Adhikarana jvarotpattiH tasya bhedAshca (1) · Śloka 1
ಅಥ ಜ್ವರನಿದಾನಮ್ | ದಕ್ಷಾಪಮಾನಸಙ್ಕ್ರುದ್ಧರುದ್ರನಿಃಶ್ವಾಸಸಮ್ಭವಃ | ಜ್ವರೋಽಷ್ಟಧಾ ಪೃಥಗ್ದ್ವನ್ದ್ವಸಙ್ಘಾತಾಗನ್ತುಜಃ ಸ್ಮೃತಃ ||೧||
अथ ज्वरनिदानम् | दक्षापमानसङ्क्रुद्धरुद्रनिःश्वाससम्भवः | ज्वरोऽष्टधा पृथग्द्वन्द्वसङ्घातागन्तुजः स्मृतः ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasamprAptiH (2) · Śloka 2
ಮಿಥ್ಯಾಹಾರವಿಹಾರಾಭ್ಯಾಂ ದೋಷಾ ಹ್ಯಾಮಾಶಯಾಶ್ರಯಾಃ | ಬಹಿರ್ನಿರಸ್ಯ ಕೋಷ್ಠಾಗ್ನಿಂ ಜ್ವರದಾಃ ಸ್ಯೂ ರಸಾನುಗಾಃ ||೨||
मिथ्याहारविहाराभ्यां दोषा ह्यामाशयाश्रयाः | बहिर्निरस्य कोष्ठाग्निं ज्वरदाः स्यू रसानुगाः ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasAmAnyalakShaNam (3) · Śloka 3
ಸ್ವೇದಾವರೋಧಃ ಸನ್ತಾಪಃ ಸರ್ವಾಙ್ಗಗ್ರಹಣಂ ತಥಾ | ಯುಗಪದ್ಯತ್ರ ರೋಗೇ ಚ ಸ ಜ್ವರೋ ವ್ಯಪದಿಶ್ಯತೇ ||೩||
स्वेदावरोधः सन्तापः सर्वाङ्गग्रहणं तथा | युगपद्यत्र रोगे च स ज्वरो व्यपदिश्यते ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarapUrvarUpam (4-7) · Śloka 7
ಶ್ರಮೋಽರತಿರ್ವಿವರ್ಣತ್ವಂ ವೈರಸ್ಯಂ ನಯನಪ್ಲವಃ | ಇಚ್ಛಾದ್ವೇಷೌ ಮುಹುಶ್ಚಾಪಿ ಶೀತವಾತಾತಪಾದಿಷು ||೪|| ಜೃಮ್ಭಾಽಙ್ಗಮರ್ದೋ ಗುರುತಾ ರೋಮಹರ್ಷೋಽರುಚಿಸ್ತಮಃ | ಅಪ್ರಹರ್ಷಶ್ಚ ಶೀತಂ ಚ ಭವತ್ಯುತ್ಪತ್ಸ್ಯತಿ ಜ್ವರೇ ||೫|| (ಸಾಮಾನ್ಯತೋ ವಿಶೇಷಾತ್ತು ಜೃಮ್ಭಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ಸಮೀರಣಾತ್ | ಪಿತ್ತಾನ್ನಯನಯೋರ್ದಾಹಃ ಕಫಾದನ್ನಾರುಚಿರ್ಭವೇತ್ ||೬|| ರೂಪೈರನ್ಯತರಾಭ್ಯಾಂ ತು ಸಂಸೃಷ್ಟೈರ್ದ್ವನ್ದ್ವಜಂ ವಿದುಃ | ಸರ್ವಲಿಙ್ಗಸಮವಾಯಃ ಸರ್ವದೋಷಪ್ರಕೋಪಜೇ) ||೭|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
श्रमोऽरतिर्विवर्णत्वं वैरस्यं नयनप्लवः | इच्छाद्वेषौ मुहुश्चापि शीतवातातपादिषु ||४|| जृम्भाऽङ्गमर्दो गुरुता रोमहर्षोऽरुचिस्तमः | अप्रहर्षश्च शीतं च भवत्युत्पत्स्यति ज्वरे ||५|| (सामान्यतो विशेषात्तु जृम्भाऽत्यर्थं समीरणात् | पित्तान्नयनयोर्दाहः कफादन्नारुचिर्भवेत् ||६|| रूपैरन्यतराभ्यां तु संसृष्टैर्द्वन्द्वजं विदुः | सर्वलिङ्गसमवायः सर्वदोषप्रकोपजे) ||७|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtajvaralakShaNam (8-9) · Śloka 9
ವೇಪಥುರ್ವಿಷಮೋ ವೇಗಃ ಕಣ್ಠೌಷ್ಠಪರಿಶೋಷಣಮ್ | ನಿದ್ರಾನಾಶಃ ಕ್ಷವಸ್ತಮ್ಭೋ ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ರೌಕ್ಷ್ಯಮೇವ ಚ ||೮|| ಶಿರೋಹೃದ್ಗಾತ್ರರುಗ್ವಕ್ತ್ರವೈರಸ್ಯಂ ಗಾಢವಿಟ್ಕತಾ | ಶೂಲಾಧ್ಮಾನೇ ಜೃಮ್ಭಣಂ ಚ ಭವನ್ತ್ಯನಿಲಜೇ ಜ್ವರೇ ||೯|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
वेपथुर्विषमो वेगः कण्ठौष्ठपरिशोषणम् | निद्रानाशः क्षवस्तम्भो गात्राणां रौक्ष्यमेव च ||८|| शिरोहृद्गात्ररुग्वक्त्रवैरस्यं गाढविट्कता | शूलाध्माने जृम्भणं च भवन्त्यनिलजे ज्वरे ||९|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pittajvaralakShaNam (10-11) · Śloka 11
ವೇಗಸ್ತೀಕ್ಷ್ಣೋಽತಿಸಾರಶ್ಚ ನಿದ್ರಾಲ್ಪತ್ವಂ ತಥಾ ವಮಿಃ | ಕಣ್ಠೌಷ್ಠಮುಖನಾಸಾನಾಂ ಪಾಕಃ ಸ್ವೇದಶ್ಚ ಜಾಯತೇ ||೧೦|| ಪ್ರಲಾಪೋ ವಕ್ತ್ರಕಟುತಾ ಮೂರ್ಛಾ ದಾಹೋ ಮದಸ್ತೃಷಾ | ಪೀತವಿಣ್ಮೂತ್ರನೇತ್ರತ್ವಂ ಪೈತ್ತಿಕೇ ಭ್ರಮ ಏವ ಚ ||೧೧|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
वेगस्तीक्ष्णोऽतिसारश्च निद्राल्पत्वं तथा वमिः | कण्ठौष्ठमुखनासानां पाकः स्वेदश्च जायते ||१०|| प्रलापो वक्त्रकटुता मूर्छा दाहो मदस्तृषा | पीतविण्मूत्रनेत्रत्वं पैत्तिके भ्रम एव च ||११|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kaphajvaralakShaNam (12-13) · Śloka 13
ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಂ ಸ್ತಿಮಿತೋ ವೇಗ ಆಲಸ್ಯಂ ಮಧುರಾಸ್ಯತಾ | ಶುಕ್ಲಮೂತ್ರಪುರೀಷತ್ವಂ ಸ್ತಮ್ಭಸ್ತೃಪ್ತಿರಥಾಪಿ ಚ ||೧೨|| (ನಾತ್ಯುಷ್ಣಗಾತ್ರತಾ ಛರ್ದಿರಙ್ಗಸಾದೋಽವಿಪಾಕಿತಾ) | ಗೌರವಂ ಶೀತಮುತ್ಕ್ಲೇದೋ ರೋಮಹರ್ಷೋಽತಿನಿದ್ರತಾ | ( ಸ್ರೋತೋರೋಧೋ ರುಗಲ್ಪತ್ವಂ ಪ್ರಸೇಕೋ ಲವಣಾಸ್ಯತಾ | ನಾತ್ಯುಷ್ಣಗಾತ್ರತಾ, ಚ್ಛರ್ದಿರ್ಲಾಲಾಸ್ರಾವೋಽವಿಪಾಕತಾ) | ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯೋಽರುಚಿಃ ಕಾಸಃ ಕಫಜೇಽಕ್ಷ್ಣೋಶ್ಚ ಶುಕ್ಲತಾ ||೧೩|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
स्तैमित्यं स्तिमितो वेग आलस्यं मधुरास्यता | शुक्लमूत्रपुरीषत्वं स्तम्भस्तृप्तिरथापि च ||१२|| (नात्युष्णगात्रता छर्दिरङ्गसादोऽविपाकिता) | गौरवं शीतमुत्क्लेदो रोमहर्षोऽतिनिद्रता | ( स्रोतोरोधो रुगल्पत्वं प्रसेको लवणास्यता | नात्युष्णगात्रता, च्छर्दिर्लालास्रावोऽविपाकता) | प्रतिश्यायोऽरुचिः कासः कफजेऽक्ष्णोश्च शुक्लता ||१३|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtapittajvaralakShaNam (14) · Śloka 15
ತೃಷ್ಣಾ ಮೂರ್ಛಾ ಭ್ರಮೋ ದಾಹಃ ಸ್ವಪ್ನನಾಶಃ ಶಿರೋರುಜಾ | ಕಣ್ಠಾಸ್ಯಶೋಷೋ ವಮಥೂ ರೋಮಹರ್ಷೋಽರುಚಿಸ್ತಮಃ ||೧೪|| ಪರ್ವಭೇದಶ್ಚ ಜೃಮ್ಭಾ ಚ ವಾತಪಿತ್ತಜ್ವರಾಕೃತಿಃ |೧೫| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
तृष्णा मूर्छा भ्रमो दाहः स्वप्ननाशः शिरोरुजा | कण्ठास्यशोषो वमथू रोमहर्षोऽरुचिस्तमः ||१४|| पर्वभेदश्च जृम्भा च वातपित्तज्वराकृतिः |१५| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtashleShmajvaralakShaNam (15-16) · Śloka 16
ಸ್ತೈಮಿತ್ಯಂ ಪರ್ವಣಾಂ ಭೇದೋ ನಿದ್ರಾ ಗೌರವಮೇವ ಚ ||೧೫|| ಶಿರೋಗ್ರಹಃ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಃ ಕಾಸಃ ಸ್ವೇದಾಪ್ರವರ್ತನಮ್ | ಸನ್ತಾಪೋ ಮಧ್ಯವೇಗಶ್ಚ ವಾತಶ್ಲೇಷ್ಮಜ್ವರಾಕೃತಿಃ ||೧೬|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
स्तैमित्यं पर्वणां भेदो निद्रा गौरवमेव च ||१५|| शिरोग्रहः प्रतिश्यायः कासः स्वेदाप्रवर्तनम् | सन्तापो मध्यवेगश्च वातश्लेष्मज्वराकृतिः ||१६|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana shleShmapittajvaralakShaNam (17) · Śloka 17
ಲಿಪ್ತತಿಕ್ತಾಸ್ಯತಾ ತನ್ದ್ರಾ ಮೋಹಃ ಕಾಸೋಽರುಚಿಸ್ತೃಷಾ | ಮುಹುರ್ದಾಹೋ ಮುಹುಃ ಶೀತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತಜ್ವರಾಕೃತಿಃ ||೧೭|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
लिप्ततिक्तास्यता तन्द्रा मोहः कासोऽरुचिस्तृषा | मुहुर्दाहो मुहुः शीतं श्लेष्मपित्तज्वराकृतिः ||१७|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sAnnipAtikajvaralakShaNam (18-23) · Śloka 23
ಕ್ಷಣೇ ದಾಹಃ ಕ್ಷಣೇ ಶೀತಮಸ್ಥಿಸನ್ಧಿಶಿರೋರುಜಾ | ಸಾಸ್ರಾವೇ ಕಲುಷೇ ರಕ್ತೇ ನಿರ್ಭುಗ್ನೇ ಚಾಪಿ ಲೋಚನೇ ||೧೮|| ಸಸ್ವನೌ ಸರುಜೌ ಕರ್ಣೌ ಕಣ್ಠಃ ಶೂಕೈರಿವಾವೃತಃ | ತನ್ದ್ರಾ ಮೋಹಃ ಪ್ರಲಾಪಶ್ಚ ಕಾಸಃ ಶ್ವಾಸೋಽರುಚಿರ್ಭ್ರಮಃ ||೧೯|| ಪರಿದಗ್ಧಾ ಖರಸ್ಪರ್ಶಾ ಜಿಹ್ವಾ ಸ್ರಸ್ತಾಙ್ಗತಾ ಪರಮ್ | ಷ್ಠೀವನಂ ರಕ್ತಪಿತ್ತಸ್ಯ ಕಫೇನೋನ್ಮಿಶ್ರಿತಸ್ಯ ಚ ||೨೦|| ಶಿರಸೋ ಲೋಠನಂ ತೃಷ್ಣಾ ನಿದ್ರಾನಾಶೋ ಹೃದಿ ವ್ಯಥಾ | ಸ್ವೇದಮೂತ್ರಪುರೀಷಾಣಾಂ ಚಿರಾದ್ದರ್ಶನಮಲ್ಪಶಃ ||೨೧|| ಕೃಶತ್ವಂ ನಾತಿಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಪ್ರತತಂ ಕಣ್ಠಕೂಜನಮ್ | ಕೋಠಾನಾಂ ಶ್ಯಾವರಕ್ತಾನಾಂ ಮಣ್ಡಲಾನಾಂ ಚ ದರ್ಶನಮ್ ||೨೨|| ಮೂಕತ್ವಂ ಸ್ರೋತಸಾಂ ಪಾಕೋ ಗುರುತ್ವಮುದರಸ್ಯ ಚ | ಚಿರಾತ್ಪಾಕಶ್ಚ ದೋಷಾಣಾಂ ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಾಕೃತಿಃ ||೨೩|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) |
क्षणे दाहः क्षणे शीतमस्थिसन्धिशिरोरुजा | सास्रावे कलुषे रक्ते निर्भुग्ने चापि लोचने ||१८|| सस्वनौ सरुजौ कर्णौ कण्ठः शूकैरिवावृतः | तन्द्रा मोहः प्रलापश्च कासः श्वासोऽरुचिर्भ्रमः ||१९|| परिदग्धा खरस्पर्शा जिह्वा स्रस्ताङ्गता परम् | ष्ठीवनं रक्तपित्तस्य कफेनोन्मिश्रितस्य च ||२०|| शिरसो लोठनं तृष्णा निद्रानाशो हृदि व्यथा | स्वेदमूत्रपुरीषाणां चिराद्दर्शनमल्पशः ||२१|| कृशत्वं नातिगात्राणां प्रततं कण्ठकूजनम् | कोठानां श्यावरक्तानां मण्डलानां च दर्शनम् ||२२|| मूकत्वं स्रोतसां पाको गुरुत्वमुदरस्य च | चिरात्पाकश्च दोषाणां सन्निपातज्वराकृतिः ||२३|| (च. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvarasyAsAdhyatvakRucchrasAdhyatvalakShaNam (24) · Śloka 2
ದೋಷೇ ವಿಬದ್ಧೇ ನಷ್ಟೇಽಗ್ನೌ ಸರ್ವಸಮ್ಪೂರ್ಣಲಕ್ಷಣಃ | ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರೋಽಸಾಧ್ಯಃ, ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಸ್ತತೋಽನ್ಯಥಾ ||೨೪|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) | ( ಸಪ್ತಮೇ ದಿವಸೇ ಪ್ರಾಪ್ತೇ ದಶಮೇ ದ್ವಾದಶೇಽಪಿ ವಾ | ಪುನರ್ಘೋರತರೋ ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಶಮಂ ಯಾತಿ ಹನ್ತಿ ವಾ |೧| ಸಪ್ತಮೀ ದ್ವಿಗುಣಾ ಚೈವ ನವಮ್ಯೇಕಾದಶೀ ತಥಾ | ಏಷಾ ತ್ರಿದೋಷಮರ್ಯಾದಾ ಮೋಕ್ಷಾಯ ಚ ವಧಾಯ ಚ) |೨|
दोषे विबद्धे नष्टेऽग्नौ सर्वसम्पूर्णलक्षणः | सन्निपातज्वरोऽसाध्यः, कृच्छ्रसाध्यस्ततोऽन्यथा ||२४|| (च. चि. अ. ३) | ( सप्तमे दिवसे प्राप्ते दशमे द्वादशेऽपि वा | पुनर्घोरतरो भूत्वा प्रशमं याति हन्ति वा |१| सप्तमी द्विगुणा चैव नवम्येकादशी तथा | एषा त्रिदोषमर्यादा मोक्षाय च वधाय च) |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sannipAtajvaropadravaH (25) · Śloka 5
ಸನ್ನಿಪಾತಜ್ವರಸ್ಯಾನ್ತೇ ಕರ್ಣಮೂಲೇ ಸುದಾರುಣಃ | ಶೋಥಃ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ತೇನ ಕಶ್ಚಿದೇವ ಪ್ರಮುಚ್ಯತೇ ||೨೫|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) | (ತ್ರಯಃ ಪ್ರಕುಪಿತಾ ದೋಷಾ ಉರಃಸ್ರೋತೋಽನುಗಾಮಿನಃ | ಆಮಾಭಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ಗ್ರಥಿತಾ ಬುದ್ಧೀನ್ದ್ರಿಯಮನೋಗತಾಃ ||೧|| ಜನಯನ್ತಿ ಮಹಾಘೋರಮಭಿನ್ಯಾಸಂ ಜ್ವರಂ ದೃಢಮ್ | ಶ್ರುತೌ ನೇತ್ರೇ ಪ್ರಸುಪ್ತಿಃ ಸ್ಯಾನ್ನ ಚೇಷ್ಟಾಂ ಕಾಞ್ಚಿದೀಹತೇ ||೨|| ನಚ ದೃಷ್ಟಿರ್ಭವೇತ್ತಸ್ಯ ಸಮರ್ಥಾ ರೂಪದರ್ಶನೇ | ನ ಘ್ರಾಣಂ ನ ಸಂಸ್ಪರ್ಶಂ ಶಬ್ದಂ ವಾ ನೈವ ಬುಧ್ಯತೇ ||೩|| ಶಿರೋ ಲೋಠಯತೇಽಭೀಕ್ಷ್ಣಮಾಹಾರಂ ನಾಭಿನನ್ದತಿ | ಕೂಜತಿ ತುದ್ಯತೇ ಚೈವ ಪರಿವರ್ತನಮೀಹತೇ ||೪|| ಅಲ್ಪಂ ಪ್ರಭಾಷತೇ ಕಿಞ್ಚಿದಭಿನ್ಯಾಸಃ ಸ ಉಚ್ಯತೇ | ಪ್ರತ್ಯಾಖ್ಯಾತಃ ಸ ಭೂಯಿಷ್ಠಃ ಕಶ್ಚಿದೇವಾತ್ರ ಸಿಧ್ಯತಿ) ||೫||
सन्निपातज्वरस्यान्ते कर्णमूले सुदारुणः | शोथः सञ्जायते तेन कश्चिदेव प्रमुच्यते ||२५|| (च. चि. अ. ३) | (त्रयः प्रकुपिता दोषा उरःस्रोतोऽनुगामिनः | आमाभिवृद्ध्या ग्रथिता बुद्धीन्द्रियमनोगताः ||१|| जनयन्ति महाघोरमभिन्यासं ज्वरं दृढम् | श्रुतौ नेत्रे प्रसुप्तिः स्यान्न चेष्टां काञ्चिदीहते ||२|| नच दृष्टिर्भवेत्तस्य समर्था रूपदर्शने | न घ्राणं न संस्पर्शं शब्दं वा नैव बुध्यते ||३|| शिरो लोठयतेऽभीक्ष्णमाहारं नाभिनन्दति | कूजति तुद्यते चैव परिवर्तनमीहते ||४|| अल्पं प्रभाषते किञ्चिदभिन्यासः स उच्यते | प्रत्याख्यातः स भूयिष्ठः कश्चिदेवात्र सिध्यति) ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgantujvaralakShaNam (26-29) · Śloka 30
