन्नकाले प्रकाङ्क्षितः| शुद्ध्यर्थं पुनराहारे नैशे जीर्णे पिबेन्नरः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (62-64) · Śloka 64
ਉਸ੍ਣੋਦਕੋਪਚਾਰੀ ਸ੍ਯਾਦ੍ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਾਰੀ ਕ੍ਸਪਾਸ਼ਯਃ | ਸ਼ਕਨ੍ਮੂਤ੍ਰਾਨਿਲੋਦ੍ਗਾਰਾਨੁਦੀਰ੍ਣਾਂਸ਼੍ਚ ਨ ਧਾਰਯੇਤ੍||੬੨|| ਵ੍ਯਾਯਾਮਮੁਚ੍ਚੈਰ੍ਵਚਨਂ ਕ੍ਰੋਧਸ਼ੋਕੌ ਹਿਮਾਤਪੌ| ਵਰ੍ਜਯੇਦਪ੍ਰਵਾਤਂ ਚ ਸੇਵੇਤ ਸ਼ਯਨਾਸਨਮ੍||੬੩|| ਸ੍ਨੇਹਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਨਰਃ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪ੍ਰਤਿਭੁਞ੍ਜਾਨ ਏਵ ਚ| ਸ੍ਨੇਹਮਿਥ੍ਯੋਪਚਾਰਾਦ੍ਧਿ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਦਾਰੁਣਾ ਗਦਾਃ||੬੪||
View original
उष्णोदकोपचारी स्याद्ब्रह्मचारी क्षपाशयः | शकृन्मूत्रानिलोद्गारानुदीर्णांश्च न धारयेत्||६२|| व्यायाममुच्चैर्वचनं क्रोधशोकौ हिमातपौ| वर्जयेदप्रवातं च सेवेत शयनासनम्||६३|| स्नेहं पीत्वा नरः स्नेहं प्रतिभुञ्जान एव च| स्नेहमिथ्योपचाराद्धि जायन्ते दारुणा गदाः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (65-69) · Śloka 69
ਮਦੁਕੋਸ੍ਠਸ੍ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੇਣ ਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤ੍ਯਚ੍ਛੋਪਸੇਵਯਾ| ਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤਿ ਕ੍ਰੂਰਕ੍ਰੋਸ੍ਠਸ੍ਤੁ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰੇਣ ਮਾਨਵਃ||੬੫|| ਗੁਡਮਿਕ੍ਸੁਰਸਂ ਮਸ੍ਤੁ ਕ੍ਸੀਰਮੁਲ੍ਲੋਡਿਤਂ ਦਧਿ| ਪਾਯਸਂ ਕਸ਼ਰਾਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕਾਸ਼੍ਮਰ੍ਯਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਮ੍||੬੬|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਰਸਂ ਪੀਲੁਰਸਂ ਜਲਮੁਸ੍ਣਮਥਾਪਿ ਵਾ| ਮਦ੍ਯਂ ਵਾ ਤਰੁਣਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਮਦੁਕੋਸ੍ਠੋ ਵਿਰਿਚ੍ਯਤੇ||੬੭|| ਵਿਰੇਚਯਨ੍ਤਿ ਨੈਤਾਨਿ ਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠਂ ਕਦਾਚਨ| ਭਵਤਿ ਕ੍ਰੂਰਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਗ੍ਰਹਣ੍ਯਤ੍ਯੁਲ੍ਬਣਾਨਿਲਾ||੬੮|| ਉਦੀਰ੍ਣਪਿਤ੍ਤਾਲ੍ਪਕਫਾ ਗ੍ਰਹਣੀ ਮਨ੍ਦਮਾਰੁਤਾ| ਮਦੁਕੋਸ੍ਠਸ੍ਯ ਤਸ੍ਮਾਤ੍ ਸ ਸੁਵਿਰੇਚ੍ਯੋ ਨਰਃ ਸ੍ਮਤਃ||੬੯||
