Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ಅಥಾತಃ ಸ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ||೧|| ಇತಿ ಹ ಸ್ಮಾಹ ಭಗವಾನಾತ್ರೇಯಃ||೨||
View original
अथातः स्वेदाध्यायं व्याख्यास्यामः||१|| इति ह स्माह भगवानात्रेयः||२||
🔊 Audio coming soon
14. svēdādhyāyaḥ
Adhikarana 2 (3-5) · Śloka 5
ಅತಃ ಸ್ವೇದಾಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇ ಯೈರ್ಯಥಾವತ್ಪ್ರಯೋಜಿತೈಃ| ಸ್ವೇದಸಾಧ್ಯಾಃ ಪ್ರಶಾಮ್ಯನ್ತಿ ಗದಾ ವಾತಕಫಾತ್ಮಕಾಃ||೩|| ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಂ ಪ್ರಯುಕ್ತೇನ ಸ್ವೇದೇನಾವಜಿತೇಽನಿಲೇ| ಪುರೀಷಮೂತ್ರರೇತಾಂಸಿ ನ ಸಜ್ಜನ್ತಿ ಕಥಞ್ಚನ||೪|| ಶುಷ್ಕಾಣ್ಯಪಿ ಹಿ ಕಾಷ್ಠಾನಿ ಸ್ನೇಹಸ್ವೇದೋಪಪಾದನೈಃ| ನಮಯನ್ತಿ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಕಿಂ ಪುನರ್ಜೀವತೋ ನರಾನ್||೫||
View original
अतः स्वेदाः प्रवक्ष्यन्ते यैर्यथावत्प्रयोजितैः| स्वेदसाध्याः प्रशाम्यन्ति गदा वातकफात्मकाः||३|| स्नेहपूर्वं प्रयुक्तेन स्वेदेनावजितेऽनिले| पुरीषमूत्ररेतांसि न सज्जन्ति कथञ्चन||४|| शुष्काण्यपि हि काष्ठानि स्नेहस्वेदोपपादनैः| नमयन्ति यथान्यायं किं पुनर्जीवतो नरान्||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
ರೋಗರ್ತುವ್ಯಾಧಿತಾಪೇಕ್ಷೋ ನಾತ್ಯುಷ್ಣೋಽತಿಮೃದುರ್ನ ಚ| ದ್ರವ್ಯವಾನ್ ಕಲ್ಪಿತೋ ದೇಶೇ ಸ್ವೇದಃ ಕಾರ್ಯಕರೋ ಮತಃ||೬||
View original
रोगर्तुव्याधितापेक्षो नात्युष्णोऽतिमृदुर्न च| द्रव्यवान् कल्पितो देशे स्वेदः कार्यकरो मतः||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (7-8) · Śloka 8
ವ್ಯಾಧೌ ಶೀತೇ ಶರೀರೇ ಚ ಮಹಾನ್ ಸ್ವೇದೋ ಮಹಾಬಲೇ| ದುರ್ಬಲೇ ದುರ್ಬಲಃ ಸ್ವೇದೋ ಮಧ್ಯಮೇ ಮಧ್ಯಮೋ ಹಿತಃ||೭|| ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಣಿ ವಾತೇ ವಾ ಕಫೇ ವಾ ಸ್ವೇದ ಇಷ್ಯತೇ| ಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷಸ್ತಥಾ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ರೂಕ್ಷಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಕಲ್ಪಿತಃ||೮||
View original
व्याधौ शीते शरीरे च महान् स्वेदो महाबले| दुर्बले दुर्बलः स्वेदो मध्यमे मध्यमो हितः||७|| वातश्लेष्मणि वाते वा कफे वा स्वेद इष्यते| स्निग्धरूक्षस्तथा स्निग्धो रूक्षश्चाप्युपकल्पितः||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (9) · Śloka 9
ಆಮಾಶಯಗತೇ ವಾತೇ ಕಫೇ ಪಕ್ವಾಶಯಾಶ್ರಿತೇ| ರೂಕ್ಷಪೂರ್ವೋ ಹಿತಃ ಸ್ವೇದಃ ಸ್ನೇಹಪೂರ್ವಸ್ತಥೈವ ಚ||೯||
View original
आमाशयगते वाते कफे पक्वाशयाश्रिते| रूक्षपूर्वो हितः स्वेदः स्नेहपूर्वस्तथैव च||९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (10) · Śloka 10
ವೃಷಣೌ ಹೃದಯಂ ದೃಷ್ಟೀ ಸ್ವೇದಯೇನ್ಮೃದು ನೈವ ವಾ| ಮಧ್ಯಮಂ ವಙ್ಕ್ಷಣೌ ಶೇಷಮಙ್ಗಾವಯವಮಿಷ್ಟತಃ||೧೦||
View original
वृषणौ हृदयं दृष्टी स्वेदयेन्मृदु नैव वा| मध्यमं वङ्क्षणौ शेषमङ्गावयवमिष्टतः||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11) · Śloka 11
ಸುಶುದ್ಧೈರ್ನಕ್ತಕೈಃ ಪಿಣ್ಡ್ಯಾ ಗೋಧೂಮಾನಾಮಥಾಪಿ ವಾ| ಪದ್ಮೋತ್ಪಲಪಲಾಶೈರ್ವಾ ಸ್ವೇದ್ಯಃ ಸಂವೃತ್ಯ ಚಕ್ಷುಷೀ||೧೧||
View original
सुशुद्धैर्नक्तकैः पिण्ड्या गोधूमानामथापि वा| पद्मोत्पलपलाशैर्वा स्वेद्यः संवृत्य चक्षुषी||११||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (12) · Śloka 12