ಅಭಿಘಾತಾಭಿಚಾರಾಭ್ಯಾಮಭಿಶಾಪಾಭಿಷಙ್ಗತಃ | ಆಗನ್ತುರ್ಜಾಯತೇ ದೋಷೈರ್ಯಥಾಸ್ವಂ ತಂ ವಿಭಾವಯೇತ್ ||೨೬|| ಶ್ಯಾವಾಸ್ಯತಾ ವಿಷಕೃತೇ ತಥಾಽತೀಸಾರ ಏವ ಚ | ಭಕ್ತಾರುಚಿಃ ಪಿಪಾಸಾ ಚ ತೋದಶ್ಚ ಸಹ ಮೂರ್ಛಯಾ ||೨೭|| ಓಷಧಿಗನ್ಧಜೇ ಮೂರ್ಛಾ ಶಿರೋರುಗ್ವಮಥುಃ ಕ್ಷವಃ | ಕಾಮಜೇ ಚಿತ್ತವಿಭ್ರಂಶಸ್ತನ್ದ್ರಾಽಽಲಸ್ಯಮಭೋಜನಮ್ ||೨೮|| (ಹೃದಯೇ ವೇದನಾ ಚಾಸ್ಯ ಗಾತ್ರಂ ಚ ಪರಿಶುಷ್ಯತಿ) | ಭಯಾತ್ಪ್ರಲಾಪಃ ಶೋಕಾಚ್ಚ ಭವೇತ್ ಕೋಪಾಚ್ಚ ವೇಪಥುಃ | ಅಭಿಚಾರಾಭಿಶಾಪಾಭ್ಯಾಂ ಮೋಹಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಚ ಜಾಯತೇ ||೨೯|| ಭೂತಾಭಿಷಙ್ಗಾದುದ್ವೇಗೋ ಹಾಸ್ಯರೋದನಕಮ್ಪನಮ್ |೩೦| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
अभिघाताभिचाराभ्यामभिशापाभिषङ्गतः | आगन्तुर्जायते दोषैर्यथास्वं तं विभावयेत् ||२६|| श्यावास्यता विषकृते तथाऽतीसार एव च | भक्तारुचिः पिपासा च तोदश्च सह मूर्छया ||२७|| ओषधिगन्धजे मूर्छा शिरोरुग्वमथुः क्षवः | कामजे चित्तविभ्रंशस्तन्द्राऽऽलस्यमभोजनम् ||२८|| (हृदये वेदना चास्य गात्रं च परिशुष्यति) | भयात्प्रलापः शोकाच्च भवेत् कोपाच्च वेपथुः | अभिचाराभिशापाभ्यां मोहस्तृष्णा च जायते ||२९|| भूताभिषङ्गादुद्वेगो हास्यरोदनकम्पनम् |३०| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana AgantujeShu doShAnubandhapradarshanam (30) · Śloka 31
ಕಾಮಶೋಕಭಯಾದ್ವಾಯುಃ, ಕ್ರೋಧಾತ್ ಪಿತ್ತಂ, ತ್ರಯೋ ಮಲಾಃ ||೩೦|| ಭೂತಾಭಿಷಙ್ಗಾತ್ಕುಪ್ಯನ್ತಿ ಭೂತಸಾಮಾನ್ಯಲಕ್ಷಣಾಃ |೩೧|
कामशोकभयाद्वायुः, क्रोधात् पित्तं, त्रयो मलाः ||३०|| भूताभिषङ्गात्कुप्यन्ति भूतसामान्यलक्षणाः |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvarasamprAptiH (31) · Śloka 2
ದೋಷೋಽಲ್ಪೋಽಹಿತಸಮ್ಭೂತೋ ಜ್ವರೋತ್ಸೃಷ್ಟಸ್ಯ ವಾ ಪುನಃ ||೩೧|| ಧಾತುಮನ್ಯತಮಂ ಪ್ರಾಪ್ಯ ಕರೋತಿ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್ |೩೨| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) | (ಸನ್ತತಃ ಸತತೋಽನ್ಯೇದ್ಯುಸ್ತೃತೀಯಕಚತುರ್ಥಕೌ) ||೨||
दोषोऽल्पोऽहितसम्भूतो ज्वरोत्सृष्टस्य वा पुनः ||३१|| धातुमन्यतमं प्राप्य करोति विषमज्वरम् |३२| (सु. उ. तं. अ. ३९) | (सन्ततः सततोऽन्येद्युस्तृतीयकचतुर्थकौ) ||२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatAdInAM pratiniyatadUShyA dhAtavaH (32-33) · Śloka 33
ಸನ್ತತಂ ರಸರಕ್ತಸ್ಥಃ, ಸೋಽನ್ಯೇದ್ಯುಃ ಪಿಶಿತಾಶ್ರಿತಃ ||೩೨|| ಮೇದೋಗತಸ್ತೃತೀಯೇಽಹ್ನಿ ತ್ವಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗತಃ ಪುನಃ | ಕುರ್ಯಾಚ್ಚತುರ್ಥಕಂ ಘೋರಮನ್ತಕಂ ರೋಗಸಙ್ಕರಮ್ ||೩೩|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೧) |
सन्ततं रसरक्तस्थः, सोऽन्येद्युः पिशिताश्रितः ||३२|| मेदोगतस्तृतीयेऽह्नि त्वस्थिमज्जगतः पुनः | कुर्याच्चतुर्थकं घोरमन्तकं रोगसङ्करम् ||३३|| (सु. उ. तं. अ. ३१) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana santatasatatAnyedyuShkatRutIyakacaturthakajvaralakShaNam (34-35) · Śloka 36
(ಸ್ರೋತೋಭಿರ್ವಿಸೃತಾ ದೋಷಾ ಗುರವೋ ರಸವಾಹಿಭಿಃ | ಸರ್ವದೇಹಾನುಗಾಃ ಸ್ತಬ್ಧಾ ಜ್ವರಂ ಕುರ್ವನ್ತಿ ಸನ್ತತಮ್) | ಸಪ್ತಾಹಂ ವಾ ದಶಾಹಂ ವಾ ದ್ವಾದಶಾಹಮಥಾಪಿ ವಾ | ಸನ್ತತ್ಯಾ ಯೋಽವಿಸರ್ಗೀ ಸ್ಯಾತ್ ಸನ್ತತಃ ಸ ನಿಗದ್ಯತೇ ||೩೪|| ಅಹೋರಾತ್ರೇ ಸತತಕೋ ದ್ವೌ ಕಾಲಾವನುವರ್ತತೇ | ಅನ್ಯೇದ್ಯುಷ್ಕಸ್ತ್ವಹೋರಾತ್ರ ಏಕಕಾಲಂ ಪ್ರವರ್ತತೇ ||೩೫|| ತೃತೀಯಕಸ್ತೃತೀಯೇಽಹ್ನಿ, ಚತುರ್ಥೇಽಹ್ನಿ ಚತುರ್ಥಕಃ |೩೬| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೧) |
(स्रोतोभिर्विसृता दोषा गुरवो रसवाहिभिः | सर्वदेहानुगाः स्तब्धा ज्वरं कुर्वन्ति सन्ततम्) | सप्ताहं वा दशाहं वा द्वादशाहमथापि वा | सन्तत्या योऽविसर्गी स्यात् सन्ततः स निगद्यते ||३४|| अहोरात्रे सततको द्वौ कालावनुवर्तते | अन्येद्युष्कस्त्वहोरात्र एककालं प्रवर्तते ||३५|| तृतीयकस्तृतीयेऽह्नि, चतुर्थेऽह्नि चतुर्थकः |३६| (सु. उ. तं. अ. ३१) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvarasyaikIyamatena bhUtAbhiSha~ggajatvam (36) · Śloka 36
