Adhikarana bhagnasya dvaividhyam (1) · Śloka 1
അഥ ഭഗ്നനിദാനമ് | ഭഗ്നം സമാസാദ്ദ്വിവിധം ഹുതാശ കാണ്ഡേ ച സന്ധൌ ച ഹി തത്ര സന്ധൌ | ഉത്പിഷ്ടവിശ്ലിഷ്ടവിവര്തിതം ച തിര്യഗ്ഗതം ക്ഷിപ്തമധശ്ച ഷട് ച ||൧||
अथ भग्ननिदानम् | भग्नं समासाद्द्विविधं हुताश काण्डे च सन्धौ च हि तत्र सन्धौ | उत्पिष्टविश्लिष्टविवर्तितं च तिर्यग्गतं क्षिप्तमधश्च षट् च ||१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sandhibhagnasya sAmAnyali~ggam (1) · Śloka 2
പ്രസാരണാകുഞ്ചനവര്തനോഗ്രാ രുക് സ്പര്ശവിദ്വേഷണമേതദുക്തമ് | സാമാന്യതഃ സന്ധിഗതസ്യ ലിങ്ഗമ്... |൨|
प्रसारणाकुञ्चनवर्तनोग्रा रुक् स्पर्शविद्वेषणमेतदुक्तम् | सामान्यतः सन्धिगतस्य लिङ्गम्... |२|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana utpiShTa-vishliShTa-vivartita-tiryaggata-kShiptali~ggam (2-3) · Śloka 3
...ഉത്പിഷ്ടസന്ധേഃ ശ്വയഥുഃ സമന്താത് ||൨|| വിശേഷതോ രാത്രിഭവാ രുജാ ച, വിശ്ലിഷ്ടജേ തൌ ച രുജാ ച നിത്യമ് | വിവര്തിതേ പാര്ശ്വരുജശ്ച തീവ്രാസ്തിര്യഗ്ഗതേ തീവ്രരുജോ ഭവന്തി ||൩|| ക്ഷിപ്തേऽതിശൂലം വിഷമത്വമസ്ഥ്നോഃ ക്ഷിപ്തേ ത്വധോ രുഗ്വിഘടശ്ച സന്ധേഃ |
...उत्पिष्टसन्धेः श्वयथुः समन्तात् ||२|| विशेषतो रात्रिभवा रुजा च, विश्लिष्टजे तौ च रुजा च नित्यम् | विवर्तिते पार्श्वरुजश्च तीव्रास्तिर्यग्गते तीव्ररुजो भवन्ति ||३|| क्षिप्तेऽतिशूलं विषमत्वमस्थ्नोः क्षिप्ते त्वधो रुग्विघटश्च सन्धेः |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya li~ggam (4-6) · Śloka 6
കാണ്ഡേ ത്വതഃ കര്കടകാശ്വകര്ണവിചൂര്ണിതം പിച്ചിതമസ്ഥിഛല്ലികാ ||൪|| കാണ്ഡേഷു ഭഗ്നം ഹ്യതിപാതിതം ച മജ്ജാഗതം ച സ്ഫുടിതം ച വക്രമ് | ഛിന്നം ദ്വിധാ ദ്വാദശധാऽപി കാണ്ഡേ സ്രസ്താങ്ഗതാ ശോഥരുജാതിവൃദ്ധിഃ ||൫|| സമ്പീഡ്യമാനേ ഭവതീഹ ശബ്ദഃ സ്പര്ശാസഹം സ്പന്ദനതോദശൂലാഃ | സര്വാസ്വവസ്ഥാസു ന ശര്മലാഭോ ഭഗ്നസ്യ കാണ്ഡേ ഖലു ചിഹ്നമേതത് ||൬||
काण्डे त्वतः कर्कटकाश्वकर्णविचूर्णितं पिच्चितमस्थिछल्लिका ||४|| काण्डेषु भग्नं ह्यतिपातितं च मज्जागतं च स्फुटितं च वक्रम् | छिन्नं द्विधा द्वादशधाऽपि काण्डे स्रस्ताङ्गता शोथरुजातिवृद्धिः ||५|| सम्पीड्यमाने भवतीह शब्दः स्पर्शासहं स्पन्दनतोदशूलाः | सर्वास्ववस्थासु न शर्मलाभो भग्नस्य काण्डे खलु चिह्नमेतत् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana kANDe bhagnasya dvAdashaprakArAdapyadhikatvam (7) · Śloka 7
ഭഗ്നം തു കാണ്ഡേ ബഹുധാ പ്രയാതി സമാസതോ നാമഭിരേവ തുല്യമ് ||൭||
भग्नं तु काण्डे बहुधा प्रयाति समासतो नामभिरेव तुल्यम् ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasya sAdhyavicAraH (8) · Śloka 8
അല്പാശിനോऽനാത്മവതോ ജന്തോര്വാതാത്മകസ്യ ച | ഉപദ്രവൈര്വാ ജുഷ്ടസ്യ ഭഗ്നം കൃച്ഛ്രേണ സിധ്യതി ||൮|| (സു. ചി. അ. ൩) |
अल्पाशिनोऽनात्मवतो जन्तोर्वातात्मकस्य च | उपद्रवैर्वा जुष्टस्य भग्नं कृच्छ्रेण सिध्यति ||८|| (सु. चि. अ. ३) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana bhagnasyAsAdhyavicAraH (9-10) · Śloka 10
ഭിന്നം കപാലം കട്യാം തു സന്ധിമുക്തം തഥാ ച്യുതമ് | ജഘനം പ്രതിപിഷ്ടം ച വര്ജയേദ്ധി വിചക്ഷണഃ ||൯|| അസംശ്ലിഷ്ടകപാലം ച ലലാടേ ചൂര്ണിതം ച യത് | ഭഗ്നം സ്തനാന്തരേ പൃഷ്ഠേ ശങ്ഖേ മൂര്ധ്നി ച വര്ജയേത് ||൧൦|| (സു. നി. അ. ൧൫) |
भिन्नं कपालं कट्यां तु सन्धिमुक्तं तथा च्युतम् | जघनं प्रतिपिष्टं च वर्जयेद्धि विचक्षणः ||९|| असंश्लिष्टकपालं च ललाटे चूर्णितं च यत् | भग्नं स्तनान्तरे पृष्ठे शङ्खे मूर्ध्नि च वर्जयेत् ||१०|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana sarveShAM bhagnAnAmanavadhAnato~asAdhyatvam (11) · Śloka 11
സമ്യക് സന്ധിതമപ്യസ്ഥി ദുര്നിക്ഷേപനിബന്ധനാത് | സങ്ക്ഷോഭാദ്വാऽപി യദ്ഗച്ഛേദ്വിക്രിയാം തച്ച വര്ജയേത് ||൧൧|| (സു. നി. അ. ൧൫) |
सम्यक् सन्धितमप्यस्थि दुर्निक्षेपनिबन्धनात् | सङ्क्षोभाद्वाऽपि यद्गच्छेद्विक्रियां तच्च वर्जयेत् ||११|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana asthivisheSheNa bhagnavisheShaH (12) · Śloka 12
തരുണാസ്ഥീനി നമ്യന്തേ ഭിദ്യന്തേ നലകാനി ച | കപാലാനി വിഭജ്യന്തേ സ്ഫുടന്തി രുചകാനി ച ||൧൨|| (സു. നി. അ. ൧൫) |
तरुणास्थीनि नम्यन्ते भिद्यन्ते नलकानि च | कपालानि विभज्यन्ते स्फुटन्ति रुचकानि च ||१२|| (सु. नि. अ. १५) |
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 44
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ ഭഗ്നനിദാനം സമാപ്തമ് ||൪൪||
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने भग्ननिदानं समाप्तम् ||४४||
🔊 Audio coming soon