13. snēhādhyāyaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

അഥാതഃ സ്നേഹാധ്യായം വ്യാഖ്യാസ്യാമഃ||൧|| ഇതി ഹ സ്മാഹ ഭഗവാനാത്രേയഃ||൨||

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

സാങ്ഖ്യൈഃ സങ്ഖ്യാതസങ്ഖ്യേയൈഃ സഹാസീനം പുനര്വസുമ്| ജഗദ്ധിതാര്ഥം പപ്രച്ഛ വഹ്നിവേശഃ സ്വസംശയമ്||൩||

Adhikarana 3 (4-8) · Śloka 8

കിംയോനയഃ കതി സ്നേഹാഃ കേ ച സ്നേഹഗുണാഃ പൃഥക്| കാലാനുപാനേ കേ കസ്യ കതി കാശ്ച വിചാരണാഃ||൪|| കതി മാത്രാഃ കഥമ്മാനാഃ കാ ച കേഷൂപദിശ്യതേ| കശ്ച കേഭ്യോ ഹിതഃ സ്നേഹഃ പ്രകര്ഷഃ സ്നേഹനേ ച കഃ||൫|| സ്നേഹ്യാഃ കേ കേ ന ച സ്നിഗ്ധാസ്നിഗ്ധാതിസ്നിഗ്ധലക്ഷണമ്| കിം പാനാത് പ്രഥമം പീതേ ജീര്ണേ കിഞ്ച ഹിതാഹിതമ്||൬|| കേ മൃദുക്രൂരകോഷ്ഠാഃ കാ വ്യാപദഃ സിദ്ധയശ്ച കാഃ| അച്ഛേ സംശോധനേ ചൈവ സ്നേഹേ കാ വൃത്തിരിഷ്യതേ||൭|| വിചാരണാഃ കേഷു യോജ്യാ വിധിനാ കേന തത് പ്രഭോ!| സ്നേഹസ്യാമിതവിജ്ഞാന ജ്ഞാനമിച്ഛാമി വേദിതുമ്||൮||

Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11

അഥ തത്സംശയച്ഛേത്താ പ്രത്യുവാച പുനര്വസുഃ| സ്നേഹാനാം ദ്വിവിധാ സൌമ്യ യോനിഃ സ്ഥാവരജങ്ഗമാ||൯|| തിലഃ പ്രിയാലാഭിഷുകൌ ബിഭീതകശ്ചിത്രാഭയൈരണ്ഡമധൂകസര്ഷപാഃ| കുസുമ്ഭബില്വാരുകമൂലകാതസീനികോചകാക്ഷോഡകരഞ്ജശിഗ്രുകാഃ||൧൦|| സ്നേഹാശയാഃ സ്ഥാവരസഞ്ജ്ഞിതാസ്തഥാ സ്യുര്ജങ്ഗമാ മത്സ്യമൃഗാഃ സപക്ഷിണഃ| തേഷാം ദധിക്ഷീരഘൃതാമിഷം വസാ സ്നേഹേഷു മജ്ജാ ച തഥോപദിശ്യതേ||൧൧||

Adhikarana 5 (12) · Śloka 1

സര്വേഷാം തൈലജാതാനാം തിലതൈലം വിശിഷ്യതേ| ബലാര്ഥേ സ്നേഹനേ ചാഗ്ര്യമൈരണ്ഡം തു വിരേചനേ||൧൨|| (കടൂഷ്ണം തൈലമൈരണ്ഡം വാതശ്ലേഷ്മഹരം ഗുരു | കഷായസ്വാദുതിക്തൈശ്ച യോജിതം പിത്തഹന്ത്രപി ||൧||)|

Adhikarana 6 (13) · Śloka 13

സര്പിസ്തൈലം വസാ മജ്ജാ സര്വസ്നേഹോത്തമാ മതാഃ| ഏഷു ചൈവോത്തമം സര്പിഃ സംസ്കാരസ്യാനുവര്തനാത്||൧൩||

Adhikarana 7 (14-17) · Śloka 17

ഘൃതം പിത്താനിലഹരം രസശുക്രൌജസാം ഹിതമ്| നിര്വാപണം മൃദുകരം സ്വരവര്ണപ്രസാദനമ്||൧൪|| മാരുതഘ്നം ന ച ശ്ലേഷ്മവര്ധനം ബലവര്ധനമ്| ത്വച്യമുഷ്ണം സ്ഥിരകരം തൈലം യോനിവിശോധനമ്||൧൫|| വിദ്ധഭഗ്നാഹതഭ്രഷ്ടയോനികര്ണശിരോരുജി| പൌരുഷോപചയേ സ്നേഹേ വ്യായാമേ ചേഷ്യതേ വസാ||൧൬|| ബലശുക്രരസശ്ലേഷ്മമേദോമജ്ജവിവര്ധനഃ| മജ്ജാ വിശേഷതോऽസ്ഥ്നാം ച ബലകൃത് സ്നേഹനേ ഹിതഃ||൧൭||

Adhikarana 8 (18) · Śloka 18

സര്പിഃ ശരദി പാതവ്യം വസാ മജ്ജാ ച മാധവേ| തൈലം പ്രാവൃഷി നാത്യുഷ്ണശീതേ സ്നേഹം പിബേന്നരഃ||൧൮||

Adhikarana 9 (19) · Śloka 19

വാതപിത്താധികോ രാത്രാവുഷ്ണേ ചാപി പിബേന്നരഃ| ശ്ലേഷ്മാധികോ ദിവാ ശീതേ പിബേച്ചാമലഭാസ്കരേ||൧൯||

Adhikarana 10 (20-21) · Śloka 21

അത്യുഷ്ണേ വാ ദിവാ പീതോ വാതപിത്താധികേന വാ| മൂര്ച്ഛാം പിപാസാമുന്മാദം കാമലാം വാ സമീരയേത്||൨൦|| ശീതേ രാത്രൌ പിബന് സ്നേഹം നരഃ ശ്ലേഷ്മാധികോऽപി വാ| ആനാഹമരുചിം ശൂലം പാണ്ഡുതാം വാ സമൃച്ഛതി||൨൧||

Adhikarana 11 (22) · Śloka 22

ജലമുഷ്ണം ഘൃതേ പേയം യൂഷസ്തൈലേऽനു ശസ്യതേ| വസാമജ്ജ്ഞോസ്തു മണ്ഡഃ സ്യാത് സര്വേഷൂഷ്ണമഥാമ്ബു വാ||൨൨||

Adhikarana 12 (23-25) · Śloka 25

ഓദനശ്ച വിലേപീ ച രസോ മാംസം പയോ ദധി| യവാഗൂഃ സൂപശാകൌ ച യൂഷഃ കാമ്ബലികഃ ഖഡഃ||൨൩|| സക്തവസ്തിലപിഷ്ടം ച മദ്യം ലേഹാസ്തഥൈവ ച| ഭക്ഷ്യമഭ്യഞ്ജനം ബസ്തിസ്തഥാ ചോത്തരബസ്തയഃ||൨൪|| ഗണ്ഡൂഷഃ കര്ണതൈലം ച നസ്തഃകര്ണാക്ഷിതര്പണമ്| ചതുര്വിംശതിരിത്യേതാഃ സ്നേഹസ്യ പ്രവിചാരണാഃ ||൨൫||

Adhikarana 13 (26) · Śloka 26

അച്ഛപേയസ്തു യഃ സ്നേഹോ ന താമാഹുര്വിചാരണാമ്| സ്നേഹസ്യ സ ഭിഷഗ്ദൃഷ്ടഃ കല്പഃ പ്രാഥമകല്പികഃ||൨൬||

Adhikarana 14 (27-28) · Śloka 28

രസൈശ്ചോപഹിതഃ സ്നേഹഃ സമാസവ്യാസയോഗിഭിഃ| ഷഡ്ഭിസ്ത്രിഷഷ്ടിധാ സങ്ഖ്യാം പ്രാപ്നോത്യേകശ്ച കേവലഃ||൨൭|| ഏവമേതാശ്ചതുഃഷഷ്ടിഃ സ്നേഹാനാം പ്രവിചാരണാ | ഓകര്തുവ്യാധിപുരുഷാന് പ്രയോജ്യാ ജാനതാ ഭവേത്||൨൮||

Adhikarana 15 (29-40) · Śloka 40

അഹോരാത്രമഹഃ കൃത്സ്നമര്ധാഹം ച പ്രതീക്ഷതേ| പ്രധാനാ മധ്യമാ ഹ്രസ്വാ സ്നേഹമാത്രാ ജരാം പ്രതി||൨൯|| ഇതി തിസ്രഃ സമുദ്ദിഷ്ടാ മാത്രാഃ സ്നേഹസ്യ മാനതഃ| താസാം പ്രയോഗാന് വക്ഷ്യാമി പുരുഷം പുരുഷം പ്രതി||൩൦|| പ്രഭൂതസ്നേഹനിത്യാ യേ ക്ഷുത്പിപാസാസഹാ നരാഃ| പാവകശ്ചോത്തമബലോ യേഷാം യേ ചോത്തമാ ബലേ||൩൧|| ഗുല്മിനഃ സര്പദഷ്ടാശ്ച വിസര്പോപഹതാശ്ച യേ| ഉന്മത്താഃ കൃച്ഛ്രമൂത്രാശ്ച ഗാഢവര്ചസ ഏവ ച||൩൨|| പിബേയുരുത്തമാം മാത്രാം തസ്യാഃ പാനേ ഗുണാഞ്ഛൃണു| വികാരാഞ്ഛമയത്യേഷാം ശീഘ്രം സമ്യക്പ്രയോജിതാ||൩൩|| ദോഷാനുകര്ഷിണീ മാത്രാ സര്വമാര്ഗാനുസാരിണീ| ബല്യാ പുനര്നവകരീ ശരീരേന്ദ്രിയചേതസാമ്||൩൪|| അരുഷ്കസ്ഫോടപിഡകാകണ്ഡൂപാമാഭിരര്ദിതാഃ| കുഷ്ഠിനശ്ച പ്രമീഢാശ്ച വാതശോണിതികാശ്ച യേ||൩൫|| നാതിബഹ്വാശിനശ്ചൈവ മൃദുകോഷ്ഠാസ്തഥൈവ ച| പിബേയുര്മധ്യമാം മാത്രാം മധ്യമാശ്ചാപി യേ ബലേ||൩൬|| മാത്രൈഷാ മന്ദവിഭ്രംശാ ന ചാതിബലഹാരിണീ| സുഖേന ച സ്നേഹയതി ശോധനാര്ഥേ ച യുജ്യതേ||൩൭|| യേ തു വൃദ്ധാശ്ച ബാലാശ്ച സുകുമാരാഃ സുഖോചിതാഃ| രിക്തകോഷ്ഠത്വമഹിതം യേഷാം മന്ദാഗ്നയശ്ച യേ||൩൮|| ജ്വരാതീസാരകാസാശ്ച യേഷാം ചിരസമുത്ഥിതാഃ| സ്നേഹമാത്രാം പിബേയുസ്തേ ഹ്രസ്വാം യേ ചാവരാ ബലേ||൩൯|| പരിഹാരേ സുഖാ ചൈഷാ മാത്രാ സ്നേഹനബൃംഹണീ| വൃഷ്യാ ബല്യാ നിരാബാധാ ചിരം ചാപ്യനുവര്തതേ||൪൦||

Adhikarana 16 (41-43) · Śloka 43

വാതപിത്തപ്രകൃതയോ വാതപിത്തവികാരിണഃ| ചക്ഷുഃകാമാഃ ക്ഷതാഃ ക്ഷീണാ വൃദ്ധാ ബാലാസ്തഥാऽബലാഃ||൪൧|| ആയുഃപ്രകര്ഷകാമാശ്ച ബലവര്ണസ്വരാര്ഥിനഃ| പുഷ്ടികാമാഃ പ്രജാകാമാഃ സൌകുമാര്യാര്ഥിനശ്ച യേ||൪൨|| ദീപ്ത്യോജഃസ്മൃതിമേധാഗ്നിബുദ്ധീന്ദ്രിയബലാര്ഥിനഃ| പിബേയുഃ സര്പിരാര്താശ്ച ദാഹശസ്ത്രവിഷാഗ്നിഭിഃ||൪൩||