ಕೇಚಿದ್ಭೂತಾಭಿಷಙ್ಗೋತ್ಥಂ ಬ್ರುವತೇ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್ ||೩೬|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
केचिद्भूताभिषङ्गोत्थं ब्रुवते विषमज्वरम् ||३६|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ulbaNadoShabhedena tRutIyakacaturthakayorlakShaNAntaram (37-38) · Śloka 38
ಕಫಪಿತ್ತಾತ್ತ್ರಿಕಗ್ರಾಹೀ ಪೃಷ್ಠಾದ್ವಾತಕಫಾತ್ಮಕಃ | ವಾತಪಿತ್ತಾಚ್ಛಿರೋಗ್ರಾಹೀ ತ್ರಿವಿಧಃ ಸ್ಯಾತ್ತೃತೀಯಕಃ ||೩೭|| ಚತುರ್ಥಕೋ ದರ್ಶಯತಿ ಪ್ರಭಾವಂ ದ್ವಿವಿಧಂ ಜ್ವರಃ | ಜಙ್ಘಾಭ್ಯಾಂ ಶ್ಲೈಷ್ಮಿಕಃ ಪೂರ್ವಂ ಶಿರಸ್ತೋಽನಿಲಸಮ್ಭವಃ ||೩೮|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) |
कफपित्तात्त्रिकग्राही पृष्ठाद्वातकफात्मकः | वातपित्ताच्छिरोग्राही त्रिविधः स्यात्तृतीयकः ||३७|| चतुर्थको दर्शयति प्रभावं द्विविधं ज्वरः | जङ्घाभ्यां श्लैष्मिकः पूर्वं शिरस्तोऽनिलसम्भवः ||३८|| (च. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana caturthakaviparyayalakShaNam (39) · Śloka 39
ವಿಷಮಜ್ವರ ಏವಾನ್ಯಶ್ಚತುರ್ಥಕವಿಪರ್ಯಯಃ | , ತ್ರ್ಯಹಾದ್ ದ್ವಯಹಂ ಜ್ವರಯತಿ ಹ್ಯಾದಾವನ್ತೇ ಚ ಮುಞ್ಚತಿ ||೩೯|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) |
विषमज्वर एवान्यश्चतुर्थकविपर्ययः | , त्र्यहाद् द्वयहं ज्वरयति ह्यादावन्ते च मुञ्चति ||३९|| (च. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtabalAsakajvaralakShaNam (40) · Śloka 40
ನಿತ್ಯಂ ಮನ್ದಜ್ವರೋ ರೂಕ್ಷಃ ಶೂನಕಸ್ತೇನ ಸೀದತಿ | ಸ್ತಬ್ಧಾಙ್ಗಃ ಶ್ಲೇಷ್ಮಭೂಯಿಷ್ಠೋ ಭವೇದ್ವಾತಬಲಾಸಕೀ ||೪೦|| (ಅ. ಸಂ. ನಿ. ಅ. ೨) |
नित्यं मन्दज्वरो रूक्षः शूनकस्तेन सीदति | स्तब्धाङ्गः श्लेष्मभूयिष्ठो भवेद्वातबलासकी ||४०|| (अ. सं. नि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pralepakajvaralakShaNam (41) · Śloka 41
ಪ್ರಲಿಮ್ಪನ್ನಿವ ಗಾತ್ರಾಣಿ ಘರ್ಮೇಣ ಗೌರವೇಣ ಚ | ಮನ್ದಜ್ವರವಿಲೇಪೀ ಚ ಸಶೀತಃ ಸ್ಯಾತ್ಪ್ರಲೇಪಕಃ ||೪೧|| (ಅ. ಸಂ. ನಿ. ಅ. ೨) |
प्रलिम्पन्निव गात्राणि घर्मेण गौरवेण च | मन्दज्वरविलेपी च सशीतः स्यात्प्रलेपकः ||४१|| (अ. सं. नि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viShamajvaravisheShAH (42-47) · Śloka 47
ವಿದಗ್ಧೇಽನ್ನರಸೇ ದೇಹೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಪಿತ್ತೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತೇ | ತೇನಾರ್ಧಂ ಶೀತಲಂ ದೇಹಮರ್ಧಮುಷ್ಣಂ ಪ್ರಜಾಯತೇ ||೪೨|| ಕಾಯೇ ದುಷ್ಟಂ ಯದಾ ಪಿತ್ತಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಚಾನ್ತೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಃ | ತೇನೋಷ್ಣತ್ವಂ ಶರೀರಸ್ಯ ಶೀತತ್ವಂ ಹಸ್ತಪಾದಯೋಃ ||೪೩|| ಕಾಯೇ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾ ಯದಾ ದುಷ್ಟಃ ಪಿತ್ತಂ ಚಾನ್ತೇ ವ್ಯವಸ್ಥಿತಮ್ | ಶೀತತ್ವಂ ತೇನ ಗಾತ್ರಾಣಾಮುಷ್ಣತ್ವಂ ಹಸ್ತಪಾದಯೋಃ ||೪೪|| (ಅ. ಸಂ. ನಿ. ಅ. ೨) | ತ್ವಕ್ಸ್ಥೌ ಶ್ಲೇಷ್ಮಾನಿಲೌ ಶೀತಮಾದೌ ಜನಯತೋ ಜ್ವರೇ | ತಯೋಃ ಪ್ರಶಾನ್ತಯೋಃ ಪಿತ್ತಮನ್ತೇ ದಾಹಂ ಕರೋತಿ ಚ ||೪೫|| ಕರೋತ್ಯಾದೌ ತಥಾ ಪಿತ್ತಂ ತ್ವಕ್ಸ್ಥಂ ದಾಹಮತೀವ ಚ | ತಸ್ಮಿನ್ ಪ್ರಶಾನ್ತೇ ತ್ವಿತರೌ ಕುರುತಃ ಶೀತಮನ್ತತಃ ||೪೬|| ದ್ವಾವೇತೌ ದಾಹಶೀತಾದಿಜ್ವರೌ ಸಂಸರ್ಗಜೌ ಸ್ಮೃತೌ | ದಾಹಪೂರ್ವಸ್ತಯೋಃ ಕಷ್ಟಃ ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯತಮಶ್ಚ ಸಃ ||೪೭|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
