ਅਥ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਥਨਿਦਾਨਮ੍ | ਏਕਦੇਸ਼ੋਤ੍ਥਿਤਃ ਸ਼ੋਥੋ ਵ੍ਰਣਾਨਾਂ ਪੂਰ੍ਵਲਕ੍ਸਣਮ੍ | ਸਡ੍ਵਿਧਃ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਪਥਕ੍ਸਰ੍ਵਰਕ੍ਤਾਗਨ੍ਤੁਨਿਮਿਤ੍ਤਜਃ ||੧|| ਸ਼ੋਥਾਃ ਸਡੇਤੇ ਵਿਜ੍ਞੇਯਾਃ ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤੈਃ ਸ਼ੋਥਲਕ੍ਸਣੈਃ | ਵਿਸ਼ੇਸਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਚੈਸਾਂ ਪਕ੍ਵਾਪਕ੍ਵਾਦਿਨਿਸ਼੍ਚਯੇ ||੨||
View original
अथ व्रणशोथनिदानम् | एकदेशोत्थितः शोथो व्रणानां पूर्वलक्षणम् | षड्विधः स्यात् पृथक्सर्वरक्तागन्तुनिमित्तजः ||१|| शोथाः षडेते विज्ञेयाः प्रागुक्तैः शोथलक्षणैः | विशेषः कथ्यते चैषां पक्वापक्वादिनिश्चये ||२||
🔊 Audio coming soon
Show commentary
ਮਧੁਕੋਸ਼ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਿਜਯਰਕ੍ਸਿਤ, ਸ਼੍ਰੀਕਣ੍ਠਦਤ੍ਤ ਕਤ)
ਪ੍ਰਾਯੇਣ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸਾਧਰ੍ਮ੍ਯਾਦ੍ ਭਾਵਿਵ੍ਰਣਤ੍ਵਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਥਨਿਦਾਨਮਾਹ– ਏਕਦੇਸ਼ੋਤ੍ਥਿਤ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਡ੍ਵਿਧ ਇਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਕਥਨਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥਮ੍| ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤੈਰਿਤਿ ਆਮਪਕ੍ਵੈਸਣੀਯੋਕ੍ਤੈਃ; ਤਤ੍ਰ ਹਿ “ਵਾਤਸ਼੍ਵਯਥੁਰਰੁਣਃ ਕਸ੍ਣੋ ਵਾ ਪਰੁਸੋ ਮਦੁਰਨਵਸ੍ਥਿਤਃ” (ਸੁ. ਸੂ. ਅ. ੧੭) ਇਤ੍ਯਾਦਿਨਾ ਸਟ੍ਸ਼ੋਥਲਕ੍ਸਣਾਨ੍ਯੁਕ੍ਤਾਨਿ| ਵਿਸ਼ੇਸਃ ਕਥ੍ਯਤੇ ਚੈਸਾਮਿਤਿ ਤਤ੍ਰਾਨੁਕ੍ਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸਃ ਕਥ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਰ੍ਥਃ| ਪਕ੍ਵਾਪਕ੍ਵਾਦਿਨਿਸ਼੍ਚਯ ਇਤਿ ਅਤ੍ਰਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪਚ੍ਯਮਾਨਸ੍ਯ ਪਰਿਗ੍ਰਹਃ||੧-੨||
ਆਤਙ੍ਕਦਰ੍ਪਣ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾ (ਵਾਚਸ੍ਪਤਿ ਵੈਦ੍ਯ ਕਤ)
ਵ੍ਰਣਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸਾਮਾਨ੍ਯਾਦ੍ਭਾਵਿਵ੍ਰਣਤ੍ਵਸਮ੍ਬਨ੍ਧਤੁਲ੍ਯਤ੍ਵਾਚ੍ਚ ਵ੍ਰਣਸ਼ੋਥਨਿਦਾਨਾਰਮ੍ਭਃ| ਤੇਸਾਂ ਪ੍ਰਾਗ੍ਰੂਪੇਣ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਮਾਹ– ਏਕੇਤ੍ਯਾਦਿ| ਏਕਦੇਸ਼ੇ ਸ਼ੋਥਃ ਏਤਦ੍ਵ੍ਰਣਪੂਰ੍ਵਰੂਪਂ; ਸ ਚ ਸਡ੍ਵਿਧਃ– ਤ੍ਰਿਭਿਰ੍ਦੋਸੈਸ੍ਤ੍ਰਯਃ, ਸਨ੍ਨਿਪਾਤੇਨੈਕਃ, ਰਕ੍ਤੇਨੈਕਃ, ਅਨ੍ਯ ਆਗਨ੍ਤੁਕਃ ਅਭਿਘਾਤਜਃ, ਏਵਂ ਸਟ੍, ਸਡ੍ਵਿਧ ਇਤਿ ਸਙ੍ਖ੍ਯਾਕਥਨਂ ਦ੍ਵਨ੍ਦ੍ਵਜਨਿਸੇਧਾਰ੍ਥਮ੍| ਤੇਸਾਂ ਲਕ੍ਸਣਨਿਰ੍ਦੇਸ਼ਂ ਦਰ੍ਸ਼ਯਨ੍ਨਾਹ– ਸ਼ੋਥਾ ਇਤਿ| ਪ੍ਰਾਗੁਕ੍ਤੈਰਿਤਿ| ਸ਼ੋਥਨਿਦਾਨੋਕ੍ਤੈਸ਼੍ਚ, ‘ਰਸਸ੍ਤਨੁਤ੍ਵਕ੍ਪਰੁਸਾਰੁਣਾਦਿਕੈਃ’ ਇਤ੍ਯਾਦਿ| ਸਾਮ੍ਪ੍ਰਤਂ ਪਕ੍ਵਾਪਕ੍ਵਾਦਿਨਿਸ਼੍ਚਯ ਇਤ੍ਯਤ੍ਰਾਦਿਸ਼ਬ੍ਦੇਨ ਪਚ੍ਯਮਾਨਾਵਸ੍ਥਾਯਾਃ ਗ੍ਰਹਣਮ੍||੧-੨||