Adhikarana shlIpadasamprAptiH, vAtaja-pittaja-shlaiShmikashlIpadalakShaNaM ca (1-3) · Śloka 3
ਅਥ ਸ਼੍ਲੀਪਦਨਿਦਾਨਮ੍ |
ਯਃ ਸਜ੍ਵਰੋ ਵਙ੍ਕ੍ਸਣਜੋ ਭਸ਼ਾਰ੍ਤਿਃ ਸ਼ੋਥੋ ਨਣਾਂ ਪਾਦਗਤਃ ਕ੍ਰਮੇਣ |
ਤਚ੍ਛ੍ਲੀਪਦਂ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਰਕਰ੍ਣਨੇਤ੍ਰਸ਼ਿਸ਼੍ਨੌਸ੍ਠਨਾਸਾਸ੍ਵਪਿ ਕੇਚਿਦਾਹੁਃ ||੧||
ਵਾਤਜਂ ਕਸ੍ਣਰੂਕ੍ਸਂ ਚ ਸ੍ਫੁਟਿਤਂ ਤੀਵ੍ਰਵੇਦਨਮ੍ |
ਅਨਿਮਿਤ੍ਤਰੁਜਂ ਤਸ੍ਯ ਬਹੁਸ਼ੋ ਜ੍ਵਰ ਏਵ ਚ ||੨||
ਪਿਤ੍ਤਜਂ ਪੀਤਸਙ੍ਕਾਸ਼ਂ ਦਾਹਜ੍ਵਰਯੁਤਂ ਮਦੁ |
ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਵਰ੍ਣਂ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਂ ਪਾਣ੍ਡੁ ਗੁਰੁ ਸ੍ਥਿਰਮ੍ ||੩||
View original
अथ श्लीपदनिदानम् |
यः सज्वरो वङ्क्षणजो भृशार्तिः शोथो नृणां पादगतः क्रमेण |
तच्छ्लीपदं स्यात् करकर्णनेत्रशिश्नौष्ठनासास्वपि केचिदाहुः ||१||
वातजं कृष्णरूक्षं च स्फुटितं तीव्रवेदनम् |
अनिमित्तरुजं तस्य बहुशो ज्वर एव च ||२||
पित्तजं पीतसङ्काशं दाहज्वरयुतं मृदु |
श्लैष्मिकं स्निग्धवर्णं च श्वेतं पाण्डु गुरु स्थिरम् ||३||
Adhikarana asAdhyashlIpadalakShaNam (4) · Śloka 4
ਵਲ੍ਮੀਕਮਿਵ ਸਞ੍ਜਾਤਂ ਕਣ੍ਟਕੈਰੁਪਚੀਯਤੇ |
ਅਬ੍ਦਾਤ੍ਮਕਂ ਮਹਤ੍ਤਚ੍ਚ ਵਰ੍ਜਨੀਯਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ||੪||
View original
वल्मीकमिव सञ्जातं कण्टकैरुपचीयते |
अब्दात्मकं महत्तच्च वर्जनीयं विशेषतः ||४||
Adhikarana shlIpadeShu kaphasyAvyabhicAreNa prAdhAnyam (5) · Śloka 5
ਤ੍ਰੀਣ੍ਯਪ੍ਯੇਤਾਨਿ ਜਾਨੀਯਾਚ੍ਛ੍ਲੀਪਦਾਨਿ ਕਫੋਚ੍ਛ੍ਰਯਾਤ੍ |
ਗੁਰੁਤ੍ਵਂ ਚ ਮਹਤ੍ਤ੍ਵਂ ਚ ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨਾਸ੍ਤਿ ਕਫਂ ਵਿਨਾ ||੫||
(ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੨) |
View original
त्रीण्यप्येतानि जानीयाच्छ्लीपदानि कफोच्छ्रयात् |
गुरुत्वं च महत्त्वं च यस्मान्नास्ति कफं विना ||५||
(सु. नि. अ. १२) |
Adhikarana shlIpadasambhavaheturdeshaH (6) · Śloka 6
ਪੁਰਾਣੋਦਕਭੂਯਿਸ੍ਠਾਃ ਸਰ੍ਵਰ੍ਤੁਸੁ ਚ ਸ਼ੀਤਲਾਃ |
ਯੇ ਦੇਸ਼ਾਸ੍ਤੇਸੁ ਜਾਯਨ੍ਤੇ ਸ਼੍ਲੀਪਦਾਨਿ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ||੬||
(ਸੁ. ਨਿ. ਅ. ੧੨) |
View original
पुराणोदकभूयिष्ठाः सर्वर्तुषु च शीतलाः |
ये देशास्तेषु जायन्ते श्लीपदानि विशेषतः ||६||
(सु. नि. अ. १२) |
Adhikarana shlIpadasyAparamasAdhyalakShaNam (7) · Śloka 7
ਯਚ੍ਛ੍ਲੇਸ੍ਮਲਾਹਾਰਵਿਹਾਰਜਾਤਂ ਪੁਂਸਃ ਪ੍ਰਕਤ੍ਯਾਪਿ ਕਫਾਤ੍ਮਕਸ੍ਯ |
ਸਾਸ੍ਰਾਵਮਤ੍ਯੁਨ੍ਨਤਸਰ੍ਵਲਿਙ੍ਗਂ ਸਕਣ੍ਡੁਰਂ ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਯੁਤਂ ਵਿਵਰ੍ਜ੍ਯਮ੍ ||੭||
View original
यच्छ्लेष्मलाहारविहारजातं पुंसः प्रकृत्याऽपि कफात्मकस्य |
सास्रावमत्युन्नतसर्वलिङ्गं सकण्डुरं श्लेष्मयुतं विवर्ज्यम् ||७||
Adhikarana puShpikA · Śloka 39
ਇਤਿ ਸ਼੍ਰੀਮਾਧਵਕਰਵਿਰਚਿਤੇ ਮਾਧਵਨਿਦਾਨੇ ਸ਼੍ਲੀਪਦਨਿਦਾਨਂ ਸਮਾਪ੍ਤਮ੍ ||੩੯||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने श्लीपदनिदानं समाप्तम् ||३९||