विदग्धेऽन्नरसे देहे श्लेष्मपित्ते व्यवस्थिते | तेनार्धं शीतलं देहमर्धमुष्णं प्रजायते ||४२|| काये दुष्टं यदा पित्तं श्लेष्मा चान्ते व्यवस्थितः | तेनोष्णत्वं शरीरस्य शीतत्वं हस्तपादयोः ||४३|| काये श्लेष्मा यदा दुष्टः पित्तं चान्ते व्यवस्थितम् | शीतत्वं तेन गात्राणामुष्णत्वं हस्तपादयोः ||४४|| (अ. सं. नि. अ. २) | त्वक्स्थौ श्लेष्मानिलौ शीतमादौ जनयतो ज्वरे | तयोः प्रशान्तयोः पित्तमन्ते दाहं करोति च ||४५|| करोत्यादौ तथा पित्तं त्वक्स्थं दाहमतीव च | तस्मिन् प्रशान्ते त्वितरौ कुरुतः शीतमन्ततः ||४६|| द्वावेतौ दाहशीतादिज्वरौ संसर्गजौ स्मृतौ | दाहपूर्वस्तयोः कष्टः कृच्छ्रसाध्यतमश्च सः ||४७|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rasaraktamAMsamedomajjashukragatajvaralakShaNam (48-54) · Śloka 1
ಗುರುತಾ ಹೃದಯೋತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಸದನಂ ಛರ್ದ್ಯರೋಚಕೌ | ರಸಸ್ಥೇ ತು ಜ್ವರೇ ಲಿಙ್ಗಂ ದೈನ್ಯಂ ಚಾಸ್ಯೋಪಜಾಯತೇ ||೪೮|| ರಕ್ತನಿಷ್ಠೀವನಂ ದಾಹೋ ಮೋಹಶ್ಛರ್ದನವಿಭ್ರಮೌ | ಪ್ರಲಾಪಃ ಪಿಡಕಾ ತೃಷ್ಣಾ ರಕ್ತಪ್ರಾಪ್ತೇ ಜ್ವರೇ ನೃಣಾಮ್ ||೪೯|| ಪಿಣ್ಡಿಕೋದ್ವೇಷ್ಟನಂ ತೃಷ್ಣಾ ಸೃಷ್ಟಮೂತ್ರಪುರೀಷತಾ | ಊಷ್ಮಾಽನ್ತರ್ದಾಹವಿಕ್ಷೇಪೌ ಗ್ಲಾನಿಃ ಸ್ಯಾನ್ಮಾಂಸಗೇ ಜ್ವರೇ ||೫೦|| ಭೃಶಂ ಸ್ವೇದಸ್ತೃಷಾ ಮೂರ್ಛಾ ಪ್ರಲಾಪಶ್ಛರ್ದಿರೇವ ಚ | ದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಾರೋಚಕೌ ಗ್ಲಾನಿರ್ಮೇದಃಸ್ಥೇ ಚಾಸಹಿಷ್ಣುತಾ ||೫೧|| ಭೇದೋಽಸ್ಥ್ನಾಂ ಕೂಜನಂ ಶ್ವಾಸೋ ವಿರೇಕಶ್ಛರ್ದಿರೇವ ಚ | ವಿಕ್ಷೇಪಣಂ ಚ ಗಾತ್ರಾಣಾಮೇತದಸ್ಥಿಗತೇ ಜ್ವರೇ ||೫೨|| ತಮಃಪ್ರವೇಶನಂ ಹಿಕ್ಕಾ ಕಾಸಃ ಶೈತ್ಯಂ ವಮಿಸ್ತಥಾ | ಅನ್ತರ್ನ್ದಾಹೋ ಮಹಾಶ್ವಾಸೋ ಮರ್ಮಚ್ಛೇದಶ್ಚ ಮಜ್ಜಗೇ ||೫೩|| ಮರಣಂ ಪ್ರಾಪ್ನುಯಾತ್ತತ್ರ ಶುಕ್ರಸ್ಥಾನಗತೇ ಜ್ವರೇ | ಶೇಫಸಃ ಸ್ತಬ್ಧತಾ ಮೋಕ್ಷಃ ಶುಕ್ರಸ್ಯ ತು ವಿಶೇಷತಃ ||೫೪|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) | (ರಸರಕ್ತಾಶ್ರಿತಃ ಸಾಧ್ಯೋ ಮಾಂಸಮೇದೋಗತಶ್ಚ ಯಃ | ಅಸ್ಥಿಮಜ್ಜಗತಃ ಕೃಚ್ಛ್ರೋ ಶುಕ್ರಸ್ಥಸ್ತು ನ ಸಿಧ್ಯತಿ) ||೧|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) |
गुरुता हृदयोत्क्लेशः सदनं छर्द्यरोचकौ | रसस्थे तु ज्वरे लिङ्गं दैन्यं चास्योपजायते ||४८|| रक्तनिष्ठीवनं दाहो मोहश्छर्दनविभ्रमौ | प्रलापः पिडका तृष्णा रक्तप्राप्ते ज्वरे नृणाम् ||४९|| पिण्डिकोद्वेष्टनं तृष्णा सृष्टमूत्रपुरीषता | ऊष्माऽन्तर्दाहविक्षेपौ ग्लानिः स्यान्मांसगे ज्वरे ||५०|| भृशं स्वेदस्तृषा मूर्छा प्रलापश्छर्दिरेव च | दौर्गन्ध्यारोचकौ ग्लानिर्मेदःस्थे चासहिष्णुता ||५१|| भेदोऽस्थ्नां कूजनं श्वासो विरेकश्छर्दिरेव च | विक्षेपणं च गात्राणामेतदस्थिगते ज्वरे ||५२|| तमःप्रवेशनं हिक्का कासः शैत्यं वमिस्तथा | अन्तर्न्दाहो महाश्वासो मर्मच्छेदश्च मज्जगे ||५३|| मरणं प्राप्नुयात्तत्र शुक्रस्थानगते ज्वरे | शेफसः स्तब्धता मोक्षः शुक्रस्य तु विशेषतः ||५४|| (सु. उ. तं. अ. ३९) | (रसरक्ताश्रितः साध्यो मांसमेदोगतश्च यः | अस्थिमज्जगतः कृच्छ्रो शुक्रस्थस्तु न सिध्यति) ||१|| (च. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana uktavAtAdijvarANAM kAlaprakRutimuddishya prAkRutatvaM vaikRutatvaM ca (55) · Śloka 55
ವರ್ಷಾಶರದ್ವಸನ್ತೇಷು ವಾತಾದ್ಯೈಃ ಪ್ರಾಕೃತಃ ಕ್ರಮಾತ್ | ವೈಕೃತೋಽನ್ಯಃ ಸ ದುಃಸಾಧ್ಯಃ ಪ್ರಾಕೃತಶ್ಚಾನಿಲೋದ್ಭವಃ ||೫೫|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೨) |
वर्षाशरद्वसन्तेषु वाताद्यैः प्राकृतः क्रमात् | वैकृतोऽन्यः स दुःसाध्यः प्राकृतश्चानिलोद्भवः ||५५|| (वा. नि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana prAkRutajvarANAmutpattikramaH (56-57) · Śloka 57
ವರ್ಷಾಸು ಮಾರುತೋ ದುಷ್ಟಃ ಪಿತ್ತಶ್ಲೇಷ್ಮಾನ್ವಿತೋ ಜ್ವರಮ್ | ಕುರ್ಯಾತ್ ಪಿತ್ತಂ ಚ ಶರದಿ ತಸ್ಯ ಚಾನುಬಲಃ ಕಫಃ ||೫೬|| ತತ್ಪ್ರಕೃತ್ಯಾ ವಿಸರ್ಗಾಚ್ಚ ತತ್ರ ನಾನಶನಾದ್ಭಯಮ್ | ಕಫೋ ವಸನ್ತೇ ತಮಪಿ ವಾತಪಿತ್ತಂ ಭವೇದನು ||೫೭|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೨) |
वर्षासु मारुतो दुष्टः पित्तश्लेष्मान्वितो ज्वरम् | कुर्यात् पित्तं च शरदि तस्य चानुबलः कफः ||५६|| तत्प्रकृत्या विसर्गाच्च तत्र नानशनाद्भयम् | कफो वसन्ते तमपि वातपित्तं भवेदनु ||५७|| (वा. नि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kAlasya doShavisheShe lakShaNatvam (58) · Śloka 58
ಕಾಲೇ ಯಥಾಸ್ವಂ ಸರ್ವೇಷಾಂ ಪ್ರವೃತ್ತಿರ್ವೃದ್ಧಿರೇವ ವಾ |೫೮| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೨) |
काले यथास्वं सर्वेषां प्रवृत्तिर्वृद्धिरेव वा |५८| (वा. नि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarANAmupashayAnupashayau (58) · Śloka 58
ನಿದಾನೋಕ್ತಾನುಪಶಯೋ ವಿಪರೀತೋಪಶಾಯಿತಾ ||೫೮|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೨) |
निदानोक्तानुपशयो विपरीतोपशायिता ||५८|| (वा. नि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana antarvega-bahirvegajvaralakShaNam (59-60) · Śloka 61
ಅನ್ತರ್ದಾಹೋಽಧಿಕಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಪ್ರಲಾಪಃ ಶ್ವಸನಂ ಭ್ರಮಃ | ಸನ್ಧ್ಯಸ್ಥಿಶೂಲಮಸ್ವೇದೋ ದೋಷವರ್ಚೋವಿನಿಗ್ರಹಃ ||೫೯|| ಅನ್ತರ್ವೇಗಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಜ್ವರಸ್ಯೈತಾನಿ ಲಕ್ಷಯೇತ್ | ಸನ್ತಾಪೋ ಹ್ಯಧಿಕೋ ಬಾಹ್ಯಸ್ತೃಷ್ಣಾದೀನಾಂ ಚ ಮಾರ್ದವಮ್ ||೬೦|| ಬಹಿರ್ವೇಗಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಸುಖಸಾಧ್ಯತ್ವಮೇವ ಚ |೬೧| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) |
अन्तर्दाहोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः | सन्ध्यस्थिशूलमस्वेदो दोषवर्चोविनिग्रहः ||५९|| अन्तर्वेगस्य लिङ्गानि ज्वरस्यैतानि लक्षयेत् | सन्तापो ह्यधिको बाह्यस्तृष्णादीनां च मार्दवम् ||६०|| बहिर्वेगस्य लिङ्गानि सुखसाध्यत्वमेव च |६१| (च. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana Amajvara-pacyamAna-nirAmajvaralakShaNam (61-65) · Śloka 65
ಲಾಲಾಪ್ರಸೇಕೋ ಹೃಲ್ಲಾಸಹೃದಯಾಶುದ್ಧ್ಯರೋಚಕಾಃ ||೬೧|| ತನ್ದ್ರಾಲಸ್ಯಾವಿಪಾಕಾಸ್ಯವೈರಸ್ಯಂ ಗುರುಗಾತ್ರತಾ | ಕ್ಷುನ್ನಾಶೋ ಬಹುಮೂತ್ರತ್ವಂ ಸ್ತಬ್ಧತಾ ಬಲವಾನ್ ಜ್ವರಃ ||೬೨|| ಆಮಜ್ವರಸ್ಯ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ನ ದದ್ಯಾತ್ತತ್ರ ಭೇಷಜಮ್ | ಭೇಷಜಂ ಹ್ಯಾಮದೋಷಸ್ಯ ಭೂಯೋ ಜ್ವಲಯತಿ ಜ್ವರಮ್ ||೬೩|| ( ಶೋಧನಂ ಶಮನೀಯಂ ಚ ಕರೋತಿ ವಿಷಮಜ್ವರಮ್) | ಜ್ವರವೇಗೋಽಧಿಕಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಪ್ರಲಾಪಃ ಶ್ವಸನಂ ಭ್ರಮಃ | ಮಲಪ್ರವೃತ್ತಿರುತ್ಕ್ಲೇಶಃ ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೬೪|| ಕ್ಷುತ್ ಕ್ಷಾಮತಾ ಲಘುತ್ವಂ ಚ ಗಾತ್ರಾಣಾಂ ಜ್ವರಮಾರ್ದವಮ್ | ದೋಷಪ್ರವೃತ್ತಿರಷ್ಟಾಹೋ ನಿರಾಮಜ್ವರಲಕ್ಷಣಮ್ ||೬೫|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) |
लालाप्रसेको हृल्लासहृदयाशुद्ध्यरोचकाः ||६१|| तन्द्रालस्याविपाकास्यवैरस्यं गुरुगात्रता | क्षुन्नाशो बहुमूत्रत्वं स्तब्धता बलवान् ज्वरः ||६२|| आमज्वरस्य लिङ्गानि न दद्यात्तत्र भेषजम् | भेषजं ह्यामदोषस्य भूयो ज्वलयति ज्वरम् ||६३|| ( शोधनं शमनीयं च करोति विषमज्वरम्) | ज्वरवेगोऽधिकस्तृष्णा प्रलापः श्वसनं भ्रमः | मलप्रवृत्तिरुत्क्लेशः पच्यमानस्य लक्षणम् ||६४|| क्षुत् क्षामता लघुत्वं च गात्राणां ज्वरमार्दवम् | दोषप्रवृत्तिरष्टाहो निरामज्वरलक्षणम् ||६५|| (च. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasya sAdhyalakShaNam (66) · Śloka 66
ಬಲವತ್ಸ್ವಲ್ಪದೋಷೇಷು ಜ್ವರಃ ಸಾಧ್ಯೋಽನುಪದ್ರವಃ |೬೬| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) |
बलवत्स्वल्पदोषेषु ज्वरः साध्योऽनुपद्रवः |६६| (च. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvarasyAsAdhyalakShaNAni (66-73) · Śloka 73
ಹೇತುಭಿರ್ಬಹುಭಿರ್ಜಾತೋ ಬಲಿಭಿರ್ಬಹುಲಕ್ಷಣಃ ||೬೬|| ಜ್ವರಃ ಪ್ರಾಣಾನ್ತಕೃದ್ಯಶ್ಚ ಶೀಘ್ರಮಿನ್ದ್ರಿಯನಾಶನಃ | ಜ್ವರಃ ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಶೂನಸ್ಯ ಗಮ್ಭೀರೋ ದೈರ್ಘರಾತ್ರಿಕಃ ||೬೭|| ಅಸಾಧ್ಯೋ ಬಲವಾನ್ ಯಶ್ಚ ಕೇಶಸೀಮನ್ತಕೃಜ್ಜ್ವರಃ | (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೩) | ಗಮ್ಭೀರಸ್ತು ಜ್ವರೋ ಜ್ಞೇಯೋ ಹ್ಯನ್ತರ್ದಾಹೇನ ತೃಷ್ಣಯಾ ||೬೮|| ಆನದ್ಧತ್ವೇನ ಚಾತ್ಯರ್ಥಂ ಶ್ವಾಸಕಾಸೋದ್ಗಮೇನ ಚ | (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) | ಆರಮ್ಭಾದ್ವಿಷಮೋ ಯಸ್ತು ಯಶ್ಚ ವಾ ದೈರ್ಘರಾತ್ರಿಕಃ ||೬೯|| ಕ್ಷೀಣಸ್ಯ ಚಾತಿರೂಕ್ಷಸ್ಯ ಗಮ್ಭೀರೋ ಯಸ್ಯ ಹನ್ತಿ ತಮ್ | ವಿಸಞ್ಜ್ಞಸ್ತಾಮ್ಯತೇ ಯಸ್ತು ಶೇತೇ ನಿಪತಿತೋಽಪಿ ವಾ ||೭೦|| ಶೀತಾರ್ದಿತೋಽನ್ತರುಷ್ಣಶ್ಚ ಜ್ವರೇಣ ಮ್ರಿಯತೇ ನರಃ | ಯೋ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ರಕ್ತಾಕ್ಷೋ ಹೃದಿ ಸಙ್ಘಾತಶೂಲವಾನ್ ||೭೧|| ವಕ್ತ್ರೇಣ ಚೈವೋಚ್ಛ್ವಸಿತಿ ತಂ ಜ್ವರೋ ಹನ್ತಿ ಮಾನವಮ್ | ಹಿಕ್ಕಾಶ್ವಾಸತೃಷಾಯುಕ್ತಂ ಮೂಢಂ ವಿಭ್ರಾನ್ತಲೋಚನಮ್ ||೭೨|| ಸನ್ತತೋಚ್ಛ್ವಾಸಿನಂ ಕ್ಷೀಣಂ ನರಂ ಕ್ಷಪಯತಿ ಜ್ವರಃ | ಹತಪ್ರಭೇನ್ದ್ರಿಯಂ ಕ್ಷೀಣಮರೋಚಕನಿಪೀಡಿತಮ್ ||೭೩|| ಗಮ್ಭೀರತೀಕ್ಷ್ಣವೇಗಾರ್ತಂ ಜ್ವರಿತಂ ಪರಿವರ್ಜಯೇತ್ | (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
हेतुभिर्बहुभिर्जातो बलिभिर्बहुलक्षणः ||६६|| ज्वरः प्राणान्तकृद्यश्च शीघ्रमिन्द्रियनाशनः | ज्वरः क्षीणस्य शूनस्य गम्भीरो दैर्घरात्रिकः ||६७|| असाध्यो बलवान् यश्च केशसीमन्तकृज्ज्वरः | (च. चि. अ. ३) | गम्भीरस्तु ज्वरो ज्ञेयो ह्यन्तर्दाहेन तृष्णया ||६८|| आनद्धत्वेन चात्यर्थं श्वासकासोद्गमेन च | (सु. उ. तं. अ. ३९) | आरम्भाद्विषमो यस्तु यश्च वा दैर्घरात्रिकः ||६९|| क्षीणस्य चातिरूक्षस्य गम्भीरो यस्य हन्ति तम् | विसञ्ज्ञस्ताम्यते यस्तु शेते निपतितोऽपि वा ||७०|| शीतार्दितोऽन्तरुष्णश्च ज्वरेण म्रियते नरः | यो हृष्टरोमा रक्ताक्षो हृदि सङ्घातशूलवान् ||७१|| वक्त्रेण चैवोच्छ्वसिति तं ज्वरो हन्ति मानवम् | हिक्काश्वासतृषायुक्तं मूढं विभ्रान्तलोचनम् ||७२|| सन्ततोच्छ्वासिनं क्षीणं नरं क्षपयति ज्वरः | हतप्रभेन्द्रियं क्षीणमरोचकनिपीडितम् ||७३|| गम्भीरतीक्ष्णवेगार्तं ज्वरितं परिवर्जयेत् | (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaravimuktipUrvarUpam (74) · Śloka 74
ದಾಹಃ ಸ್ವೇದೋ ಭ್ರಮಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಕಮ್ಪವಿಡ್ಭಿದಸಞ್ಜ್ಞತಾ | ಕೂಜನಂ ಚಾಸ್ಯವೈಗನ್ಧ್ಯಮಾಕೃತಿರ್ಜ್ವರಮೋಕ್ಷಣೇ ||೭೪||
दाहः स्वेदो भ्रमस्तृष्णा कम्पविड्भिदसञ्ज्ञता | कूजनं चास्यवैगन्ध्यमाकृतिर्ज्वरमोक्षणे ||७४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana jvaramuktalakShaNam (75) · Śloka 75
ಸ್ವೇದೋ ಲಘುತ್ವಂ ಶಿರಸಃ ಕಣ್ಡೂಃ ಪಾಕೋ ಮುಖಸ್ಯ ಚ | ಕ್ಷವಥುಶ್ಚಾನ್ನಲಿಪ್ಸಾ ಚ ಜ್ವರಮುಕ್ತಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೭೫|| (ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೩೯) |
स्वेदो लघुत्वं शिरसः कण्डूः पाको मुखस्य च | क्षवथुश्चान्नलिप्सा च ज्वरमुक्तस्य लक्षणम् ||७५|| (सु. उ. तं. अ. ३९) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಜ್ವರನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೨||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने ज्वरनिदानं समाप्तम् ||२||
🔊 Audio coming soon