View original
मृदुकोष्ठस्त्रिरात्रेण स्निह्यत्यच्छोपसेवया| स्निह्यति क्रूरक्रोष्ठस्तु सप्तरात्रेण मानवः||६५|| गुडमिक्षुरसं मस्तु क्षीरमुल्लोडितं दधि| पायसं कृशरां सर्पिः काश्मर्यत्रिफलारसम्||६६|| द्राक्षारसं पीलुरसं जलमुष्णमथापि वा| मद्यं वा तरुणं पीत्वा मृदुकोष्ठो विरिच्यते||६७|| विरेचयन्ति नैतानि क्रूरकोष्ठं कदाचन| भवति क्रूरकोष्ठस्य ग्रहण्यत्युल्बणानिला||६८|| उदीर्णपित्ताऽल्पकफा ग्रहणी मन्दमारुता| मृदुकोष्ठस्य तस्मात् स सुविरेच्यो नरः स्मृतः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (70-78) · Śloka 78
ਉਦੀਰ੍ਣਪਿਤ੍ਤਾ ਗ੍ਰਹਣੀ ਯਸ੍ਯ ਚਾਗ੍ਨਿਬਲਂ ਮਹਤ੍| ਭਸ੍ਮੀਭਵਤਿ ਤਸ੍ਯਾਸ਼ੁ ਸ੍ਨੇਹਃ ਪੀਤੋਗ੍ਨਿਤੇਜਸਾ||੭੦|| ਸ ਜਗ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਨੇਹਮਾਤ੍ਰਾਂ ਤਾਮੋਜਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਾਰਯਨ੍ ਬਲੀ| ਸ੍ਨੇਹਾਗ੍ਨਿਰੁਤ੍ਤਮਾਂ ਤਸ੍ਣਾਂ ਸੋਪਸਰ੍ਗਾਮੁਦੀਰਯੇਤ੍||੭੧|| ਨਾਲਂ ਸ੍ਨੇਹਸਮਦ੍ਧਸ੍ਯ ਸ਼ਮਾਯਾਨ੍ਨਂ ਸੁਗੁਰ੍ਵਪਿ| ਸ ਚੇਤ੍ ਸੁਸ਼ੀਤਂ ਸਲਿਲਂ ਨਾਸਾਦਯਤਿ ਦਹ੍ਯਤੇ| ਯਥੈਵਾਸ਼ੀਵਿਸਃ ਕਕ੍ਸਮਧ੍ਯਗਃ ਸ੍ਵਵਿਸਾਗ੍ਨਿਨਾ||੭੨|| ਅਜੀਰ੍ਣੇ ਯਦਿ ਤੁ ਸ੍ਨੇਹੇ ਤਸ੍ਣਾ ਸ੍ਯਾਚ੍ਛਰ੍ਦਯੇਦ੍ਭਿਸਕ੍| ਸ਼ੀਤੋਦਕਂ ਪੁਨਃ ਪੀਤ੍ਵਾ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰੂਕ੍ਸਾਨ੍ਨਮੁਲ੍ਲਿਖੇਤ੍||੭੩|| ਨ ਸਰ੍ਪਿਃ ਕੇਵਲਂ ਪਿਤ੍ਤੇ ਪੇਯਂ ਸਾਮੇ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ| ਸਰ੍ਵਂ ਹ੍ਯਨੁਰਜੇਦ੍ਦੇਹਂ ਹਤ੍ਵਾ ਸਞ੍ਜ੍ਞਾਂ ਚ ਮਾਰਯੇਤ੍||੭੪|| ਤਨ੍ਦ੍ਰਾ ਸੋਤ੍ਕ੍ਲੇਸ਼ ਆਨਾਹੋ ਜ੍ਵਰਃ ਸ੍ਤਮ੍ਭੋ ਵਿਸਞ੍ਜ੍ਞਤਾ| ਕੁਸ੍ਠਾਨਿ ਕਣ੍ਡੂਃ ਪਾਣ੍ਡੁਤ੍ਵਂ ਸ਼ੋਫਾਰ੍ਸ਼ਾਂਸ੍ਯਰੁਚਿਸ੍ਤਸਾ||੭੫|| ਜਠਰਂ ਗ੍ਰਹਣੀਦੋਸਾਃ ਸ੍ਤੈਮਿਤ੍ਯਂ ਵਾਕ੍ਯਨਿਗ੍ਰਹਃ| ਸ਼ੂਲਮਾਮਪ੍ਰਦੋਸਾਸ਼੍ਚ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ੍ਨੇਹਵਿਭ੍ਰਮਾਤ੍||੭੬|| ਤਤ੍ਰਾਪ੍ਯੁਲ੍ਲੇਖਨਂ ਸ਼ਸ੍ਤਂ ਸ੍ਵੇਦਃ ਕਾਲਪ੍ਰਤੀਕ੍ਸਣਮ੍| ਪ੍ਰਤਿ ਪ੍ਰਤਿ ਵ੍ਯਾਧਿਬਲਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਵਾ ਸ੍ਰਂਸਨਮੇਵ ਚ||੭੭|| ਤਕ੍ਰਾਰਿਸ੍ਟਪ੍ਰਯੋਗਸ਼੍ਚ ਰੂਕ੍ਸਪਾਨਾਨ੍ਨਸੇਵਨਮ੍| ਮੂਤ੍ਰਾਣਾਂ ਤ੍ਰਿਫਲਾਯਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਵ੍ਯਾਪਤ੍ਤਿਭੇਸਜਮ੍||੭੮||
View original
उदीर्णपित्ता ग्रहणी यस्य चाग्निबलं महत्| भस्मीभवति तस्याशु स्नेहः पीतोऽग्नितेजसा||७०|| स जग्ध्वा स्नेहमात्रां तामोजः प्रक्षारयन् बली| स्नेहाग्निरुत्तमां तृष्णां सोपसर्गामुदीरयेत्||७१|| नालं स्नेहसमृद्धस्य शमायान्नं सुगुर्वपि| स चेत् सुशीतं सलिलं नासादयति दह्यते| यथैवाशीविषः कक्षमध्यगः स्वविषाग्निना||७२|| अजीर्णे यदि तु स्नेहे तृष्णा स्याच्छर्दयेद्भिषक्| शीतोदकं पुनः पीत्वा भुक्त्वा रूक्षान्नमुल्लिखेत्||७३|| न सर्पिः केवलं पित्ते पेयं सामे विशेषतः| सर्वं ह्यनुरजेद्देहं हत्वा सञ्ज्ञां च मारयेत्||७४|| तन्द्रा सोत्क्लेश आनाहो ज्वरः स्तम्भो विसञ्ज्ञता| कुष्ठानि कण्डूः पाण्डुत्वं शोफार्शांस्यरुचिस्तृषा||७५|| जठरं ग्रहणीदोषाः स्तैमित्यं वाक्यनिग्रहः| शूलमामप्रदोषाश्च जायन्ते स्नेहविभ्रमात्||७६|| तत्राप्युल्लेखनं शस्तं स्वेदः कालप्रतीक्षणम्| प्रति प्रति व्याधिबलं बुद्ध्वा स्रंसनमेव च||७७|| तक्रारिष्टप्रयोगश्च रूक्षपानान्नसेवनम्| मूत्राणां त्रिफलायाश्च स्नेहव्यापत्तिभेषजम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (79) · Śloka 79
ਅਕਾਲੇ ਚਾਹਿਤਸ਼੍ਚੈਵ ਮਾਤ੍ਰਯਾ ਨ ਚ ਯੋਜਿਤਃ| ਸ੍ਨੇਹੋ ਮਿਥ੍ਯੋਪਚਾਰਾਚ੍ਚ ਵ੍ਯਾਪਦ੍ਯੇਤਾਤਿਸੇਵਿਤਃ||੭੯||
View original
अकाले चाहितश्चैव मात्रया न च योजितः| स्नेहो मिथ्योपचाराच्च व्यापद्येतातिसेवितः||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (80) · Śloka 80
ਸ੍ਨੇਹਾਤ੍ ਪ੍ਰਸ੍ਕਨ੍ਦਨਂ ਜਨ੍ਤੁਸ੍ਤ੍ਰਿਰਾਤ੍ਰੋਪਰਤਃ ਪਿਬੇਤ੍| ਸ੍ਨੇਹਵਦ੍ਦ੍ਰਵਮੁਸ੍ਣਂ ਚ ਤ੍ਰ੍ਯਹਂ ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਰਸੌਦਨਮ੍||੮੦||
View original
स्नेहात् प्रस्कन्दनं जन्तुस्त्रिरात्रोपरतः पिबेत्| स्नेहवद्द्रवमुष्णं च त्र्यहं भुक्त्वा रसौदनम्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (81) · Śloka 81
ਏਕਾਹੋਪਰਤਸ੍ਤਦ੍ਵਦ੍ਭੁਕ੍ਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਚ੍ਛਰ੍ਦਨਂ ਪਿਬੇਤ੍|੮੧|
View original
एकाहोपरतस्तद्वद्भुक्त्वा प्रच्छर्दनं पिबेत्|८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (81) · Śloka 81
ਸ੍ਯਾਤ੍ਤ੍ਵਸਂਸ਼ੋਧਨਾਰ੍ਥੀਯੇ ਵਤ੍ਤਿਃ ਸ੍ਨੇਹੇ ਵਿਰਿਕ੍ਤਵਤ੍||੮੧||
View original
