Adhikarana tRuShNAyA nidAnaM samprAptishca (1-2) · Śloka 2
അഥ തൃഷ്ണാനിദാനമ് |
ഭയശ്രമാഭ്യാം ബലസങ്ക്ഷയാദ്വാ ഹ്യൂര്ധ്വം ചിതം പിത്തവിവര്ധനൈശ്ച |
പിത്തം സവാതം കുപിതം നരാണാം താലുപ്രപന്നം ജനയേത് പിപാസാമ് |
സ്രോതസ്സ്വപാംവാഹിഷു ദൂഷിതേഷു ദോഷൈശ്ച തൃട് സമ്ഭവതീഹ ജന്തോഃ ||൧||
തിസ്രഃ സ്മൃതാസ്താഃ ക്ഷതജാ ചതുര്ഥീ ക്ഷയാത്തഥാ ഹ്യാമസമുദ്ഭവാ ച |
ഭക്തോദ്ഭവാ സപ്തമികേതി താസാം നിബോധ ലിങ്ഗാന്യനുപൂര്വശസ്തു ||൨||
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
अथ तृष्णानिदानम् |
भयश्रमाभ्यां बलसङ्क्षयाद्वा ह्यूर्ध्वं चितं पित्तविवर्धनैश्च |
पित्तं सवातं कुपितं नराणां तालुप्रपन्नं जनयेत् पिपासाम् |
स्रोतस्स्वपांवाहिषु दूषितेषु दोषैश्च तृट् सम्भवतीह जन्तोः ||१||
तिस्रः स्मृतास्ताः क्षतजा चतुर्थी क्षयात्तथा ह्यामसमुद्भवा च |
भक्तोद्भवा सप्तमिकेति तासां निबोध लिङ्गान्यनुपूर्वशस्तु ||२||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana vAtajatRuShNAlakShaNam (3) · Śloka 3
ക്ഷാമാസ്യതാ മാരുതസമ്ഭവായാം തോദസ്തഥാ ശങ്ഖശിരഃസു ചാപി |
സ്രോതോനിരോധോ വിരസം ച വക്ത്രം ശീതാഭിരദ്ഭിശ്ച വിവൃദ്ധിമേതി ||൩||
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
क्षामास्यता मारुतसम्भवायां तोदस्तथा शङ्खशिरःसु चापि |
स्रोतोनिरोधो विरसं च वक्त्रं शीताभिरद्भिश्च विवृद्धिमेति ||३||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana pittajatRuShNAlakShaNam (4) · Śloka 4
മൂര്ഛാന്നവിദ്വേഷവിലാപദാഹാ രക്തേക്ഷണത്വം പ്രതതശ്ച ശോഷഃ |
ശീതാഭിനന്ദാ മുഖതിക്തതാ ച പിത്താത്മികായാം പരിദൂയനം ച ||൪||
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
मूर्छान्नविद्वेषविलापदाहा रक्तेक्षणत्वं प्रततश्च शोषः |
शीताभिनन्दा मुखतिक्तता च पित्तात्मिकायां परिदूयनं च ||४||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana shleShmajatRuShNAlakShaNam (5) · Śloka 5
ബാഷ്പാവരോധാത് കഫസംവൃതേऽഗ്നൌ തൃഷ്ണാ ബലാസേന ഭവേത്തഥാ തു |
നിദ്രാ ഗുരുത്വം മധുരാസ്യതാ ച തൃഷ്ണാര്ദിതഃ ശുഷ്യതി ചാതിമാത്രമ് ||൫||
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
बाष्पावरोधात् कफसंवृतेऽग्नौ तृष्णा बलासेन भवेत्तथा तु |
निद्रा गुरुत्वं मधुरास्यता च तृष्णार्दितः शुष्यति चातिमात्रम् ||५||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana kShatajatRuShNAlakShaNam (6) · Śloka 6
ക്ഷതസ്യ രുക്ശോണിതനിര്ഗമാഭ്യാം തൃഷ്ണാ ചതുര്ഥീ ക്ഷതജാ മതാ തു |൬|
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
क्षतस्य रुक्शोणितनिर्गमाभ्यां तृष्णा चतुर्थी क्षतजा मता तु |६|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana kShayajatRuShNAlakShaNam (6-7) · Śloka 7
രസക്ഷയാദ്യാ ക്ഷയസമ്ഭവാ സാ തയാऽഭിഭൂതശ്ച നിശാദിനേഷു ||൬||
പേപീയതേऽമ്ഭഃ സ സുഖം ന യാതി താം സന്നിപാതാദിതി കേചിദാഹുഃ |
രസക്ഷയോക്താനി ച ലക്ഷണാനി തസ്യാമശേഷേണ ഭിഷഗ്വ്യവസ്യേത് ||൭||
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
रसक्षयाद्या क्षयसम्भवा सा तयाऽभिभूतश्च निशादिनेषु ||६||
पेपीयतेऽम्भः स सुखं न याति तां सन्निपातादिति केचिदाहुः |
रसक्षयोक्तानि च लक्षणानि तस्यामशेषेण भिषग्व्यवस्येत् ||७||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana AmajatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
ത്രിദോഷലിങ്ഗാऽऽമസമുദ്ഭവാ ച ഹൃച്ഛൂലനിഷ്ഠീവനസാദകര്ത്രീ |൮|
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
त्रिदोषलिङ्गाऽऽमसमुद्भवा च हृच्छूलनिष्ठीवनसादकर्त्री |८|
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana bhuktodbhavatRuShNAlakShaNam (8) · Śloka 8
സ്നിഗ്ധം തഥാऽമ്ലം ലവണം ച ഭുക്തം ഗുര്വന്നമേവാശു തൃഷാം കരോതി ||൮||
(സു. ഉ. തം. അ. ൪൮) |
View original
स्निग्धं तथाऽम्लं लवणं च भुक्तं गुर्वन्नमेवाशु तृषां करोति ||८||
(सु. उ. तं. अ. ४८) |
Adhikarana upasargajatRuShNAlakShaNaM, tRuShNopasargAshca (9) · Śloka 9
ദീനസ്വരഃ പ്രതാമ്യന് ദീനഃ സംശുഷ്കവക്ത്രഗലതാലുഃ |
ഭവതി ഖലു യോപസര്ഗാത്തൃഷ്ണാ സാ ശോഷിണീ കഷ്ടാ ||൯||
View original
दीनस्वरः प्रताम्यन् दीनः संशुष्कवक्त्रगलतालुः |
भवति खलु योपसर्गात्तृष्णा सा शोषिणी कष्टा ||९||
Adhikarana tRuShNopasargarogAH (10) · Śloka 10
ജ്വരമോഹക്ഷയകാസശ്വാസാദ്യുപസൃഷ്ടദേഹാനാമ് |൧൦|
(ച. ചി. അ. ൨൨) |
View original
ज्वरमोहक्षयकासश्वासाद्युपसृष्टदेहानाम् |१०|
(च. चि. अ. २२) |
Adhikarana asAdhyatRuShNAnAM lakShaNam (10) · Śloka 10
സര്വാസ്ത്വതിപ്രസക്താ രോഗകൃശാനാം വമിപ്രയുക്താനാമ് |
ഘോരോപദ്രവയുക്താസ്തൃഷ്ണാ മരണായ വിജ്ഞേയാഃ ||൧൦||
(ച. ചി. അ. ൨൨) |
View original
सर्वास्त्वतिप्रसक्ता रोगकृशानां वमिप्रयुक्तानाम् |
घोरोपद्रवयुक्तास्तृष्णा मरणाय विज्ञेयाः ||१०||
(च. चि. अ. २२) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 16
ഇതി ശ്രീമാധവകരവിരചിതേ മാധവനിദാനേ തൃഷ്ണാനിദാനം സമാപ്തമ് ||൧൬||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने तृष्णानिदानं समाप्तम् ||१६||