Adhikarana 1 (1-3) · Śloka 3
ಅಥಾತೋ ಮೂಢಗರ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಸ್ಯಾಮಃ ||೧||
ಯಥೋವಾಚ ಭಗವಾನ್ ಧನ್ವನ್ತರಿಃ ||೨||
ನಾತೋಽನ್ಯತ್ ಕಷ್ಟತಮಮಸ್ತಿ ಯಥಾ ಮೂಢಗರ್ಭಶಲ್ಯೋದ್ಧರಣಮ್; ಅತ್ರ ಹಿ ಯೋನಿಯಕೃತ್ಪ್ಲೀಹಾನ್ತ್ರವಿವರಗರ್ಭಾಶಯಾನಾಂ ಮಧ್ಯೇ ಕರ್ಮ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಸ್ಪರ್ಶೇನ, ಉತ್ಕರ್ಷಣಾಪಕರ್ಷಣಸ್ಥಾನಾಪವರ್ತನೋತ್ಕರ್ತನಭೇದನಚ್ಛೇದನಪೀಡನರ್ಜೂಕರಣದಾರಣಾನಿ ಚೈಕಹಸ್ತೇನ ಗರ್ಭಂ ಗರ್ಭಿಣೀಂ ಚಾಹಿಂಸತಾ, ತಸ್ಮಾದಧಿಪತಿಮಾಪೃಚ್ಛ್ಯ ಪರಂ ಚ ಯತ್ನಮಾಸ್ಥಾಯೋಪಕ್ರಮೇತ ||೩||
View original
अथातो मूढगर्भचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
नातोऽन्यत् कष्टतममस्ति यथा मूढगर्भशल्योद्धरणम्; अत्र हि योनियकृत्प्लीहान्त्रविवरगर्भाशयानां मध्ये कर्म कर्तव्यं स्पर्शेन, उत्कर्षणापकर्षणस्थानापवर्तनोत्कर्तनभेदनच्छेदनपीडनर्जूकरणदारणानि चैकहस्तेन गर्भं गर्भिणीं चाहिंसता, तस्मादधिपतिमापृच्छ्य परं च यत्नमास्थायोपक्रमेत ||३||
Adhikarana 2 (4) · Śloka 4
ತತ್ರ ಸಮಾಸೇನಾಷ್ಟವಿಧಾ ಮೂಢಗರ್ಭಗತಿರುದ್ದಿಷ್ಟಾ; ಸ್ವಭಾವಗತಾ ಅಪಿ ತ್ರಯಃ ಸಙ್ಗಾ ಭವನ್ತಿ- ಶಿರಸೋ ವೈಗುಣ್ಯಾದಂಸಯೋರ್ಜಘನಸ್ಯ ವಾ ||೪||
View original
तत्र समासेनाष्टविधा मूढगर्भगतिरुद्दिष्टा; स्वभावगता अपि त्रयः सङ्गा भवन्ति- शिरसो वैगुण्यादंसयोर्जघनस्य वा ||४||
Adhikarana 3 (5-8) · Śloka 8
ಜೀವತಿ ತು ಗರ್ಭೇ ಸೂತಿಕಾಗರ್ಭನಿರ್ಹರಣೇ ಪ್ರಯತೇತ |
ನಿರ್ಹರ್ತುಮಶಕ್ಯೇ ಚ್ಯಾವನಾನ್ ಮನ್ತ್ರಾನುಪಶೃಣುಯಾತ್; ತಾನ್ ವಕ್ಷ್ಯಾಮಃ ||೫||
‘ಇಹಾಮೃತಂ ಚ ಸೋಮಶ್ಚ ಚಿತ್ರಭಾನುಶ್ಚ ಭಾಮಿನಿ |