स्यात्त्वसंशोधनार्थीये वृत्तिः स्नेहे विरिक्तवत्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (82-90) · Śloka 1
ਸ੍ਨੇਹਦ੍ਵਿਸਃ ਸ੍ਨੇਹਨਿਤ੍ਯਾ ਮਦੁਕੋਸ੍ਠਾਸ਼੍ਚ ਯੇ ਨਰਾਃ| ਕ੍ਲੇਸ਼ਾਸਹਾ ਮਦ੍ਯਨਿਤ੍ਯਾਸ੍ਤੇਸਾਮਿਸ੍ਟਾ ਵਿਚਾਰਣਾ||੮੨|| ਲਾਵਤੈਤ੍ਤਿਰਮਾਯੂਰਹਾਂਸਵਾਰਾਹਕੌਕ੍ਕੁਟਾਃ| ਗਵ੍ਯਾਜੌਰਭ੍ਰਮਾਤ੍ਸ੍ਯਾਸ਼੍ਚ ਰਸਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ਸ੍ਨੇਹਨੇ ਹਿਤਾਃ||੮੩|| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਸ਼੍ਚ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸਗੁਡਸ਼ਰ੍ਕਰਾਃ| ਦਾਡਿਮਂ ਦਧਿ ਸਵ੍ਯੋਸਂ ਰਸਸਂਯੋਗਸਙ੍ਗ੍ਰਹਃ||੮੪|| ਸ੍ਨੇਹਯਨ੍ਤਿ ਤਿਲਾਃ ਪੂਰ੍ਵਂ ਜਗ੍ਧਾਃ ਸਸ੍ਨੇਹਫਾਣਿਤਾਃ| ਕਸ਼ਰਾਸ਼੍ਚ ਬਹੁਸ੍ਨੇਹਾਸ੍ਤਿਲਕਾਮ੍ਬਲਿਕਾਸ੍ਤਥਾ||੮੫|| ਫਾਣਿਤਂ ਸ਼ਙ੍ਗਵੇਰਂ ਚ ਤੈਲਂ ਚ ਸੁਰਯਾ ਸਹ| ਪਿਬੇਦ੍ਰੂਕ੍ਸੋ ਭਤੈਰ੍ਮਾਂਸੈਰ੍ਜੀਰ੍ਣੇਸ਼੍ਨੀਯਾਚ੍ਚ ਭੋਜਨਮ੍||੮੬|| ਤੈਲਂ ਸੁਰਾਯਾ ਮਣ੍ਡੇਨ ਵਸਾਂ ਮਜ੍ਜਾਨਮੇਵ ਵਾ| ਪਿਬਨ੍ ਸਫਾਣਿਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਨਰਃ ਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤਿ ਵਾਤਿਕਃ||੮੭|| ਧਾਰੋਸ੍ਣਂ ਸ੍ਨੇਹਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸਸ਼ਰ੍ਕਰਂ ਪਯਃ| ਨਰਃ ਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤਿ ਪੀਤ੍ਵਾ ਵਾ ਸਰਂ ਦਧ੍ਨਃ ਸਫਾਣਿਤਮ੍||੮੮|| ਪਾਞ੍ਚਪ੍ਰਸਤਿਕੀ ਪੇਯਾ ਪਾਯਸੋ ਮਾਸਮਿਸ਼੍ਰਕਃ| ਕ੍ਸੀਰਸਿਦ੍ਧੋ ਬਹੁਸ੍ਨੇਹਃ ਸ੍ਨੇਹਯੇਦਚਿਰਾਨ੍ਨਰਮ੍||੮੯|| ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਵਸਾਮਜ੍ਜਾਤਣ੍ਡੁਲਪ੍ਰਸਤੈਃ ਸ਼(ਕ)ਤਾ| ਪਾਞ੍ਚਪ੍ਰਸਤਿਕੀ ਪੇਯਾ ਪੇਯਾ ਸ੍ਨੇਹਨਮਿਚ੍ਛਤਾ||੯੦|| (ਸ਼ੌਕਰੋ ਵਾ ਰਸਃ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਃ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਲਵਣਸਂਯੁਤਃ | ਪੀਤੋ ਦ੍ਵਿਰ੍ਵਾਸਰੇ ਯਤ੍ਨਾਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਯੇਦਚਿਰਾਨ੍ਨਰਮ੍ ||੧||)|
View original
स्नेहद्विषः स्नेहनित्या मृदुकोष्ठाश्च ये नराः| क्लेशासहा मद्यनित्यास्तेषामिष्टा विचारणा||८२|| लावतैत्तिरमायूरहांसवाराहकौक्कुटाः| गव्याजौरभ्रमात्स्याश्च रसाः स्युः स्नेहने हिताः||८३|| यवकोलकुलत्थाश्च स्नेहाः सगुडशर्कराः| दाडिमं दधि सव्योषं रससंयोगसङ्ग्रहः||८४|| स्नेहयन्ति तिलाः पूर्वं जग्धाः सस्नेहफाणिताः| कृशराश्च बहुस्नेहास्तिलकाम्बलिकास्तथा||८५|| फाणितं शृङ्गवेरं च तैलं च सुरया सह| पिबेद्रूक्षो भृतैर्मांसैर्जीर्णेऽश्नीयाच्च भोजनम्||८६|| तैलं सुराया मण्डेन वसां मज्जानमेव वा| पिबन् सफाणितं क्षीरं नरः स्निह्यति वातिकः||८७|| धारोष्णं स्नेहसंयुक्तं पीत्वा सशर्करं पयः| नरः स्निह्यति पीत्वा वा सरं दध्नः सफाणितम्||८८|| पाञ्चप्रसृतिकी पेया पायसो माषमिश्रकः| क्षीरसिद्धो बहुस्नेहः स्नेहयेदचिरान्नरम्||८९|| सर्पिस्तैलवसामज्जातण्डुलप्रसृतैः शृ(कृ)ता| पाञ्चप्रसृतिकी पेया पेया स्नेहनमिच्छता||९०|| (शौकरो वा रसः स्निग्धः सर्पिर्लवणसंयुतः | पीतो द्विर्वासरे यत्नात् स्नेहयेदचिरान्नरम् ||१||)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (91-94) · Śloka 94
ਗ੍ਰਾਮ੍ਯਾਨੂਪੌਦਕਂ ਮਾਂਸਂ ਗੁਡਂ ਦਧਿ ਪਯਸ੍ਤਿਲਾਨ੍| ਕੁਸ੍ਠੀ ਸ਼ੋਥੀ ਪ੍ਰਮੇਹੀ ਚ ਸ੍ਨੇਹਨੇ ਨ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੯੧|| ਸ੍ਨੇਹੈਰ੍ਯਥਾਰ੍ਹਂ ਤਾਨ੍ ਸਿਦ੍ਧੈਃ ਸ੍ਨੇਹਯੇਦਵਿਕਾਰਿਭਿਃ| ਪਿਪ੍ਪਲੀਭਿਰ੍ਹਰੀਤਕ੍ਯਾ ਸਿਦ੍ਧੈਸ੍ਤ੍ਰਿਫਲਯਾਪਿ ਵਾ||੯੨|| ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾਮਲਕਯੂਸਾਭ੍ਯਾਂ ਦਧ੍ਨਾ ਚਾਮ੍ਲੇਨ ਸਾਧਯੇਤ੍| ਵ੍ਯੋਸਗਰ੍ਭਂ ਭਿਸਕ੍ ਸ੍ਨੇਹਂ ਪੀਤ੍ਵਾ ਸ੍ਨਿਹ੍ਯਤਿ ਤਂ ਨਰਃ||੯੩|| ਯਵਕੋਲਕੁਲਤ੍ਥਾਨਾਂ ਰਸਾਃ ਕ੍ਸਾਰਃ ਸੁਰਾ ਦਧਿ| ਕ੍ਸੀਰਸਰ੍ਪਿਸ਼੍ਚ ਤਤ੍ ਸਿਦ੍ਧਂ ਸ੍ਨੇਹਨੀਯਂ ਘਤੋਤ੍ਤਮਮ੍||੯੪||
View original
ग्राम्यानूपौदकं मांसं गुडं दधि पयस्तिलान्| कुष्ठी शोथी प्रमेही च स्नेहने न प्रयोजयेत्||९१|| स्नेहैर्यथार्हं तान् सिद्धैः स्नेहयेदविकारिभिः| पिप्पलीभिर्हरीतक्या सिद्धैस्त्रिफलयाऽपि वा||९२|| द्राक्षामलकयूषाभ्यां दध्ना चाम्लेन साधयेत्| व्योषगर्भं भिषक् स्नेहं पीत्वा स्निह्यति तं नरः||९३|| यवकोलकुलत्थानां रसाः क्षारः सुरा दधि| क्षीरसर्पिश्च तत् सिद्धं स्नेहनीयं घृतोत्तमम्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (95) · Śloka 95
ਤੈਲਮਜ੍ਜਵਸਾਸਰ੍ਪਿਰ੍ਬਦਰਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸੈਃ| ਯੋਨਿਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰਦੋਸੇਸੁ ਸਾਧਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍||੯੫||
View original
तैलमज्जवसासर्पिर्बदरत्रिफलारसैः| योनिशुक्रप्रदोषेषु साधयित्वा प्रयोजयेत्||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (96-97) · Śloka 97
ਗਹ੍ਣਾਤ੍ਯਮ੍ਬੁ ਯਥਾ ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਪ੍ਰਸ੍ਰਵਤ੍ਯਧਿਕਂ ਯਥਾ| ਯਥਾਗ੍ਨਿ ਜੀਰ੍ਯਤਿ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਥਾ ਸ੍ਰਵਤਿ ਚਾਧਿਕਃ||੯੬|| ਯਥਾ ਵਾਕ੍ਲੇਦ੍ਯ ਮਤ੍ਪਿਣ੍ਡਮਾਸਿਕ੍ਤਂ ਤ੍ਵਰਯਾ ਜਲਮ੍| ਸ੍ਰਵਤਿ ਸ੍ਰਂਸਤੇ ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਤਥਾ ਤ੍ਵਰਿਤਸੇਵਿਤਃ||੯੭||
View original
गृह्णात्यम्बु यथा वस्त्रं प्रस्रवत्यधिकं यथा| यथाग्नि जीर्यति स्नेहस्तथा स्रवति चाधिकः||९६|| यथा वाऽऽक्लेद्य मृत्पिण्डमासिक्तं त्वरया जलम्| स्रवति स्रंसते स्नेहस्तथा त्वरितसेवितः||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (98) · Śloka 98
ਲਵਣੋਪਹਿਤਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਨੇਹਯਨ੍ਤ੍ਯਚਿਰਾਨ੍ਨਰਮ੍| ਤਦ੍ਧ੍ਯਭਿਸ੍ਯਨ੍ਦ੍ਯਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਮੁਸ੍ਣਂ ਵ੍ਯਵਾਯਿ ਚ||੯੮||
View original
लवणोपहिताः स्नेहाः स्नेहयन्त्यचिरान्नरम्| तद्ध्यभिष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (99) · Śloka 99
ਸ੍ਨੇਹਮਗ੍ਰੇ ਪ੍ਰਯੁਞ੍ਜੀਤ ਤਤਃ ਸ੍ਵੇਦਮਨਨ੍ਤਰਮ੍| ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦੋਪਪਨ੍ਨਸ੍ਯ ਸਂਸ਼ੋਧਨਮਥੇਤਰਤ੍ ||੯੯||
View original
स्नेहमग्रे प्रयुञ्जीत ततः स्वेदमनन्तरम्| स्नेहस्वेदोपपन्नस्य संशोधनमथेतरत् ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (100) · Śloka 100
ਤਤ੍ਰ ਸ਼੍ਲੋਕਃ- ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਧਿਃ ਕਤ੍ਸ੍ਨਵ੍ਯਾਪਤ੍ਸਿਦ੍ਧਿਃ ਸਭੇਸਜਾ| ਯਥਾਪ੍ਰਸ਼੍ਨਂ ਭਗਵਤਾ ਵ੍ਯਾਹਤਂ ਚਾਨ੍ਦ੍ਰਭਾਗਿਨਾ||੧੦੦||
View original
तत्र श्लोकः- स्नेहाः स्नेहविधिः कृत्स्नव्यापत्सिद्धिः सभेषजा| यथाप्रश्नं भगवता व्याहृतं चान्द्रभागिना||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 13
ਇਤ੍ਯਗ੍ਨਿਵੇਸ਼ਕਤੇ ਤਨ੍ਤ੍ਰੇ ਚਰਕਪ੍ਰਤਿਸਂਸ੍ਕਤੇ ਸ਼੍ਲੋਕਸ੍ਥਾਨੇ ਸ੍ਨੇਹਾਧ੍ਯਾਯੋ ਨਾਮ ਤ੍ਰਯੋਦਸ਼ੋਧ੍ਯਾਯਃ ਸਮਾਪ੍ਤਃ||੧੩||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने स्नेहाध्यायो नाम त्रयोदशोऽध्यायः समाप्तः||१३||
🔊 Audio coming soon