Adhikarana 17 (44-46) · Śloka 46

പ്രവൃദ്ധശ്ലേഷ്മമേദസ്കാശ്ചലസ്ഥൂലഗലോദരാഃ| വാതവ്യാധിഭിരാവിഷ്ടാ വാതപ്രകൃതയശ്ച യേ||൪൪|| ബലം തനുത്വം ലഘുതാം ദൃഢതാം സ്ഥിരഗാത്രതാമ് | സ്നിഗ്ധശ്ലക്ഷ്ണതനുത്വക്താം യേ ച കാങ്ക്ഷന്തി ദേഹിനഃ||൪൫|| കൃമികോഷ്ഠാഃ ക്രൂരകോഷ്ഠാസ്തഥാ നാഡീഭിരര്ദിതാഃ| പിബേയുഃ ശീതലേ കാലേ തൈലം തൈലോചിതാശ്ച യേ||൪൬||

Adhikarana 18 (47-49) · Śloka 49

വാതാതപസഹാ യേ ച രൂക്ഷാ ഭാരാധ്വകര്ശിതാഃ| സംശുഷ്കരേതോരുധിരാ നിഷ്പീതകഫമേദസഃ||൪൭|| അസ്ഥിസന്ധിസിരാസ്നായുമര്മകോഷ്ഠമഹാരുജഃ| ബലവാന്മാരുതോ യേഷാം ഖാനി ചാവൃത്യ തിഷ്ഠതി||൪൮|| മഹച്ചാഗ്നിബലം യേഷാം വസാസാത്മ്യാശ്ച യേ നരാഃ| തേഷാം സ്നേഹയിതവ്യാനാം വസാപാനം വിധീയതേ||൪൯||

Adhikarana 19 (50) · Śloka 51

ദീപ്താഗ്നയഃ ക്ലേശസഹാ ഘസ്മരാഃ സ്നേഹസേവിനഃ| വാതാര്താഃ ക്രൂരകോഷ്ഠാശ്ച സ്നേഹ്യാ മജ്ജാനമാപ്നുയുഃ||൫൦|| യേഭ്യോ യേഭ്യോ ഹിതോ യോ യഃ സ്നേഹഃ സ പരികീര്തിതഃ|൫൧|

Adhikarana 20 (51) · Śloka 51

സ്നേഹനസ്യ പ്രകര്ഷൌ തു സപ്തരാത്രത്രിരാത്രകൌ||൫൧||

Adhikarana 21 (52) · Śloka 52

സ്വേദ്യാഃ ശോധയിതവ്യാശ്ച രൂക്ഷാ വാതവികാരിണഃ| വ്യായാമമദ്യസ്ത്രീനിത്യാഃ സ്നേഹ്യാഃ സ്യുര്യേ ച ചിന്തകാഃ||൫൨||

Adhikarana 22 (53-56) · Śloka 56

സംശോധനാദൃതേ യേഷാം രൂക്ഷണം സമ്പ്രവക്ഷ്യതേ| ന തേഷാം സ്നേഹനം ശസ്തമുത്സന്നകഫമേദസാമ്||൫൩|| അഭിഷ്യണ്ണാനനഗുദാ നിത്യമന്ദാഗ്നയശ്ച യേ| തൃഷ്ണാമൂര്ച്ഛാപരീതാശ്ച ഗര്ഭിണ്യസ്താലുശോഷിണഃ||൫൪|| അന്നദ്വിഷശ്ഛര്ദയന്തോ ജഠരാമഗരാര്ദിതാഃ| ദുര്ബലാശ്ച പ്രതാന്താശ്ച സ്നേഹഗ്ലാനാ മദാതുരാഃ||൫൫|| ന സ്നേഹ്യാ വര്തമാനേഷു ന നസ്തോ ബസ്തികര്മസു| സ്നേഹപാനാത് പ്രജായന്തേ തേഷാം രോഗാഃ സുദാരുണാഃ||൫൬||

Adhikarana 23 (57-59) · Śloka 59

പുരീഷം ഗ്രഥിതം രൂക്ഷം വായുരപ്രഗുണോ മൃദുഃ| പക്താ ഖരത്വം രൌക്ഷ്യം ച ഗാത്രസ്യാസ്നിഗ്ധലക്ഷണമ്||൫൭|| വാതാനുലോമ്യം ദീപ്തോऽഗ്നിര്വര്ചഃ സ്നിഗ്ധമസംഹതമ്| മാര്ദവം സ്നിഗ്ധതാ ചാങ്ഗേ സ്നിഗ്ധാനാമുപജായതേ||൫൮|| പാണ്ഡുതാ ഗൌരവം ജാഡ്യം പുരീഷസ്യാവിപക്വതാ| തന്ദ്രീരരുചിരുത്കേശഃ സ്യാദതിസ്നിഗ്ധലക്ഷണമ്||൫൯||

Adhikarana 24 (60-61) · Śloka 61

ദ്രവോഷ്ണമനഭിഷ്യന്ദി ഭോജ്യമന്നം പ്രമാണതഃ| നാതിസ്നിഗ്ധമസങ്കീര്ണം ശ്വഃ സ്നേഹം പാതുമിച്ഛതാ||൬൦|| പിബേത് സംശമനം സ്നേഹമന്നകാലേ പ്രകാങ്ക്ഷിതഃ| ശുദ്ധ്യര്ഥം പുനരാഹാരേ നൈശേ ജീര്ണേ പിബേന്നരഃ||൬൧||

Adhikarana 25 (62-64) · Śloka 64

ഉഷ്ണോദകോപചാരീ സ്യാദ്ബ്രഹ്മചാരീ ക്ഷപാശയഃ | ശകൃന്മൂത്രാനിലോദ്ഗാരാനുദീര്ണാംശ്ച ന ധാരയേത്||൬൨|| വ്യായാമമുച്ചൈര്വചനം ക്രോധശോകൌ ഹിമാതപൌ| വര്ജയേദപ്രവാതം ച സേവേത ശയനാസനമ്||൬൩|| സ്നേഹം പീത്വാ നരഃ സ്നേഹം പ്രതിഭുഞ്ജാന ഏവ ച| സ്നേഹമിഥ്യോപചാരാദ്ധി ജായന്തേ ദാരുണാ ഗദാഃ||൬൪||

Adhikarana 26 (65-69) · Śloka 69

മൃദുകോഷ്ഠസ്ത്രിരാത്രേണ സ്നിഹ്യത്യച്ഛോപസേവയാ| സ്നിഹ്യതി ക്രൂരക്രോഷ്ഠസ്തു സപ്തരാത്രേണ മാനവഃ||൬൫|| ഗുഡമിക്ഷുരസം മസ്തു ക്ഷീരമുല്ലോഡിതം ദധി| പായസം കൃശരാം സര്പിഃ കാശ്മര്യത്രിഫലാരസമ്||൬൬|| ദ്രാക്ഷാരസം പീലുരസം ജലമുഷ്ണമഥാപി വാ| മദ്യം വാ തരുണം പീത്വാ മൃദുകോഷ്ഠോ വിരിച്യതേ||൬൭|| വിരേചയന്തി നൈതാനി ക്രൂരകോഷ്ഠം കദാചന| ഭവതി ക്രൂരകോഷ്ഠസ്യ ഗ്രഹണ്യത്യുല്ബണാനിലാ||൬൮|| ഉദീര്ണപിത്താऽല്പകഫാ ഗ്രഹണീ മന്ദമാരുതാ| മൃദുകോഷ്ഠസ്യ തസ്മാത് സ സുവിരേച്യോ നരഃ സ്മൃതഃ||൬൯||

Adhikarana 27 (70-78) · Śloka 78

ഉദീര്ണപിത്താ ഗ്രഹണീ യസ്യ ചാഗ്നിബലം മഹത്| ഭസ്മീഭവതി തസ്യാശു സ്നേഹഃ പീതോऽഗ്നിതേജസാ||൭൦|| സ ജഗ്ധ്വാ സ്നേഹമാത്രാം താമോജഃ പ്രക്ഷാരയന് ബലീ| സ്നേഹാഗ്നിരുത്തമാം തൃഷ്ണാം സോപസര്ഗാമുദീരയേത്||൭൧|| നാലം സ്നേഹസമൃദ്ധസ്യ ശമായാന്നം സുഗുര്വപി| സ ചേത് സുശീതം സലിലം നാസാദയതി ദഹ്യതേ| യഥൈവാശീവിഷഃ കക്ഷമധ്യഗഃ സ്വവിഷാഗ്നിനാ||൭൨|| അജീര്ണേ യദി തു സ്നേഹേ തൃഷ്ണാ സ്യാച്ഛര്ദയേദ്ഭിഷക്| ശീതോദകം പുനഃ പീത്വാ ഭുക്ത്വാ രൂക്ഷാന്നമുല്ലിഖേത്||൭൩|| ന സര്പിഃ കേവലം പിത്തേ പേയം സാമേ വിശേഷതഃ| സര്വം ഹ്യനുരജേദ്ദേഹം ഹത്വാ സഞ്ജ്ഞാം ച മാരയേത്||൭൪|| തന്ദ്രാ സോത്ക്ലേശ ആനാഹോ ജ്വരഃ സ്തമ്ഭോ വിസഞ്ജ്ഞതാ| കുഷ്ഠാനി കണ്ഡൂഃ പാണ്ഡുത്വം ശോഫാര്ശാംസ്യരുചിസ്തൃഷാ||൭൫|| ജഠരം ഗ്രഹണീദോഷാഃ സ്തൈമിത്യം വാക്യനിഗ്രഹഃ| ശൂലമാമപ്രദോഷാശ്ച ജായന്തേ സ്നേഹവിഭ്രമാത്||൭൬|| തത്രാപ്യുല്ലേഖനം ശസ്തം സ്വേദഃ കാലപ്രതീക്ഷണമ്| പ്രതി പ്രതി വ്യാധിബലം ബുദ്ധ്വാ സ്രംസനമേവ ച||൭൭|| തക്രാരിഷ്ടപ്രയോഗശ്ച രൂക്ഷപാനാന്നസേവനമ്| മൂത്രാണാം ത്രിഫലായാശ്ച സ്നേഹവ്യാപത്തിഭേഷജമ്||൭൮||

Adhikarana 28 (79) · Śloka 79

അകാലേ ചാഹിതശ്ചൈവ മാത്രയാ ന ച യോജിതഃ| സ്നേഹോ മിഥ്യോപചാരാച്ച വ്യാപദ്യേതാതിസേവിതഃ||൭൯||

Adhikarana 29 (80) · Śloka 80

സ്നേഹാത് പ്രസ്കന്ദനം ജന്തുസ്ത്രിരാത്രോപരതഃ പിബേത്| സ്നേഹവദ്ദ്രവമുഷ്ണം ച ത്ര്യഹം ഭുക്ത്വാ രസൌദനമ്||൮൦||

Adhikarana 30 (81) · Śloka 81

ഏകാഹോപരതസ്തദ്വദ്ഭുക്ത്വാ പ്രച്ഛര്ദനം പിബേത്|൮൧|

Adhikarana 31 (81) · Śloka 81

സ്യാത്ത്വസംശോധനാര്ഥീയേ വൃത്തിഃ സ്നേഹേ വിരിക്തവത്||൮൧||

Adhikarana 32 (82-90) · Śloka 1

സ്നേഹദ്വിഷഃ സ്നേഹനിത്യാ മൃദുകോഷ്ഠാശ്ച യേ നരാഃ| ക്ലേശാസഹാ മദ്യനിത്യാസ്തേഷാമിഷ്ടാ വിചാരണാ||൮൨|| ലാവതൈത്തിരമായൂരഹാംസവാരാഹകൌക്കുടാഃ| ഗവ്യാജൌരഭ്രമാത്സ്യാശ്ച രസാഃ സ്യുഃ സ്നേഹനേ ഹിതാഃ||൮൩|| യവകോലകുലത്ഥാശ്ച സ്നേഹാഃ സഗുഡശര്കരാഃ| ദാഡിമം ദധി സവ്യോഷം രസസംയോഗസങ്ഗ്രഹഃ||൮൪|| സ്നേഹയന്തി തിലാഃ പൂര്വം ജഗ്ധാഃ സസ്നേഹഫാണിതാഃ| കൃശരാശ്ച ബഹുസ്നേഹാസ്തിലകാമ്ബലികാസ്തഥാ||൮൫|| ഫാണിതം ശൃങ്ഗവേരം ച തൈലം ച സുരയാ സഹ| പിബേദ്രൂക്ഷോ ഭൃതൈര്മാംസൈര്ജീര്ണേऽശ്നീയാച്ച ഭോജനമ്||൮൬|| തൈലം സുരായാ മണ്ഡേന വസാം മജ്ജാനമേവ വാ| പിബന് സഫാണിതം ക്ഷീരം നരഃ സ്നിഹ്യതി വാതികഃ||൮൭|| ധാരോഷ്ണം സ്നേഹസംയുക്തം പീത്വാ സശര്കരം പയഃ| നരഃ സ്നിഹ്യതി പീത്വാ വാ സരം ദധ്നഃ സഫാണിതമ്||൮൮|| പാഞ്ചപ്രസൃതികീ പേയാ പായസോ മാഷമിശ്രകഃ| ക്ഷീരസിദ്ധോ ബഹുസ്നേഹഃ സ്നേഹയേദചിരാന്നരമ്||൮൯|| സര്പിസ്തൈലവസാമജ്ജാതണ്ഡുലപ്രസൃതൈഃ ശൃ(കൃ)താ| പാഞ്ചപ്രസൃതികീ പേയാ പേയാ സ്നേഹനമിച്ഛതാ||൯൦|| (ശൌകരോ വാ രസഃ സ്നിഗ്ധഃ സര്പിര്ലവണസംയുതഃ | പീതോ ദ്വിര്വാസരേ യത്നാത് സ്നേഹയേദചിരാന്നരമ് ||൧||)|

