Adhikarana bhagnasya dvaividhyam (1) · Śloka 1
અથ ભગ્નનિદાનમ્ | ભગ્નં સમાસાદ્દ્વિવિધં હુતાશ કાણ્ડે ચ સન્ધૌ ચ હિ તત્ર સન્ધૌ | ઉત્પિષ્ટવિશ્લિષ્ટવિવર્તિતં ચ તિર્યગ્ગતં ક્ષિપ્તમધશ્ચ ષટ્ ચ ||૧||
अथ भग्ननिदानम् | भग्नं समासाद्द्विविधं हुताश काण्डे च सन्धौ च हि तत्र सन्धौ | उत्पिष्टविश्लिष्टविवर्तितं च तिर्यग्गतं क्षिप्तमधश्च षट् च ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhibhagnasya sAmAnyali~ggam (1) · Śloka 2
પ્રસારણાકુઞ્ચનવર્તનોગ્રા રુક્ સ્પર્શવિદ્વેષણમેતદુક્તમ્ | સામાન્યતઃ સન્ધિગતસ્ય લિઙ્ગમ્... |૨|
प्रसारणाकुञ्चनवर्तनोग्रा रुक् स्पर्शविद्वेषणमेतदुक्तम् | सामान्यतः सन्धिगतस्य लिङ्गम्... |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpiShTa-vishliShTa-vivartita-tiryaggata-kShiptali~ggam (2-3) · Śloka 3
...ઉત્પિષ્ટસન્ધેઃ શ્વયથુઃ સમન્તાત્ ||૨|| વિશેષતો રાત્રિભવા રુજા ચ, વિશ્લિષ્ટજે તૌ ચ રુજા ચ નિત્યમ્ | વિવર્તિતે પાર્શ્વરુજશ્ચ તીવ્રાસ્તિર્યગ્ગતે તીવ્રરુજો ભવન્તિ ||૩|| ક્ષિપ્તેઽતિશૂલં વિષમત્વમસ્થ્નોઃ ક્ષિપ્તે ત્વધો રુગ્વિઘટશ્ચ સન્ધેઃ |
...उत्पिष्टसन्धेः श्वयथुः समन्तात् ||२|| विशेषतो रात्रिभवा रुजा च, विश्लिष्टजे तौ च रुजा च नित्यम् | विवर्तिते पार्श्वरुजश्च तीव्रास्तिर्यग्गते तीव्ररुजो भवन्ति ||३|| क्षिप्तेऽतिशूलं विषमत्वमस्थ्नोः क्षिप्ते त्वधो रुग्विघटश्च सन्धेः |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya li~ggam (4-6) · Śloka 6
કાણ્ડે ત્વતઃ કર્કટકાશ્વકર્ણવિચૂર્ણિતં પિચ્ચિતમસ્થિછલ્લિકા ||૪|| કાણ્ડેષુ ભગ્નં હ્યતિપાતિતં ચ મજ્જાગતં ચ સ્ફુટિતં ચ વક્રમ્ | છિન્નં દ્વિધા દ્વાદશધાઽપિ કાણ્ડે સ્રસ્તાઙ્ગતા શોથરુજાતિવૃદ્ધિઃ ||૫|| સમ્પીડ્યમાને ભવતીહ શબ્દઃ સ્પર્શાસહં સ્પન્દનતોદશૂલાઃ | સર્વાસ્વવસ્થાસુ ન શર્મલાભો ભગ્નસ્ય કાણ્ડે ખલુ ચિહ્નમેતત્ ||૬||
काण्डे त्वतः कर्कटकाश्वकर्णविचूर्णितं पिच्चितमस्थिछल्लिका ||४|| काण्डेषु भग्नं ह्यतिपातितं च मज्जागतं च स्फुटितं च वक्रम् | छिन्नं द्विधा द्वादशधाऽपि काण्डे स्रस्ताङ्गता शोथरुजातिवृद्धिः ||५|| सम्पीड्यमाने भवतीह शब्दः स्पर्शासहं स्पन्दनतोदशूलाः | सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभो भग्नस्य काण्डे खलु चिह्नमेतत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya dvAdashaprakArAdapyadhikatvam (7) · Śloka 7
ભગ્નં તુ કાણ્ડે બહુધા પ્રયાતિ સમાસતો નામભિરેવ તુલ્યમ્ ||૭||
भग्नं तु काण्डे बहुधा प्रयाति समासतो नामभिरेव तुल्यम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasya sAdhyavicAraH (8) · Śloka 8
અલ્પાશિનોઽનાત્મવતો જન્તોર્વાતાત્મકસ્ય ચ | ઉપદ્રવૈર્વા જુષ્ટસ્ય ભગ્નં કૃચ્છ્રેણ સિધ્યતિ ||૮|| (સુ. ચિ. અ. ૩) |
अल्पाशिनोऽनात्मवतो जन्तोर्वातात्मकस्य च | उपद्रवैर्वा जुष्टस्य भग्नं कृच्छ्रेण सिध्यति ||८|| (सु. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasyAsAdhyavicAraH (9-10) · Śloka 10
ભિન્નં કપાલં કટ્યાં તુ સન્ધિમુક્તં તથા ચ્યુતમ્ | જઘનં પ્રતિપિષ્ટં ચ વર્જયેદ્ધિ વિચક્ષણઃ ||૯|| અસંશ્લિષ્ટકપાલં ચ લલાટે ચૂર્ણિતં ચ યત્ | ભગ્નં સ્તનાન્તરે પૃષ્ઠે શઙ્ખે મૂર્ધ્નિ ચ વર્જયેત્ ||૧૦|| (સુ. નિ. અ. ૧૫) |
भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् | जघनं प्रतिपिष्टं च वर्जयेद्धि विचक्षणः ||९|| असंश्लिष्टकपालं च ललाटे चूर्णितं च यत् | भग्नं स्तनान्तरे पृष्ठे शङ्खे मूर्ध्नि च वर्जयेत् ||१०|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAM bhagnAnAmanavadhAnato~asAdhyatvam (11) · Śloka 11
સમ્યક્ સન્ધિતમપ્યસ્થિ દુર્નિક્ષેપનિબન્ધનાત્ | સઙ્ક્ષોભાદ્વાઽપિ યદ્ગચ્છેદ્વિક્રિયાં તચ્ચ વર્જયેત્ ||૧૧|| (સુ. નિ. અ. ૧૫) |
सम्यक् सन्धितमप्यस्थि दुर्निक्षेपनिबन्धनात् | सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् ||११|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivisheSheNa bhagnavisheShaH (12) · Śloka 12
તરુણાસ્થીનિ નમ્યન્તે ભિદ્યન્તે નલકાનિ ચ | કપાલાનિ વિભજ્યન્તે સ્ફુટન્તિ રુચકાનિ ચ ||૧૨|| (સુ. નિ. અ. ૧૫) |
तरुणास्थीनि नम्यन्ते भिद्यन्ते नलकानि च | कपालानि विभज्यन्ते स्फुटन्ति रुचकानि च ||१२|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 44
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને ભગ્નનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૪૪||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने भग्ननिदानं समाप्तम् ||४४||
🔊 Audio coming soon