Adhikarana sadyovraNanidAnaM, bhedAshca (1-2) · Śloka 2
નાનાધારમુખૈઃ શસ્ત્રૈર્નાનાસ્થાનનિપાતિતૈઃ | ભવન્તિ નાનાકૃતયો વ્રણાસ્તાંસ્તાન્નિબોધ મે ||૧|| છિન્નં ભિન્નં તથા વિદ્ધં ક્ષતં પિચ્ચિતમેવ ચ | ઘૃષ્ટમાહુસ્તથા ષષ્ઠં તેષાં વક્ષ્યામિ લક્ષણમ્ ||૨|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
नानाधारमुखैः शस्त्रैर्नानास्थाननिपातितैः | भवन्ति नानाकृतयो व्रणास्तांस्तान्निबोध मे ||१|| छिन्नं भिन्नं तथा विद्धं क्षतं पिच्चितमेव च | घृष्टमाहुस्तथा षष्ठं तेषां वक्ष्यामि लक्षणम् ||२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana chinnalakShaNam (3) · Śloka 3
તિર્યક્ છિન્ન ઋજુર્વાઽપિ યો વ્રણસ્ત્વાયતો ભવેત્ | ગાત્રસ્ય પાતનં તદ્ધિ છિન્નમિત્યભિધીયતે ||૩|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
तिर्यक् छिन्न ऋजुर्वाऽपि यो व्रणस्त्वायतो भवेत् | गात्रस्य पातनं तद्धि छिन्नमित्यभिधीयते ||३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhinnalakShaNam (4) · Śloka 4
શક્તિદન્તેષુ ખડ્ગાગ્રવિષાણૈરાશયો હતઃ | યત્કિઞ્ચિત્ પ્રસ્રવેત્તદ્ધિ ભિન્નલક્ષણમુચ્યતે ||૪|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
शक्तिदन्तेषु खड्गाग्रविषाणैराशयो हतः | यत्किञ्चित् प्रस्रवेत्तद्धि भिन्नलक्षणमुच्यते ||४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana koShThanirUpaNaM, tadbhedalakShaNaM ca (5-10) · Śloka 10
સ્થાનાન્યામાગ્નિપક્વાનાં મૂત્રસ્ય રુધિરસ્ય ચ | હૃદુણ્ડુકઃ ફુપ્ફુસશ્ચ કોષ્ઠ ઇત્યભિધીયતે ||૫|| તસ્મિન્ ભિન્ને રક્તપૂર્ણે જ્વરો દાહશ્ચ જાયતે | મૂત્રમાર્ગગુદાસ્યેભ્યો રક્તં ઘ્રાણાચ્ચ ગચ્છતિ ||૬|| મૂર્છા શ્વાસસ્તૃષાઽઽધ્માનમભક્તચ્છન્દ એવ ચ | વિણ્મૂત્રવાતસઙ્ગશ્ચ સ્વેદાસ્રાવોઽક્ષિરક્તતા ||૭|| લોહગન્ધિત્વમાસ્યસ્ય ગાત્રદૌર્ગન્ધ્યમેવ ચ | હૃચ્છૂલં પાર્શ્વયોશ્ચાપિ વિશેષં ચાત્ર મે શૃણુ ||૮|| આમાશયસ્થે રુધિરે રુધિરં છર્દયત્યપિ | આધ્માનમતિમાત્રં ચ શૂલં ચ ભૃશદારુણમ્ ||૯|| પક્વાશયગતે ચાપિ રુજા ગૌરવમેવ ચ | અધઃકાયે વિશેષેણ શીતતા ચ ભવેદિહ ||૧૦|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
स्थानान्यामाग्निपक्वानां मूत्रस्य रुधिरस्य च | हृदुण्डुकः फुप्फुसश्च कोष्ठ इत्यभिधीयते ||५|| तस्मिन् भिन्ने रक्तपूर्णे ज्वरो दाहश्च जायते | मूत्रमार्गगुदास्येभ्यो रक्तं घ्राणाच्च गच्छति ||६|| मूर्छा श्वासस्तृषाऽऽध्मानमभक्तच्छन्द एव च | विण्मूत्रवातसङ्गश्च स्वेदास्रावोऽक्षिरक्तता ||७|| लोहगन्धित्वमास्यस्य गात्रदौर्गन्ध्यमेव च | हृच्छूलं पार्श्वयोश्चापि विशेषं चात्र मे शृणु ||८|| आमाशयस्थे रुधिरे रुधिरं छर्दयत्यपि | आध्मानमतिमात्रं च शूलं च भृशदारुणम् ||९|| पक्वाशयगते चापि रुजा गौरवमेव च | अधःकाये विशेषेण शीतता च भवेदिह ||१०|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana viddhalakShaNam (11) · Śloka 11
સૂક્ષ્માસ્યશલ્યાભિહતં યદઙ્ગં ત્વાશયં વિના | ઉત્તુણ્ડિતં નિર્ગતં વા તદ્વિદ્ધમિતિ નિર્દિશેત્ ||૧૧|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
सूक्ष्मास्यशल्याभिहतं यदङ्गं त्वाशयं विना | उत्तुण्डितं निर्गतं वा तद्विद्धमिति निर्दिशेत् ||११|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kShatalakShaNam (12) · Śloka 12
નાતિચ્છિન્નં નાતિભિન્નમુભયોર્લક્ષણાન્વિતમ્ | વિષમં વ્રણમઙ્ગે યત્તત્ ક્ષતં ત્વભિધીયતે ||૧૨|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
नातिच्छिन्नं नातिभिन्नमुभयोर्लक्षणान्वितम् | विषमं व्रणमङ्गे यत्तत् क्षतं त्वभिधीयते ||१२|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana piccitalakShaNam (13) · Śloka 13
પ્રહારપીડનાભ્યાં તુ યદઙ્ગં પૃથુતાં ગતમ્ | સાસ્થિ તત્ પિચ્ચિતં વિદ્યાન્મજ્જરક્તપરિપ્લુતમ્ ||૧૩|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
प्रहारपीडनाभ्यां तु यदङ्गं पृथुतां गतम् | सास्थि तत् पिच्चितं विद्यान्मज्जरक्तपरिप्लुतम् ||१३|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana ghRuShTalakShaNam (14) · Śloka 14
ઘર્ષણાદભિઘાતાદ્વા યદઙ્ગં વિગતત્વચમ્ | ઉષાસ્રાવાન્વિતં તચ્ચ ઘૃષ્ટમિત્યભિધીયતે ||૧૪|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
घर्षणादभिघाताद्वा यदङ्गं विगतत्वचम् | उषास्रावान्वितं तच्च घृष्टमित्यभिधीयते ||१४|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sashalyavraNalakShaNaM, koShThagatashalyalakShaNaM ca (15-16) · Śloka 16
શ્યાવં સશોથં પિડકાચિતં ચ મુહુર્મુહુઃ શોણિતવાહિનં ચ | મૃદૂદ્ગતં બુદ્બુદતુલ્યમાંસં વ્રણં સશલ્યં સરુજં વદન્તિ ||૧૫|| ત્વચોઽતીત્ય સિરાદીનિ ભિત્ત્વા વા પરિહૃત્ય વા | કોષ્ઠે પ્રતિષ્ઠિતં શલ્યં કુર્યાદુક્તાનુપદ્રવાન્ ||૧૬|| (સુ. ચિ. અ. ૨) |
श्यावं सशोथं पिडकाचितं च मुहुर्मुहुः शोणितवाहिनं च | मृदूद्गतं बुद्बुदतुल्यमांसं व्रणं सशल्यं सरुजं वदन्ति ||१५|| त्वचोऽतीत्य सिरादीनि भित्त्वा वा परिहृत्य वा | कोष्ठे प्रतिष्ठितं शल्यं कुर्यादुक्तानुपद्रवान् ||१६|| (सु. चि. अ. २) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asAdhyakoShThabhedali~ggam (17) · Śloka 17
તત્રાન્તર્લોહિતં પાણ્ડુશીતપાદકરાનનમ્ | શીતોચ્છ્વાસં રક્તનેત્રમાનદ્ધં ચ વિવર્જયેત્ ||૧૭||
तत्रान्तर्लोहितं पाण्डुशीतपादकराननम् | शीतोच्छ्वासं रक्तनेत्रमानद्धं च विवर्जयेत् ||१७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsasirAsnAyvasthisandhimarmasu pa~jcasu kShateShu sAmAnyali~ggam (18-19) · Śloka 19
ભ્રમઃ પ્રલાપઃ પતનં પ્રમોહો વિચેષ્ટનં ગ્લાનિરથોષ્ણતા ચ | સ્રસ્તાઙ્ગતા મૂર્છનમૂર્ધ્વવાતસ્તીવ્રા રુજા વાતકૃતાશ્ચ તાસ્તાઃ ||૧૮|| માંસોદકાભં રુધિરં ચ ગચ્છેત્ સર્વેન્દ્રિયાર્થોપરમસ્તથૈવ | દશાર્ધસઙ્ખ્યેષ્વથ વિક્ષતેષુ સામાન્યતો મર્મસુ લિઙ્ગમુક્તમ્ ||૧૯|| (સુ. સૂ. અ. ૨૫) |
भ्रमः प्रलापः पतनं प्रमोहो विचेष्टनं ग्लानिरथोष्णता च | स्रस्ताङ्गता मूर्छनमूर्ध्ववातस्तीव्रा रुजा वातकृताश्च तास्ताः ||१८|| मांसोदकाभं रुधिरं च गच्छेत् सर्वेन्द्रियार्थोपरमस्तथैव | दशार्धसङ्ख्येष्वथ विक्षतेषु सामान्यतो मर्मसु लिङ्गमुक्तम् ||१९|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana marmarahitAnAM sirAdInAM viddhali~ggam (20-23) · Śloka 23
સુરેન્દ્રગોપપ્રતિમં પ્રભૂતં રક્તં સ્રવેત્તત્ક્ષયજશ્ચ વાયુઃ | કરોતિ રોગાન્ વિવિધાન્ યથોક્તાન્ સિરાસુ વિદ્ધાસ્વથ વા ક્ષતાસુ ||૨૦|| કૌબ્જ્યં શરીરાવયવાવસાદઃ ક્રિયાસ્વશક્તિસ્તુમુલા રુજશ્ચ | ચિરાદ્વ્રણો રોહતિ યસ્ય ચાપિ તં સ્નાયુવિદ્ધં પુરુષં વ્યવસ્યેત્ ||૨૧|| શોફાભિવૃદ્ધિસ્તુમુલા રુજશ્ચ બલક્ષયઃ સર્વત એવ શોથઃ | ક્ષતેષુ સન્ધિષ્વચલાચલેષુ સ્યાત્ સર્વકર્મોપરમશ્ચ લિઙ્ગમ્ ||૨૨|| ઘોરા રુજો યસ્ય નિશાદિનેષુ સર્વાસ્વવસ્થાસુ ચ નૈતિ શાન્તિમ્ | ભિષગ્વિપશ્ચિદ્વિદિતાર્થસૂત્રસ્તમસ્થિવિદ્ધં પુરુષં વ્યવસ્યેત્ ||૨૩|| (સુ. સૂ. અ. ૨૫) |
सुरेन्द्रगोपप्रतिमं प्रभूतं रक्तं स्रवेत्तत्क्षयजश्च वायुः | करोति रोगान् विविधान् यथोक्तान् सिरासु विद्धास्वथ वा क्षतासु ||२०|| कौब्ज्यं शरीरावयवावसादः क्रियास्वशक्तिस्तुमुला रुजश्च | चिराद्व्रणो रोहति यस्य चापि तं स्नायुविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२१|| शोफाभिवृद्धिस्तुमुला रुजश्च बलक्षयः सर्वत एव शोथः | क्षतेषु सन्धिष्वचलाचलेषु स्यात् सर्वकर्मोपरमश्च लिङ्गम् ||२२|| घोरा रुजो यस्य निशादिनेषु सर्वास्ववस्थासु च नैति शान्तिम् | भिषग्विपश्चिद्विदितार्थसूत्रस्तमस्थिविद्धं पुरुषं व्यवस्येत् ||२३|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sirAdimarmaviddhali~ggam (24) · Śloka 24
યથાસ્વમેતાનિ વિભાવયેચ્ચ લિઙ્ગાનિ મર્મસ્વભિતાડિતેષુ |૨૪| (સુ. સૂ. અ. ૨૫) |
यथास्वमेतानि विभावयेच्च लिङ्गानि मर्मस्वभिताडितेषु |२४| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana mAMsamarmaNo viddhasya li~ggam (24) · Śloka 24
પાણ્ડુર્વિવર્ણઃ સ્પૃશિતં ન વેત્તિ યો માંસમર્મણ્યભિપીડિતઃ સ્યાત્ ||૨૪|| (સુ. સૂ. અ. ૨૫) |
पाण्डुर्विवर्णः स्पृशितं न वेत्ति यो मांसमर्मण्यभिपीडितः स्यात् ||२४|| (सु. सू. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarvavraNAnAmupadravAH (25-26) · Śloka 26
વિસર્પઃ પક્ષઘાતશ્ચ સિરાસ્તમ્ભોઽપતાનકઃ | મોહોન્માદવ્રણરુજો જ્વરસ્તૃષ્ણા હનુગ્રહઃ ||૨૫|| કાસશ્છર્દિરતીસારો હિક્કા શ્વાસઃ સવેપથુઃ | ષોડશોપદ્રવાઃ પ્રોક્તા વ્રણાનાં વ્રણચિન્તકૈઃ ||૨૬|| (ચ. ચિ. અ. ૨૫) |
विसर्पः पक्षघातश्च सिरास्तम्भोऽपतानकः | मोहोन्मादव्रणरुजो ज्वरस्तृष्णा हनुग्रहः ||२५|| कासश्छर्दिरतीसारो हिक्का श्वासः सवेपथुः | षोडशोपद्रवाः प्रोक्ता व्रणानां व्रणचिन्तकैः ||२६|| (च. चि. अ. २५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 43
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને સદ્યોવ્રણનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૪૩||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने सद्योव्रणनिदानं समाप्तम् ||४३||
🔊 Audio coming soon