Adhikarana 33 (91-94) · Śloka 94

ഗ്രാമ്യാനൂപൌദകം മാംസം ഗുഡം ദധി പയസ്തിലാന്| കുഷ്ഠീ ശോഥീ പ്രമേഹീ ച സ്നേഹനേ ന പ്രയോജയേത്||൯൧|| സ്നേഹൈര്യഥാര്ഹം താന് സിദ്ധൈഃ സ്നേഹയേദവികാരിഭിഃ| പിപ്പലീഭിര്ഹരീതക്യാ സിദ്ധൈസ്ത്രിഫലയാऽപി വാ||൯൨|| ദ്രാക്ഷാമലകയൂഷാഭ്യാം ദധ്നാ ചാമ്ലേന സാധയേത്| വ്യോഷഗര്ഭം ഭിഷക് സ്നേഹം പീത്വാ സ്നിഹ്യതി തം നരഃ||൯൩|| യവകോലകുലത്ഥാനാം രസാഃ ക്ഷാരഃ സുരാ ദധി| ക്ഷീരസര്പിശ്ച തത് സിദ്ധം സ്നേഹനീയം ഘൃതോത്തമമ്||൯൪||

Adhikarana 34 (95) · Śloka 95

തൈലമജ്ജവസാസര്പിര്ബദരത്രിഫലാരസൈഃ| യോനിശുക്രപ്രദോഷേഷു സാധയിത്വാ പ്രയോജയേത്||൯൫||

Adhikarana 35 (96-97) · Śloka 97

ഗൃഹ്ണാത്യമ്ബു യഥാ വസ്ത്രം പ്രസ്രവത്യധികം യഥാ| യഥാഗ്നി ജീര്യതി സ്നേഹസ്തഥാ സ്രവതി ചാധികഃ||൯൬|| യഥാ വാऽऽക്ലേദ്യ മൃത്പിണ്ഡമാസിക്തം ത്വരയാ ജലമ്| സ്രവതി സ്രംസതേ സ്നേഹസ്തഥാ ത്വരിതസേവിതഃ||൯൭||

Adhikarana 36 (98) · Śloka 98

ലവണോപഹിതാഃ സ്നേഹാഃ സ്നേഹയന്ത്യചിരാന്നരമ്| തദ്ധ്യഭിഷ്യന്ദ്യരൂക്ഷം ച സൂക്ഷ്മമുഷ്ണം വ്യവായി ച||൯൮||

Adhikarana 37 (99) · Śloka 99

സ്നേഹമഗ്രേ പ്രയുഞ്ജീത തതഃ സ്വേദമനന്തരമ്| സ്നേഹസ്വേദോപപന്നസ്യ സംശോധനമഥേതരത് ||൯൯||

Adhikarana 38 (100) · Śloka 100

തത്ര ശ്ലോകഃ- സ്നേഹാഃ സ്നേഹവിധിഃ കൃത്സ്നവ്യാപത്സിദ്ധിഃ സഭേഷജാ| യഥാപ്രശ്നം ഭഗവതാ വ്യാഹൃതം ചാന്ദ്രഭാഗിനാ||൧൦൦||

Adhikarana puShpikA · Śloka 13

ഇത്യഗ്നിവേശകൃതേ തന്ത്രേ ചരകപ്രതിസംസ്കൃതേ ശ്ലോകസ്ഥാനേ സ്നേഹാധ്യായോ നാമ ത്രയോദശോऽധ്യായഃ സമാപ്തഃ||൧൩||