Adhikarana sadyovraNanidAnaM, bhedAshca (1-2) · Śloka 2
নানাধারমুখৈঃ শস্ত্রৈর্নানাস্থাননিপাতিতৈঃ | ভবন্তি নানাকৃতযো ব্রণাস্তাংস্তান্নিবোধ মে ||১|| ছিন্নং ভিন্নং তথা বিদ্ধং ক্ষতং পিচ্চিতমেব চ | ঘৃষ্টমাহুস্তথা ষষ্ঠং তেষাং বক্ষ্যামি লক্ষণম্ ||২|| (সু. চি. অ. ২) |
नानाधारमुखैः शस्त्रैर्नानास्थाननिपातितैः | भवन्ति नानाकृतयो व्रणास्तांस्तान्निबोध मे ||१|| छिन्नं भिन्नं तथा विद्धं क्षतं पिच्चितमेव च | घृष्टमाहुस्तथा षष्ठं तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnalakShaNam (3) · Śloka 3
তির্যক্ ছিন্ন ঋজুর্বাঽপি যো ব্রণস্ত্বাযতো ভবেত্ | গাত্রস্য পাতনং তদ্ধি ছিন্নমিত্যভিধীযতে ||৩|| (সু. চি. অ. ২) |
तिर्यक् छिन्न ऋजुर्वाऽपि यो व्रणस्त्वायतो भवेत् | गात्रस्य पातनं तद्धि छिन्नमित्यभिधीयते ||३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhinnalakShaNam (4) · Śloka 4
শক্তিদন্তেষু খড্গাগ্রবিষাণৈরাশযো হতঃ | যত্কিঞ্চিত্ প্রস্রবেত্তদ্ধি ভিন্নলক্ষণমুচ্যতে ||৪|| (সু. চি. অ. ২) |
शक्तिदन्तेषु खड्गाग्रविषाणैराशयो हतः | यत्किञ्चित् प्रस्रवेत्तद्धि भिन्नलक्षणमुच्यते ||४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThanirUpaNaM, tadbhedalakShaNaM ca (5-10) · Śloka 10
স্থানান্যামাগ্নিপক্বানাং মূত্রস্য রুধিরস্য চ | হৃদুণ্ডুকঃ ফুপ্ফুসশ্চ কোষ্ঠ ইত্যভিধীযতে ||৫|| তস্মিন্ ভিন্নে রক্তপূর্ণে জ্বরো দাহশ্চ জাযতে | মূত্রমার্গগুদাস্যেভ্যো রক্তং ঘ্রাণাচ্চ গচ্ছতি ||৬|| মূর্ছা শ্বাসস্তৃষাঽঽধ্মানমভক্তচ্ছন্দ এব চ | বিণ্মূত্রবাতসঙ্গশ্চ স্বেদাস্রাবোঽক্ষিরক্ততা ||৭|| লোহগন্ধিত্বমাস্যস্য গাত্রদৌর্গন্ধ্যমেব চ | হৃচ্ছূলং পার্শ্বযোশ্চাপি বিশেষং চাত্র মে শৃণু ||৮|| আমাশযস্থে রুধিরে রুধিরং ছর্দযত্যপি | আধ্মানমতিমাত্রং চ শূলং চ ভৃশদারুণম্ ||৯|| পক্বাশযগতে চাপি রুজা গৌরবমেব চ | অধঃকাযে বিশেষেণ শীততা চ ভবেদিহ ||১০|| (সু. চি. অ. ২) |
स्थानान्यामाग्निपक्वानां मूत्रस्य रुधिरस्य च | हृदुण्डुकः फुप्फुसश्च कोष्ठ इत्यभिधीयते ||५|| तस्मिन् भिन्ने रक्तपूर्णे ज्वरो दाहश्च जायते | मूत्रमार्गगुदास्येभ्यो रक्तं घ्राणाच्च गच्छति ||६|| मूर्छा श्वासस्तृषाऽऽध्मानमभक्तच्छन्द एव च | विण्मूत्रवातसङ्गश्च स्वेदास्रावोऽक्षिरक्तता ||७|| लोहगन्धित्वमास्यस्य गात्रदौर्गन्ध्यमेव च | हृच्छूलं पार्श्वयोश्चापि विशेषं चात्र मे शृणु ||८|| आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि | आध्मानमतिमात्रं च शूलं च भृशदारुणम् ||९|| पक्वाशयगते चापि रुजा गौरवमेव च | अधःकाये विशेषेण शीतता च भवेदिह ||१०|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhalakShaNam (11) · Śloka 11
সূক্ষ্মাস্যশল্যাভিহতং যদঙ্গং ত্বাশযং বিনা | উত্তুণ্ডিতং নির্গতং বা তদ্বিদ্ধমিতি নির্দিশেত্ ||১১|| (সু. চি. অ. ২) |
सूक्ष्मास्यशल्याभिहतं यदङ्गं त्वाशयं विना | उत्तुण्डितं निर्गतं वा तद्विद्धमिति निर्दिशेत् ||११|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatalakShaNam (12) · Śloka 12
নাতিচ্ছিন্নং নাতিভিন্নমুভযোর্লক্ষণান্বিতম্ | বিষমং ব্রণমঙ্গে যত্তত্ ক্ষতং ত্বভিধীযতে ||১২|| (সু. চি. অ. ২) |
नातिच्छिन्नं नातिभिन्नमुभयोर्लक्षणान्वितम् | विषमं व्रणमङ्गे यत्तत् क्षतं त्वभिधीयते ||१२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piccitalakShaNam (13) · Śloka 13
প্রহারপীডনাভ্যাং তু যদঙ্গং পৃথুতাং গতম্ | সাস্থি তত্ পিচ্চিতং বিদ্যান্মজ্জরক্তপরিপ্লুতম্ ||১৩|| (সু. চি. অ. ২) |
प्रहारपीडनाभ्यां तु यदङ्गं पृथुतां गतम् | सास्थि तत् पिच्चितं विद्यान्मज्जरक्तपरिप्लुतम् ||१३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRuShTalakShaNam (14) · Śloka 14
ঘর্ষণাদভিঘাতাদ্বা যদঙ্গং বিগতত্বচম্ | উষাস্রাবান্বিতং তচ্চ ঘৃষ্টমিত্যভিধীযতে ||১৪|| (সু. চি. অ. ২) |
घर्षणादभिघाताद्वा यदङ्गं विगतत्वचम् | उषास्रावान्वितं तच्च घृष्टमित्यभिधीयते ||१४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashalyavraNalakShaNaM, koShThagatashalyalakShaNaM ca (15-16) · Śloka 16
শ্যাবং সশোথং পিডকাচিতং চ মুহুর্মুহুঃ শোণিতবাহিনং চ | মৃদূদ্গতং বুদ্বুদতুল্যমাংসং ব্রণং সশল্যং সরুজং বদন্তি ||১৫|| ত্বচোঽতীত্য সিরাদীনি ভিত্ত্বা বা পরিহৃত্য বা | কোষ্ঠে প্রতিষ্ঠিতং শল্যং কুর্যাদুক্তানুপদ্রবান্ ||১৬|| (সু. চি. অ. ২) |
श्यावं सशोथं पिडकाचितं च मुहुर्मुहुः शोणितवाहिनं च | मृदूद्गतं बुद्बुदतुल्यमांसं व्रणं सशल्यं सरुजं वदन्ति ||१५|| त्वचोऽतीत्य सिरादीनि भित्त्वा वा परिहृत्य वा | कोष्ठे प्रतिष्ठितं शल्यं कुर्यादुक्तानुपद्रवान् ||१६|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyakoShThabhedali~ggam (17) · Śloka 17
তত্রান্তর্লোহিতং পাণ্ডুশীতপাদকরাননম্ | শীতোচ্ছ্বাসং রক্তনেত্রমানদ্ধং চ বিবর্জযেত্ ||১৭||
तत्रान्तर्लोहितं पाण्डुशीतपादकराननम् | शीतोच्छ्वासं रक्तनेत्रमानद्धं च विवर्जयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasirAsnAyvasthisandhimarmasu pa~jcasu kShateShu sAmAnyali~ggam (18-19) · Śloka 19
ভ্রমঃ প্রলাপঃ পতনং প্রমোহো বিচেষ্টনং গ্লানিরথোষ্ণতা চ | স্রস্তাঙ্গতা মূর্ছনমূর্ধ্ববাতস্তীব্রা রুজা বাতকৃতাশ্চ তাস্তাঃ ||১৮|| মাংসোদকাভং রুধিরং চ গচ্ছেত্ সর্বেন্দ্রিযার্থোপরমস্তথৈব | দশার্ধসঙ্খ্যেষ্বথ বিক্ষতেষু সামান্যতো মর্মসু লিঙ্গমুক্তম্ ||১৯|| (সু. সূ. অ. ২৫) |
भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं ग्लानिरथोष्णता च | स्रस्ताङ्गता मूर्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजा वातकृताश्च तास्ताः ||१८|| मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव | दशार्धसङ्ख्येष्वथ विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||१९|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmarahitAnAM sirAdInAM viddhali~ggam (20-23) · Śloka 23
