Adhikarana atisAranidAnam (1-3) · Śloka 3
ಅಥಾತೀಸಾರನಿದಾನಮ್ |
ಗುರ್ವತಿಸ್ನಿಗ್ಧರೂಕ್ಷೋಷ್ಣದ್ರವಸ್ಥೂಲಾತಿಶೀತಲೈಃ |
ವಿರುದ್ಧಾಧ್ಯಶನಾಜೀರ್ಣೈರ್ವಿಷಮೈಶ್ಚಾಪಿ ಭೋಜನೈಃ ||೧||
ಸ್ನೇಹಾದ್ಯೈರತಿಯುಕ್ತೈಶ್ಚ ಮಿಥ್ಯಾಯುಕ್ತೈರ್ವಿಷೈರ್ಭಯೈಃ |
ಶೋಕಾದ್ದುಷ್ಟಾಮ್ಬುಮದ್ಯಾತಿಪಾನೈಃ ಸಾತ್ಮ್ಯರ್ತುಪರ್ಯಯೈಃ ||೨||
ಜಲಾಭಿರಮಣೈರ್ವೇಗವಿಘಾತೈಃ ಕ್ರಿಮಿದೋಷತಃ |
ನೃಣಾಂ ಭವತ್ಯತೀಸಾರೋ ಲಕ್ಷ್ಣಂ ತಸ್ಯ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ||೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
अथातीसारनिदानम् |
गुर्वतिस्निग्धरूक्षोष्णद्रवस्थूलातिशीतलैः |
विरुद्धाध्यशनाजीर्णैर्विषमैश्चापि भोजनैः ||१||
स्नेहाद्यैरतियुक्तैश्च मिथ्यायुक्तैर्विषैर्भयैः |
शोकाद्दुष्टाम्बुमद्यातिपानैः सात्म्यर्तुपर्ययैः ||२||
जलाभिरमणैर्वेगविघातैः क्रिमिदोषतः |
नृणां भवत्यतीसारो लक्ष्णं तस्य वक्ष्यते ||३||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana atisArasamprAptiH bhedAshca (4) · Śloka 4
ಸಂಶಮ್ಯಾಪಾನ್ಧಾತುರಗ್ನಿಂ ಪ್ರವೃದ್ಧಃ ಶಕೃನ್ಮಿಶ್ರೋ ವಾಯುನಾಽಧಃ ಪ್ರಣುನ್ನಃ |
ಸರತ್ಯತೀವಾತಿಸಾರಂ ತಮಾಹುರ್ವ್ಯಾಧಿಂ ಘೋರಂ ಷಡ್ವಿಧಂ ತಂ ವದನ್ತಿ |
ಏಕೈಕಶಃ ಸರ್ವಶಶ್ಚಾಪಿ ದೋಷೈಃ ಶೋಕೇನಾನ್ಯಃ ಷಷ್ಠ ಆಮೇನ ಚೋಕ್ತಃ ||೪||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
संशम्यापान्धातुरग्निं प्रवृद्धः शकृन्मिश्रो वायुनाऽधः प्रणुन्नः |
सरत्यतीवातिसारं तमाहुर्व्याधिं घोरं षड्विधं तं वदन्ति |
एकैकशः सर्वशश्चापि दोषैः शोकेनान्यः षष्ठ आमेन चोक्तः ||४||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana atisArapUrvarUpam (5) · Śloka 5
ಹೃನ್ನಾಭಿಪಾಯೂದರಕುಕ್ಷಿತೋದಗಾತ್ರಾವಸಾದಾನಿಲಸನ್ನಿರೋಧಾಃ |
ವಿಟ್ಸಙ್ಗ ಆಧ್ಮಾನಮಥಾವಿಪಾಕಾ ಭವಿಷ್ಯತಸ್ತಸ್ಯ ಪುರಃಸರಾಣಿ ||೫||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
हृन्नाभिपायूदरकुक्षितोदगात्रावसादानिलसन्निरोधाः |
विट्सङ्ग आध्मानमथाविपाका भविष्यतस्तस्य पुरःसराणि ||५||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana vAtAtisAralakShaNam (6) · Śloka 6
ಅರುಣಂ ಫೇನಿಲಂ ರೂಕ್ಷಮಲ್ಪಮಲ್ಪಂ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ |
ಶಕೃದಾಮಂ ಸರುಕ್ಶಬ್ದಂ ಮಾರುತೇನಾತಿಸಾರ್ಯತೇ ||೬||
View original
अरुणं फेनिलं रूक्षमल्पमल्पं मुहुर्मुहुः |
शकृदामं सरुक्शब्दं मारुतेनातिसार्यते ||६||
Adhikarana pittAtisAralakShaNam (7) · Śloka 7
ಪಿತ್ತಾತ್ ಪೀತಂ ನೀಲಮಾಲೋಹಿತಂ ವಾ ತೃಷ್ಣಾಮೂರ್ಛಾದಾಹಪಾಕೋಪಪನ್ನಮ್ |೭|
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
पित्तात् पीतं नीलमालोहितं वा तृष्णामूर्छादाहपाकोपपन्नम् |७|
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana shleShmAtisAralakShaNam (7) · Śloka 7
ಶುಕ್ಲಂ ಸಾನ್ದ್ರಂ ಶ್ಲೇಷ್ಮಣಾ ಶ್ಲೇಷ್ಮಯುಕ್ತಂ ವಿಸ್ರಂ ಶೀತಂ ಹೃಷ್ಟರೋಮಾ ಮನುಷ್ಯಃ ||೭||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
शुक्लं सान्द्रं श्लेष्मणा श्लेष्मयुक्तं विस्रं शीतं हृष्टरोमा मनुष्यः ||७||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana tridoShajAtisAralakShaNam (8) · Śloka 8
ವರಾಹಸ್ನೇಹಮಾಂಸಾಮ್ಬುಸದೃಶಂ ಸರ್ವರೂಪಿಣಮ್ |
ಕೃಚ್ಛ್ರಸಾಧ್ಯಮತೀಸಾರಂ ವಿದ್ಯಾದ್ದೋಷತ್ರಯೋದ್ಭವಮ್ ||೮||
View original
वराहस्नेहमांसाम्बुसदृशं सर्वरूपिणम् |
कृच्छ्रसाध्यमतीसारं विद्याद्दोषत्रयोद्भवम् ||८||
Adhikarana shokAtisAralakShaNam (9-10) · Śloka 10
ತೈಸ್ತೈರ್ಭಾವೈಃ ಶೋಚತೋಽಲ್ಪಾಶನಸ್ಯ ಬಾಷ್ಪೋಷ್ಮಾ ವೈ ವಹ್ನಿಮಾವಿಶ್ಯ ಜನ್ತೋಃ |
ಕೋಷ್ಠಂ ಗತ್ವಾ ಕ್ಷೋಭಯೇತ್ತಸ್ಯ ರಕ್ತಂ ತಚ್ಚಾಧಸ್ತಾತ್ ಕಾಕಣನ್ತೀಪ್ರಕಾಶಮ್ ||೯||
ನಿರ್ಗಚ್ಛೇದ್ವೈ ವಿಡ್ವಿಮಿಶ್ರಂ ಹ್ಯವಿಡ್ವಾ ನಿರ್ಗನ್ಧಂ ವಾ ಗನ್ಧವದ್ವಾಽತಿಸಾರಃ |
ಶೋಕೋತ್ಪನ್ನೋ ದುಶ್ಚಿಕಿತ್ಸ್ಯೋಽತಿಮಾತ್ರಂ ರೋಗೋ ವೈದ್ಯೈಃ ಕಷ್ಟ ಏಷ ಪ್ರದಿಷ್ಟಃ ||೧೦||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
तैस्तैर्भावैः शोचतोऽल्पाशनस्य बाष्पोष्मा वै वह्निमाविश्य जन्तोः |
कोष्ठं गत्वा क्षोभयेत्तस्य रक्तं तच्चाधस्तात् काकणन्तीप्रकाशम् ||९||
निर्गच्छेद्वै विड्विमिश्रं ह्यविड्वा निर्गन्धं वा गन्धवद्वाऽतिसारः |
शोकोत्पन्नो दुश्चिकित्स्योऽतिमात्रं रोगो वैद्यैः कष्ट एष प्रदिष्टः ||१०||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana AmAtisAralakShaNam (11) · Śloka 11
ಅನ್ನಾಜೀರ್ಣಾತ್ ಪ್ರದ್ರುತಾಃ ಕ್ಷೋಭಯನ್ತಃ ಕೋಷ್ಠಂ ದೋಷಾ ಧಾತುಸಙ್ಘಾನ್ಮಲಾಂಶ್ಚ |
ನಾನಾವರ್ಣಂ ನೈಕಶಃ ಸಾರಯನ್ತಿ ಶೂಲೋಪೇತಂ ಷಷ್ಠಮೇನಂ ವದನ್ತಿ ||೧೧||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
अन्नाजीर्णात् प्रद्रुताः क्षोभयन्तः कोष्ठं दोषा धातुसङ्घान्मलांश्च |
नानावर्णं नैकशः सारयन्ति शूलोपेतं षष्ठमेनं वदन्ति ||११||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana malasyAmalakShaNaM pakvalakShaNaM ca (12-13) · Śloka 13
