Adhikarana sadyovraNanidAnaM, bhedAshca (1-2) · Śloka 2
ನಾನಾಧಾರಮುಖೈಃ ಶಸ್ತ್ರೈರ್ನಾನಾಸ್ಥಾನನಿಪಾತಿತೈಃ | ಭವನ್ತಿ ನಾನಾಕೃತಯೋ ವ್ರಣಾಸ್ತಾಂಸ್ತಾನ್ನಿಬೋಧ ಮೇ ||೧|| ಛಿನ್ನಂ ಭಿನ್ನಂ ತಥಾ ವಿದ್ಧಂ ಕ್ಷತಂ ಪಿಚ್ಚಿತಮೇವ ಚ | ಘೃಷ್ಟಮಾಹುಸ್ತಥಾ ಷಷ್ಠಂ ತೇಷಾಂ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಿ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೨|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
नानाधारमुखैः शस्त्रैर्नानास्थाननिपातितैः | भवन्ति नानाकृतयो व्रणास्तांस्तान्निबोध मे ||१|| छिन्नं भिन्नं तथा विद्धं क्षतं पिच्चितमेव च | घृष्टमाहुस्तथा षष्ठं तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnalakShaNam (3) · Śloka 3
ತಿರ್ಯಕ್ ಛಿನ್ನ ಋಜುರ್ವಾಽಪಿ ಯೋ ವ್ರಣಸ್ತ್ವಾಯತೋ ಭವೇತ್ | ಗಾತ್ರಸ್ಯ ಪಾತನಂ ತದ್ಧಿ ಛಿನ್ನಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ||೩|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
तिर्यक् छिन्न ऋजुर्वाऽपि यो व्रणस्त्वायतो भवेत् | गात्रस्य पातनं तद्धि छिन्नमित्यभिधीयते ||३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhinnalakShaNam (4) · Śloka 4
ಶಕ್ತಿದನ್ತೇಷು ಖಡ್ಗಾಗ್ರವಿಷಾಣೈರಾಶಯೋ ಹತಃ | ಯತ್ಕಿಞ್ಚಿತ್ ಪ್ರಸ್ರವೇತ್ತದ್ಧಿ ಭಿನ್ನಲಕ್ಷಣಮುಚ್ಯತೇ ||೪|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
शक्तिदन्तेषु खड्गाग्रविषाणैराशयो हतः | यत्किञ्चित् प्रस्रवेत्तद्धि भिन्नलक्षणमुच्यते ||४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThanirUpaNaM, tadbhedalakShaNaM ca (5-10) · Śloka 10
ಸ್ಥಾನಾನ್ಯಾಮಾಗ್ನಿಪಕ್ವಾನಾಂ ಮೂತ್ರಸ್ಯ ರುಧಿರಸ್ಯ ಚ | ಹೃದುಣ್ಡುಕಃ ಫುಪ್ಫುಸಶ್ಚ ಕೋಷ್ಠ ಇತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ||೫|| ತಸ್ಮಿನ್ ಭಿನ್ನೇ ರಕ್ತಪೂರ್ಣೇ ಜ್ವರೋ ದಾಹಶ್ಚ ಜಾಯತೇ | ಮೂತ್ರಮಾರ್ಗಗುದಾಸ್ಯೇಭ್ಯೋ ರಕ್ತಂ ಘ್ರಾಣಾಚ್ಚ ಗಚ್ಛತಿ ||೬|| ಮೂರ್ಛಾ ಶ್ವಾಸಸ್ತೃಷಾಽಽಧ್ಮಾನಮಭಕ್ತಚ್ಛನ್ದ ಏವ ಚ | ವಿಣ್ಮೂತ್ರವಾತಸಙ್ಗಶ್ಚ ಸ್ವೇದಾಸ್ರಾವೋಽಕ್ಷಿರಕ್ತತಾ ||೭|| ಲೋಹಗನ್ಧಿತ್ವಮಾಸ್ಯಸ್ಯ ಗಾತ್ರದೌರ್ಗನ್ಧ್ಯಮೇವ ಚ | ಹೃಚ್ಛೂಲಂ ಪಾರ್ಶ್ವಯೋಶ್ಚಾಪಿ ವಿಶೇಷಂ ಚಾತ್ರ ಮೇ ಶೃಣು ||೮|| ಆಮಾಶಯಸ್ಥೇ ರುಧಿರೇ ರುಧಿರಂ ಛರ್ದಯತ್ಯಪಿ | ಆಧ್ಮಾನಮತಿಮಾತ್ರಂ ಚ ಶೂಲಂ ಚ ಭೃಶದಾರುಣಮ್ ||೯|| ಪಕ್ವಾಶಯಗತೇ ಚಾಪಿ ರುಜಾ ಗೌರವಮೇವ ಚ | ಅಧಃಕಾಯೇ ವಿಶೇಷೇಣ ಶೀತತಾ ಚ ಭವೇದಿಹ ||೧೦|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
