Adhikarana sadyovraNanidAnaM, bhedAshca (1-2) · Śloka 2
నానాధారముఖైః శస్త్రైర్నానాస్థాననిపాతితైః | భవంతి నానాకృతయో వ్రణాస్తాంస్తాన్నిబోధ మే ||1|| ఛిన్నం భిన్నం తథా విద్ధం క్షతం పిచ్చితమేవ చ | ఘృష్టమాహుస్తథా షష్ఠం తేషాం వక్ష్యామి లక్షణం ||2|| (సు. చి. అ. 2) |
नानाधारमुखैः शस्त्रैर्नानास्थाननिपातितैः | भवन्ति नानाकृतयो व्रणास्तांस्तान्निबोध मे ||१|| छिन्नं भिन्नं तथा विद्धं क्षतं पिच्चितमेव च | घृष्टमाहुस्तथा षष्ठं तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnalakShaNam (3) · Śloka 3
తిర్యక్ ఛిన్న ఋజుర్వాऽపి యో వ్రణస్త్వాయతో భవేత్ | గాత్రస్య పాతనం తద్ధి ఛిన్నమిత్యభిధీయతే ||3|| (సు. చి. అ. 2) |
तिर्यक् छिन्न ऋजुर्वाऽपि यो व्रणस्त्वायतो भवेत् | गात्रस्य पातनं तद्धि छिन्नमित्यभिधीयते ||३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhinnalakShaNam (4) · Śloka 4
శక్తిదంతేషు ఖడ్గాగ్రవిషాణైరాశయో హతః | యత్కించిత్ ప్రస్రవేత్తద్ధి భిన్నలక్షణముచ్యతే ||4|| (సు. చి. అ. 2) |
शक्तिदन्तेषु खड्गाग्रविषाणैराशयो हतः | यत्किञ्चित् प्रस्रवेत्तद्धि भिन्नलक्षणमुच्यते ||४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThanirUpaNaM, tadbhedalakShaNaM ca (5-10) · Śloka 10
స్థానాన్యామాగ్నిపక్వానాం మూత్రస్య రుధిరస్య చ | హృదుండుకః ఫుప్ఫుసశ్చ కోష్ఠ ఇత్యభిధీయతే ||5|| తస్మిన్ భిన్నే రక్తపూర్ణే జ్వరో దాహశ్చ జాయతే | మూత్రమార్గగుదాస్యేభ్యో రక్తం ఘ్రాణాచ్చ గచ్ఛతి ||6|| మూర్ఛా శ్వాసస్తృషాऽऽధ్మానమభక్తచ్ఛంద ఏవ చ | విణ్మూత్రవాతసంగశ్చ స్వేదాస్రావోऽక్షిరక్తతా ||7|| లోహగంధిత్వమాస్యస్య గాత్రదౌర్గంధ్యమేవ చ | హృచ్ఛూలం పార్శ్వయోశ్చాపి విశేషం చాత్ర మే శృణు ||8|| ఆమాశయస్థే రుధిరే రుధిరం ఛర్దయత్యపి | ఆధ్మానమతిమాత్రం చ శూలం చ భృశదారుణం ||9|| పక్వాశయగతే చాపి రుజా గౌరవమేవ చ | అధఃకాయే విశేషేణ శీతతా చ భవేదిహ ||10|| (సు. చి. అ. 2) |
स्थानान्यामाग्निपक्वानां मूत्रस्य रुधिरस्य च | हृदुण्डुकः फुप्फुसश्च कोष्ठ इत्यभिधीयते ||५|| तस्मिन् भिन्ने रक्तपूर्णे ज्वरो दाहश्च जायते | मूत्रमार्गगुदास्येभ्यो रक्तं घ्राणाच्च गच्छति ||६|| मूर्छा श्वासस्तृषाऽऽध्मानमभक्तच्छन्द एव च | विण्मूत्रवातसङ्गश्च स्वेदास्रावोऽक्षिरक्तता ||७|| लोहगन्धित्वमास्यस्य गात्रदौर्गन्ध्यमेव च | हृच्छूलं पार्श्वयोश्चापि विशेषं चात्र मे शृणु ||८|| आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि | आध्मानमतिमात्रं च शूलं च भृशदारुणम् ||९|| पक्वाशयगते चापि रुजा गौरवमेव च | अधःकाये विशेषेण शीतता च भवेदिह ||१०|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhalakShaNam (11) · Śloka 11
సూక్ష్మాస్యశల్యాభిహతం యదంగం త్వాశయం వినా | ఉత్తుండితం నిర్గతం వా తద్విద్ధమితి నిర్దిశేత్ ||11|| (సు. చి. అ. 2) |
सूक्ष्मास्यशल्याभिहतं यदङ्गं त्वाशयं विना | उत्तुण्डितं निर्गतं वा तद्विद्धमिति निर्दिशेत् ||११|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatalakShaNam (12) · Śloka 12
నాతిచ్ఛిన్నం నాతిభిన్నముభయోర్లక్షణాన్వితం | విషమం వ్రణమంగే యత్తత్ క్షతం త్వభిధీయతే ||12|| (సు. చి. అ. 2) |
नातिच्छिन्नं नातिभिन्नमुभयोर्लक्षणान्वितम् | विषमं व्रणमङ्गे यत्तत् क्षतं त्वभिधीयते ||१२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piccitalakShaNam (13) · Śloka 13
ప్రహారపీడనాభ్యాం తు యదంగం పృథుతాం గతం | సాస్థి తత్ పిచ్చితం విద్యాన్మజ్జరక్తపరిప్లుతం ||13|| (సు. చి. అ. 2) |
प्रहारपीडनाभ्यां तु यदङ्गं पृथुतां गतम् | सास्थि तत् पिच्चितं विद्यान्मज्जरक्तपरिप्लुतम् ||१३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRuShTalakShaNam (14) · Śloka 14
ఘర్షణాదభిఘాతాద్వా యదంగం విగతత్వచం | ఉషాస్రావాన్వితం తచ్చ ఘృష్టమిత్యభిధీయతే ||14|| (సు. చి. అ. 2) |
घर्षणादभिघाताद्वा यदङ्गं विगतत्वचम् | उषास्रावान्वितं तच्च घृष्टमित्यभिधीयते ||१४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashalyavraNalakShaNaM, koShThagatashalyalakShaNaM ca (15-16) · Śloka 16
శ్యావం సశోథం పిడకాచితం చ ముహుర్ముహుః శోణితవాహినం చ | మృదూద్గతం బుద్బుదతుల్యమాంసం వ్రణం సశల్యం సరుజం వదంతి ||15|| త్వచోऽతీత్య సిరాదీని భిత్త్వా వా పరిహృత్య వా | కోష్ఠే ప్రతిష్ఠితం శల్యం కుర్యాదుక్తానుపద్రవాన్ ||16|| (సు. చి. అ. 2) |
श्यावं सशोथं पिडकाचितं च मुहुर्मुहुः शोणितवाहिनं च | मृदूद्गतं बुद्बुदतुल्यमांसं व्रणं सशल्यं सरुजं वदन्ति ||१५|| त्वचोऽतीत्य सिरादीनि भित्त्वा वा परिहृत्य वा | कोष्ठे प्रतिष्ठितं शल्यं कुर्यादुक्तानुपद्रवान् ||१६|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyakoShThabhedali~ggam (17) · Śloka 17
తత్రాంతర్లోహితం పాండుశీతపాదకరాననం | శీతోచ్ఛ్వాసం రక్తనేత్రమానద్ధం చ వివర్జయేత్ ||17||
तत्रान्तर्लोहितं पाण्डुशीतपादकराननम् | शीतोच्छ्वासं रक्तनेत्रमानद्धं च विवर्जयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasirAsnAyvasthisandhimarmasu pa~jcasu kShateShu sAmAnyali~ggam (18-19) · Śloka 19
భ్రమః ప్రలాపః పతనం ప్రమోహో విచేష్టనం గ్లానిరథోష్ణతా చ | స్రస్తాంగతా మూర్ఛనమూర్ధ్వవాతస్తీవ్రా రుజా వాతకృతాశ్చ తాస్తాః ||18|| మాంసోదకాభం రుధిరం చ గచ్ఛేత్ సర్వేంద్రియార్థోపరమస్తథైవ | దశార్ధసంఖ్యేష్వథ విక్షతేషు సామాన్యతో మర్మసు లింగముక్తం ||19|| (సు. సూ. అ. 25) |
भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं ग्लानिरथोष्णता च | स्रस्ताङ्गता मूर्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजा वातकृताश्च तास्ताः ||१८|| मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव | दशार्धसङ्ख्येष्वथ विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||१९|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmarahitAnAM sirAdInAM viddhali~ggam (20-23) · Śloka 23
సురేంద్రగోపప్రతిమం ప్రభూతం రక్తం స్రవేత్తత్క్షయజశ్చ వాయుః | కరోతి రోగాన్ వివిధాన్ యథోక్తాన్ సిరాసు విద్ధాస్వథ వా క్షతాసు ||20|| కౌబ్జ్యం శరీరావయవావసాదః క్రియాస్వశక్తిస్తుములా రుజశ్చ | చిరాద్వ్రణో రోహతి యస్య చాపి తం స్నాయువిద్ధం పురుషం వ్యవస్యేత్ ||21|| శోఫాభివృద్ధిస్తుములా రుజశ్చ బలక్షయః సర్వత ఏవ శోథః | క్షతేషు సంధిష్వచలాచలేషు స్యాత్ సర్వకర్మోపరమశ్చ లింగం ||22|| ఘోరా రుజో యస్య నిశాదినేషు సర్వాస్వవస్థాసు చ నైతి శాంతిం | భిషగ్విపశ్చిద్విదితార్థసూత్రస్తమస్థివిద్ధం పురుషం వ్యవస్యేత్ ||23|| (సు. సూ. అ. 25) |
सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेत्तत्क्षयजश्च वायुः | करोति रोगान् विविधान् यथोक्तान् सिरासु विद्धास्वथ वा क्षतासु ||२०|| कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च | चिराद्व्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२१|| शोफाभिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः सर्वत एव शोथः | क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सर्वकर्मोपरमश्च लिङ्गम् ||२२|| घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु च नैति शान्तिम् | भिषग्विपश्चिद्विदितार्थसूत्रस्तमस्थिविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२३|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdimarmaviddhali~ggam (24) · Śloka 24
యథాస్వమేతాని విభావయేచ్చ లింగాని మర్మస్వభితాడితేషు |24| (సు. సూ. అ. 25) |
यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |२४| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamarmaNo viddhasya li~ggam (24) · Śloka 24
పాండుర్వివర్ణః స్పృశితం న వేత్తి యో మాంసమర్మణ్యభిపీడితః స్యాత్ ||24|| (సు. సూ. అ. 25) |
पाण्डुर्विवर्णः स्पृशितं न वेत्ति यो मांसमर्मण्यभिपीडितः स्यात् ||२४|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvavraNAnAmupadravAH (25-26) · Śloka 26
విసర్పః పక్షఘాతశ్చ సిరాస్తంభోऽపతానకః | మోహోన్మాదవ్రణరుజో జ్వరస్తృష్ణా హనుగ్రహః ||25|| కాసశ్ఛర్దిరతీసారో హిక్కా శ్వాసః సవేపథుః | షోడశోపద్రవాః ప్రోక్తా వ్రణానాం వ్రణచింతకైః ||26|| (చ. చి. అ. 25) |
विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः | मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः ||२५|| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः | षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः ||२६|| (च. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే సద్యోవ్రణనిదానం సమాప్తం ||43||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सद्योव्रणनिदानं समाप्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon