Adhikarana vraNashothasya vishiShTalakShaNam (1-2) · Śloka 2
ಅಥ ವ್ರಣಶೋಥನಿದಾನಮ್ |
ಏಕದೇಶೋತ್ಥಿತಃ ಶೋಥೋ ವ್ರಣಾನಾಂ ಪೂರ್ವಲಕ್ಷಣಮ್ |
ಷಡ್ವಿಧಃ ಸ್ಯಾತ್ ಪೃಥಕ್ಸರ್ವರಕ್ತಾಗನ್ತುನಿಮಿತ್ತಜಃ ||೧||
ಶೋಥಾಃ ಷಡೇತೇ ವಿಜ್ಞೇಯಾಃ ಪ್ರಾಗುಕ್ತೈಃ ಶೋಥಲಕ್ಷಣೈಃ |
ವಿಶೇಷಃ ಕಥ್ಯತೇ ಚೈಷಾಂ ಪಕ್ವಾಪಕ್ವಾದಿನಿಶ್ಚಯೇ ||೨||
View original
अथ व्रणशोथनिदानम् |
एकदेशोत्थितः शोथो व्रणानां पूर्वलक्षणम् |
षड्विधः स्यात् पृथक्सर्वरक्तागन्तुनिमित्तजः ||१||
शोथाः षडेते विज्ञेयाः प्रागुक्तैः शोथलक्षणैः |
विशेषः कथ्यते चैषां पक्वापक्वादिनिश्चये ||२||
Adhikarana vraNashothasya vAtajAdibhedena visheShalakShaNam (3) · Śloka 3
ವಿಷಮಂ ಪಚ್ಯತೇ ವಾತಾತ್ ಪಿತ್ತೋತ್ಥಶ್ಚಾಚಿರಾಚ್ಚಿರಮ್ |
ಕಫಜಃ ಪಿತ್ತವಚ್ಛೋಥೋ ರಕ್ತಾಗನ್ತುಸಮುದ್ಭವಃ ||೩||
View original
विषमं पच्यते वातात् पित्तोत्थश्चाचिराच्चिरम् |
कफजः पित्तवच्छोथो रक्तागन्तुसमुद्भवः ||३||
Adhikarana vraNashothasyAmalakShaNam (4) · Śloka 4
ಮನ್ದೋಷ್ಮತಾಽಲ್ಪಶೋಥತ್ವಂ ಕಾಠಿನ್ಯಂ ತ್ವಕ್ಸವರ್ಣತಾ |
ಮನ್ದವೇದನತಾ ಚೈತಚ್ಛೋಥಾನಾಮಾಮಲಕ್ಷಣಮ್ ||೪||
View original
मन्दोष्मताऽल्पशोथत्वं काठिन्यं त्वक्सवर्णता |
मन्दवेदनता चैतच्छोथानामामलक्षणम् ||४||
Adhikarana pacyamAnavraNashothalakShaNam (5-8) · Śloka 8
ದಹ್ಯತೇ ದಹನೇನೇವ ಕ್ಷಾರೇಣೇವ ಚ ಪಚ್ಯತೇ |
ಪಿಪೀಲಿಕಾಗಣೇನೇವ ದಶ್ಯತೇ ಛಿದ್ಯತೇ ತಥಾ ||೫||
ಭಿದ್ಯತೇ ಚೈವ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ದಣ್ಡೇನೇವ ಚ ತಾಡ್ಯತೇ |
ಪೀಡ್ಯತೇ ಪಾಣಿನೇವಾನ್ತಃ ಸೂಚೀಭಿರಿವ ತುದ್ಯತೇ ||೬||
ಸೋಷಾಚೋಷೋ ವಿವರ್ಣಃ ಸ್ಯಾದಙ್ಗುಲ್ಯೇವಾವಘಟ್ಯತೇ |
ಆಸನೇ ಶಯನೇ ಸ್ಥಾನೇ ಶಾನ್ತಿಂ ವೃಶ್ಚಿಕವಿದ್ಧವತ್ ||೭||
ನ ಗಚ್ಛೇದಾತತಃ ಶೋಥೋ ಭವೇದಾಧ್ಮಾತಬಸ್ತಿವತ್ |
ಜ್ವರಸ್ತೃಷ್ಣಾಽರುಚಿಶ್ಚೈವ ಪಚ್ಯಮಾನಸ್ಯ ಲಕ್ಷಣಮ್ ||೮||
View original
दह्यते दहनेनेव क्षारेणेव च पच्यते |
पिपीलिकागणेनेव दश्यते छिद्यते तथा ||५||
भिद्यते चैव शस्त्रेण दण्डेनेव च ताड्यते |
पीड्यते पाणिनेवान्तः सूचीभिरिव तुद्यते ||६||
सोषाचोषो विवर्णः स्यादङ्गुल्येवावघट्यते |
आसने शयने स्थाने शान्तिं वृश्चिकविद्धवत् ||७||
न गच्छेदाततः शोथो भवेदाध्मातबस्तिवत् |
ज्वरस्तृष्णाऽरुचिश्चैव पच्यमानस्य लक्षणम् ||८||
Adhikarana pakvavraNashothalakShaNam (9-11) · Śloka 11
ವೇದನೋಪಶಮಃ ಶೋಥೋಽಲೋಹಿತೋಽಲ್ಪೋ ನ ಚೋನ್ನತಃ |
ಪ್ರಾದುರ್ಭಾವೋ ವಲೀನಾಂ ಚ ತೋದಃ ಕಣ್ಡೂರ್ಮುಹುರ್ಮುಹುಃ ||೯||
ಉಪದ್ರವಾಣಾಂ ಪ್ರಶಮೋ ನಿಮ್ನತಾ ಸ್ಫುಟನಂ ತ್ವಚಾಮ್ |
ಬಸ್ತಾವಿವಾಮ್ಬುಸಞ್ಚಾರಃ ಸ್ಯಾಚ್ಛೋಥೇಽಙ್ಗುಲಿಪೀಡಿತೇ ||೧೦||
ಪೂಯಸ್ಯ ಪೀಡಯತ್ಯೇಕಮನ್ತಮನ್ತೇ ಚ ಪೀಡೀತೇ |
ಭಕ್ತಾಕಾಙ್ಕ್ಷಾ ಭವೇಚ್ಚೈತಚ್ಛೋಥಾನಾಂ ಪಕ್ವಲಕ್ಷಣಮ್ ||೧೧||
View original
वेदनोपशमः शोथोऽलोहितोऽल्पो न चोन्नतः |
प्रादुर्भावो वलीनां च तोदः कण्डूर्मुहुर्मुहुः ||९||
उपद्रवाणां प्रशमो निम्नता स्फुटनं त्वचाम् |
बस्ताविवाम्बुसञ्चारः स्याच्छोथेऽङ्गुलिपीडिते ||१०||
पूयस्य पीडयत्येकमन्तमन्ते च पीडीते |
भक्ताकाङ्क्षा भवेच्चैतच्छोथानां पक्वलक्षणम् ||११||
Adhikarana ekadoShArabdhe~api shothe pAkakAle sarvadoShasambandhaH (12) · Śloka 12
ನರ್ತೇಽನಿಲಾದ್ರುಙ್ನ ವಿನಾ ಚ ಪಿತ್ತಂ ಪಾಕಃ ಕಫಂ ಚಾಪಿ ವಿನಾ ನ ಪೂಯಃ |
ತಸ್ಮಾದ್ಧಿ ಸರ್ವೇ ಪರಿಪಾಕಕಾಲೇ ಪಚನ್ತಿ ಶೋಥಾಂಸ್ತ್ರಯ ಏವ ದೋಷಾಃ ||೧೨||
(ಸು. ಸೂ. ಅ. ೧೭) |
View original
नर्तेऽनिलाद्रुङ्न विना च पित्तं पाकः कफं चापि विना न पूयः |
तस्माद्धि सर्वे परिपाककाले पचन्ति शोथांस्त्रय एव दोषाः ||१२||
(सु. सू. अ. १७) |
Adhikarana aviniHsRutasya pUyasya vikArAntarakartRutvam (13-14) · Śloka 14
ಕಾಲಾನ್ತರೇಣಾಭ್ಯುದಿತಂ ತು ಪಿತ್ತಂ ಕೃತ್ವಾ ವಶೇ ವಾತಕಫೌ ಪ್ರಸಹ್ಯ |
ಪಚತ್ಯತಃ ಶೋಣಿತಮೇಷ ಪಾಕೋ ಮತಃ ಪರೇಷಾಂ ವಿದುಷಾಂ ದ್ವಿತೀಯಃ ||೧೩||
ಕಕ್ಷಂ ಸಮಾಸಾದ್ಯ ಯಥೈವ ವಹ್ನಿರ್ವಾಯ್ವೀರಿತಃ ಸನ್ದಹತಿ ಪ್ರಸಹ್ಯ |
ತಥೈವ ಪೂಯೋ ಹ್ಯವಿನಿಃಸೃತೋ ಹಿ ಮಾಂಸಂ ಸಿರಾಃ ಸ್ನಾಯು ಚ ಖಾದತೀಹ ||೧೪||
(ಸು. ಸೂ. ಅ. ೧೭) |
View original
कालान्तरेणाभ्युदितं तु पित्तं कृत्वा वशे वातकफौ प्रसह्य |
पचत्यतः शोणितमेष पाको मतः परेषां विदुषां द्वितीयः ||१३||
कक्षं समासाद्य यथैव वह्निर्वाय्वीरितः सन्दहति प्रसह्य |
तथैव पूयो ह्यविनिःसृतो हि मांसं सिराः स्नायु च खादतीह ||१४||
(सु. सू. अ. १७) |
Adhikarana AmashothaM chedayataH pakvaM copekShato vaidyasya nindA (15-16) · Śloka 16
ಆಮಂ ವಿದಹ್ಯಮಾನಂ ಚ ಸಮ್ಯಕ್ ಪಕ್ವಂ ಚ ಯೋ ಭಿಷಕ್ |
ಜಾನೀಯಾತ್ ಸ ಭವೇದ್ವೈದ್ಯಃ ಶೇಷಾಸ್ತಸ್ಕರವೃತ್ತಯಃ ||೧೫||
ಯಶ್ಛಿನತ್ತ್ಯಾಮಮಜ್ಞಾನಾದ್ಯೋ ವಾ ಪಕ್ವಮುಪೇಕ್ಷತೇ |
ಶ್ವಪಚಾವಿವ ಮನ್ತವ್ಯೌ ತಾವನಿಶ್ಚಿತಕಾರಿಣೌ ||೧೬||
(ಸು. ಸೂ. ಅ. ೧೭) |
View original
आमं विदह्यमानं च सम्यक् पक्वं च यो भिषक् |
जानीयात् स भवेद्वैद्यः शेषास्तस्करवृत्तयः ||१५||
यश्छिनत्त्याममज्ञानाद्यो वा पक्वमुपेक्षते |
श्वपचाविव मन्तव्यौ तावनिश्चितकारिणौ ||१६||
(सु. सू. अ. १७) |
Adhikarana puShpikA · Śloka 41
ಇತಿ ಶ್ರೀಮಾಧವಕರವಿರಚಿತೇ ಮಾಧವನಿದಾನೇ ವ್ರಣಶೋಥನಿದಾನಂ ಸಮಾಪ್ತಮ್ ||೪೧||
View original
इति श्रीमाधवकरविरचिते माधवनिदाने व्रणशोथनिदानं समाप्तम् ||४१||