Adhikarana shlIpadasamprAptiH, vAtaja-pittaja-shlaiShmikashlIpadalakShaNaM ca (1-3) · Śloka 3
અથ શ્લીપદનિદાનમ્ |
યઃ સજ્વરો વઙ્ક્ષણજો ભૃશાર્તિઃ શોથો નૃણાં પાદગતઃ ક્રમેણ |
તચ્છ્લીપદં સ્યાત્ કરકર્ણનેત્રશિશ્નૌષ્ઠનાસાસ્વપિ કેચિદાહુઃ ||૧||
વાતજં કૃષ્ણરૂક્ષં ચ સ્ફુટિતં તીવ્રવેદનમ્ |
અનિમિત્તરુજં તસ્ય બહુશો જ્વર એવ ચ ||૨||
પિત્તજં પીતસઙ્કાશં દાહજ્વરયુતં મૃદુ |
શ્લૈષ્મિકં સ્નિગ્ધવર્ણં ચ શ્વેતં પાણ્ડુ ગુરુ સ્થિરમ્ ||૩||
View original
अथ श्लीपदनिदानम् |
यः सज्वरो वङ्क्षणजो भृशार्तिः शोथो नृणां पादगतः क्रमेण |
तच्छ्लीपदं स्यात् करकर्णनेत्रशिश्नौष्ठनासास्वपि केचिदाहुः ||१||
वातजं कृष्णरूक्षं च स्फुटितं तीव्रवेदनम् |
अनिमित्तरुजं तस्य बहुशो ज्वर एव च ||२||
पित्तजं पीतसङ्काशं दाहज्वरयुतं मृदु |
श्लैष्मिकं स्निग्धवर्णं च श्वेतं पाण्डु गुरु स्थिरम् ||३||
Adhikarana asAdhyashlIpadalakShaNam (4) · Śloka 4
વલ્મીકમિવ સઞ્જાતં કણ્ટકૈરુપચીયતે |
અબ્દાત્મકં મહત્તચ્ચ વર્જનીયં વિશેષતઃ ||૪||
View original
वल्मीकमिव सञ्जातं कण्टकैरुपचीयते |
अब्दात्मकं महत्तच्च वर्जनीयं विशेषतः ||४||
Adhikarana shlIpadeShu kaphasyAvyabhicAreNa prAdhAnyam (5) · Śloka 5
ત્રીણ્યપ્યેતાનિ જાનીયાચ્છ્લીપદાનિ કફોચ્છ્રયાત્ |
ગુરુત્વં ચ મહત્ત્વં ચ યસ્માન્નાસ્તિ કફં વિના ||૫||
(સુ. નિ. અ. ૧૨) |
View original
त्रीण्यप्येतानि जानीयाच्छ्लीपदानि कफोच्छ्रयात् |
गुरुत्वं च महत्त्वं च यस्मान्नास्ति कफं विना ||५||
(सु. नि. अ. १२) |
Adhikarana shlIpadasambhavaheturdeshaH (6) · Śloka 6
પુરાણોદકભૂયિષ્ઠાઃ સર્વર્તુષુ ચ શીતલાઃ |
યે દેશાસ્તેષુ જાયન્તે શ્લીપદાનિ વિશેષતઃ ||૬||
(સુ. નિ. અ. ૧૨) |
View original
पुराणोदकभूयिष्ठाः सर्वर्तुषु च शीतलाः |
ये देशास्तेषु जायन्ते श्लीपदानि विशेषतः ||६||
(सु. नि. अ. १२) |
Adhikarana shlIpadasyAparamasAdhyalakShaNam (7) · Śloka 7
યચ્છ્લેષ્મલાહારવિહારજાતં પુંસઃ પ્રકૃત્યાઽપિ કફાત્મકસ્ય |
સાસ્રાવમત્યુન્નતસર્વલિઙ્ગં સકણ્ડુરં શ્લેષ્મયુતં વિવર્જ્યમ્ ||૭||
View original
यच्छ्लेष्मलाहारविहारजातं पुंसः प्रकृत्याऽपि कफात्मकस्य |
सास्रावमत्युन्नतसर्वलिङ्गं सकण्डुरं श्लेष्मयुतं विवर्ज्यम् ||७||
Adhikarana puShpikA · Śloka 39
ઇતિ શ્રીમાધવકરવિરચિતે માધવનિદાને શ્લીપદનિદાનં સમાપ્તમ્ ||૩૯||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने श्लीपदनिदानं समाप्तम् ||३९||