Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
అథాతః స్నేహాధ్యాయం వ్యాఖ్యాస్యామః||1|| ఇతి హ స్మాహ భగవానాత్రేయః||2||
View original
अथातः स्नेहाध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
13. snēhādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
సాంఖ్యైః సంఖ్యాతసంఖ్యేయైః సహాసీనం పునర్వసుం| జగద్ధితార్థం పప్రచ్ఛ వహ్నివేశః స్వసంశయం||3||
View original
साङ्ख्यैः सङ्ख्यातसङ्ख्येयैः सहासीनं पुनर्वसुम्| जगद्धितार्थं पप्रच्छ वह्निवेशः स्वसंशयम्||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4-8) · Śloka 8
కింయోనయః కతి స్నేహాః కే చ స్నేహగుణాః పృథక్| కాలానుపానే కే కస్య కతి కాశ్చ విచారణాః||4|| కతి మాత్రాః కథమ్మానాః కా చ కేషూపదిశ్యతే| కశ్చ కేభ్యో హితః స్నేహః ప్రకర్షః స్నేహనే చ కః||5|| స్నేహ్యాః కే కే న చ స్నిగ్ధాస్నిగ్ధాతిస్నిగ్ధలక్షణం| కిం పానాత్ ప్రథమం పీతే జీర్ణే కించ హితాహితం||6|| కే మృదుక్రూరకోష్ఠాః కా వ్యాపదః సిద్ధయశ్చ కాః| అచ్ఛే సంశోధనే చైవ స్నేహే కా వృత్తిరిష్యతే||7|| విచారణాః కేషు యోజ్యా విధినా కేన తత్ ప్రభో!| స్నేహస్యామితవిజ్ఞాన జ్ఞానమిచ్ఛామి వేదితుం||8||
View original
किंयोनयः कति स्नेहाः के च स्नेहगुणाः पृथक्| कालानुपाने के कस्य कति काश्च विचारणाः||४|| कति मात्राः कथम्मानाः का च केषूपदिश्यते| कश्च केभ्यो हितः स्नेहः प्रकर्षः स्नेहने च कः||५|| स्नेह्याः के के न च स्निग्धास्निग्धातिस्निग्धलक्षणम्| किं पानात् प्रथमं पीते जीर्णे किञ्च हिताहितम्||६|| के मृदुक्रूरकोष्ठाः का व्यापदः सिद्धयश्च काः| अच्छे संशोधने चैव स्नेहे का वृत्तिरिष्यते||७|| विचारणाः केषु योज्या विधिना केन तत् प्रभो!| स्नेहस्यामितविज्ञान ज्ञानमिच्छामि वेदितुम्||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11
అథ తత్సంశయచ్ఛేత్తా ప్రత్యువాచ పునర్వసుః| స్నేహానాం ద్వివిధా సౌమ్య యోనిః స్థావరజంగమా||9|| తిలః ప్రియాలాభిషుకౌ బిభీతకశ్చిత్రాభయైరండమధూకసర్షపాః| కుసుంభబిల్వారుకమూలకాతసీనికోచకాక్షోడకరంజశిగ్రుకాః||10|| స్నేహాశయాః స్థావరసంజ్ఞితాస్తథా స్యుర్జంగమా మత్స్యమృగాః సపక్షిణః| తేషాం దధిక్షీరఘృతామిషం వసా స్నేహేషు మజ్జా చ తథోపదిశ్యతే||11||
View original
अथ तत्संशयच्छेत्ता प्रत्युवाच पुनर्वसुः| स्नेहानां द्विविधा सौम्य योनिः स्थावरजङ्गमा||९|| तिलः प्रियालाभिषुकौ बिभीतकश्चित्राभयैरण्डमधूकसर्षपाः| कुसुम्भबिल्वारुकमूलकातसीनिकोचकाक्षोडकरञ्जशिग्रुकाः||१०|| स्नेहाशयाः स्थावरसञ्ज्ञितास्तथा स्युर्जङ्गमा मत्स्यमृगाः सपक्षिणः| तेषां दधिक्षीरघृतामिषं वसा स्नेहेषु मज्जा च तथोपदिश्यते||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (12) · Śloka 1
సర్వేషాం తైలజాతానాం తిలతైలం విశిష్యతే| బలార్థే స్నేహనే చాగ్ర్యమైరండం తు విరేచనే||12|| (కటూష్ణం తైలమైరండం వాతశ్లేష్మహరం గురు | కషాయస్వాదుతిక్తైశ్చ యోజితం పిత్తహంత్రపి ||1||)|
View original
सर्वेषां तैलजातानां तिलतैलं विशिष्यते| बलार्थे स्नेहने चाग्र्यमैरण्डं तु विरेचने||१२|| (कटूष्णं तैलमैरण्डं वातश्लेष्महरं गुरु | कषायस्वादुतिक्तैश्च योजितं पित्तहन्त्रपि ||१||)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (13) · Śloka 13
సర్పిస్తైలం వసా మజ్జా సర్వస్నేహోత్తమా మతాః| ఏషు చైవోత్తమం సర్పిః సంస్కారస్యానువర్తనాత్||13||
View original
सर्पिस्तैलं वसा मज्जा सर्वस्नेहोत्तमा मताः| एषु चैवोत्तमं सर्पिः संस्कारस्यानुवर्तनात्||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (14-17) · Śloka 17
ఘృతం పిత్తానిలహరం రసశుక్రౌజసాం హితం| నిర్వాపణం మృదుకరం స్వరవర్ణప్రసాదనం||14|| మారుతఘ్నం న చ శ్లేష్మవర్ధనం బలవర్ధనం| త్వచ్యముష్ణం స్థిరకరం తైలం యోనివిశోధనం||15|| విద్ధభగ్నాహతభ్రష్టయోనికర్ణశిరోరుజి| పౌరుషోపచయే స్నేహే వ్యాయామే చేష్యతే వసా||16|| బలశుక్రరసశ్లేష్మమేదోమజ్జవివర్ధనః| మజ్జా విశేషతోఽస్థ్నాం చ బలకృత్ స్నేహనే హితః||17||
View original
घृतं पित्तानिलहरं रसशुक्रौजसां हितम्| निर्वापणं मृदुकरं स्वरवर्णप्रसादनम्||१४|| मारुतघ्नं न च श्लेष्मवर्धनं बलवर्धनम्| त्वच्यमुष्णं स्थिरकरं तैलं योनिविशोधनम्||१५|| विद्धभग्नाहतभ्रष्टयोनिकर्णशिरोरुजि| पौरुषोपचये स्नेहे व्यायामे चेष्यते वसा||१६|| बलशुक्ररसश्लेष्ममेदोमज्जविवर्धनः| मज्जा विशेषतोऽस्थ्नां च बलकृत् स्नेहने हितः||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (18) · Śloka 18
సర్పిః శరది పాతవ్యం వసా మజ్జా చ మాధవే| తైలం ప్రావృషి నాత్యుష్ణశీతే స్నేహం పిబేన్నరః||18||
View original
सर्पिः शरदि पातव्यं वसा मज्जा च माधवे| तैलं प्रावृषि नात्युष्णशीते स्नेहं पिबेन्नरः||१८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (19) · Śloka 19
వాతపిత్తాధికో రాత్రావుష్ణే చాపి పిబేన్నరః| శ్లేష్మాధికో దివా శీతే పిబేచ్చామలభాస్కరే||19||
View original
वातपित्ताधिको रात्रावुष्णे चापि पिबेन्नरः| श्लेष्माधिको दिवा शीते पिबेच्चामलभास्करे||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (20-21) · Śloka 21
అత్యుష్ణే వా దివా పీతో వాతపిత్తాధికేన వా| మూర్చ్ఛాం పిపాసామున్మాదం కామలాం వా సమీరయేత్||20|| శీతే రాత్రౌ పిబన్ స్నేహం నరః శ్లేష్మాధికోఽపి వా| ఆనాహమరుచిం శూలం పాండుతాం వా సమృచ్ఛతి||21||
View original
अत्युष्णे वा दिवा पीतो वातपित्ताधिकेन वा| मूर्च्छां पिपासामुन्मादं कामलां वा समीरयेत्||२०|| शीते रात्रौ पिबन् स्नेहं नरः श्लेष्माधिकोऽपि वा| आनाहमरुचिं शूलं पाण्डुतां वा समृच्छति||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (22) · Śloka 22
జలముష్ణం ఘృతే పేయం యూషస్తైలేఽను శస్యతే| వసామజ్జ్ఞోస్తు మండః స్యాత్ సర్వేషూష్ణమథాంబు వా||22||
View original
जलमुष्णं घृते पेयं यूषस्तैलेऽनु शस्यते| वसामज्ज्ञोस्तु मण्डः स्यात् सर्वेषूष्णमथाम्बु वा||२२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (23-25) · Śloka 25
ఓదనశ్చ విలేపీ చ రసో మాంసం పయో దధి| యవాగూః సూపశాకౌ చ యూషః కాంబలికః ఖడః||23|| సక్తవస్తిలపిష్టం చ మద్యం లేహాస్తథైవ చ| భక్ష్యమభ్యంజనం బస్తిస్తథా చోత్తరబస్తయః||24|| గండూషః కర్ణతైలం చ నస్తఃకర్ణాక్షితర్పణం| చతుర్వింశతిరిత్యేతాః స్నేహస్య ప్రవిచారణాః ||25||
View original
ओदनश्च विलेपी च रसो मांसं पयो दधि| यवागूः सूपशाकौ च यूषः काम्बलिकः खडः||२३|| सक्तवस्तिलपिष्टं च मद्यं लेहास्तथैव च| भक्ष्यमभ्यञ्जनं बस्तिस्तथा चोत्तरबस्तयः||२४|| गण्डूषः कर्णतैलं च नस्तःकर्णाक्षितर्पणम्| चतुर्विंशतिरित्येताः स्नेहस्य प्रविचारणाः ||२५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (26) · Śloka 26