स्थानान्यामाग्निपक्वानां मूत्रस्य रुधिरस्य च | हृदुण्डुकः फुप्फुसश्च कोष्ठ इत्यभिधीयते ||५|| तस्मिन् भिन्ने रक्तपूर्णे ज्वरो दाहश्च जायते | मूत्रमार्गगुदास्येभ्यो रक्तं घ्राणाच्च गच्छति ||६|| मूर्छा श्वासस्तृषाऽऽध्मानमभक्तच्छन्द एव च | विण्मूत्रवातसङ्गश्च स्वेदास्रावोऽक्षिरक्तता ||७|| लोहगन्धित्वमास्यस्य गात्रदौर्गन्ध्यमेव च | हृच्छूलं पार्श्वयोश्चापि विशेषं चात्र मे शृणु ||८|| आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि | आध्मानमतिमात्रं च शूलं च भृशदारुणम् ||९|| पक्वाशयगते चापि रुजा गौरवमेव च | अधःकाये विशेषेण शीतता च भवेदिह ||१०|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhalakShaNam (11) · Śloka 11
ಸೂಕ್ಷ್ಮಾಸ್ಯಶಲ್ಯಾಭಿಹತಂ ಯದಙ್ಗಂ ತ್ವಾಶಯಂ ವಿನಾ | ಉತ್ತುಣ್ಡಿತಂ ನಿರ್ಗತಂ ವಾ ತದ್ವಿದ್ಧಮಿತಿ ನಿರ್ದಿಶೇತ್ ||೧೧|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
सूक्ष्मास्यशल्याभिहतं यदङ्गं त्वाशयं विना | उत्तुण्डितं निर्गतं वा तद्विद्धमिति निर्दिशेत् ||११|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatalakShaNam (12) · Śloka 12
ನಾತಿಚ್ಛಿನ್ನಂ ನಾತಿಭಿನ್ನಮುಭಯೋರ್ಲಕ್ಷಣಾನ್ವಿತಮ್ | ವಿಷಮಂ ವ್ರಣಮಙ್ಗೇ ಯತ್ತತ್ ಕ್ಷತಂ ತ್ವಭಿಧೀಯತೇ ||೧೨|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
नातिच्छिन्नं नातिभिन्नमुभयोर्लक्षणान्वितम् | विषमं व्रणमङ्गे यत्तत् क्षतं त्वभिधीयते ||१२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piccitalakShaNam (13) · Śloka 13
ಪ್ರಹಾರಪೀಡನಾಭ್ಯಾಂ ತು ಯದಙ್ಗಂ ಪೃಥುತಾಂ ಗತಮ್ | ಸಾಸ್ಥಿ ತತ್ ಪಿಚ್ಚಿತಂ ವಿದ್ಯಾನ್ಮಜ್ಜರಕ್ತಪರಿಪ್ಲುತಮ್ ||೧೩|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
प्रहारपीडनाभ्यां तु यदङ्गं पृथुतां गतम् | सास्थि तत् पिच्चितं विद्यान्मज्जरक्तपरिप्लुतम् ||१३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRuShTalakShaNam (14) · Śloka 14
ಘರ್ಷಣಾದಭಿಘಾತಾದ್ವಾ ಯದಙ್ಗಂ ವಿಗತತ್ವಚಮ್ | ಉಷಾಸ್ರಾವಾನ್ವಿತಂ ತಚ್ಚ ಘೃಷ್ಟಮಿತ್ಯಭಿಧೀಯತೇ ||೧೪|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
घर्षणादभिघाताद्वा यदङ्गं विगतत्वचम् | उषास्रावान्वितं तच्च घृष्टमित्यभिधीयते ||१४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashalyavraNalakShaNaM, koShThagatashalyalakShaNaM ca (15-16) · Śloka 16