ಸಂಸೃಷ್ಟಮೇಭಿರ್ದೋಷೈಸ್ತು ನ್ಯಸ್ತಮಪ್ಸ್ವವಸೀದತಿ |
ಪುರೀಷಂ ಭೃಶದುರ್ಗನ್ಧಿ ಪಿಚ್ಛಿಲಂ ಚಾಮಸಞ್ಜ್ಞಿತಮ್ ||೧೨||
ಏತಾನ್ಯೇವ ತು ಲಿಙ್ಗಾನಿ ವಿಪರೀತಾನಿ ಯಸ್ಯ ವೈ |
ಲಾಘವಂ ಚ ವಿಶೇಷೇಣ ತಸ್ಯ ಪಕ್ವಂ ವಿನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೧೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
संसृष्टमेभिर्दोषैस्तु न्यस्तमप्स्ववसीदति |
पुरीषं भृशदुर्गन्धि पिच्छिलं चामसञ्ज्ञितम् ||१२||
एतान्येव तु लिङ्गानि विपरीतानि यस्य वै |
लाघवं च विशेषेण तस्य पक्वं विनिर्दिशेत् ||१३||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana atisArasyAsAdhyalakShaNAni (14-19) · Śloka 19
ಪಕ್ವಜಾಮ್ಬವಸಙ್ಕಾಶಂ ಯಕೃತ್ಖಣ್ಡನಿಭಂ ತನು |
ಘೃತತೈಲವಸಾಮಜ್ಜವೇಶವಾರಪಯೋದಧಿ ||೧೪||
ಮಾಂಸಧಾವನತೋಯಾಭಂ ಕೃಷ್ಣಂ ನೀಲಾರುಣಪ್ರಭಮ್ |
ಮೇಚಕಂ ಸ್ನಿಗ್ಧಕರ್ಬೂರಂ ಚನ್ದ್ರಕೋಪಗತಂ ಘನಮ್ ||೧೫||
ಕುಣಪಂ ಮಸ್ತುಲುಙ್ಗಾಭಂ ಸುಗನ್ಧಿ ಕುಥಿತಂ ಬಹು |
ತೃಷ್ಣಾದಾಹತಮಃಶ್ವಾಸಹಿಕ್ಕಾಪಾರ್ಶ್ವಾಸ್ಥಿಶೂಲಿನಮ್ ||೧೬||
ಸಮ್ಮೂರ್ಛಾರತಿಸಮ್ಮೋಹಯುಕ್ತಂ ಪಕ್ವವಲೀಗುದಮ್ |
ಪ್ರಲಾಪಯುಕ್ತಂ ಚ ಭಿಷಗ್ವರ್ಜಯೇದತಿಸಾರಿಣಮ್ ||೧೭||
ಅಸಂವೃತಗುದಂ ಕ್ಷೀಣಂ ದೂರಾಧ್ಮಾತಮುಪದ್ರುತಮ್ |
ಗುದೇ ಪಕ್ವೇ ಗತೋಷ್ಮಾಣಮತಿಸಾರಕಿಣಂ ತ್ಯಜೇತ್ ||೧೮||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
ಶ್ವಾಸಶೂಲಪಿಪಾಸಾರ್ತಂ ಕ್ಷೀಣಂ ಜ್ವರನಿಪೀಡಿತಮ್ |
ವಿಶೇಷೇಣ ನರಂ ವೃದ್ಧಮತೀಸಾರೋ ವಿನಾಶಯೇತ್ ||೧೯||
(ಸು. ಸೂ. ಅ. ೩೩) |
( ಶೋಥಂ ಶೂಲಂ ಜ್ವರಂ ತೃಷ್ಣಾಂ ಕಾಸಂ ಶ್ವಾಸಮರೋಚಕಮ್ |
ಛರ್ದಿಂ ಮೂರ್ಛಾಂ ಚ ಹಿಕ್ಕಾಂ ಚ ದೃಷ್ಟಾವಾತೀಸಾರಿಣಂ ತ್ಯಜೇತ್) |
View original
पक्वजाम्बवसङ्काशं यकृत्खण्डनिभं तनु |
घृततैलवसामज्जवेशवारपयोदधि ||१४||
मांसधावनतोयाभं कृष्णं नीलारुणप्रभम् |
मेचकं स्निग्धकर्बूरं चन्द्रकोपगतं घनम् ||१५||
कुणपं मस्तुलुङ्गाभं सुगन्धि कुथितं बहु |
तृष्णादाहतमःश्वासहिक्कापार्श्वास्थिशूलिनम् ||१६||
सम्मूर्छारतिसम्मोहयुक्तं पक्ववलीगुदम् |
प्रलापयुक्तं च भिषग्वर्जयेदतिसारिणम् ||१७||
असंवृतगुदं क्षीणं दूराध्मातमुपद्रुतम् |
गुदे पक्वे गतोष्माणमतिसारकिणं त्यजेत् ||१८||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
श्वासशूलपिपासार्तं क्षीणं ज्वरनिपीडितम् |
विशेषेण नरं वृद्धमतीसारो विनाशयेत् ||१९||
(सु. सू. अ. ३३) |
( शोथं शूलं ज्वरं तृष्णां कासं श्वासमरोचकम् |
छर्दिं मूर्छां च हिक्कां च दृष्टावातीसारिणं त्यजेत्) |
Adhikarana raktAtisAralakShaNam (20) · Śloka 20
ಪಿತ್ತಕೃನ್ತಿ ಯದಾಽತ್ಯರ್ಥಂ ದ್ರವ್ಯಾಣ್ಯಶ್ನಾತಿ ಪೈತ್ತಿಕೇ |
ತದೋಪಜಾಯತೇಽಭೀಕ್ಷ್ಣಂ ರಕ್ತಾತೀಸಾರ ಉಲ್ಬಣಃ ||೨೦||
View original
पित्तकृन्ति यदाऽत्यर्थं द्रव्याण्यश्नाति पैत्तिके |
तदोपजायतेऽभीक्ष्णं रक्तातीसार उल्बणः ||२०||
Adhikarana pravAhikAsamprAptiH (21) · Śloka 21
ವಾಯುಃ ಪ್ರವೃದ್ಧೋ ನಿಚಿತಂ ಬಲಾಸಂ ನುದತ್ಯಧಸ್ತಾದಹಿತಾಶನಸ್ಯ |
ಪ್ರವಾಹತೋಽಲ್ಪಂ ಬಹುಶೋ ಮಲಾಕ್ತಂ ಪ್ರವಾಹಿಕಾಂ ತಾಂ ಪ್ರವದನ್ತಿ ತಜ್ಜ್ಞಾಃ ||೨೧||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
वायुः प्रवृद्धो निचितं बलासं नुदत्यधस्तादहिताशनस्य |
प्रवाहतोऽल्पं बहुशो मलाक्तं प्रवाहिकां तां प्रवदन्ति तज्ज्ञाः ||२१||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana vAtajAdibhedena pravAhikAlakShaNAni (22) · Śloka 22
ಪ್ರವಾಹಿಕಾ ವಾತಕೃತಾ ಸಶೂಲಾ ಪಿತ್ತಾತ್ ಸದಾಹಾ ಸಕಫಾ ಕಫಾಚ್ಚ |
ಸಶೋಣಿತಾ ಶೋಣಿತಸಮ್ಭವಾ ಚ ತಾಃ ಸ್ನೇಹರೂಕ್ಷಪ್ರಭವಾ ಮತಾಸ್ತು |
ತಾಸಾಮತೀಸಾರವದಾದಿಶೇಚ್ಚ ಲಿಙ್ಗಂ ಕ್ರಮಂ ಚಾಮವಿಪಕ್ವತಾಂ ಚ ||೨೨||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
View original
प्रवाहिका वातकृता सशूला पित्तात् सदाहा सकफा कफाच्च |
सशोणिता शोणितसम्भवा च ताः स्नेहरूक्षप्रभवा मतास्तु |
तासामतीसारवदादिशेच्च लिङ्गं क्रमं चामविपक्वतां च ||२२||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
Adhikarana nivRuttAtisAralakShaNam (23) · Śloka 1
ಯಸ್ಯೋಚ್ಚಾರಂ ವಿನಾ ಮೂತ್ರಂ ಸಮ್ಯಗ್ವಾಯುಶ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ |
ದೀಪ್ತಾಗ್ನೇರ್ಲಘುಕೋಷ್ಠಸ್ಯ ಸ್ಥಿತಸ್ತಸ್ಯೋದರಾಮಯಃ ||೨೩||
(ಸು. ಉ. ತಂ. ಅ. ೪೦) |
(ಜ್ವರಾತೀಸಾರಯೋರುಕ್ತಂ ನಿದಾನಂ ಯತ್ ಪೃಥಕ್ ಪೃಥಕ್ |
ತತ್ಸ್ಯಾಜ್ಜ್ವರಾತಿಸಾರಸ್ಯ ತೇನ ನಾತ್ರೋದಿತಂ ಪುನಃ) ||೧||
View original
यस्योच्चारं विना मूत्रं सम्यग्वायुश्च गच्छति |
दीप्ताग्नेर्लघुकोष्ठस्य स्थितस्तस्योदरामयः ||२३||
(सु. उ. तं. अ. ४०) |
(ज्वरातीसारयोरुक्तं निदानं यत् पृथक् पृथक् |
तत्स्याज्ज्वरातिसारस्य तेन नात्रोदितं पुनः) ||१||
Adhikarana puShpikA · Śloka 3
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇಽತೀಸಾರನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೩||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदानेऽतीसारनिदानं समाप्तम् ||३||