Adhikarana tRuShNAyA nidAnaM samprAptishca (1-2) · Śloka 2
అథ తృష్ణానిదానం |
భయశ్రమాభ్యాం బలసంక్షయాద్వా హ్యూర్ధ్వం చితం పిత్తవివర్ధనైశ్చ |
పిత్తం సవాతం కుపితం నరాణాం తాలుప్రపన్నం జనయేత్ పిపాసాం |
స్రోతస్స్వపాంవాహిషు దూషితేషు దోషైశ్చ తృట్ సంభవతీహ జంతోః ||1||
తిస్రః స్మృతాస్తాః క్షతజా చతుర్థీ క్షయాత్తథా హ్యామసముద్భవా చ |
భక్తోద్భవా సప్తమికేతి తాసాం నిబోధ లింగాన్యనుపూర్వశస్తు ||2||
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
अथ तृष्णानिदानम् |
भयश्रमाभ्यां बलसङ्क्षयाद्वा ह्यूर्ध्वं चितं पित्तविवर्धनैश्च |
पित्तं सवातं कुपितं नराणां तालुप्रपन्नं जनयेत् पिपासाम् |
स्रोतस्स्वपांवाहिषु दूषितेषु दोषैश्च तृट् सम्भवतीह जन्तोः ||१||
तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजा चतुर्थी क्षयात्तथा ह्यामसमुद्भवा च |
भक्तोद्भवा सप्तमिकेति तासां निबोध लिङ्गान्यनुपूर्वशस्तु ||२||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana vAtajatRuShNAlakShaNam (3) · Śloka 3
క్షామాస్యతా మారుతసంభవాయాం తోదస్తథా శంఖశిరఃసు చాపి |
స్రోతోనిరోధో విరసం చ వక్త్రం శీతాభిరద్భిశ్చ వివృద్ధిమేతి ||3||
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
क्षामास्यता मारुतसम्भवायां तोदस्तथा शङ्खशिरःसु चापि |
स्रोतोनिरोधो विरसं च वक्त्रं शीताभिरद्भिश्च विवृद्धिमेति ||३||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana pittajatRuShNAlakShaNam (4) · Śloka 4
మూర్ఛాన్నవిద్వేషవిలాపదాహా రక్తేక్షణత్వం ప్రతతశ్చ శోషః |
శీతాభినందా ముఖతిక్తతా చ పిత్తాత్మికాయాం పరిదూయనం చ ||4||
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
मूर्छान्नविद्वेषविलापदाहा रक्तेक्षणत्वं प्रततश्च शोषः |
शीताभिनन्दा मुखतिक्तता च पित्तात्मिकायां परिदूयनं च ||४||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana shleShmajatRuShNAlakShaNam (5) · Śloka 5
బాష్పావరోధాత్ కఫసంవృతేऽగ్నౌ తృష్ణా బలాసేన భవేత్తథా తు |
నిద్రా గురుత్వం మధురాస్యతా చ తృష్ణార్దితః శుష్యతి చాతిమాత్రం ||5||
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
बाष्पावरोधात् कफसंवृतेऽग्नौ तृष्णा बलासेन भवेत्तथा तु |
निद्रा गुरुत्वं मधुरास्यता च तृष्णार्दितः शुष्यति चातिमात्रम् ||५||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana kShatajatRuShNAlakShaNam (6) · Śloka 6
క్షతస్య రుక్శోణితనిర్గమాభ్యాం తృష్ణా చతుర్థీ క్షతజా మతా తు |6|
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
क्षतस्य रुक्शोणितनिर्गमाभ्यां तृष्णा चतुर्थी क्षतजा मता तु |६|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana kShayajatRuShNAlakShaNam (6-7) · Śloka 7
రసక్షయాద్యా క్షయసంభవా సా తయాऽభిభూతశ్చ నిశాదినేషు ||6||
పేపీయతేऽంభః స సుఖం న యాతి తాం సన్నిపాతాదితి కేచిదాహుః |
రసక్షయోక్తాని చ లక్షణాని తస్యామశేషేణ భిషగ్వ్యవస్యేత్ ||7||
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
रसक्षयाद्या क्षयसम्भवा सा तयाऽभिभूतश्च निशादिनेषु ||६||
पेपीयतेऽम्भः स सुखं न याति तां सन्निपातादिति केचिदाहुः |
रसक्षयोक्तानि च लक्षणानि तस्यामशेषेण भिषग्व्यवस्येत् ||७||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana AmajatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
త్రిదోషలింగాऽऽమసముద్భవా చ హృచ్ఛూలనిష్ఠీవనసాదకర్త్రీ |8|
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
त्रिदोषलिङ्गाऽऽमसमुद्भवा च हृच्छूलनिष्ठीवनसादकर्त्री |८|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana bhuktodbhavatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
స్నిగ్ధం తథాऽమ్లం లవణం చ భుక్తం గుర్వన్నమేవాశు తృషాం కరోతి ||8||
(సు. ఉ. తం. అ. 48) |
View original
स्निग्धं तथाऽम्लं लवणं च भुक्तं गुर्वन्नमेवाशु तृषां करोति ||८||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana upasargajatRuShNAlakShaNaM, tRuShNopasargAshca (9) · Śloka 9
దీనస్వరః ప్రతామ్యన్ దీనః సంశుష్కవక్త్రగలతాలుః |
భవతి ఖలు యోపసర్గాత్తృష్ణా సా శోషిణీ కష్టా ||9||
View original
दीनस्वरः प्रताम्यन् दीनः संशुष्कवक्त्रगलतालुः |
भवति खलु योपसर्गात्तृष्णा सा शोषिणी कष्टा ||९||
Adhikarana tRuShNopasargarogAH (10) · Śloka 10
జ్వరమోహక్షయకాసశ్వాసాద్యుపసృష్టదేహానాం |10|
(చ. చి. అ. 22) |
View original
ज्वरमोहक्षयकासश्वासाद्युपसृष्टदेहानाम् |१०|
(च. चि. अ. २२) |
Adhikarana asAdhyatRuShNAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10
సర్వాస్త్వతిప్రసక్తా రోగకృశానాం వమిప్రయుక్తానాం |
ఘోరోపద్రవయుక్తాస్తృష్ణా మరణాయ విజ్ఞేయాః ||10||
(చ. చి. అ. 22) |
View original
सर्वास्त्वतिप्रसक्ता रोगकृशानां वमिप्रयुक्तानाम् |
घोरोपद्रवयुक्तास्तृष्णा मरणाय विज्ञेयाः ||१०||
(च. चि. अ. २२) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ఇతి శ్రీమాధవకరవిరచితే మాధవనిదానే తృష్ణానిదానం సమాప్తం ||16||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने तृष्णानिदानं समाप्तम् ||१६||