ಶ್ಯಾವಂ ಸಶೋಥಂ ಪಿಡಕಾಚಿತಂ ಚ ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ಶೋಣಿತವಾಹಿನಂ ಚ | ಮೃದೂದ್ಗತಂ ಬುದ್ಬುದತುಲ್ಯಮಾಂಸಂ ವ್ರಣಂ ಸಶಲ್ಯಂ ಸರುಜಂ ವದನ್ತಿ ||೧೫|| ತ್ವಚೋಽತೀತ್ಯ ಸಿರಾದೀನಿ ಭಿತ್ತ್ವಾ ವಾ ಪರಿಹೃತ್ಯ ವಾ | ಕೋಷ್ಠೇ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತಂ ಶಲ್ಯಂ ಕುರ್ಯಾದುಕ್ತಾನುಪದ್ರವಾನ್ ||೧೬|| (ಸು. ಚಿ. ಅ. ೨) |
श्यावं सशोथं पिडकाचितं च मुहुर्मुहुः शोणितवाहिनं च | मृदूद्गतं बुद्बुदतुल्यमांसं व्रणं सशल्यं सरुजं वदन्ति ||१५|| त्वचोऽतीत्य सिरादीनि भित्त्वा वा परिहृत्य वा | कोष्ठे प्रतिष्ठितं शल्यं कुर्यादुक्तानुपद्रवान् ||१६|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyakoShThabhedali~ggam (17) · Śloka 17
ತತ್ರಾನ್ತರ್ಲೋಹಿತಂ ಪಾಣ್ಡುಶೀತಪಾದಕರಾನನಮ್ | ಶೀತೋಚ್ಛ್ವಾಸಂ ರಕ್ತನೇತ್ರಮಾನದ್ಧಂ ಚ ವಿವರ್ಜಯೇತ್ ||೧೭||
तत्रान्तर्लोहितं पाण्डुशीतपादकराननम् | शीतोच्छ्वासं रक्तनेत्रमानद्धं च विवर्जयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasirAsnAyvasthisandhimarmasu pa~jcasu kShateShu sAmAnyali~ggam (18-19) · Śloka 19
ಭ್ರಮಃ ಪ್ರಲಾಪಃ ಪತನಂ ಪ್ರಮೋಹೋ ವಿಚೇಷ್ಟನಂ ಗ್ಲಾನಿರಥೋಷ್ಣತಾ ಚ | ಸ್ರಸ್ತಾಙ್ಗತಾ ಮೂರ್ಛನಮೂರ್ಧ್ವವಾತಸ್ತೀವ್ರಾ ರುಜಾ ವಾತಕೃತಾಶ್ಚ ತಾಸ್ತಾಃ ||೧೮|| ಮಾಂಸೋದಕಾಭಂ ರುಧಿರಂ ಚ ಗಚ್ಛೇತ್ ಸರ್ವೇನ್ದ್ರಿಯಾರ್ಥೋಪರಮಸ್ತಥೈವ | ದಶಾರ್ಧಸಙ್ಖ್ಯೇಷ್ವಥ ವಿಕ್ಷತೇಷು ಸಾಮಾನ್ಯತೋ ಮರ್ಮಸು ಲಿಙ್ಗಮುಕ್ತಮ್ ||೧೯|| (ಸು. ಸೂ. ಅ. ೨೫) |
भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं ग्लानिरथोष्णता च | स्रस्ताङ्गता मूर्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजा वातकृताश्च तास्ताः ||१८|| मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव | दशार्धसङ्ख्येष्वथ विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||१९|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmarahitAnAM sirAdInAM viddhali~ggam (20-23) · Śloka 23
ಸುರೇನ್ದ್ರಗೋಪಪ್ರತಿಮಂ ಪ್ರಭೂತಂ ರಕ್ತಂ ಸ್ರವೇತ್ತತ್ಕ್ಷಯಜಶ್ಚ ವಾಯುಃ | ಕರೋತಿ ರೋಗಾನ್ ವಿವಿಧಾನ್ ಯಥೋಕ್ತಾನ್ ಸಿರಾಸು ವಿದ್ಧಾಸ್ವಥ ವಾ ಕ್ಷತಾಸು ||೨೦|| ಕೌಬ್ಜ್ಯಂ ಶರೀರಾವಯವಾವಸಾದಃ ಕ್ರಿಯಾಸ್ವಶಕ್ತಿಸ್ತುಮುಲಾ ರುಜಶ್ಚ | ಚಿರಾದ್ವ್ರಣೋ ರೋಹತಿ ಯಸ್ಯ ಚಾಪಿ ತಂ ಸ್ನಾಯುವಿದ್ಧಂ ಪುರುಷಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ ||೨೧|| ಶೋಫಾಭಿವೃದ್ಧಿಸ್ತುಮುಲಾ ರುಜಶ್ಚ ಬಲಕ್ಷಯಃ ಸರ್ವತ ಏವ ಶೋಥಃ | ಕ್ಷತೇಷು ಸನ್ಧಿಷ್ವಚಲಾಚಲೇಷು ಸ್ಯಾತ್ ಸರ್ವಕರ್ಮೋಪರಮಶ್ಚ ಲಿಙ್ಗಮ್ ||೨೨|| ಘೋರಾ ರುಜೋ ಯಸ್ಯ ನಿಶಾದಿನೇಷು ಸರ್ವಾಸ್ವವಸ್ಥಾಸು ಚ ನೈತಿ ಶಾನ್ತಿಮ್ | ಭಿಷಗ್ವಿಪಶ್ಚಿದ್ವಿದಿತಾರ್ಥಸೂತ್ರಸ್ತಮಸ್ಥಿವಿದ್ಧಂ ಪುರುಷಂ ವ್ಯವಸ್ಯೇತ್ ||೨೩|| (ಸು. ಸೂ. ಅ. ೨೫) |
सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेत्तत्क्षयजश्च वायुः | करोति रोगान् विविधान् यथोक्तान् सिरासु विद्धास्वथ वा क्षतासु ||२०|| कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च | चिराद्व्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२१|| शोफाभिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः सर्वत एव शोथः | क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सर्वकर्मोपरमश्च लिङ्गम् ||२२|| घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु च नैति शान्तिम् | भिषग्विपश्चिद्विदितार्थसूत्रस्तमस्थिविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२३|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdimarmaviddhali~ggam (24) · Śloka 24
ಯಥಾಸ್ವಮೇತಾನಿ ವಿಭಾವಯೇಚ್ಚ ಲಿಙ್ಗಾನಿ ಮರ್ಮಸ್ವಭಿತಾಡಿತೇಷು |೨೪| (ಸು. ಸೂ. ಅ. ೨೫) |
यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |२४| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamarmaNo viddhasya li~ggam (24) · Śloka 24
ಪಾಣ್ಡುರ್ವಿವರ್ಣಃ ಸ್ಪೃಶಿತಂ ನ ವೇತ್ತಿ ಯೋ ಮಾಂಸಮರ್ಮಣ್ಯಭಿಪೀಡಿತಃ ಸ್ಯಾತ್ ||೨೪|| (ಸು. ಸೂ. ಅ. ೨೫) |
पाण्डुर्विवर्णः स्पृशितं न वेत्ति यो मांसमर्मण्यभिपीडितः स्यात् ||२४|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvavraNAnAmupadravAH (25-26) · Śloka 26
ವಿಸರ್ಪಃ ಪಕ್ಷಘಾತಶ್ಚ ಸಿರಾಸ್ತಮ್ಭೋಽಪತಾನಕಃ | ಮೋಹೋನ್ಮಾದವ್ರಣರುಜೋ ಜ್ವರಸ್ತೃಷ್ಣಾ ಹನುಗ್ರಹಃ ||೨೫|| ಕಾಸಶ್ಛರ್ದಿರತೀಸಾರೋ ಹಿಕ್ಕಾ ಶ್ವಾಸಃ ಸವೇಪಥುಃ | ಷೋಡಶೋಪದ್ರವಾಃ ಪ್ರೋಕ್ತಾ ವ್ರಣಾನಾಂ ವ್ರಣಚಿನ್ತಕೈಃ ||೨೬|| (ಚ. ಚಿ. ಅ. ೨೫) |
विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः | मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः ||२५|| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः | षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः ||२६|| (च. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ಸದ್ಯೋವ್ರಣನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೪೩||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सद्योव्रणनिदानं समाप्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon