Adhikarana vAtadUShita-pittadUShita-kaphadUShita-dvandvaduShTa-tridoShaduShTastanyapAnajanyabAlarogalakShaNam (1-3) · Śloka 4
அத பாலரோகநிதாநம் |
வாததுஷ்டஂ ஶிஶுஃ ஸ்தந்யஂ பிபந் வாதகதாதுரஃ |
க்ஷாமஸ்வரஃ கஶாங்கஃ ஸ்யாத்பத்தவிண்மூத்ரமாருதஃ ||௧||
ஸ்விந்நோ பிந்நமலோ பாலஃ காமலாபித்தரோகவாந் |
தஷ்ணாலுருஷ்ணஸர்வாங்கஃ பித்ததுஷ்டஂ பயஃ பிபந் ||௨||
கபதுஷ்டஂ பிபந் க்ஷீரஂ லாலாலுஃ ஶ்லேஷ்மரோகவாந் |
நித்ராந்விதோ ஜடஃ ஶூநவக்த்ராக்ஷஶ்சர்தநஃ ஶிஶுஃ ||௩||
த்வந்த்வஜே த்வந்த்வஜஂ ரூபஂ ஸர்வஜே ஸர்வலக்ஷணம் |௪|
View original
अथ बालरोगनिदानम् |
वातदुष्टं शिशुः स्तन्यं पिबन् वातगदातुरः |
क्षामस्वरः कृशाङ्गः स्याद्बद्धविण्मूत्रमारुतः ||१||
स्विन्नो भिन्नमलो बालः कामलापित्तरोगवान् |
तृष्णालुरुष्णसर्वाङ्गः पित्तदुष्टं पयः पिबन् ||२||
कफदुष्टं पिबन् क्षीरं लालालुः श्लेष्मरोगवान् |
निद्रान्वितो जडः शूनवक्त्राक्षश्छर्दनः शिशुः ||३||
द्वन्द्वजे द्वन्द्वजं रूपं सर्वजे सर्वलक्षणम् |४|
Adhikarana shishorvaktumakShamasyAntargatavedanAj~jAnopAyAH (4-7) · Śloka 7
ஶிஶோஸ்தீவ்ராமதீவ்ராஂ ச ரோதநால்லக்ஷயேத்ருஜம் ||௪||
ஸ யஂ ஸ்பஶேத்பஶஂ தேஶஂ யத்ர ச ஸ்பர்ஶநாக்ஷமஃ |
தத்ர வித்யாத்ருஜஂ மூர்த்நி ருஜஂ சாக்ஷிநிமீலநாத் ||௫||
ஹதி ஜிஹ்வௌஷ்டதஶநஶ்வாஸமுஷ்டிநிபீடநைஃ |
கோஷ்டே விபந்தவமதுஸ்தநதஂஶாந்த்ரகூஜநைஃ |
ஆத்மாநபஷ்டநமநஜடரோந்நமநைரபி ||௬||
பஸ்தௌ குஹ்யே ச விண்மூத்ரஸங்கத்ராஸதிகீக்ஷணைஃ |
ஸ்ரோதாஂஸ்யங்காநி ஸந்தீஂஶ்ச பஶ்யேத்யத்நாந்முஹுர்முஹுஃ ||௭||
View original
शिशोस्तीव्रामतीव्रां च रोदनाल्लक्षयेद्रुजम् ||४||
स यं स्पृशेद्भृशं देशं यत्र च स्पर्शनाक्षमः |
तत्र विद्याद्रुजं मूर्ध्नि रुजं चाक्षिनिमीलनात् ||५||
हृदि जिह्वौष्ठदशनश्वासमुष्टिनिपीडनैः |
कोष्ठे विबन्धवमथुस्तनदंशान्त्रकूजनैः |
आध्मानपृष्ठनमनजठरोन्नमनैरपि ||६||
बस्तौ गुह्ये च विण्मूत्रसङ्गत्रासदिगीक्षणैः |
स्रोतांस्यङ्गानि सन्धींश्च पश्येद्यत्नान्मुहुर्मुहुः ||७||
Adhikarana kukUNakalakShaNam (8-9) · Śloka 9
குகூணகஃ க்ஷீரதோஷாச்சிஶூநாமேவ வர்த்மநி |
ஜாயதே தேந தந்நேத்ரஂ கண்டூரஂ ச ஸ்ரவேந்முஹுஃ ||௮||
ஶிஶுஃ குர்யால்லலாடாக்ஷிகூடநாஸாவகர்ஷணம் |
ஶக்தோ நார்கப்ரபாஂ த்ரஷ்டுஂ ந வர்த்மோந்மீலநக்ஷமஃ ||௯||
View original
कुकूणकः क्षीरदोषाच्छिशूनामेव वर्त्मनि |
जायते तेन तन्नेत्रं कण्डूरं च स्रवेन्मुहुः ||८||
शिशुः कुर्याल्ललाटाक्षिकूटनासावघर्षणम् |
शक्तो नार्कप्रभां द्रष्टुं न वर्त्मोन्मीलनक्षमः ||९||
Adhikarana pArigarbhikalakShaNam (10-11) · Śloka 11
மாதுஃ குமாரோ கர்பிண்யாஃ ஸ்தந்யஂ ப்ராயஃ பிபந்நபி |
காஸாக்நிஸாதவமதுதந்த்ராகார்ஶ்யாருசிப்ரமைஃ ||௧௦||
யுஜ்யதே கோஷ்டவத்த்யா ச தமாஹுஃ பாரிகர்பிகம் |
ரோகஂ பரிபவாக்யஂ ச யுஞ்ஜ்யாத்தத்ராக்நிதீபநம் ||௧௧||
View original
मातुः कुमारो गर्भिण्याः स्तन्यं प्रायः पिबन्नपि |
कासाग्निसादवमथुतन्द्राकार्श्यारुचिभ्रमैः ||१०||
युज्यते कोष्ठवृद्ध्या च तमाहुः पारिगर्भिकम् |
रोगं परिभवाख्यं च युञ्ज्यात्तत्राग्निदीपनम् ||११||
Adhikarana tAlukaNTakalakShaNam (12-13) · Śloka 13
தாலுமாஂஸே கபஃ க்ருத்தஃ குருதே தாலுகண்டகம் |
தேந தாலுப்ரதேஶஸ்ய நிம்நதா மூர்த்நி ஜாயதே ||௧௨||
தாலுபாதஃ ஸ்தநத்வேஷஃ கச்ச்ராத் பாநஂ ஶகத்த்ரவம் |
தடக்ஷிகண்டாஸ்யருஜா க்ரீவாதுர்தரதா வமிஃ ||௧௩||
View original
तालुमांसे कफः क्रुद्धः कुरुते तालुकण्टकम् |
तेन तालुप्रदेशस्य निम्नता मूर्ध्नि जायते ||१२||
तालुपातः स्तनद्वेषः कृच्छ्रात् पानं शकृद्द्रवम् |
तृडक्षिकण्ठास्यरुजा ग्रीवादुर्धरता वमिः ||१३||
Adhikarana mahApadmanAmno visarpasya lakShaNam (14) · Śloka 15
விஸர்பஸ்து ஶிஶோஃ ப்ராணநாஶநோ பஸ்திஶீர்ஷஜஃ |
பத்மவர்ணோ மஹாபத்மநாமா தோஷத்ரயோத்பவஃ ||௧௪||
ஶங்காப்யாஂ ஹதயஂ யாதி ஹதயாத்வா குதஂ வ்ரஜேத் |௧௫|
View original
विसर्पस्तु शिशोः प्राणनाशनो बस्तिशीर्षजः |
पद्मवर्णो महापद्मनामा दोषत्रयोद्भवः ||१४||
शङ्खाभ्यां हृदयं याति हृदयाद्वा गुदं व्रजेत् |१५|
Adhikarana bAlaroge katicit kShudrarogANAM kathanam (15) · Śloka 15
க்ஷுத்ரரோகே ச கதிதே த்வஜகல்ல்யஹிபூதநே ||௧௫||
View original
क्षुद्ररोगे च कथिते त्वजगल्ल्यहिपूतने ||१५||
Adhikarana bAlaroge kAyacikitsoktajvarAdirogANAM nirdeshaH (16) · Śloka 16
ஜ்வராத்யா வ்யாதயஃ ஸர்வே மஹதாஂ யே புரேரிதாஃ |
பாலதேஹேऽபி தே தத்வத்விஜ்ஞேயாஃ குஶலைஃ ஸதா ||௧௬||
View original
ज्वराद्या व्याधयः सर्वे महतां ये पुरेरिताः |
बालदेहेऽपि ते तद्वद्विज्ञेयाः कुशलैः सदा ||१६||
Adhikarana grahajuShTAnAM sAmAnyalakShaNam (17-19) · Śloka 20
க்ஷணாதுத்விஜதே பாலஃ க்ஷணாத்த்ரஸ்யதி ரோதிதி |
நகைர்தந்தைர்தாரயதி தாத்ரீமாத்மாநமேவ வா ||௧௭||
ஊர்த்வஂ நிரீக்ஷதே தந்தாந் காதேத் கூஜதி ஜம்பதே |
ப்ருவௌ க்ஷிபதி தந்தௌஷ்டஂ பேநஂ வமதி சாஸகத் ||௧௮||
க்ஷாமோऽதி நிஶி ஜாகர்தி ஶூநாக்ஷோ பிந்நவிட்ஸ்வரஃ |
மாஂஸஶோணிதகந்திஶ்ச ந சாஶ்நாதி யதா புரா ||௧௯||
ஸாமாந்யஂ க்ரஹஜுஷ்டாநாஂ லக்ஷணஂ ஸமுதாஹதம் |௨௦|
View original
क्षणादुद्विजते बालः क्षणात्त्रस्यति रोदिति |
नखैर्दन्तैर्दारयति धात्रीमात्मानमेव वा ||१७||
ऊर्ध्वं निरीक्षते दन्तान् खादेत् कूजति जृम्भते |
भ्रुवौ क्षिपति दन्तौष्ठं फेनं वमति चासकृत् ||१८||
क्षामोऽति निशि जागर्ति शूनाक्षो भिन्नविट्स्वरः |
मांसशोणितगन्धिश्च न चाश्नाति यथा पुरा ||१९||
सामान्यं ग्रहजुष्टानां लक्षणं समुदाहृतम् |२०|
Adhikarana skandagrahagRuhItalakShaNam (20-21) · Śloka 22
ஏகநேத்ரஸ்ய காத்ரஸ்ய ஸ்ராவஃ ஸ்பந்தநகம்பநம் ||௨௦||
ஊர்த்வஂ தஷ்ட்யா நிரீக்ஷேத வக்ராஸ்யோ ரக்தகந்திகஃ |
தந்தாந் காததி வித்ரஸ்தஃ ஸ்தந்யஂ நைவாபிநந்ததி ||௨௧||
ஸ்கந்தக்ரஹகஹீதாநாஂ ரோதநஂ சால்பமேவ ச |௨௨|
View original
एकनेत्रस्य गात्रस्य स्रावः स्पन्दनकम्पनम् ||२०||
ऊर्ध्वं दृष्ट्या निरीक्षेत वक्रास्यो रक्तगन्धिकः |
दन्तान् खादति वित्रस्तः स्तन्यं नैवाभिनन्दति ||२१||
स्कन्दग्रहगृहीतानां रोदनं चाल्पमेव च |२२|
Adhikarana skandApasmAralakShaNam (22) · Śloka 22
நஷ்டஸஞ்ஜ்ஞோ வமேத் பேநஂ ஸஞ்ஜ்ஞாவாநதிரோதிதி |
பூயஶோணிதகந்தித்வஂ ஸ்கந்தாபஸ்மாரலக்ஷணம் ||௨௨||
View original
नष्टसञ्ज्ञो वमेत् फेनं सञ्ज्ञावानतिरोदिति |
पूयशोणितगन्धित्वं स्कन्दापस्मारलक्षणम् ||२२||
Adhikarana shakunigrahagRuhItalakShaNam (23) · Śloka 23
ஸ்ரஸ்தாங்கோ பயசகிதோ விஹங்ககந்திஃ ஸாஸ்ராவவ்ரணபரிபீடிதஃ ஸமந்தாத் |
ஸ்போடைஶ்ச ப்ரசிததநுஃ ஸதாஹபாகைர்விஜ்ஞேயோ பவதி ஶிஶுஃ க்ஷதஃ ஶகுந்யா ||௨௩||
(ஸு. உ. தஂ. அ. ௨௭) |
View original
स्रस्ताङ्गो भयचकितो विहङ्गगन्धिः सास्रावव्रणपरिपीडितः समन्तात् |
स्फोटैश्च प्रचिततनुः सदाहपाकैर्विज्ञेयो भवति शिशुः क्षतः शकुन्या ||२३||
(सु. उ. तं. अ. २७) |
Adhikarana revatI-pUtanA-andhapUtanA-shItapUtanA-mukhamaNDikA-naigameyagrahagRuhItalakShaNam (24-30) · Śloka 30
வ்ரணைஃ ஸ்போடைஶ்சிதஂ காத்ரஂ பங்ககந்தஂ ஸ்ரவேதஸக் |
பிந்நவர்சா ஜ்வரீ தாஹீ ரேவதீக்ரஹலக்ஷணம் ||௨௪||
அதீஸாரோ ஜ்வரஸ்தஷ்ணா திர்யக்ப்ரேக்ஷணரோதநம் |
நஷ்டநித்ரஸ்ததோத்விக்நோ க்ரஸ்தஃ பூதநயா ஶிஶுஃ ||௨௫||
சர்திஃ காஸோ ஜ்வரஸ்தஷ்ணா வஸாகந்தோऽதிரோதநம் |
ஸ்தந்யத்வேஷோऽதிஸாரஶ்ச அந்தபூதநயா பவேத் ||௨௬||
வேபதே காஸதே க்ஷீணோ நேத்ரரோகோ விகந்திதா |
சர்த்யதீஸாரயுக்தஶ்ச ஶீதபூதநயா ஶிஶுஃ ||௨௭||
ப்ரஸந்நவர்ணவதநஃ ஸிராபிரபிஸஂவதஃ |
மூத்ரகந்தீ ச பஹ்வாஶீ முகமண்டிகயா பவேத் ||௨௮||
சர்திஸ்ப(ஸ்ய)ந்தநகண்டாஸ்யஶோஷமூர்சாவிகந்திதாஃ |
ஊர்த்வஂ பஶ்யேத்தஶேத்தந்தாந் நைகமேயக்ரஹஂ வதேத் ||௨௯||
ப்ரஸ்தப்தாக்ஷஃ ஸ்தநத்வேஷீ முஹ்யதே சாநிஶஂ முஹுஃ |
தஂ பாலமசிராத்தந்தி க்ரஹஃ ஸம்பூர்ணலக்ஷணஃ |
விபரீததமஂ ஸாத்யஂ சிகித்ஸேதசிரார்திதம் ||௩௦||
View original
व्रणैः स्फोटैश्चितं गात्रं पङ्कगन्धं स्रवेदसृक् |
भिन्नवर्चा ज्वरी दाही रेवतीग्रहलक्षणम् ||२४||
अतीसारो ज्वरस्तृष्णा तिर्यक्प्रेक्षणरोदनम् |
नष्टनिद्रस्तथोद्विग्नो ग्रस्तः पूतनया शिशुः ||२५||
छर्दिः कासो ज्वरस्तृष्णा वसागन्धोऽतिरोदनम् |
स्तन्यद्वेषोऽतिसारश्च अन्धपूतनया भवेत् ||२६||
वेपते कासते क्षीणो नेत्ररोगो विगन्धिता |
छर्द्यतीसारयुक्तश्च शीतपूतनया शिशुः ||२७||
प्रसन्नवर्णवदनः सिराभिरभिसंवृतः |
मूत्रगन्धी च बह्वाशी मुखमण्डिकया भवेत् ||२८||
छर्दिस्प(स्य)न्दनकण्ठास्यशोषमूर्छाविगन्धिताः |
ऊर्ध्वं पश्येद्दशेद्दन्तान् नैगमेयग्रहं वदेत् ||२९||
प्रस्तब्धाक्षः स्तनद्वेषी मुह्यते चानिशं मुहुः |
तं बालमचिराद्धन्ति ग्रहः सम्पूर्णलक्षणः |
विपरीततमं साध्यं चिकित्सेदचिरार्दितम् ||३०||
Adhikarana puShpikA · Śloka 68
இதி ஶ்ரீமாதவகரவிரசிதே மாதவநிதாநே பாலரோகநிதாநஂ ஸமாப்தம் ||௬௮||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने बालरोगनिदानं समाप्तम् ||६८||