అచ్ఛపేయస్తు యః స్నేహో న తామాహుర్విచారణాం| స్నేహస్య స భిషగ్దృష్టః కల్పః ప్రాథమకల్పికః||26||
View original
अच्छपेयस्तु यः स्नेहो न तामाहुर्विचारणाम्| स्नेहस्य स भिषग्दृष्टः कल्पः प्राथमकल्पिकः||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (27-28) · Śloka 28
రసైశ్చోపహితః స్నేహః సమాసవ్యాసయోగిభిః| షడ్భిస్త్రిషష్టిధా సంఖ్యాం ప్రాప్నోత్యేకశ్చ కేవలః||27|| ఏవమేతాశ్చతుఃషష్టిః స్నేహానాం ప్రవిచారణా | ఓకర్తువ్యాధిపురుషాన్ ప్రయోజ్యా జానతా భవేత్||28||
View original
रसैश्चोपहितः स्नेहः समासव्यासयोगिभिः| षड्भिस्त्रिषष्टिधा सङ्ख्यां प्राप्नोत्येकश्च केवलः||२७|| एवमेताश्चतुःषष्टिः स्नेहानां प्रविचारणा | ओकर्तुव्याधिपुरुषान् प्रयोज्या जानता भवेत्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (29-40) · Śloka 40
అహోరాత్రమహః కృత్స్నమర్ధాహం చ ప్రతీక్షతే| ప్రధానా మధ్యమా హ్రస్వా స్నేహమాత్రా జరాం ప్రతి||29|| ఇతి తిస్రః సముద్దిష్టా మాత్రాః స్నేహస్య మానతః| తాసాం ప్రయోగాన్ వక్ష్యామి పురుషం పురుషం ప్రతి||30|| ప్రభూతస్నేహనిత్యా యే క్షుత్పిపాసాసహా నరాః| పావకశ్చోత్తమబలో యేషాం యే చోత్తమా బలే||31|| గుల్మినః సర్పదష్టాశ్చ విసర్పోపహతాశ్చ యే| ఉన్మత్తాః కృచ్ఛ్రమూత్రాశ్చ గాఢవర్చస ఏవ చ||32|| పిబేయురుత్తమాం మాత్రాం తస్యాః పానే గుణాంఛృణు| వికారాంఛమయత్యేషాం శీఘ్రం సమ్యక్ప్రయోజితా||33|| దోషానుకర్షిణీ మాత్రా సర్వమార్గానుసారిణీ| బల్యా పునర్నవకరీ శరీరేంద్రియచేతసాం||34|| అరుష్కస్ఫోటపిడకాకండూపామాభిరర్దితాః| కుష్ఠినశ్చ ప్రమీఢాశ్చ వాతశోణితికాశ్చ యే||35|| నాతిబహ్వాశినశ్చైవ మృదుకోష్ఠాస్తథైవ చ| పిబేయుర్మధ్యమాం మాత్రాం మధ్యమాశ్చాపి యే బలే||36|| మాత్రైషా మందవిభ్రంశా న చాతిబలహారిణీ| సుఖేన చ స్నేహయతి శోధనార్థే చ యుజ్యతే||37|| యే తు వృద్ధాశ్చ బాలాశ్చ సుకుమారాః సుఖోచితాః| రిక్తకోష్ఠత్వమహితం యేషాం మందాగ్నయశ్చ యే||38|| జ్వరాతీసారకాసాశ్చ యేషాం చిరసముత్థితాః| స్నేహమాత్రాం పిబేయుస్తే హ్రస్వాం యే చావరా బలే||39|| పరిహారే సుఖా చైషా మాత్రా స్నేహనబృంహణీ| వృష్యా బల్యా నిరాబాధా చిరం చాప్యనువర్తతే||40||
View original
अहोरात्रमहः कृत्स्नमर्धाहं च प्रतीक्षते| प्रधाना मध्यमा ह्रस्वा स्नेहमात्रा जरां प्रति||२९|| इति तिस्रः समुद्दिष्टा मात्राः स्नेहस्य मानतः| तासां प्रयोगान् वक्ष्यामि पुरुषं पुरुषं प्रति||३०|| प्रभूतस्नेहनित्या ये क्षुत्पिपासासहा नराः| पावकश्चोत्तमबलो येषां ये चोत्तमा बले||३१|| गुल्मिनः सर्पदष्टाश्च विसर्पोपहताश्च ये| उन्मत्ताः कृच्छ्रमूत्राश्च गाढवर्चस एव च||३२|| पिबेयुरुत्तमां मात्रां तस्याः पाने गुणाञ्छृणु| विकाराञ्छमयत्येषां शीघ्रं सम्यक्प्रयोजिता||३३|| दोषानुकर्षिणी मात्रा सर्वमार्गानुसारिणी| बल्या पुनर्नवकरी शरीरेन्द्रियचेतसाम्||३४|| अरुष्कस्फोटपिडकाकण्डूपामाभिरर्दिताः| कुष्ठिनश्च प्रमीढाश्च वातशोणितिकाश्च ये||३५|| नातिबह्वाशिनश्चैव मृदुकोष्ठास्तथैव च| पिबेयुर्मध्यमां मात्रां मध्यमाश्चापि ये बले||३६|| मात्रैषा मन्दविभ्रंशा न चातिबलहारिणी| सुखेन च स्नेहयति शोधनार्थे च युज्यते||३७|| ये तु वृद्धाश्च बालाश्च सुकुमाराः सुखोचिताः| रिक्तकोष्ठत्वमहितं येषां मन्दाग्नयश्च ये||३८|| ज्वरातीसारकासाश्च येषां चिरसमुत्थिताः| स्नेहमात्रां पिबेयुस्ते ह्रस्वां ये चावरा बले||३९|| परिहारे सुखा चैषा मात्रा स्नेहनबृंहणी| वृष्या बल्या निराबाधा चिरं चाप्यनुवर्तते||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (41-43) · Śloka 43
వాతపిత్తప్రకృతయో వాతపిత్తవికారిణః| చక్షుఃకామాః క్షతాః క్షీణా వృద్ధా బాలాస్తథాఽబలాః||41|| ఆయుఃప్రకర్షకామాశ్చ బలవర్ణస్వరార్థినః| పుష్టికామాః ప్రజాకామాః సౌకుమార్యార్థినశ్చ యే||42|| దీప్త్యోజఃస్మృతిమేధాగ్నిబుద్ధీంద్రియబలార్థినః| పిబేయుః సర్పిరార్తాశ్చ దాహశస్త్రవిషాగ్నిభిః||43||
View original
वातपित्तप्रकृतयो वातपित्तविकारिणः| चक्षुःकामाः क्षताः क्षीणा वृद्धा बालास्तथाऽबलाः||४१|| आयुःप्रकर्षकामाश्च बलवर्णस्वरार्थिनः| पुष्टिकामाः प्रजाकामाः सौकुमार्यार्थिनश्च ये||४२|| दीप्त्योजःस्मृतिमेधाग्निबुद्धीन्द्रियबलार्थिनः| पिबेयुः सर्पिरार्ताश्च दाहशस्त्रविषाग्निभिः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (44-46) · Śloka 46
ప్రవృద్ధశ్లేష్మమేదస్కాశ్చలస్థూలగలోదరాః| వాతవ్యాధిభిరావిష్టా వాతప్రకృతయశ్చ యే||44|| బలం తనుత్వం లఘుతాం దృఢతాం స్థిరగాత్రతాం | స్నిగ్ధశ్లక్ష్ణతనుత్వక్తాం యే చ కాంక్షంతి దేహినః||45|| కృమికోష్ఠాః క్రూరకోష్ఠాస్తథా నాడీభిరర్దితాః| పిబేయుః శీతలే కాలే తైలం తైలోచితాశ్చ యే||46||
View original
प्रवृद्धश्लेष्ममेदस्काश्चलस्थूलगलोदराः| वातव्याधिभिराविष्टा वातप्रकृतयश्च ये||४४|| बलं तनुत्वं लघुतां दृढतां स्थिरगात्रताम् | स्निग्धश्लक्ष्णतनुत्वक्तां ये च काङ्क्षन्ति देहिनः||४५|| कृमिकोष्ठाः क्रूरकोष्ठास्तथा नाडीभिरर्दिताः| पिबेयुः शीतले काले तैलं तैलोचिताश्च ये||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (47-49) · Śloka 49
వాతాతపసహా యే చ రూక్షా భారాధ్వకర్శితాః| సంశుష్కరేతోరుధిరా నిష్పీతకఫమేదసః||47|| అస్థిసంధిసిరాస్నాయుమర్మకోష్ఠమహారుజః| బలవాన్మారుతో యేషాం ఖాని చావృత్య తిష్ఠతి||48|| మహచ్చాగ్నిబలం యేషాం వసాసాత్మ్యాశ్చ యే నరాః| తేషాం స్నేహయితవ్యానాం వసాపానం విధీయతే||49||
View original
वातातपसहा ये च रूक्षा भाराध्वकर्शिताः| संशुष्करेतोरुधिरा निष्पीतकफमेदसः||४७|| अस्थिसन्धिसिरास्नायुमर्मकोष्ठमहारुजः| बलवान्मारुतो येषां खानि चावृत्य तिष्ठति||४८|| महच्चाग्निबलं येषां वसासात्म्याश्च ये नराः| तेषां स्नेहयितव्यानां वसापानं विधीयते||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (50) · Śloka 51
దీప్తాగ్నయః క్లేశసహా ఘస్మరాః స్నేహసేవినః| వాతార్తాః క్రూరకోష్ఠాశ్చ స్నేహ్యా మజ్జానమాప్నుయుః||50|| యేభ్యో యేభ్యో హితో యో యః స్నేహః స పరికీర్తితః|51|
View original
दीप्ताग्नयः क्लेशसहा घस्मराः स्नेहसेविनः| वातार्ताः क्रूरकोष्ठाश्च स्नेह्या मज्जानमाप्नुयुः||५०|| येभ्यो येभ्यो हितो यो यः स्नेहः स परिकीर्तितः|५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (51) · Śloka 51
స్నేహనస్య ప్రకర్షౌ తు సప్తరాత్రత్రిరాత్రకౌ||51||
View original
स्नेहनस्य प्रकर्षौ तु सप्तरात्रत्रिरात्रकौ||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (52) · Śloka 52
స్వేద్యాః శోధయితవ్యాశ్చ రూక్షా వాతవికారిణః| వ్యాయామమద్యస్త్రీనిత్యాః స్నేహ్యాః స్యుర్యే చ చింతకాః||52||
View original
स्वेद्याः शोधयितव्याश्च रूक्षा वातविकारिणः| व्यायाममद्यस्त्रीनित्याः स्नेह्याः स्युर्ये च चिन्तकाः||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (53-56) · Śloka 56
సంశోధనాదృతే యేషాం రూక్షణం సంప్రవక్ష్యతే| న తేషాం స్నేహనం శస్తముత్సన్నకఫమేదసాం||53|| అభిష్యణ్ణాననగుదా నిత్యమందాగ్నయశ్చ యే| తృష్ణామూర్చ్ఛాపరీతాశ్చ గర్భిణ్యస్తాలుశోషిణః||54|| అన్నద్విషశ్ఛర్దయంతో జఠరామగరార్దితాః| దుర్బలాశ్చ ప్రతాంతాశ్చ స్నేహగ్లానా మదాతురాః||55|| న స్నేహ్యా వర్తమానేషు న నస్తో బస్తికర్మసు| స్నేహపానాత్ ప్రజాయంతే తేషాం రోగాః సుదారుణాః||56||
View original
संशोधनादृते येषां रूक्षणं सम्प्रवक्ष्यते| न तेषां स्नेहनं शस्तमुत्सन्नकफमेदसाम्||५३|| अभिष्यण्णाननगुदा नित्यमन्दाग्नयश्च ये| तृष्णामूर्च्छापरीताश्च गर्भिण्यस्तालुशोषिणः||५४|| अन्नद्विषश्छर्दयन्तो जठरामगरार्दिताः| दुर्बलाश्च प्रतान्ताश्च स्नेहग्लाना मदातुराः||५५|| न स्नेह्या वर्तमानेषु न नस्तो बस्तिकर्मसु| स्नेहपानात् प्रजायन्ते तेषां रोगाः सुदारुणाः||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (57-59) · Śloka 59
పురీషం గ్రథితం రూక్షం వాయురప్రగుణో మృదుః| పక్తా ఖరత్వం రౌక్ష్యం చ గాత్రస్యాస్నిగ్ధలక్షణం||57|| వాతానులోమ్యం దీప్తోఽగ్నిర్వర్చః స్నిగ్ధమసంహతం| మార్దవం స్నిగ్ధతా చాంగే స్నిగ్ధానాముపజాయతే||58|| పాండుతా గౌరవం జాడ్యం పురీషస్యావిపక్వతా| తంద్రీరరుచిరుత్కేశః స్యాదతిస్నిగ్ధలక్షణం||59||
View original
पुरीषं ग्रथितं रूक्षं वायुरप्रगुणो मृदुः| पक्ता खरत्वं रौक्ष्यं च गात्रस्यास्निग्धलक्षणम्||५७|| वातानुलोम्यं दीप्तोऽग्निर्वर्चः स्निग्धमसंहतम्| मार्दवं स्निग्धता चाङ्गे स्निग्धानामुपजायते||५८|| पाण्डुता गौरवं जाड्यं पुरीषस्याविपक्वता| तन्द्रीररुचिरुत्केशः स्यादतिस्निग्धलक्षणम्||५९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (60-61) · Śloka 61
ద్రవోష్ణమనభిష్యంది భోజ్యమన్నం ప్రమాణతః| నాతిస్నిగ్ధమసంకీర్ణం శ్వః స్నేహం పాతుమిచ్ఛతా||60|| పిబేత్ సంశమనం స్నేహమన్నకాలే ప్రకాంక్షితః| శుద్ధ్యర్థం పునరాహారే నైశే జీర్ణే పిబేన్నరః||61||
View original
द्रवोष्णमनभिष्यन्दि भोज्यमन्नं प्रमाणतः| नातिस्निग्धमसङ्कीर्णं श्वः स्नेहं पातुमिच्छता||६०|| पिबेत् संशमनं स्नेहमन्नकाले प्रकाङ्क्षितः| शुद्ध्यर्थं पुनराहारे नैशे जीर्णे पिबेन्नरः||६१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (62-64) · Śloka 64
ఉష్ణోదకోపచారీ స్యాద్బ్రహ్మచారీ క్షపాశయః | శకృన్మూత్రానిలోద్గారానుదీర్ణాంశ్చ న ధారయేత్||62|| వ్యాయామముచ్చైర్వచనం క్రోధశోకౌ హిమాతపౌ| వర్జయేదప్రవాతం చ సేవేత శయనాసనం||63|| స్నేహం పీత్వా నరః స్నేహం ప్రతిభుంజాన ఏవ చ| స్నేహమిథ్యోపచారాద్ధి జాయంతే దారుణా గదాః||64||
View original
उष्णोदकोपचारी स्याद्ब्रह्मचारी क्षपाशयः | शकृन्मूत्रानिलोद्गारानुदीर्णांश्च न धारयेत्||६२|| व्यायाममुच्चैर्वचनं क्रोधशोकौ हिमातपौ| वर्जयेदप्रवातं च सेवेत शयनासनम्||६३|| स्नेहं पीत्वा नरः स्नेहं प्रतिभुञ्जान एव च| स्नेहमिथ्योपचाराद्धि जायन्ते दारुणा गदाः||६४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (65-69) · Śloka 69
మృదుకోష్ఠస్త్రిరాత్రేణ స్నిహ్యత్యచ్ఛోపసేవయా| స్నిహ్యతి క్రూరక్రోష్ఠస్తు సప్తరాత్రేణ మానవః||65|| గుడమిక్షురసం మస్తు క్షీరముల్లోడితం దధి| పాయసం కృశరాం సర్పిః కాశ్మర్యత్రిఫలారసం||66|| ద్రాక్షారసం పీలురసం జలముష్ణమథాపి వా| మద్యం వా తరుణం పీత్వా మృదుకోష్ఠో విరిచ్యతే||67|| విరేచయంతి నైతాని క్రూరకోష్ఠం కదాచన| భవతి క్రూరకోష్ఠస్య గ్రహణ్యత్యుల్బణానిలా||68|| ఉదీర్ణపిత్తాఽల్పకఫా గ్రహణీ మందమారుతా| మృదుకోష్ఠస్య తస్మాత్ స సువిరేచ్యో నరః స్మృతః||69||
View original
मृदुकोष्ठस्त्रिरात्रेण स्निह्यत्यच्छोपसेवया| स्निह्यति क्रूरक्रोष्ठस्तु सप्तरात्रेण मानवः||६५|| गुडमिक्षुरसं मस्तु क्षीरमुल्लोडितं दधि| पायसं कृशरां सर्पिः काश्मर्यत्रिफलारसम्||६६|| द्राक्षारसं पीलुरसं जलमुष्णमथापि वा| मद्यं वा तरुणं पीत्वा मृदुकोष्ठो विरिच्यते||६७|| विरेचयन्ति नैतानि क्रूरकोष्ठं कदाचन| भवति क्रूरकोष्ठस्य ग्रहण्यत्युल्बणानिला||६८|| उदीर्णपित्ताऽल्पकफा ग्रहणी मन्दमारुता| मृदुकोष्ठस्य तस्मात् स सुविरेच्यो नरः स्मृतः||६९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (70-78) · Śloka 78
ఉదీర్ణపిత్తా గ్రహణీ యస్య చాగ్నిబలం మహత్| భస్మీభవతి తస్యాశు స్నేహః పీతోఽగ్నితేజసా||70|| స జగ్ధ్వా స్నేహమాత్రాం తామోజః ప్రక్షారయన్ బలీ| స్నేహాగ్నిరుత్తమాం తృష్ణాం సోపసర్గాముదీరయేత్||71|| నాలం స్నేహసమృద్ధస్య శమాయాన్నం సుగుర్వపి| స చేత్ సుశీతం సలిలం నాసాదయతి దహ్యతే| యథైవాశీవిషః కక్షమధ్యగః స్వవిషాగ్నినా||72|| అజీర్ణే యది తు స్నేహే తృష్ణా స్యాచ్ఛర్దయేద్భిషక్| శీతోదకం పునః పీత్వా భుక్త్వా రూక్షాన్నముల్లిఖేత్||73|| న సర్పిః కేవలం పిత్తే పేయం సామే విశేషతః| సర్వం హ్యనురజేద్దేహం హత్వా సంజ్ఞాం చ మారయేత్||74|| తంద్రా సోత్క్లేశ ఆనాహో జ్వరః స్తంభో విసంజ్ఞతా| కుష్ఠాని కండూః పాండుత్వం శోఫార్శాంస్యరుచిస్తృషా||75|| జఠరం గ్రహణీదోషాః స్తైమిత్యం వాక్యనిగ్రహః| శూలమామప్రదోషాశ్చ జాయంతే స్నేహవిభ్రమాత్||76|| తత్రాప్యుల్లేఖనం శస్తం స్వేదః కాలప్రతీక్షణం| ప్రతి ప్రతి వ్యాధిబలం బుద్ధ్వా స్రంసనమేవ చ||77|| తక్రారిష్టప్రయోగశ్చ రూక్షపానాన్నసేవనం| మూత్రాణాం త్రిఫలాయాశ్చ స్నేహవ్యాపత్తిభేషజం||78||
View original
उदीर्णपित्ता ग्रहणी यस्य चाग्निबलं महत्| भस्मीभवति तस्याशु स्नेहः पीतोऽग्नितेजसा||७०|| स जग्ध्वा स्नेहमात्रां तामोजः प्रक्षारयन् बली| स्नेहाग्निरुत्तमां तृष्णां सोपसर्गामुदीरयेत्||७१|| नालं स्नेहसमृद्धस्य शमायान्नं सुगुर्वपि| स चेत् सुशीतं सलिलं नासादयति दह्यते| यथैवाशीविषः कक्षमध्यगः स्वविषाग्निना||७२|| अजीर्णे यदि तु स्नेहे तृष्णा स्याच्छर्दयेद्भिषक्| शीतोदकं पुनः पीत्वा भुक्त्वा रूक्षान्नमुल्लिखेत्||७३|| न सर्पिः केवलं पित्ते पेयं सामे विशेषतः| सर्वं ह्यनुरजेद्देहं हत्वा सञ्ज्ञां च मारयेत्||७४|| तन्द्रा सोत्क्लेश आनाहो ज्वरः स्तम्भो विसञ्ज्ञता| कुष्ठानि कण्डूः पाण्डुत्वं शोफार्शांस्यरुचिस्तृषा||७५|| जठरं ग्रहणीदोषाः स्तैमित्यं वाक्यनिग्रहः| शूलमामप्रदोषाश्च जायन्ते स्नेहविभ्रमात्||७६|| तत्राप्युल्लेखनं शस्तं स्वेदः कालप्रतीक्षणम्| प्रति प्रति व्याधिबलं बुद्ध्वा स्रंसनमेव च||७७|| तक्रारिष्टप्रयोगश्च रूक्षपानान्नसेवनम्| मूत्राणां त्रिफलायाश्च स्नेहव्यापत्तिभेषजम्||७८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (79) · Śloka 79
అకాలే చాహితశ్చైవ మాత్రయా న చ యోజితః| స్నేహో మిథ్యోపచారాచ్చ వ్యాపద్యేతాతిసేవితః||79||
View original
अकाले चाहितश्चैव मात्रया न च योजितः| स्नेहो मिथ्योपचाराच्च व्यापद्येतातिसेवितः||७९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (80) · Śloka 80
స్నేహాత్ ప్రస్కందనం జంతుస్త్రిరాత్రోపరతః పిబేత్| స్నేహవద్ద్రవముష్ణం చ త్ర్యహం భుక్త్వా రసౌదనం||80||
View original
स्नेहात् प्रस्कन्दनं जन्तुस्त्रिरात्रोपरतः पिबेत्| स्नेहवद्द्रवमुष्णं च त्र्यहं भुक्त्वा रसौदनम्||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (81) · Śloka 81
ఏకాహోపరతస్తద్వద్భుక్త్వా ప్రచ్ఛర్దనం పిబేత్|81|
View original
एकाहोपरतस्तद्वद्भुक्त्वा प्रच्छर्दनं पिबेत्|८१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (81) · Śloka 81
స్యాత్త్వసంశోధనార్థీయే వృత్తిః స్నేహే విరిక్తవత్||81||
View original
स्यात्त्वसंशोधनार्थीये वृत्तिः स्नेहे विरिक्तवत्||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (82-90) · Śloka 1
స్నేహద్విషః స్నేహనిత్యా మృదుకోష్ఠాశ్చ యే నరాః| క్లేశాసహా మద్యనిత్యాస్తేషామిష్టా విచారణా||82|| లావతైత్తిరమాయూరహాంసవారాహకౌక్కుటాః| గవ్యాజౌరభ్రమాత్స్యాశ్చ రసాః స్యుః స్నేహనే హితాః||83|| యవకోలకులత్థాశ్చ స్నేహాః సగుడశర్కరాః| దాడిమం దధి సవ్యోషం రససంయోగసంగ్రహః||84|| స్నేహయంతి తిలాః పూర్వం జగ్ధాః సస్నేహఫాణితాః| కృశరాశ్చ బహుస్నేహాస్తిలకాంబలికాస్తథా||85|| ఫాణితం శృంగవేరం చ తైలం చ సురయా సహ| పిబేద్రూక్షో భృతైర్మాంసైర్జీర్ణేఽశ్నీయాచ్చ భోజనం||86|| తైలం సురాయా మండేన వసాం మజ్జానమేవ వా| పిబన్ సఫాణితం క్షీరం నరః స్నిహ్యతి వాతికః||87|| ధారోష్ణం స్నేహసంయుక్తం పీత్వా సశర్కరం పయః| నరః స్నిహ్యతి పీత్వా వా సరం దధ్నః సఫాణితం||88|| పాంచప్రసృతికీ పేయా పాయసో మాషమిశ్రకః| క్షీరసిద్ధో బహుస్నేహః స్నేహయేదచిరాన్నరం||89|| సర్పిస్తైలవసామజ్జాతండులప్రసృతైః శృ(కృ)తా| పాంచప్రసృతికీ పేయా పేయా స్నేహనమిచ్ఛతా||90|| (శౌకరో వా రసః స్నిగ్ధః సర్పిర్లవణసంయుతః | పీతో ద్విర్వాసరే యత్నాత్ స్నేహయేదచిరాన్నరం ||1||)|
View original
स्नेहद्विषः स्नेहनित्या मृदुकोष्ठाश्च ये नराः| क्लेशासहा मद्यनित्यास्तेषामिष्टा विचारणा||८२|| लावतैत्तिरमायूरहांसवाराहकौक्कुटाः| गव्याजौरभ्रमात्स्याश्च रसाः स्युः स्नेहने हिताः||८३|| यवकोलकुलत्थाश्च स्नेहाः सगुडशर्कराः| दाडिमं दधि सव्योषं रससंयोगसङ्ग्रहः||८४|| स्नेहयन्ति तिलाः पूर्वं जग्धाः सस्नेहफाणिताः| कृशराश्च बहुस्नेहास्तिलकाम्बलिकास्तथा||८५|| फाणितं शृङ्गवेरं च तैलं च सुरया सह| पिबेद्रूक्षो भृतैर्मांसैर्जीर्णेऽश्नीयाच्च भोजनम्||८६|| तैलं सुराया मण्डेन वसां मज्जानमेव वा| पिबन् सफाणितं क्षीरं नरः स्निह्यति वातिकः||८७|| धारोष्णं स्नेहसंयुक्तं पीत्वा सशर्करं पयः| नरः स्निह्यति पीत्वा वा सरं दध्नः सफाणितम्||८८|| पाञ्चप्रसृतिकी पेया पायसो माषमिश्रकः| क्षीरसिद्धो बहुस्नेहः स्नेहयेदचिरान्नरम्||८९|| सर्पिस्तैलवसामज्जातण्डुलप्रसृतैः शृ(कृ)ता| पाञ्चप्रसृतिकी पेया पेया स्नेहनमिच्छता||९०|| (शौकरो वा रसः स्निग्धः सर्पिर्लवणसंयुतः | पीतो द्विर्वासरे यत्नात् स्नेहयेदचिरान्नरम् ||१||)|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (91-94) · Śloka 94
గ్రామ్యానూపౌదకం మాంసం గుడం దధి పయస్తిలాన్| కుష్ఠీ శోథీ ప్రమేహీ చ స్నేహనే న ప్రయోజయేత్||91|| స్నేహైర్యథార్హం తాన్ సిద్ధైః స్నేహయేదవికారిభిః| పిప్పలీభిర్హరీతక్యా సిద్ధైస్త్రిఫలయాఽపి వా||92|| ద్రాక్షామలకయూషాభ్యాం దధ్నా చామ్లేన సాధయేత్| వ్యోషగర్భం భిషక్ స్నేహం పీత్వా స్నిహ్యతి తం నరః||93|| యవకోలకులత్థానాం రసాః క్షారః సురా దధి| క్షీరసర్పిశ్చ తత్ సిద్ధం స్నేహనీయం ఘృతోత్తమం||94||
View original
ग्राम्यानूपौदकं मांसं गुडं दधि पयस्तिलान्| कुष्ठी शोथी प्रमेही च स्नेहने न प्रयोजयेत्||९१|| स्नेहैर्यथार्हं तान् सिद्धैः स्नेहयेदविकारिभिः| पिप्पलीभिर्हरीतक्या सिद्धैस्त्रिफलयाऽपि वा||९२|| द्राक्षामलकयूषाभ्यां दध्ना चाम्लेन साधयेत्| व्योषगर्भं भिषक् स्नेहं पीत्वा स्निह्यति तं नरः||९३|| यवकोलकुलत्थानां रसाः क्षारः सुरा दधि| क्षीरसर्पिश्च तत् सिद्धं स्नेहनीयं घृतोत्तमम्||९४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (95) · Śloka 95
తైలమజ్జవసాసర్పిర్బదరత్రిఫలారసైః| యోనిశుక్రప్రదోషేషు సాధయిత్వా ప్రయోజయేత్||95||
View original
तैलमज्जवसासर्पिर्बदरत्रिफलारसैः| योनिशुक्रप्रदोषेषु साधयित्वा प्रयोजयेत्||९५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (96-97) · Śloka 97
గృహ్ణాత్యంబు యథా వస్త్రం ప్రస్రవత్యధికం యథా| యథాగ్ని జీర్యతి స్నేహస్తథా స్రవతి చాధికః||96|| యథా వాఽఽక్లేద్య మృత్పిండమాసిక్తం త్వరయా జలం| స్రవతి స్రంసతే స్నేహస్తథా త్వరితసేవితః||97||
View original
गृह्णात्यम्बु यथा वस्त्रं प्रस्रवत्यधिकं यथा| यथाग्नि जीर्यति स्नेहस्तथा स्रवति चाधिकः||९६|| यथा वाऽऽक्लेद्य मृत्पिण्डमासिक्तं त्वरया जलम्| स्रवति स्रंसते स्नेहस्तथा त्वरितसेवितः||९७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (98) · Śloka 98
లవణోపహితాః స్నేహాః స్నేహయంత్యచిరాన్నరం| తద్ధ్యభిష్యంద్యరూక్షం చ సూక్ష్మముష్ణం వ్యవాయి చ||98||
View original
लवणोपहिताः स्नेहाः स्नेहयन्त्यचिरान्नरम्| तद्ध्यभिष्यन्द्यरूक्षं च सूक्ष्ममुष्णं व्यवायि च||९८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (99) · Śloka 99
స్నేహమగ్రే ప్రయుంజీత తతః స్వేదమనంతరం| స్నేహస్వేదోపపన్నస్య సంశోధనమథేతరత్ ||99||
View original
स्नेहमग्रे प्रयुञ्जीत ततः स्वेदमनन्तरम्| स्नेहस्वेदोपपन्नस्य संशोधनमथेतरत् ||९९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (100) · Śloka 100
తత్ర శ్లోకః- స్నేహాః స్నేహవిధిః కృత్స్నవ్యాపత్సిద్ధిః సభేషజా| యథాప్రశ్నం భగవతా వ్యాహృతం చాంద్రభాగినా||100||
View original
तत्र श्लोकः- स्नेहाः स्नेहविधिः कृत्स्नव्यापत्सिद्धिः सभेषजा| यथाप्रश्नं भगवता व्याहृतं चान्द्रभागिना||१००||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 13
ఇత్యగ్నివేశకృతే తంత్రే చరకప్రతిసంస్కృతే శ్లోకస్థానే స్నేహాధ్యాయో నామ త్రయోదశోఽధ్యాయః సమాప్తః||13||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने स्नेहाध्यायो नाम त्रयोदशोऽध्यायः समाप्तः||१३||
🔊 Audio coming soon