ಮುಕ್ತಾವಲೀಭಿಃ ಶೀತಾಭಿಃ ಶೀತಲೈರ್ಭಾಜನೈರಪಿ| ಜಲಾರ್ದ್ರೈರ್ಜಲಜೈರ್ಹಸ್ತೈಃ ಸ್ವಿದ್ಯತೋ ಹೃದಯಂ ಸ್ಪೃಶೇತ್||೧೨||
View original
मुक्तावलीभिः शीताभिः शीतलैर्भाजनैरपि| जलार्द्रैर्जलजैर्हस्तैः स्विद्यतो हृदयं स्पृशेत्||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 13
ಶೀತಶೂಲವ್ಯುಪರಮೇ ಸ್ತಮ್ಭಗೌರವನಿಗ್ರಹೇ| ಸಞ್ಜಾತೇ ಮಾರ್ದವೇ ಸ್ವೇದೇ ಸ್ವೇದನಾದ್ವಿರತಿರ್ಮತಾ||೧೩||
View original
शीतशूलव्युपरमे स्तम्भगौरवनिग्रहे| सञ्जाते मार्दवे स्वेदे स्वेदनाद्विरतिर्मता||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14-15) · Śloka 15
ಪಿತ್ತಪ್ರಕೋಪೋ ಮೂರ್ಚ್ಛಾ ಚ ಶರೀರಸದನಂ ತೃಷಾ| ದಾಹಃ ಸ್ವರಾಙ್ಗದೌರ್ಬಲ್ಯಮತಿಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್||೧೪|| ಉಕ್ತಸ್ತಸ್ಯಾಶಿತೀಯೇ ಯೋ ಗ್ರೈಷ್ಮಿಕಃ ಸರ್ವಶೋ ವಿಧಿಃ| ಸೋಽತಿಸ್ವಿನ್ನಸ್ಯ ಕರ್ತವ್ಯೋ ಮಧುರಃ ಸ್ನಿಗ್ಧಶೀತಲಃ||೧೫||
View original
पित्तप्रकोपो मूर्च्छा च शरीरसदनं तृषा| दाहः स्वराङ्गदौर्बल्यमतिस्विन्नस्य लक्षणम्||१४|| उक्तस्तस्याशितीये यो ग्रैष्मिकः सर्वशो विधिः| सोऽतिस्विन्नस्य कर्तव्यो मधुरः स्निग्धशीतलः||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (16-19) · Śloka 19
ಕಷಾಯಮದ್ಯನಿತ್ಯಾನಾಂ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ರಕ್ತಪಿತ್ತಿನಾಮ್| ಪಿತ್ತಿನಾಂ ಸಾತಿಸಾರಾಣಾಂ ರೂಕ್ಷಾಣಾಂ ಮಧುಮೇಹಿನಾಮ್||೧೬|| ವಿದಗ್ಧಭ್ರಷ್ಟಬ್ರಧ್ನಾನಾಂ ವಿಷಮದ್ಯವಿಕಾರಿಣಾಮ್| ಶ್ರಾನ್ತಾನಾಂ ನಷ್ಟಸಞ್ಜ್ಞಾನಾಂ ಸ್ಥೂಲಾನಾಂ ಪಿತ್ತಮೇಹಿನಾಮ್||೧೭|| ತೃಷ್ಯತಾಂ ಕ್ಷುಧಿತಾನಾಂ ಚ ಕ್ರುದ್ಧಾನಾಂ ಶೋಚತಾಮಪಿ| ಕಾಮಲ್ಯುದರಿಣಾಂ ಚೈವ ಕ್ಷತಾನಾಮಾಢ್ಯರೋಗಿಣಾಮ್||೧೮|| ದುರ್ಬಲಾತಿವಿಶುಷ್ಕಾಣಾಮುಪಕ್ಷೀಣೌಜಸಾಂ ತಥಾ| ಭಿಷಕ್ ತೈಮಿರಿಕಾಣಾಂ ಚ ನ ಸ್ವೇದಮವತಾರಯೇತ್||೧೯||
View original
कषायमद्यनित्यानां गर्भिण्या रक्तपित्तिनाम्| पित्तिनां सातिसाराणां रूक्षाणां मधुमेहिनाम्||१६|| विदग्धभ्रष्टब्रध्नानां विषमद्यविकारिणाम्| श्रान्तानां नष्टसञ्ज्ञानां स्थूलानां पित्तमेहिनाम्||१७|| तृष्यतां क्षुधितानां च क्रुद्धानां शोचतामपि| कामल्युदरिणां चैव क्षतानामाढ्यरोगिणाम्||१८|| दुर्बलातिविशुष्काणामुपक्षीणौजसां तथा| भिषक् तैमिरिकाणां च न स्वेदमवतारयेत्||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (20-24) · Śloka 24
ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೇ ಚ ಕಾಸೇ ಚ ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸೇಷ್ವಲಾಘವೇ| ಕರ್ಣಮನ್ಯಾಶಿರಃಶೂಲೇ ಸ್ವರಭೇದೇ ಗಲಗ್ರಹೇ||೨೦|| ಅರ್ದಿತೈಕಾಙ್ಗಸರ್ವಾಙ್ಗಪಕ್ಷಾಘಾತೇ ವಿನಾಮಕೇ| ಕೋಷ್ಠಾನಾಹವಿಬನ್ಧೇಷು ಮೂತ್ರಾಘಾತೇ ವಿಜೃಮ್ಭಕೇ||೨೧|| ಪಾರ್ಶ್ವಪೃಷ್ಠಕಟೀಕುಕ್ಷಿಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಗೃಧ್ರಸೀಷು ಚ| ಮೂತ್ರಕೃಚ್ಛ್ರೇ ಮಹತ್ತ್ವೇ ಚ ಮುಷ್ಕಯೋರಙ್ಗಮರ್ದಕೇ||೨೨|| ಪಾದಜಾನೂರುಜಙ್ಘಾರ್ತಿಸಙ್ಗ್ರಹೇ ಶ್ವಯಥಾವಪಿ| ಖಲ್ಲೀಷ್ವಾಮೇಷು ಶೀತೇ ಚ ವೇಪಥೌ ವಾತಕಣ್ಟಕೇ||೨೩|| ಸಙ್ಕೋಚಾಯಾಮಶೂಲೇಷು ಸ್ತಮ್ಭಗೌರವಸುಪ್ತಿಷು | ಸರ್ವಾಙ್ಗೇಷು ವಿಕಾರೇಷು ಸ್ವೇದನಂ ಹಿತಮುಚ್ಯತೇ||೨೪||
View original