সুরেন্দ্রগোপপ্রতিমং প্রভূতং রক্তং স্রবেত্তত্ক্ষযজশ্চ বাযুঃ | করোতি রোগান্ বিবিধান্ যথোক্তান্ সিরাসু বিদ্ধাস্বথ বা ক্ষতাসু ||২০|| কৌব্জ্যং শরীরাবযবাবসাদঃ ক্রিযাস্বশক্তিস্তুমুলা রুজশ্চ | চিরাদ্ব্রণো রোহতি যস্য চাপি তং স্নাযুবিদ্ধং পুরুষং ব্যবস্যেত্ ||২১|| শোফাভিবৃদ্ধিস্তুমুলা রুজশ্চ বলক্ষযঃ সর্বত এব শোথঃ | ক্ষতেষু সন্ধিষ্বচলাচলেষু স্যাত্ সর্বকর্মোপরমশ্চ লিঙ্গম্ ||২২|| ঘোরা রুজো যস্য নিশাদিনেষু সর্বাস্ববস্থাসু চ নৈতি শান্তিম্ | ভিষগ্বিপশ্চিদ্বিদিতার্থসূত্রস্তমস্থিবিদ্ধং পুরুষং ব্যবস্যেত্ ||২৩|| (সু. সূ. অ. ২৫) |
सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेत्तत्क्षयजश्च वायुः | करोति रोगान् विविधान् यथोक्तान् सिरासु विद्धास्वथ वा क्षतासु ||२०|| कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च | चिराद्व्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२१|| शोफाभिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः सर्वत एव शोथः | क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सर्वकर्मोपरमश्च लिङ्गम् ||२२|| घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु च नैति शान्तिम् | भिषग्विपश्चिद्विदितार्थसूत्रस्तमस्थिविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२३|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdimarmaviddhali~ggam (24) · Śloka 24
যথাস্বমেতানি বিভাবযেচ্চ লিঙ্গানি মর্মস্বভিতাডিতেষু |২৪| (সু. সূ. অ. ২৫) |
यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |२४| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamarmaNo viddhasya li~ggam (24) · Śloka 24
পাণ্ডুর্বিবর্ণঃ স্পৃশিতং ন বেত্তি যো মাংসমর্মণ্যভিপীডিতঃ স্যাত্ ||২৪|| (সু. সূ. অ. ২৫) |
पाण्डुर्विवर्णः स्पृशितं न वेत्ति यो मांसमर्मण्यभिपीडितः स्यात् ||२४|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvavraNAnAmupadravAH (25-26) · Śloka 26
বিসর্পঃ পক্ষঘাতশ্চ সিরাস্তম্ভোঽপতানকঃ | মোহোন্মাদব্রণরুজো জ্বরস্তৃষ্ণা হনুগ্রহঃ ||২৫|| কাসশ্ছর্দিরতীসারো হিক্কা শ্বাসঃ সবেপথুঃ | ষোডশোপদ্রবাঃ প্রোক্তা ব্রণানাং ব্রণচিন্তকৈঃ ||২৬|| (চ. চি. অ. ২৫) |
विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः | मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः ||२५|| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः | षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः ||२६|| (च. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ইতি শ্রীমাধবকরবিরচিতে মাধবনিদানে সদ্যোব্রণনিদানং সমাপ্তম্ ||৪৩||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सद्योव्रणनिदानं समाप्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon