Adhikarana bhagnasya dvaividhyam (1) · Śloka 1
অথ ভগ্ননিদানম্ | ভগ্নং সমাসাদ্দ্বিবিধং হুতাশ কাণ্ডে চ সন্ধৌ চ হি তত্র সন্ধৌ | উত্পিষ্টবিশ্লিষ্টবিবর্তিতং চ তির্যগ্গতং ক্ষিপ্তমধশ্চ ষট্ চ ||১||
अथ भग्ननिदानम् | भग्नं समासाद्द्विविधं हुताश काण्डे च सन्धौ च हि तत्र सन्धौ | उत्पिष्टविश्लिष्टविवर्तितं च तिर्यग्गतं क्षिप्तमधश्च षट् च ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhibhagnasya sAmAnyali~ggam (1) · Śloka 2
প্রসারণাকুঞ্চনবর্তনোগ্রা রুক্ স্পর্শবিদ্বেষণমেতদুক্তম্ | সামান্যতঃ সন্ধিগতস্য লিঙ্গম্... |২|
प्रसारणाकुञ्चनवर्तनोग्रा रुक् स्पर्शविद्वेषणमेतदुक्तम् | सामान्यतः सन्धिगतस्य लिङ्गम्... |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpiShTa-vishliShTa-vivartita-tiryaggata-kShiptali~ggam (2-3) · Śloka 3
...উত্পিষ্টসন্ধেঃ শ্বযথুঃ সমন্তাত্ ||২|| বিশেষতো রাত্রিভবা রুজা চ, বিশ্লিষ্টজে তৌ চ রুজা চ নিত্যম্ | বিবর্তিতে পার্শ্বরুজশ্চ তীব্রাস্তির্যগ্গতে তীব্ররুজো ভবন্তি ||৩|| ক্ষিপ্তেঽতিশূলং বিষমত্বমস্থ্নোঃ ক্ষিপ্তে ত্বধো রুগ্বিঘটশ্চ সন্ধেঃ |
...उत्पिष्टसन्धेः श्वयथुः समन्तात् ||२|| विशेषतो रात्रिभवा रुजा च, विश्लिष्टजे तौ च रुजा च नित्यम् | विवर्तिते पार्श्वरुजश्च तीव्रास्तिर्यग्गते तीव्ररुजो भवन्ति ||३|| क्षिप्तेऽतिशूलं विषमत्वमस्थ्नोः क्षिप्ते त्वधो रुग्विघटश्च सन्धेः |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya li~ggam (4-6) · Śloka 6
কাণ্ডে ত্বতঃ কর্কটকাশ্বকর্ণবিচূর্ণিতং পিচ্চিতমস্থিছল্লিকা ||৪|| কাণ্ডেষু ভগ্নং হ্যতিপাতিতং চ মজ্জাগতং চ স্ফুটিতং চ বক্রম্ | ছিন্নং দ্বিধা দ্বাদশধাঽপি কাণ্ডে স্রস্তাঙ্গতা শোথরুজাতিবৃদ্ধিঃ ||৫|| সম্পীড্যমানে ভবতীহ শব্দঃ স্পর্শাসহং স্পন্দনতোদশূলাঃ | সর্বাস্ববস্থাসু ন শর্মলাভো ভগ্নস্য কাণ্ডে খলু চিহ্নমেতত্ ||৬||
काण्डे त्वतः कर्कटकाश्वकर्णविचूर्णितं पिच्चितमस्थिछल्लिका ||४|| काण्डेषु भग्नं ह्यतिपातितं च मज्जागतं च स्फुटितं च वक्रम् | छिन्नं द्विधा द्वादशधाऽपि काण्डे स्रस्ताङ्गता शोथरुजातिवृद्धिः ||५|| सम्पीड्यमाने भवतीह शब्दः स्पर्शासहं स्पन्दनतोदशूलाः | सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभो भग्नस्य काण्डे खलु चिह्नमेतत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya dvAdashaprakArAdapyadhikatvam (7) · Śloka 7
ভগ্নং তু কাণ্ডে বহুধা প্রযাতি সমাসতো নামভিরেব তুল্যম্ ||৭||
भग्नं तु काण्डे बहुधा प्रयाति समासतो नामभिरेव तुल्यम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasya sAdhyavicAraH (8) · Śloka 8
অল্পাশিনোঽনাত্মবতো জন্তোর্বাতাত্মকস্য চ | উপদ্রবৈর্বা জুষ্টস্য ভগ্নং কৃচ্ছ্রেণ সিধ্যতি ||৮|| (সু. চি. অ. ৩) |
अल्पाशिनोऽनात्मवतो जन्तोर्वातात्मकस्य च | उपद्रवैर्वा जुष्टस्य भग्नं कृच्छ्रेण सिध्यति ||८|| (सु. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasyAsAdhyavicAraH (9-10) · Śloka 10
ভিন্নং কপালং কট্যাং তু সন্ধিমুক্তং তথা চ্যুতম্ | জঘনং প্রতিপিষ্টং চ বর্জযেদ্ধি বিচক্ষণঃ ||৯|| অসংশ্লিষ্টকপালং চ ললাটে চূর্ণিতং চ যত্ | ভগ্নং স্তনান্তরে পৃষ্ঠে শঙ্খে মূর্ধ্নি চ বর্জযেত্ ||১০|| (সু. নি. অ. ১৫) |
भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् | जघनं प्रतिपिष्टं च वर्जयेद्धि विचक्षणः ||९|| असंश्लिष्टकपालं च ललाटे चूर्णितं च यत् | भग्नं स्तनान्तरे पृष्ठे शङ्खे मूर्ध्नि च वर्जयेत् ||१०|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAM bhagnAnAmanavadhAnato~asAdhyatvam (11) · Śloka 11
সম্যক্ সন্ধিতমপ্যস্থি দুর্নিক্ষেপনিবন্ধনাত্ | সঙ্ক্ষোভাদ্বাঽপি যদ্গচ্ছেদ্বিক্রিযাং তচ্চ বর্জযেত্ ||১১|| (সু. নি. অ. ১৫) |
सम्यक् सन्धितमप्यस्थि दुर्निक्षेपनिबन्धनात् | सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् ||११|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivisheSheNa bhagnavisheShaH (12) · Śloka 12
তরুণাস্থীনি নম্যন্তে ভিদ্যন্তে নলকানি চ | কপালানি বিভজ্যন্তে স্ফুটন্তি রুচকানি চ ||১২|| (সু. নি. অ. ১৫) |
तरुणास्थीनि नम्यन्ते भिद्यन्ते नलकानि च | कपालानि विभज्यन्ते स्फुटन्ति रुचकानि च ||१२|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 44
ইতি শ্রীমাধবকরবিরচিতে মাধবনিদানে ভগ্ননিদানং সমাপ্তম্ ||৪৪||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने भग्ननिदानं समाप्तम् ||४४||
🔊 Audio coming soon