प्रतिश्याये च कासे च हिक्काश्वासेष्वलाघवे| कर्णमन्याशिरःशूले स्वरभेदे गलग्रहे||२०|| अर्दितैकाङ्गसर्वाङ्गपक्षाघाते विनामके| कोष्ठानाहविबन्धेषु मूत्राघाते विजृम्भके||२१|| पार्श्वपृष्ठकटीकुक्षिसङ्ग्रहे गृध्रसीषु च| मूत्रकृच्छ्रे महत्त्वे च मुष्कयोरङ्गमर्दके||२२|| पादजानूरुजङ्घार्तिसङ्ग्रहे श्वयथावपि| खल्लीष्वामेषु शीते च वेपथौ वातकण्टके||२३|| सङ्कोचायामशूलेषु स्तम्भगौरवसुप्तिषु | सर्वाङ्गेषु विकारेषु स्वेदनं हितमुच्यते||२४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (25-27) · Śloka 27
ತಿಲಮಾಷಕುಲತ್ಥಾಮ್ಲಘೃತತೈಲಾಮಿಷೌದನೈಃ| ಪಾಯಸೈಃ ಕೃಶರೈರ್ಮಾಂಸೈಃ ಪಿಣ್ಡಸ್ವೇದಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೨೫|| ಗೋಖರೋಷ್ಟ್ರವರಾಹಾಶ್ವಶಕೃದ್ಭಿಃ ಸತುಷೈರ್ಯವೈಃ| ಸಿಕತಾಪಾಂಶುಪಾಷಾಣಕರೀಷಾಯಸಪೂಟಕೈಃ||೨೬|| ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಾನ್ ಸ್ವೇದಯೇತ್ ಪೂರ್ವೈರ್ವಾತಿಕಾನ್ ಸಮುಪಾಚರೇತ್| ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯೇತಾನಿ ಶಸ್ಯನ್ತೇ ಯಥಾಸ್ವಂ ಪ್ರಸ್ತರೇಷ್ವಪಿ||೨೭||
View original
तिलमाषकुलत्थाम्लघृततैलामिषौदनैः| पायसैः कृशरैर्मांसैः पिण्डस्वेदं प्रयोजयेत्||२५|| गोखरोष्ट्रवराहाश्वशकृद्भिः सतुषैर्यवैः| सिकतापांशुपाषाणकरीषायसपूटकैः||२६|| श्लैष्मिकान् स्वेदयेत् पूर्वैर्वातिकान् समुपाचरेत्| द्रव्याण्येतानि शस्यन्ते यथास्वं प्रस्तरेष्वपि||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (28) · Śloka 28
ಭೂಗೃಹೇಷು ಚ ಜೇನ್ತಾಕೇಷೂಷ್ಣಗರ್ಭಗೃಹೇಷು ಚ| ವಿಧೂಮಾಙ್ಗಾರತಪ್ತೇಷು ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಿದ್ಯತೇ ಸುಖಮ್||೨೮||
View original
भूगृहेषु च जेन्ताकेषूष्णगर्भगृहेषु च| विधूमाङ्गारतप्तेषु स्वभ्यक्तः स्विद्यते सुखम्||२८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (29-33) · Śloka 33
ಗ್ರಾಮ್ಯಾನೂಪೌದಕಂ ಮಾಂಸಂ ಪಯೋ ಬಸ್ತಶಿರಸ್ತಥಾ| ವರಾಹಮಧ್ಯಪಿತ್ತಾಸೃಕ್ ಸ್ನೇಹವತ್ತಿಲತಣ್ಡುಲಾಃ||೨೯|| ಇತ್ಯೇತಾನಿ ಸಮುತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್| ದೇಶಕಾಲವಿಭಾಗಜ್ಞೋ ಯುಕ್ತ್ಯಪೇಕ್ಷೋ ಭಿಷಕ್ತಮಃ||೩೦|| ವಾರುಣಾಮೃತಕೈರಣ್ಡಶಿಗ್ರುಮೂಲಕಸರ್ಷಪೈಃ| ವಾಸಾವಂಶಕರಞ್ಜಾರ್ಕಪತ್ರೈರಶ್ಮನ್ತಕಸ್ಯ ಚ||೩೧|| ಶೋಭಾಞ್ಜನಕಸೈರೇಯಮಾಲತೀಸುರಸಾರ್ಜಕೈಃ | ಪತ್ರೈರುತ್ಕ್ವಾಥ್ಯ ಸಲಿಲಂ ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೨|| ಭೂತೀಕಪಞ್ಚಮೂಲಾಭ್ಯಾಂ ಸುರಯಾ ದಧಿಮಸ್ತುನಾ| ಮೂತ್ರೈರಮ್ಲೈಶ್ಚ ಸಸ್ನೇಹೈರ್ನಾಡೀಸ್ವೇದಂ ಪ್ರಯೋಜಯೇತ್||೩೩||
View original
ग्राम्यानूपौदकं मांसं पयो बस्तशिरस्तथा| वराहमध्यपित्तासृक् स्नेहवत्तिलतण्डुलाः||२९|| इत्येतानि समुत्क्वाथ्य नाडीस्वेदं प्रयोजयेत्| देशकालविभागज्ञो युक्त्यपेक्षो भिषक्तमः||३०|| वारुणामृतकैरण्डशिग्रुमूलकसर्षपैः| वासावंशकरञ्जार्कपत्रैरश्मन्तकस्य च||३१|| शोभाञ्जनकसैरेयमालतीसुरसार्जकैः | पत्रैरुत्क्वाथ्य सलिलं नाडीस्वेदं प्रयोजयेत्||३२|| भूतीकपञ्चमूलाभ्यां सुरया दधिमस्तुना| मूत्रैरम्लैश्च सस्नेहैर्नाडीस्वेदं प्रयोजयेत्||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (34) · Śloka 34
ಏತ ಏವ ಚ ನಿರ್ಯೂಹಾಃ ಪ್ರಯೋಜ್ಯಾ ಜಲಕೋಷ್ಠಕೇ| ಸ್ವೇದನಾರ್ಥಂ ಘೃತಕ್ಷೀರತೈಲಕೋಷ್ಠಾಂಶ್ಚ ಕಾರಯೇತ್||೩೪||
View original
एत एव च निर्यूहाः प्रयोज्या जलकोष्ठके| स्वेदनार्थं घृतक्षीरतैलकोष्ठांश्च कारयेत्||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (35-37) · Śloka 37
ಗೋಧೂಮಶಕಲೈಶ್ಚೂರ್ಣೈರ್ಯವಾನಾಮಮ್ಲಸಂಯುತೈಃ| ಸಸ್ನೇಹಕಿಣ್ವಲವಣೈರುಪನಾಹಃ ಪ್ರಶಸ್ಯತೇ||೩೫|| ಗನ್ಧೈಃ ಸುರಾಯಾಃ ಕಿಣ್ವೇನ ಜೀವನ್ತ್ಯಾ ಶತಪುಷ್ಪಯಾ| ಉಮಯಾ ಕುಷ್ಠತೈಲಾಭ್ಯಾಂ ಯುಕ್ತಯಾ ಚೋಪನಾಹಯೇತ್||೩೬|| ಚರ್ಮಭಿಶ್ಚೋಪನದ್ಧವ್ಯಃ ಸಲೋಮಭಿರಪೂತಿಭಿಃ| ಉಷ್ಣವೀರ್ಯೈರಲಾಭೇ ತು ಕೌಶೇಯಾವಿಕಶಾಟಕೈಃ||೩೭||
View original
गोधूमशकलैश्चूर्णैर्यवानामम्लसंयुतैः| सस्नेहकिण्वलवणैरुपनाहः प्रशस्यते||३५|| गन्धैः सुरायाः किण्वेन जीवन्त्या शतपुष्पया| उमया कुष्ठतैलाभ्यां युक्तया चोपनाहयेत्||३६|| चर्मभिश्चोपनद्धव्यः सलोमभिरपूतिभिः| उष्णवीर्यैरलाभे तु कौशेयाविकशाटकैः||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (38) · Śloka 38
ರಾತ್ರೌ ಬದ್ಧಂ ದಿವಾ ಮುಞ್ಚೇನ್ಮುಞ್ಚೇದ್ರಾತ್ರೌ ದಿವಾ ಕೃತಮ್| ವಿದಾಹಪರಿಹಾರಾರ್ಥಂ, ಸ್ಯಾತ್ ಪ್ರಕರ್ಷಸ್ತು ಶೀತಲೇ||೩೮||
View original
रात्रौ बद्धं दिवा मुञ्चेन्मुञ्चेद्रात्रौ दिवा कृतम्| विदाहपरिहारार्थं, स्यात् प्रकर्षस्तु शीतले||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (39-40) · Śloka 40
ಸಙ್ಕರಃ ಪ್ರಸ್ತರೋ ನಾಡೀ ಪರಿಷೇಕೋಽವಗಾಹನಮ್| ಜೇನ್ತಾಕೋಽಶ್ಮಘನಃ ಕರ್ಷೂಃ ಕುಟೀ ಭೂಃ ಕುಮ್ಭಿಕೈವ ಚ||೩೯|| ಕೂಪೋ ಹೋಲಾಕ ಇತ್ಯೇತೇ ಸ್ವೇದಯನ್ತಿ ತ್ರಯೋದಶ| ತಾನ್ ಯಥಾವತ್ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಸರ್ವಾನೇವಾನುಪೂರ್ವಶಃ||೪೦||
View original
सङ्करः प्रस्तरो नाडी परिषेकोऽवगाहनम्| जेन्ताकोऽश्मघनः कर्षूः कुटी भूः कुम्भिकैव च||३९|| कूपो होलाक इत्येते स्वेदयन्ति त्रयोदश| तान् यथावत् प्रवक्ष्यामि सर्वानेवानुपूर्वशः||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (41) · Śloka 41
ತತ್ರ ವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಿತೈರವಸ್ತ್ರಾನ್ತರಿತೈರ್ವಾ ಪಿಣ್ಡೈರ್ಯಥೋಕ್ತೈರುಪಸ್ವೇದನಂ ಸಙ್ಕರಸ್ವೇದ ಇತಿ ವಿದ್ಯಾತ್||೪೧||
View original
तत्र वस्त्रान्तरितैरवस्त्रान्तरितैर्वा पिण्डैर्यथोक्तैरुपस्वेदनं सङ्करस्वेद इति विद्यात्||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (42) · Śloka 42
ಶೂಕಶಮೀಧಾನ್ಯಪುಲಾಕಾನಾಂ ವೇಶವಾರಪಾಯಸಕೃಶರೋತ್ಕಾರಿಕಾದೀನಾಂ ವಾ ಪ್ರಸ್ತರೇ ಕೌಶೇಯಾವಿಕೋತ್ತರಪ್ರಚ್ಛದೇಪಞ್ಚಾಙ್ಗುಲೋರುಬೂಕಾರ್ಕಪತ್ರಪ್ರಚ್ಛದೇ ವಾ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಸರ್ವಗಾತ್ರಸ್ಯ ಶಯಾನಸ್ಯೋಪಸ್ವೇದನಂ ಪ್ರಸ್ತರಸ್ವೇದ ಇತಿ ವಿದ್ಯಾತ್||೪೨||
View original
शूकशमीधान्यपुलाकानां वेशवारपायसकृशरोत्कारिकादीनां वा प्रस्तरे कौशेयाविकोत्तरप्रच्छदेपञ्चाङ्गुलोरुबूकार्कपत्रप्रच्छदे वा स्वभ्यक्तसर्वगात्रस्य शयानस्योपस्वेदनं प्रस्तरस्वेद इति विद्यात्||४२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (43) · Śloka 43
ಸ್ವೇದನದ್ರವ್ಯಾಣಾಂ ಪುನರ್ಮೂಲಫಲಪತ್ರಶುಙ್ಗಾದೀನಾಂ ಮೃಗಶಕುನಪಿಶಿತಶಿರಸ್ಪದಾದೀನಾಮುಷ್ಣಸ್ವಭಾವಾನಾಂ ವಾ ಯಥಾರ್ಹಮಮ್ಲಲವಣಸ್ನೇಹೋಪಸಂಹಿತಾನಾಂ ಮೂತ್ರಕ್ಷೀರಾದೀನಾಂ ವಾ ಕುಮ್ಭ್ಯಾಂ ಬಾಷ್ಪಮನುದ್ವಮನ್ತ್ಯಾಮುತ್ಕ್ವಥಿತಾನಾಂ ನಾಡ್ಯಾ ಶರೇಷೀಕಾವಂಶದಲಕರಞ್ಜಾರ್ಕಪತ್ರಾನ್ಯತಮಕೃತಯಾ ಗಜಾಗ್ರಹಸ್ತಸಂಸ್ಥಾನಯಾ ವ್ಯಾಮದೀರ್ಘಯಾ ವ್ಯಾಮಾರ್ಧದೀರ್ಘಯಾ ವಾ ವ್ಯಾಮಚತುರ್ಭಾಗಾಷ್ಟಭಾಗಮೂಲಾಗ್ರಪರಿಣಾಹಸ್ರೋತಸಾ ಸರ್ವತೋ ವಾತಹರಪತ್ರಸಂವೃತಚ್ಛಿದ್ರಯಾ ದ್ವಿಸ್ತ್ರಿರ್ವಾ ವಿನಾಮಿತಯಾ ವಾತಹರಸಿದ್ಧಸ್ನೇಹಾಭ್ಯಕ್ತಗಾತ್ರೋ ಬಾಷ್ಪಮುಪಹರೇತ್; ಬಾಷ್ಪೋ ಹ್ಯನೃಜುಗಾಮೀ ವಿಹತಚಣ್ಡವೇಗಸ್ತ್ವಚಮವಿದಹನ್ ಸುಖಂ ಸ್ವೇದಯತೀತಿ ನಾಡೀಸ್ವೇದಃ||೪೩||
View original
स्वेदनद्रव्याणां पुनर्मूलफलपत्रशुङ्गादीनां मृगशकुनपिशितशिरस्पदादीनामुष्णस्वभावानां वा यथार्हमम्ललवणस्नेहोपसंहितानां मूत्रक्षीरादीनां वा कुम्भ्यां बाष्पमनुद्वमन्त्यामुत्क्वथितानां नाड्या शरेषीकावंशदलकरञ्जार्कपत्रान्यतमकृतया गजाग्रहस्तसंस्थानया व्यामदीर्घया व्यामार्धदीर्घया वा व्यामचतुर्भागाष्टभागमूलाग्रपरिणाहस्रोतसा सर्वतो वातहरपत्रसंवृतच्छिद्रया द्विस्त्रिर्वा विनामितया वातहरसिद्धस्नेहाभ्यक्तगात्रो बाष्पमुपहरेत्; बाष्पो ह्यनृजुगामी विहतचण्डवेगस्त्वचमविदहन् सुखं स्वेदयतीति नाडीस्वेदः||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (44) · Śloka 44
ವಾತಿಕೋತ್ತರವಾತಿಕಾನಾಂ ಪುನರ್ಮೂಲಾದೀನಾಮುತ್ಕ್ವಾಥೈಃ ಸುಖೋಷ್ಣೈಃ ಕುಮ್ಭೀರ್ವರ್ಷಣಿಕಾಃ ಪ್ರನಾಡೀರ್ವಾ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಯಥಾರ್ಹಸಿದ್ಧಸ್ನೇಹಾಭ್ಯಕ್ತಗಾತ್ರಂ ವಸ್ತ್ರಾವಚ್ಛನ್ನಂ ಪರಿಷೇಚಯೇದಿತಿ ಪರಿಷೇಕಃ||೪೪||
View original
वातिकोत्तरवातिकानां पुनर्मूलादीनामुत्क्वाथैः सुखोष्णैः कुम्भीर्वर्षणिकाः प्रनाडीर्वा पूरयित्वा यथार्हसिद्धस्नेहाभ्यक्तगात्रं वस्त्रावच्छन्नं परिषेचयेदिति परिषेकः||४४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (45) · Śloka 45
ವಾತಹರೋತ್ಕ್ವಾಥಕ್ಷೀರತೈಲಘೃತಪಿಶಿತರಸೋಷ್ಣಸಲಿಲಕೋಷ್ಠಕಾವಗಾಹಸ್ತು ಯಥೋಕ್ತ ಏವಾವಗಾಹಃ||೪೫||
View original
वातहरोत्क्वाथक्षीरतैलघृतपिशितरसोष्णसलिलकोष्ठकावगाहस्तु यथोक्त एवावगाहः||४५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (46) · Śloka 46
ಅಥ ಜೇನ್ತಾಕಂ ಚಿಕೀರ್ಷುರ್ಭೂಮಿಂ ಪರೀಕ್ಷೇತ- ತತ್ರ ಪೂರ್ವಸ್ಯಾಂ ದಿಶ್ಯುತ್ತರಸ್ಯಾಂ ವಾ ಗುಣವತಿ ಪ್ರಶಸ್ತೇ ಭೂಮಿಭಾಗೇ ಕೃಷ್ಣಮಧುರಮೃತ್ತಿಕೇ ಸುವರ್ಣಮೃತ್ತಿಕೇ ವಾ ಪರೀವಾಪಪುಷ್ಕರಿಣ್ಯಾದೀನಾಂ ಜಲಾಶಯಾನಾಮನ್ಯತಮಸ್ಯ ಕೂಲೇ ದಕ್ಷಿಣೇ ಪಶ್ಚಿಮೇ ವಾ ಸೂಪತೀರ್ಥೇ ಸಮಸುವಿಭಕ್ತಭೂಮಿಭಾಗೇ ಸಪ್ತಾಷ್ಟೌ ವಾಽರತ್ನೀರುಪಕ್ರಮ್ಯೋದಕಾತ್ ಪ್ರಾಙ್ಮುಖಮುದಙ್ಮುಖಂ ವಾಽಭಿಮುಖತೀರ್ಥಂ ಕೂಟಾಗಾರಂ ಕಾರಯೇತ್, ಉತ್ಸೇಧವಿಸ್ತಾರತಃ ಪರಮರತ್ನೀಃ ಷೋಡಶ, ಸಮನ್ತಾತ್ ಸುವೃತ್ತಂ ಮೃತ್ಕರ್ಮಸಮ್ಪನ್ನಮನೇಕವಾತಾಯನಮ್; ಅಸ್ಯ ಕೂಟಾಗಾರಸ್ಯಾನ್ತಃ ಸಮನ್ತತೋ ಭಿತ್ತಿಮರತ್ನಿವಿಸ್ತಾರೋತ್ಸೇಧಾಂ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಂ ಕಾರಯೇದಾಕಪಾಟಾತ್, ಮಧ್ಯೇ ಚಾಸ್ಯ ಕೂಟಾಗಾರಸ್ಯ ಚತುಷ್ಕಿಷ್ಕುಮಾತ್ರಂ ಪುರುಷಪ್ರಮಾಣಂ ಮೃನ್ಮಯಂ ಕನ್ದುಸಂಸ್ಥಾನಂ ಬಹುಸೂಕ್ಷ್ಮಚ್ಛಿದ್ರಮಙ್ಗಾರಕೋಷ್ಠಕಸ್ತಮ್ಭಂ ಸಪಿಧಾನಂ ಕಾರಯೇತ್; ತಂ ಚ ಖಾದಿರಾಣಾಮಾಶ್ವಕರ್ಣಾದೀನಾಂ ವಾ ಕಾಷ್ಠಾನಾಂ ಪೂರಯಿತ್ವಾ ಪ್ರದೀಪಯೇತ್; ಸ ಯದಾ ಜಾನೀಯಾತ್ ಸಾಧು ದಗ್ಧಾನಿ ಕಾಷ್ಠಾನಿ ಗತಧೂಮಾನ್ಯವತಪ್ತಂ ಚ ಕೇವಲಮಗ್ನಿನಾ ತದಗ್ನಿಗೃಹಂ ಸ್ವೇದಯೋಗ್ಯೇನ ಚೋಷ್ಮಣಾ ಯುಕ್ತಮಿತಿ, ತತ್ರೈನಂ ಪುರುಷಂ ವಾತಹರಾಭ್ಯಕ್ತಗಾತ್ರಂ ವಸ್ತ್ರಾವಚ್ಛನ್ನಂ ಪ್ರವೇಶಯೇತ್, ಪ್ರವೇಶಯಂಶ್ಚೈನಮನುಶಿಷ್ಯಾತ್- ಸೌಮ್ಯ! ಪ್ರವಿಶ ಕಲ್ಯಾಣಾಯಾರೋಗ್ಯಾಯ ಚೇತಿ, ಪ್ರವಿಶ್ಯ ಚೈನಾಂ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಮಧಿರುಹ್ಯ ಪಾರ್ಶ್ವಾಪರಪಾರ್ಶ್ವಾಭ್ಯಾಂ ಯಥಾಸುಖಂ ಶಯೀಥಾಃ, ನ ಚ ತ್ವಯಾ ಸ್ವೇದಮೂರ್ಚ್ಛಾಪರೀತೇನಾಪಿ ಸತಾ ಪಿಣ್ಡಿಕೈಷಾ ವಿಮೋಕ್ತವ್ಯಾಽಽಪ್ರಾಣೋಚ್ಛ್ವಾಸಾತ್, ಭ್ರಶ್ಯಮಾನೋ ಹ್ಯತಃ ಪಿಣ್ಡಿವಕಾವಕಾಶಾದ್ದ್ವಾರಮನಧಿಗಚ್ಛನ್ ಸ್ವೇದಮೂರ್ಚ್ಛಾಪರೀತತಯಾ ಸದ್ಯಃ ಪ್ರಾಣಾಞ್ಜಹ್ಯಾಃ, ತಸ್ಮಾತ್ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಮೇನಾಂ ನ ಕಥಞ್ಚನ ಮುಞ್ಚೇಥಾಃ; ತ್ವಂ ಯದಾ ಜಾನೀಯಾಃ- ವಿಗತಾಭಿಷ್ಯನ್ದಮಾತ್ಮಾನಂ ಸಮ್ಯಕ್ಪ್ರಸ್ರುತಸ್ವೇದಪಿಚ್ಛಂ ಸರ್ವಸ್ರೋತೋವಿಮುಕ್ತಂ ಲಘೂಭೂತಮಪಗತವಿಬನ್ಧಸ್ತಮ್ಭಸುಪ್ತಿವೇದನಾಗೌರವಮಿತಿ, ತತಸ್ತಾಂ ಪಿಣ್ಡಿಕಾಮನುಸರನ್ ದ್ವಾರಂ ಪ್ರಪದ್ಯೇಥಾಃ, ನಿಷ್ಕ್ರಮ್ಯ ಚ ನ ಸಹಸಾ ಚಕ್ಷುಷೋಃ ಪರಿಪಾಲನಾರ್ಥಂ ಶೀತೋದಕಮುಪಸ್ಪೃಶೇಥಾಃ, ಅಪಗತಸನ್ತಾಪಕ್ಲಮಸ್ತು ಮುಹೂರ್ತಾತ್ ಸುಖೋಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ ಯಥಾನ್ಯಾಯಂ ಪರಿಷಿಕ್ತೋಽಶ್ನೀಯಾಃ; ಇತಿ ಜೇನ್ತಾಕಸ್ವೇದಃ||೪೬||
View original
अथ जेन्ताकं चिकीर्षुर्भूमिं परीक्षेत- तत्र पूर्वस्यां दिश्युत्तरस्यां वा गुणवति प्रशस्ते भूमिभागे कृष्णमधुरमृत्तिके सुवर्णमृत्तिके वा परीवापपुष्करिण्यादीनां जलाशयानामन्यतमस्य कूले दक्षिणे पश्चिमे वा सूपतीर्थे समसुविभक्तभूमिभागे सप्ताष्टौ वाऽरत्नीरुपक्रम्योदकात् प्राङ्मुखमुदङ्मुखं वाऽभिमुखतीर्थं कूटागारं कारयेत्, उत्सेधविस्तारतः परमरत्नीः षोडश, समन्तात् सुवृत्तं मृत्कर्मसम्पन्नमनेकवातायनम्; अस्य कूटागारस्यान्तः समन्ततो भित्तिमरत्निविस्तारोत्सेधां पिण्डिकां कारयेदाकपाटात्, मध्ये चास्य कूटागारस्य चतुष्किष्कुमात्रं पुरुषप्रमाणं मृन्मयं कन्दुसंस्थानं बहुसूक्ष्मच्छिद्रमङ्गारकोष्ठकस्तम्भं सपिधानं कारयेत्; तं च खादिराणामाश्वकर्णादीनां वा काष्ठानां पूरयित्वा प्रदीपयेत्; स यदा जानीयात् साधु दग्धानि काष्ठानि गतधूमान्यवतप्तं च केवलमग्निना तदग्निगृहं स्वेदयोग्येन चोष्मणा युक्तमिति, तत्रैनं पुरुषं वातहराभ्यक्तगात्रं वस्त्रावच्छन्नं प्रवेशयेत्, प्रवेशयंश्चैनमनुशिष्यात्- सौम्य! प्रविश कल्याणायारोग्याय चेति, प्रविश्य चैनां पिण्डिकामधिरुह्य पार्श्वापरपार्श्वाभ्यां यथासुखं शयीथाः, न च त्वया स्वेदमूर्च्छापरीतेनापि सता पिण्डिकैषा विमोक्तव्याऽऽप्राणोच्छ्वासात्, भ्रश्यमानो ह्यतः पिण्डिवकावकाशाद्द्वारमनधिगच्छन् स्वेदमूर्च्छापरीततया सद्यः प्राणाञ्जह्याः, तस्मात् पिण्डिकामेनां न कथञ्चन मुञ्चेथाः; त्वं यदा जानीयाः- विगताभिष्यन्दमात्मानं सम्यक्प्रस्रुतस्वेदपिच्छं सर्वस्रोतोविमुक्तं लघूभूतमपगतविबन्धस्तम्भसुप्तिवेदनागौरवमिति, ततस्तां पिण्डिकामनुसरन् द्वारं प्रपद्येथाः, निष्क्रम्य च न सहसा चक्षुषोः परिपालनार्थं शीतोदकमुपस्पृशेथाः, अपगतसन्तापक्लमस्तु मुहूर्तात् सुखोष्णेन वारिणा यथान्यायं परिषिक्तोऽश्नीयाः; इति जेन्ताकस्वेदः||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (47-49) · Śloka 50
ಶಯಾನಸ್ಯ ಪ್ರಮಾಣೇನ ಘನಾಮಶ್ಮಮಯೀಂ ಶಿಲಾಮ್| ತಾಪಯಿತ್ವಾ ಮಾರುತಘ್ನೈರ್ದಾರುಭಿಃ ಸಮ್ಪ್ರದೀಪಿತೈಃ||೪೭|| ವ್ಯಪೋಜ್ಝ್ಯ ಸರ್ವಾನಙ್ಗಾರಾನ್ ಪ್ರೋಕ್ಷ್ಯ ಚೈವೋಷ್ಣವಾರಿಣಾ| ತಾಂ ಶಿಲಾಮಥ ಕುರ್ವೀತ ಕೌಷೇಯಾವಿಕಸಂಸ್ತರಾಮ್||೪೮|| ತಸ್ಯಾಂ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಸರ್ವಾಙ್ಗಃ ಸ್ವಪನ್ ಸ್ವಿದ್ಯತಿ ನಾ ಸುಖಮ್| ಕೌರವಾಜಿನಕೌಷೇಯಪ್ರಾವಾರಾದ್ಯೈಃ ಸುಸಂವೃತಃ ||೪೯|| ಇತ್ಯಕ್ತೋಽಶ್ಮಘನಸ್ವೇದಃ,...|೫೦|
View original
शयानस्य प्रमाणेन घनामश्ममयीं शिलाम्| तापयित्वा मारुतघ्नैर्दारुभिः सम्प्रदीपितैः||४७|| व्यपोज्झ्य सर्वानङ्गारान् प्रोक्ष्य चैवोष्णवारिणा| तां शिलामथ कुर्वीत कौषेयाविकसंस्तराम्||४८|| तस्यां स्वभ्यक्तसर्वाङ्गः स्वपन् स्विद्यति ना सुखम्| कौरवाजिनकौषेयप्रावाराद्यैः सुसंवृतः ||४९|| इत्यक्तोऽश्मघनस्वेदः,...|५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (50-51) · Śloka 51
...ಕರ್ಷೂಸ್ವೇದಃ ಪ್ರವಕ್ಷ್ಯತೇ| ಖಾನಯೇಚ್ಛಯನಸ್ಯಾಧಃ ಕರ್ಷೂಂ ಸ್ಥಾನವಿಭಾಗವಿತ್||೫೦|| ದೀಪ್ತೈರಧೂಮೈರಙ್ಗಾರೈಸ್ತಾಂ ಕರ್ಷೂಂ ಪೂರಯೇತ್ತತಃ| ತಸ್ಯಾಮುಪರಿ ಶಯ್ಯಾಯಾಂ ಸ್ವಪನ್ ಸ್ವಿದ್ಯತಿ ನಾ ಸುಖಮ್||೫೧||
View original
...कर्षूस्वेदः प्रवक्ष्यते| खानयेच्छयनस्याधः कर्षूं स्थानविभागवित्||५०|| दीप्तैरधूमैरङ्गारैस्तां कर्षूं पूरयेत्ततः| तस्यामुपरि शय्यायां स्वपन् स्विद्यति ना सुखम्||५१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (52-55) · Śloka 55
ಅನತ್ಯುತ್ಸೇಧವಿಸ್ತಾರಾಂ ವೃತ್ತಾಕಾರಾಮಲೋಚನಾಮ್| ಘನಭಿತ್ತಿಂ ಕುಟೀಂ ಕೃತ್ವಾ ಕುಷ್ಠಾದ್ಯೈಃ ಸಮ್ಪ್ರಲೇಪಯೇತ್||೫೨|| ಕುಟೀಮಧ್ಯೇ ಭಿಷಕ್ ಶಯ್ಯಾಂ ಸ್ವಾಸ್ತೀರ್ಣಾಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಪ್ರಾವಾರಾಜಿನಕೌಶೇಯಕುಥಕಮ್ಬಲಗೋಲಕೈಃ||೫೩|| ಹಸನ್ತಿಕಾಭಿರಙ್ಗಾರಪೂರ್ಣಾಭಿಸ್ತಾಂ ಚ ಸರ್ವಶಃ| ಪರಿವಾರ್ಯಾನ್ತರಾರೋಹೇದಭ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಿದ್ಯತೇ ಸುಖಮ್||೫೪|| ಯ ಏವಾಶ್ಮಘನಸ್ವೇದವಿಧಿರ್ಭೂಮೌ ಸ ಏವ ತು| ಪ್ರಶಸ್ತಾಯಾಂ ನಿವಾತಾಯಾಂ ಸಮಾಯಾಮುಪದಿಶ್ಯತೇ||೫೫||
View original
अनत्युत्सेधविस्तारां वृत्ताकारामलोचनाम्| घनभित्तिं कुटीं कृत्वा कुष्ठाद्यैः सम्प्रलेपयेत्||५२|| कुटीमध्ये भिषक् शय्यां स्वास्तीर्णामुपकल्पयेत्| प्रावाराजिनकौशेयकुथकम्बलगोलकैः||५३|| हसन्तिकाभिरङ्गारपूर्णाभिस्तां च सर्वशः| परिवार्यान्तरारोहेदभ्यक्तः स्विद्यते सुखम्||५४|| य एवाश्मघनस्वेदविधिर्भूमौ स एव तु| प्रशस्तायां निवातायां समायामुपदिश्यते||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (56-58) · Śloka 58
ಕುಮ್ಭೀಂ ವಾತಹರಕ್ವಾಥಪೂರ್ಣಾಂ ಭೂಮೌ ನಿಖಾನಯೇತ್| ಅರ್ಧಭಾಗಂ ತ್ರಿಭಾಗಂ ವಾ ಶಯನಂ ತತ್ರ ಚೋಪರಿ||೫೬|| ಸ್ಥಾಪಯೇದಾಸನಂ ವಾಽಪಿ ನಾತಿಸಾನ್ದ್ರಪರಿಚ್ಛದಮ್| ಅಥ ಕುಮ್ಭ್ಯಾಂ ಸುಸನ್ತಪ್ತಾನ್ ಪ್ರಕ್ಷಿಪೇದಯಸೋ ಗುಡಾನ್||೫೭|| ಪಾಷಾಣಾನ್ ವೋಷ್ಮಣಾ ತೇನ ತತ್ಸ್ಥಃ ಸ್ವಿದ್ಯತಿ ನಾ ಸುಖಮ್| ಸುಸಂವೃತಾಙ್ಗಃ ಸ್ವಭ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ನೇಹೈರನಿಲನಾಶನೈಃ||೫೮||
View original
कुम्भीं वातहरक्वाथपूर्णां भूमौ निखानयेत्| अर्धभागं त्रिभागं वा शयनं तत्र चोपरि||५६|| स्थापयेदासनं वाऽपि नातिसान्द्रपरिच्छदम्| अथ कुम्भ्यां सुसन्तप्तान् प्रक्षिपेदयसो गुडान्||५७|| पाषाणान् वोष्मणा तेन तत्स्थः स्विद्यति ना सुखम्| सुसंवृताङ्गः स्वभ्यक्तः स्नेहैरनिलनाशनैः||५८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (59-60) · Śloka 60
ಕೂಪಂ ಶಯನವಿಸ್ತಾರಂ ದ್ವಿಗುಣಂ ಚಾಪಿ ವೇಧತಃ| ದೇಶೇ ನಿವಾತೇ ಶಸ್ತೇ ಚ ಕುರ್ಯಾದನ್ತಃಸುಮಾರ್ಜಿತಮ್||೫೯|| ಹಸ್ತ್ಯಶ್ವಗೋಖರೋಷ್ಟ್ರಾಣಾಂ ಕರೀಷೈರ್ದಗ್ಧಪೂರಿತೇ| ಸ್ವವಚ್ಛನ್ನಃ ಸುಸಂಸ್ತೀರ್ಣೇಽಭ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಿದ್ಯತಿ ನಾ ಸುಖಮ್||೬೦||
View original
कूपं शयनविस्तारं द्विगुणं चापि वेधतः| देशे निवाते शस्ते च कुर्यादन्तःसुमार्जितम्||५९|| हस्त्यश्वगोखरोष्ट्राणां करीषैर्दग्धपूरिते| स्ववच्छन्नः सुसंस्तीर्णेऽभ्यक्तः स्विद्यति ना सुखम्||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (61-63) · Śloka 63
ಧೀತೀಕಾಂ ತು ಕರೀಷಾಣಾಂ ಯಥೋಕ್ತಾನಾಂ ಪ್ರದೀಪಯೇತ್| ಶಯನಾನ್ತಃಪ್ರಮಾಣೇನ ಶಯ್ಯಾಮುಪರಿ ತತ್ರ ಚ||೬೧|| ಸುದಗ್ಧಾಯಾಂ ವಿಧೂಮಾಯಾಂ ಯಥೋಕ್ತಾಮುಪಕಲ್ಪಯೇತ್| ಸ್ವವಚ್ಛನ್ನಃ ಸ್ವಪಂಸ್ತತ್ರಾಭ್ಯಕ್ತಃ ಸ್ವಿದ್ಯತಿ ನಾ ಸುಖಮ್||೬೨|| ಹೋಲಾಕಸ್ವೇದ ಇತ್ಯೇಷ ಸುಖಃ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ಮಹರ್ಷಿಣಾ| ಇತಿ ತ್ರಯೋದಶವಿಧಃ ಸ್ವೇದೋಽಗ್ನಿಗುಣಸಂಶ್ರಯಃ||೬೩||
View original
धीतीकां तु करीषाणां यथोक्तानां प्रदीपयेत्| शयनान्तःप्रमाणेन शय्यामुपरि तत्र च||६१|| सुदग्धायां विधूमायां यथोक्तामुपकल्पयेत्| स्ववच्छन्नः स्वपंस्तत्राभ्यक्तः स्विद्यति ना सुखम्||६२|| होलाकस्वेद इत्येष सुखः प्रोक्तो महर्षिणा| इति त्रयोदशविधः स्वेदोऽग्निगुणसंश्रयः||६३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (64) · Śloka 65
ವ್ಯಾಯಾಮ ಉಷ್ಣಸದನಂ ಗುರುಪ್ರಾವರಣಂ ಕ್ಷುಧಾ| ಬಹುಪಾನಂ ಭಯಕ್ರೋಧಾವುಪನಾಹಾಹವಾತಪಾಃ||೬೪|| ಸ್ವೇದಯನ್ತಿ ದಶೈತಾನಿ ನರಮಗ್ನಿಗುಣಾದೃತೇ|೬೫|
View original
व्यायाम उष्णसदनं गुरुप्रावरणं क्षुधा| बहुपानं भयक्रोधावुपनाहाहवातपाः||६४|| स्वेदयन्ति दशैतानि नरमग्निगुणादृते|६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (65-66) · Śloka 66
ಇತ್ಯುಕ್ತೋ ದ್ವಿವಿಧಃ ಸ್ವೇದಃ ಸಂಯುಕ್ತೋಽಗ್ನಿಗುಣೈರ್ನ ಚ||೬೫|| ಏಕಾಙ್ಗಸರ್ವಾಙ್ಗಗತಃ ಸ್ನಿಗ್ಧೋ ರೂಕ್ಷಸ್ತಥೈವ ಚ| ಇತ್ಯೇತತ್ತ್ರಿವಿಧಂ ದ್ವನ್ದ್ವಂ ಸ್ವೇದಮುದ್ದಿಶ್ಯ ಕೀರ್ತಿತಮ್||೬೬||
View original
इत्युक्तो द्विविधः स्वेदः संयुक्तोऽग्निगुणैर्न च||६५|| एकाङ्गसर्वाङ्गगतः स्निग्धो रूक्षस्तथैव च| इत्येतत्त्रिविधं द्वन्द्वं स्वेदमुद्दिश्य कीर्तितम्||६६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (67) · Śloka 67
ಸ್ನಿಗ್ಧಃ ಸ್ವೇದೈರುಪಕ್ರಮ್ಯಃ ಸ್ವಿನ್ನಃ ಪಥ್ಯಾಶನೋ ಭವೇತ್| ತದಹಃ ಸ್ವಿನ್ನಗಾತ್ರಸ್ತು ವ್ಯಾಯಾಮಂ ವರ್ಜಯೇನ್ನರಃ||೬೭||
View original
स्निग्धः स्वेदैरुपक्रम्यः स्विन्नः पथ्याशनो भवेत्| तदहः स्विन्नगात्रस्तु व्यायामं वर्जयेन्नरः||६७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (68-71) · Śloka 71
ತತ್ರ ಶ್ಲೋಕಾಃ- ಸ್ವೇದೋ ಯಥಾ ಕಾರ್ಯಕರೋ ಹಿತೋ ಯೇಭ್ಯಶ್ಚ ಯದ್ವಿಧಃ| ಯತ್ರ ದೇಶೇ ಯಥಾ ಯೋಗ್ಯೋ ದೇಶೋ ರಕ್ಷ್ಯಶ್ಚ ಯೋ ಯಥಾ||೬೮|| ಸ್ವಿನ್ನಾತಿಸ್ವಿನ್ನರೂಪಾಣಿ ತಥಾಽತಿಸ್ವಿನ್ನಭೇಷಜಮ್| ಅಸ್ವೇದ್ಯಾಃ ಸ್ವೇದಯೋಗ್ಯಾಶ್ಚ ಸ್ವೇದದ್ರವ್ಯಾಣಿ ಕಲ್ಪನಾ||೬೯|| ತ್ರಯೋದಶವಿಧಃ ಸ್ವೇದೋ ವಿನಾ ದಶವಿಧೋಽಗ್ನಿನಾ| ಸಙ್ಗ್ರಹೇಣ ಚ ಷಟ್ ಸ್ವೇದಾಃ ಸ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯೇ ನಿದರ್ಶಿತಾಃ||೭೦|| ಸ್ವೇದಾಧಿಕಾರೇ ಯದ್ವಾಚ್ಯಮುಕ್ತಮೇತನ್ಮಹರ್ಷಿಣಾ | ಶಿಷ್ಯೈಸ್ತು ಪ್ರತಿಪತ್ತವ್ಯಮುಪದೇಷ್ಟಾ ಪುನರ್ವಸುಃ||೭೧||
View original
तत्र श्लोकाः- स्वेदो यथा कार्यकरो हितो येभ्यश्च यद्विधः| यत्र देशे यथा योग्यो देशो रक्ष्यश्च यो यथा||६८|| स्विन्नातिस्विन्नरूपाणि तथाऽतिस्विन्नभेषजम्| अस्वेद्याः स्वेदयोग्याश्च स्वेदद्रव्याणि कल्पना||६९|| त्रयोदशविधः स्वेदो विना दशविधोऽग्निना| सङ्ग्रहेण च षट् स्वेदाः स्वेदाध्याये निदर्शिताः||७०|| स्वेदाधिकारे यद्वाच्यमुक्तमेतन्महर्षिणा | शिष्यैस्तु प्रतिपत्तव्यमुपदेष्टा पुनर्वसुः||७१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 14
ಇತ್ಯಗ್ನಿವೇಶಕೃತೇ ತನ್ತ್ರೇ ಚರಕಪ್ರತಿಸಂಸ್ಕೃತೇ ಶ್ಲೋಕಸ್ಥಾನೇ ಸ್ವೇದಾಧ್ಯಾಯೋ ನಾಮ ಚತುರ್ದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ||೧೪||
View original
इत्यग्निवेशकृते तन्त्रे चरकप्रतिसंस्कृते श्लोकस्थाने स्वेदाध्यायो नाम चतुर्दशोऽध्यायः||१४||
🔊 Audio coming soon