Adhikarana ma~ggalAcaraNam (1) · Śloka 1
ಪಞ್ಚನಿದಾನಲಕ್ಷಣಮ್ | ಪ್ರಣಮ್ಯ ಜಗದುತ್ಪತ್ತಿಸ್ಥಿತಿಸಂಹಾರಕಾರಣಮ್ | ಸ್ವರ್ಗಾಪವರ್ಗಯೋರ್ದ್ವಾರಂ ತ್ರೈಲೋಕ್ಯಶರಣಂ ಶಿವಮ್ ||೧||
पञ्चनिदानलक्षणम् | प्रणम्य जगदुत्पत्तिस्थितिसंहारकारणम् | स्वर्गापवर्गयोर्द्वारं त्रैलोक्यशरणं शिवम् ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana granthasyAbhidheyAdayaH (2-3) · Śloka 3
ನಾನಾಮುನೀನಾಂ ವಚನೈರಿದಾನೀಂ ಸಮಾಸತಃ ಸದ್ಭಿಷಜಾಂ ನಿಯೋಗಾತ್ | ಸೋಪದ್ರವಾರಿಷ್ಟನಿದಾನಲಿಙ್ಗೋ ನಿಬಧ್ಯತೇ ರೋಗವಿನಿಶ್ಚಯೋಽಯಮ್ ||೨|| ನಾನಾತನ್ತ್ರವಿಹೀನಾನಾಂ ಭಿಷಜಾಮಲ್ಪಮೇಧಸಾಮ್ | ಸುಖಂ ವಿಜ್ಞಾತುಮಾತಙ್ಕಮಯಮೇವ ಭವಿಷ್ಯತಿ ||೩||
नानामुनीनां वचनैरिदानीं समासतः सद्भिषजां नियोगात् | सोपद्रवारिष्टनिदानलिङ्गो निबध्यते रोगविनिश्चयोऽयम् ||२|| नानातन्त्रविहीनानां भिषजामल्पमेधसाम् | सुखं विज्ञातुमातङ्कमयमेव भविष्यति ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vyAdherj~jAnopAyAH (4) · Śloka 4
ನಿದಾನಂ ಪೂರ್ವರೂಪಾಣಿ ರೂಪಾಣ್ಯುಪಶಯಸ್ತಥಾ | ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿಶ್ಚೇತಿ ವಿಜ್ಞಾನಂ ರೋಗಾಣಾಂ ಪಞ್ಚಧಾ ಸ್ಮೃತಮ್ ||೪|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
निदानं पूर्वरूपाणि रूपाण्युपशयस्तथा | सम्प्राप्तिश्चेति विज्ञानं रोगाणां पञ्चधा स्मृतम् ||४|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnalakShaNam (5) · Śloka 5
ನಿಮಿತ್ತಹೇತ್ವಾಯತನಪ್ರತ್ಯಯೋತ್ಥಾನಕಾರಣೈಃ | ನಿದಾನಮಾಹುಃ ಪರ್ಯಾಯೈಃ... |೫| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
निमित्तहेत्वायतनप्रत्ययोत्थानकारणैः | निदानमाहुः पर्यायैः... |५| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana pUrvarUpalakShaNam (5-6) · Śloka 6
...ಪ್ರಾಗ್ರೂಪಂ ಯೇನ ಲಕ್ಷ್ಯತೇ ||೫|| ಉತ್ಪಿತ್ಸುರಾಮಯೋ ದೋಷವಿಶೇಷೇಣಾನಧಿಷ್ಠಿತಃ | ಲಿಙ್ಗಮವ್ಯಕ್ತಮಲ್ಪತ್ವಾದ್ವ್ಯಾಧೀನಾಂ ತದ್ಯಥಾಯಥಮ್ ||೬|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
...प्राग्रूपं येन लक्ष्यते ||५|| उत्पित्सुरामयो दोषविशेषेणानधिष्ठितः | लिङ्गमव्यक्तमल्पत्वाद्व्याधीनां तद्यथायथम् ||६|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rUpalakShaNam (7) · Śloka 7
ತದೇವ ವ್ಯಕ್ತತಾಂ ಯಾತಂ ರೂಪಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ | ಸಂಸ್ಥಾನಂ ವ್ಯಞ್ಜನಂ ಲಿಡ್ಗಂ ಲಕ್ಷಣಂ ಚಿಹ್ನಮಾಕೃತಿಃ ||೭|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
तदेव व्यक्ततां यातं रूपमित्यभिधीयते | संस्थानं व्यञ्जनं लिड्गं लक्षणं चिह्नमाकृतिः ||७|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana upashayalakShaNam (8-9) · Śloka 9
ಹೇತುವ್ಯಾಧಿವಿಪರ್ಯಸ್ತವಿಪರ್ಯಸ್ತಾರ್ಥಕಾರಿಣಾಮ್ | ಔಷಧಾನ್ನವಿಹಾರಾಣಾಮುಪಯೋಗಂ ಸುಖಾವಹಮ್ ||೮|| ವಿದ್ಯಾದುಪಶಯಂ ವ್ಯಾಧೇಃ ಸ ಹಿ ಸಾತ್ಮ್ಯಮಿತಿ ಸ್ಮೃತಃ | ವಿಪರೀತೋಽನುಪಶಯೋ ವ್ಯಾಧ್ಯಸಾತ್ಮ್ಯಾಭಿಸಞ್ಜ್ಞಿತಃ ||೯|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
हेतुव्याधिविपर्यस्तविपर्यस्तार्थकारिणाम् | औषधान्नविहाराणामुपयोगं सुखावहम् ||८|| विद्यादुपशयं व्याधेः स हि सात्म्यमिति स्मृतः | विपरीतोऽनुपशयो व्याध्यसात्म्याभिसञ्ज्ञितः ||९|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprAptilakShaNam (10) · Śloka 10
ಯಥಾದುಷ್ಟೇನ ದೋಷೇಣ ಯಥಾ ಚಾನುವಿರ್ಸಪತಾ | ನಿರ್ವೃತ್ತಿರಾಮಯಸ್ಯಾಸೌ ಸಮ್ಪ್ರಾಪ್ತಿರ್ಜಾತಿರಾಗತಿಃ ||೧೦|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
यथादुष्टेन दोषेण यथा चानुविर्सपता | निर्वृत्तिरामयस्यासौ सम्प्राप्तिर्जातिरागतिः ||१०|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana samprApteH aupAdhikabhedAH (11-13) · Śloka 13
ಸಙ್ಖ್ಯಾವಿಕಲ್ಪಪ್ರಾಧಾನ್ಯಬಲಕಾಲವಿಶೇಷತಃ | ಸಾ ಭಿದ್ಯತೇ ಯಥಾಽತ್ರೈವ ವಕ್ಷ್ಯನ್ತೇಽಷ್ಟೌ ಜ್ವರಾ ಇತಿ ||೧೧|| ದೋಷಾಣಾಂ ಸಮವೇತಾನಾಂ ವಿಕಲ್ಪೋಂಽಶಾಂಶಕಲ್ಪನಾ | ಸ್ವಾತನ್ತ್ರ್ಯಪಾರತನ್ತ್ರ್ಯಾಭ್ಯಾಂ ವ್ಯಾಧೇಃ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯಮಾದಿಶೇತ್ ||೧೨|| ಹೇತ್ವಾದಿಕಾರ್ತ್ಸ್ನ್ಯಾವಯವೈರ್ಬಲಾಬಲವಿಶೇಷಣಮ್ | ನಕ್ತನ್ದಿನರ್ತುಭುಕ್ತಾಂಶೈರ್ವ್ಯಾಧಿಕಾಲೋ ಯಥಾಮಲಮ್ ||೧೩|| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
सङ्ख्याविकल्पप्राधान्यबलकालविशेषतः | सा भिद्यते यथाऽत्रैव वक्ष्यन्तेऽष्टौ ज्वरा इति ||११|| दोषाणां समवेतानां विकल्पोंऽशांशकल्पना | स्वातन्त्र्यपारतन्त्र्याभ्यां व्याधेः प्राधान्यमादिशेत् ||१२|| हेत्वादिकार्त्स्न्यावयवैर्बलाबलविशेषणम् | नक्तन्दिनर्तुभुक्तांशैर्व्याधिकालो यथामलम् ||१३|| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnapa~jcakopasaMhAraH (14) · Śloka 14
ಇತಿ ಪ್ರೋಕ್ತೋ ನಿದಾನಾರ್ಥಃ ಸ ವ್ಯಾಸೇನೋಪದೇಕ್ಷ್ಯತೇ |೧೪| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
इति प्रोक्तो निदानार्थः स व्यासेनोपदेक्ष्यते |१४| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana vAtAdeH sarvarogeShvavyabhicaritakAraNatvam (14) · Śloka 15
ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ರೋಗಾಣಾಂ ನಿದಾನಂ ಕುಪಿತಾ ಮಲಾಃ ||೧೪|| ತತ್ಪ್ರಕೋಪಸ್ಯ ತು ಪ್ರೋಕ್ತಂ ವಿವಿಧಾಹಿತಸೇವನಮ್ |೧೫| (ವಾ. ನಿ. ಅ. ೧) |
सर्वेषामेव रोगाणां निदानं कुपिता मलाः ||१४|| तत्प्रकोपस्य तु प्रोक्तं विविधाहितसेवनम् |१५| (वा. नि. अ. १) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogANAM nidAnArthakartRutvam (15) · Śloka 15
ನಿದಾನಾರ್ಥಕರೋ ರೋಗೋ ರೋಗಸ್ಯಾಪ್ಯುಪಜಾಯತೇ ||೧೫||
निदानार्थकरो रोगो रोगस्याप्युपजायते ||१५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnArthakararogAH (16-18) · Śloka 18
ತದ್ಯಥಾ ಜ್ವರಸನ್ತಾಪಾದ್ರಕ್ತಪಿತ್ತಮುದೀರ್ಯತೇ | ರಕ್ತಪಿತ್ತಾಜ್ಜ್ವರಸ್ತಾಭ್ಯಾಂ ಶೋಷಸ್ಯಾಪ್ಯುಪಜಾಯತೇ ||೧೬|| ಪ್ಲೀಹಾಭಿವೃದ್ಧ್ಯಾ ಜಠರಂ ಜಠರಾಚ್ಛೋಥ ಏವ ಚ | ಅರ್ಶೋಭ್ಯೋ ಜಾಠರಂ ದುಃಖಂ ಗುಲ್ಮಶ್ಚಾಪ್ಯುಪಜಾಯತೇ ||೧೭|| (ದಿವಾಸ್ವಾಪಾದಿದೋಷೈಶ್ಚ ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಶ್ಚ ಜಾಯತೇ) | ಪ್ರತಿಶ್ಯಾಯಾದಥೋ ಕಾಸಃ ಕಾಸಾತ್ ಸಞ್ಜಾಯತೇ ಕ್ಷಯಃ | ಕ್ಷಯೋ ರೋಗಸ್ಯ ಹೇತುತ್ವೇ ಶೋಷಸ್ಯಾಪ್ಯುಪಜಾಯತೇ ||೧೮|| (ಚಿ. ನಿ. ಅ. ೮) |
तद्यथा ज्वरसन्तापाद्रक्तपित्तमुदीर्यते | रक्तपित्ताज्ज्वरस्ताभ्यां शोषस्याप्युपजायते ||१६|| प्लीहाभिवृद्ध्या जठरं जठराच्छोथ एव च | अर्शोभ्यो जाठरं दुःखं गुल्मश्चाप्युपजायते ||१७|| (दिवास्वापादिदोषैश्च प्रतिश्यायश्च जायते) | प्रतिश्यायादथो कासः कासात् सञ्जायते क्षयः | क्षयो रोगस्य हेतुत्वे शोषस्याप्युपजायते ||१८|| (चि. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogANAM kadA nidAnArthakartRutvaM? (19) · Śloka 19
ತೇ ಪೂರ್ವಂ ಕೇವಲಾ ರೋಗಾಃ ಪಶ್ಚಾದ್ಧೇತ್ವರ್ಥಕಾರಿಣಃ |೧೯| (ಚ. ನಿ. ಅ. ೮) |
ते पूर्वं केवला रोगाः पश्चाद्धेत्वर्थकारिणः |१९| (च. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana rogajanakasya vyAdhervaicitryam (19-20) · Śloka 20
ಕಶ್ಚಿದ್ಧಿ ರೋಗೋ ರೋಗಸ್ಯ ಹೇತುರ್ಭೂತ್ವಾ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ||೧೯|| ನ ಪ್ರಶಾಮ್ಯತಿ ಚಾಪ್ಯನ್ಯೋ ಹೇತುತ್ವಂ ಕುರುತೇಽಪಿ ಚ | ಏವಂ ಕೃಚ್ಛ್ರತಮಾ ನೄಣಾಂ ದೃಶ್ಯನ್ತೇ ವ್ಯಾಧಿಸಙ್ಕರಾಃ ||೨೦|| (ಚ. ನಿ. ಅ. ೮) |
कश्चिद्धि रोगो रोगस्य हेतुर्भूत्वा प्रशाम्यति ||१९|| न प्रशाम्यति चाप्यन्यो हेतुत्वं कुरुतेऽपि च | एवं कृच्छ्रतमा नॄणां दृश्यन्ते व्याधिसङ्कराः ||२०|| (च. नि. अ. ८) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana nidAnapa~jcakasyAvashyaj~jAtavyatA (21) · Śloka 21
ತಸ್ಮಾದ್ಯತ್ನೇನ ಸದ್ವೈದ್ಯೈರಿಚ್ಛದ್ಭಿಃ ಸಿದ್ಧಿಮುದ್ಧತಾಮ್ | ಜ್ಞಾತವ್ಯೋ ವಕ್ಷ್ಯತೇ ಯೋಽಯಂ ಜ್ವರಾದೀನಾಂ ವಿನಿಶ್ಚಯಃ ||೨೧||
तस्माद्यत्नेन सद्वैद्यैरिच्छद्भिः सिद्धिमुद्धताम् | ज्ञातव्यो वक्ष्यते योऽयं ज्वरादीनां विनिश्चयः ||२१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 1
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಪಞ್ಚನಿದಾನಲಕ್ಷಣಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೧||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने पञ्चनिदानलक्षणं समाप्तम् ||१||
🔊 Audio coming soon