ಉಚ್ಚೈಃಶ್ರವಾಶ್ಚ ತುರಗೋ ಮನ್ದಿರೇ ನಿವಸನ್ತು ತೇ ||೬||
ಇದಮಮೃತಮಪಾಂ ಸಮುದ್ಧೃತಂ ವೈ ತವ ಲಘು ಗರ್ಭಮಿಮಂ ಪ್ರಮುಞ್ಚತು ಸ್ತ್ರಿ |
ತದನಲಪವನಾರ್ಕವಾಸವಾಸ್ತೇ ಸಹ ಲವಣಾಮ್ಬುಧರೈರ್ದಿಶನ್ತು ಶಾನ್ತಿಮ್ ||೭||
ಮುಕ್ತಾಃ ಪಶೋರ್ವಿಪಾಶಾಶ್ಚ ಮುಕ್ತಾಃ ಸೂರ್ಯೇಣ ರಶ್ಮಯಃ |
ಮುಕ್ತಃ ಸರ್ವಭಯಾದ್ಗರ್ಭ ಏಹ್ಯೇಹಿ ವಿರಮಾವಿತಃ ||೮||
View original
जीवति तु गर्भे सूतिकागर्भनिर्हरणे प्रयतेत |
निर्हर्तुमशक्ये च्यावनान् मन्त्रानुपशृणुयात्; तान् वक्ष्यामः ||५||
‘इहामृतं च सोमश्च चित्रभानुश्च भामिनि |
उच्चैःश्रवाश्च तुरगो मन्दिरे निवसन्तु ते ||६||
इदममृतमपां समुद्धृतं वै तव लघु गर्भमिमं प्रमुञ्चतु स्त्रि |
तदनलपवनार्कवासवास्ते सह लवणाम्बुधरैर्दिशन्तु शान्तिम् ||७||
मुक्ताः पशोर्विपाशाश्च मुक्ताः सूर्येण रश्मयः |
मुक्तः सर्वभयाद्गर्भ एह्येहि विरमावितः ||८||
Adhikarana 4 (9-11) · Śloka 11
ಔಷಧಾನಿ ಚ ವಿದಧ್ಯಾದ್ಯಥೋಕ್ತಾನಿ |
ಮೃತೇ ಚೋತ್ತಾನಾಯಾ ಆಭುಗ್ನಸಕ್ಥ್ಯಾ ವಸ್ತ್ರಾಧಾರಕೋನ್ನಮಿತಕಟ್ಯಾ ಧನ್ವನನಗವೃತ್ತಿಕಾಶಾಲ್ಮಲೀಮೃತ್ಸ್ನಘೃತಾಭ್ಯಾಂ ಮ್ರಕ್ಷಯಿತ್ವಾ ಹಸ್ತಂ ಯೋನೌ ಪ್ರವೇಶ್ಯ ಗರ್ಭಮುಪಹರೇತ್ |
ತತ್ರ ಸಕ್ಥಿಭ್ಯಾಮಾಗತಮನುಲೋಮಮೇವಾಞ್ಛೇತ್, ಏಕಸಕ್ಥ್ನಾ ಪ್ರತಿಪನ್ನಸ್ಯೇತರಸಕ್ಥಿ ಪ್ರಸಾರ್ಯಾಪಹರೇತ್, ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶೇನಾಗತಸ್ಯ ಸ್ಫಿಗ್ದೇಶಂ ಪ್ರಪೀಡ್ಯೋರ್ಧ್ವಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಸಕ್ಥಿನೀ ಪ್ರಸಾರ್ಯಾಪಹರೇತ್, ತಿರ್ಯಗಾಗತಸ್ಯ ಪರಿಘಸ್ಯೇವ ತಿರಶ್ಚೀನಸ್ಯ ಪಶ್ಚಾದರ್ಧಮೂರ್ಧ್ವಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಪೂರ್ವಾರ್ಧಮಪತ್ಯಪಥಂ ಪ್ರತ್ಯಾರ್ಜವಮಾನೀಯಾಪಹರೇತ್, ಪಾರ್ಶ್ವಾಪವೃತ್ತಶಿರಸಮಂಸಂ ಪ್ರಪೀಡ್ಯೋರ್ಧ್ವಮುತ್ಕ್ಷಿಪ್ಯ ಶಿರೋಽಪತ್ಯಪಥಮಾನೀಯಾಪಹರೇತ್, ಬಾಹುದ್ವಯಪ್ರತಿಪನ್ನಸ್ಯೋರ್ಧ್ವಮುತ್ಪೀಡ್ಯಾಂಸೌ ಶಿರೋಽನುಲೋಮಮಾನೀಯಾಪಹರೇತ್, ದ್ವಾವನ್ತ್ಯಾವಸಾಧ್ಯೌ ಮೂಢಗರ್ಭೌ, ಏವಮಶಕ್ಯೇ ಶಸ್ತ್ರಮವಚಾರಯೇತ್ ||೯||
ಸಚೇತನಂ ಚ ಶಸ್ತ್ರೇಣ ನ ಕಥಞ್ಚನ ದಾರಯೇತ್ |
ದಾರ್ಯಮಾಣೋ ಹಿ ಜನನೀಮಾತ್ಮಾನಂ ಚೈವ ಘಾತಯೇತ್ ||೧೦||
ಅವಿಷಹ್ಯೇ ವಿಕಾರೇ ತು ಶ್ರೇಯೋ ಗರ್ಭಸ್ಯ ಪಾತನಮ್ |
ನ ಗರ್ಭಿಣ್ಯಾ ವಿಪರ್ಯಾಸಸ್ತಸ್ಮಾತ್ಪ್ರಾಪ್ತಂ ನ ಹಾಪಯೇತ್ ||೧೧||
View original
औषधानि च विदध्याद्यथोक्तानि |
मृते चोत्तानाया आभुग्नसक्थ्या वस्त्राधारकोन्नमितकट्या धन्वननगवृत्तिकाशाल्मलीमृत्स्नघृताभ्यां म्रक्षयित्वा हस्तं योनौ प्रवेश्य गर्भमुपहरेत् |
तत्र सक्थिभ्यामागतमनुलोममेवाञ्छेत्, एकसक्थ्ना प्रतिपन्नस्येतरसक्थि प्रसार्यापहरेत्, स्फिग्देशेनागतस्य स्फिग्देशं प्रपीड्योर्ध्वमुत्क्षिप्य सक्थिनी प्रसार्यापहरेत्, तिर्यगागतस्य परिघस्येव तिरश्चीनस्य पश्चादर्धमूर्ध्वमुत्क्षिप्य पूर्वार्धमपत्यपथं प्रत्यार्जवमानीयापहरेत्, पार्श्वापवृत्तशिरसमंसं प्रपीड्योर्ध्वमुत्क्षिप्य शिरोऽपत्यपथमानीयापहरेत्, बाहुद्वयप्रतिपन्नस्योर्ध्वमुत्पीड्यांसौ शिरोऽनुलोममानीयापहरेत्, द्वावन्त्यावसाध्यौ मूढगर्भौ, एवमशक्ये शस्त्रमवचारयेत् ||९||
सचेतनं च शस्त्रेण न कथञ्चन दारयेत् |
दार्यमाणो हि जननीमात्मानं चैव घातयेत् ||१०||
अविषह्ये विकारे तु श्रेयो गर्भस्य पातनम् |
न गर्भिण्या विपर्यासस्तस्मात्प्राप्तं न हापयेत् ||११||
Adhikarana 5 (12-19) · Śloka 20
ತತಃ ಸ್ತ್ರಿಯಮಾಶ್ವಾಸ್ಯ ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣಾಙ್ಗುಲೀಶಸ್ತ್ರೇಣ ವಾ ಶಿರೋ ವಿದಾರ್ಯ, ಶಿರಃಕಪಾಲಾನ್ಯಾಹೃತ್ಯ, ಶಙ್ಕುನಾ ಗೃಹೀತ್ವೋರಸಿ ಕಕ್ಷಾಯಾಂ ವಾಽಪಹರೇತ್; ಅಭಿನ್ನಶಿರಸಮಕ್ಷಿಕೂಟೇ ಗಣ್ಡೇ ವಾ, ಅಂಸಸಂಸಕ್ತಸ್ಯಾಂಸದೇಶೇ ಬಾಹೂ ಛಿತ್ತ್ವಾ, ದೃತಿಮಿವಾತತಂ ವಾತಪೂರ್ಣೋದರಂ ವಾ ವಿದಾರ್ಯ ನಿರಸ್ಯಾನ್ತ್ರಾಣಿ ಶಿಥಿಲೀಭೂತಮಾಹರೇತ್, ಜಘನಸಕ್ತಸ್ಯ ವಾ ಜಘನಕಪಾಲಾನೀತಿ ||೧೨||
ಕಿಮ್ಬಹುನಾ- ಯದ್ಯದಙ್ಗಂ ಹಿ ಗರ್ಭಸ್ಯ ತಸ್ಯ ಸಜ್ಜತಿ ತದ್ಭಿಷಕ್ |
ಸಮ್ಯಗ್ವಿನಿರ್ಹರೇಚ್ಛಿತ್ತ್ವಾ ರಕ್ಷೇನ್ನಾರೀಂ ಚ ಯತ್ನತಃ ||೧೩||
ಗರ್ಭಸ್ಯ ಗತಯಶ್ಚಿತ್ರಾ ಜಾಯನ್ತೇಽನಿಲಕೋಪತಃ |
ತತ್ರಾನಲ್ಪಮತಿರ್ವೈದ್ಯೋ ವರ್ತೇತ ವಿಧಿಪೂರ್ವಕಮ್ ||೧೪||
ನೋಪೇಕ್ಷೇತ ಮೃತಂ ಗರ್ಭಂ ಮುಹೂರ್ತಮಪಿ ಪಣ್ಡಿತಃ |
ಸ ಹ್ಯಾಶು ಜನನೀಂ ಹನ್ತಿ ನಿರುಚ್ಛ್ವಾಸಂ ಪಶುಂ ಯಥಾ ||೧೫||
ಮಣ್ಡಲಾಗ್ರೇಣ ಕರ್ತವ್ಯಂ ಛೇದ್ಯಮನ್ತರ್ವಿಜಾನತಾ |
ವೃದ್ಧಿಪತ್ರಂ ಹಿ ತೀಕ್ಷ್ಣಾಗ್ರಂ ನಾರೀಂ ಹಿಂಸ್ಯಾತ್ ಕದಾಚನ ||೧೬||
ಅಥಾಪತನ್ತೀಮಪರಾಂ ಪಾತಯೇತ್ ಪೂರ್ವವದ್ಭಿಷಕ್ |
ಹಸ್ತೇನಾಪಹರೇದ್ವಾಽಪಿ ಪಾರ್ಶ್ವಭ್ಯಾಂ ಪರಿಪೀಡ್ಯ ವಾ ||೧೭||
ಧುನುಯಾಚ್ಚ ಮುಹುರ್ನಾರೀಂ ಪೀಡಯೇದ್ವಾಂಽಸಪಿಣ್ಡಿಕಾಮ್ |
ತೈಲಾಕ್ತಯೋನೇರೇವಂ ತಾಂ ಪಾತಯೇನ್ಮತಿಮಾನ್ ಭಿಷಕ್ ||೧೮||
ಏವಂ ನಿರ್ಹೃತಶಲ್ಯಾಂ ತು ಸಿಞ್ಚೇದುಷ್ಣೇನ ವಾರಿಣಾ |
ತತೋಽಭ್ಯಕ್ತಶರೀರಾಯಾ ಯೋನೌ ಸ್ನೇಹಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್ ||೧೯||
ಏವಂ ಮೃದ್ವೀ ಭವೇದ್ಯೋನಿಸ್ತಚ್ಛೂಲಂ ಚೋಪಶಾಮ್ಯತಿ |೨೦|
View original
ततः स्त्रियमाश्वास्य मण्डलाग्रेणाङ्गुलीशस्त्रेण वा शिरो विदार्य, शिरःकपालान्याहृत्य, शङ्कुना गृहीत्वोरसि कक्षायां वाऽपहरेत्; अभिन्नशिरसमक्षिकूटे गण्डे वा, अंससंसक्तस्यांसदेशे बाहू छित्त्वा, दृतिमिवाततं वातपूर्णोदरं वा विदार्य निरस्यान्त्राणि शिथिलीभूतमाहरेत्, जघनसक्तस्य वा जघनकपालानीति ||१२||
किम्बहुना- यद्यदङ्गं हि गर्भस्य तस्य सज्जति तद्भिषक् |
सम्यग्विनिर्हरेच्छित्त्वा रक्षेन्नारीं च यत्नतः ||१३||
गर्भस्य गतयश्चित्रा जायन्तेऽनिलकोपतः |
तत्रानल्पमतिर्वैद्यो वर्तेत विधिपूर्वकम् ||१४||
नोपेक्षेत मृतं गर्भं मुहूर्तमपि पण्डितः |
स ह्याशु जननीं हन्ति निरुच्छ्वासं पशुं यथा ||१५||
मण्डलाग्रेण कर्तव्यं छेद्यमन्तर्विजानता |
वृद्धिपत्रं हि तीक्ष्णाग्रं नारीं हिंस्यात् कदाचन ||१६||
अथापतन्तीमपरां पातयेत् पूर्ववद्भिषक् |
हस्तेनापहरेद्वाऽपि पार्श्वभ्यां परिपीड्य वा ||१७||
धुनुयाच्च मुहुर्नारीं पीडयेद्वांऽसपिण्डिकाम् |
तैलाक्तयोनेरेवं तां पातयेन्मतिमान् भिषक् ||१८||
एवं निर्हृतशल्यां तु सिञ्चेदुष्णेन वारिणा |
ततोऽभ्यक्तशरीराया योनौ स्नेहं निधापयेत् ||१९||
एवं मृद्वी भवेद्योनिस्तच्छूलं चोपशाम्यति |२०|
Adhikarana 6 (20-27) · Śloka 28
ಕೃಷ್ಣಾತನ್ಮೂಲಶುಣ್ಠ್ಯೇಲಾಹಿಙ್ಗುಭಾರ್ಗೀಃ ಸದೀಪ್ಯಕಾಃ ||೨೦||
ವಚಾಮತಿವಿಷಾಂ ರಾಸ್ನಾಂ ಚವ್ಯಂ ಸಞ್ಚೂರ್ಣ್ಯ ಪಾಯಯೇತ್ |
ಸ್ನೇಹೇನ ದೋಷಸ್ಯನ್ದಾರ್ಥಂ ವೇದನೋಪಶಮಾಯ ಚ ||೨೧||
ಕ್ವಾಥಂ ಚೈಷಾಂ ತಥಾ ಕಲ್ಕಂ ಚೂರ್ಣಂ ವಾ ಸ್ನೇಹವರ್ಜಿತಮ್ |
ಶಾಕತ್ವಗ್ಘಿಙ್ಗ್ವತಿವಿಷಾಪಾಠಾಕಟುಕರೋಹಿಣೀಃ ||೨೨||
ತಥಾ ತೇಜೋವತೀಂ ಚಾಪಿ ಪಾಯಯೇತ್ ಪೂರ್ವವದ್ಭಿಷಕ್ |
ತ್ರಿರಾತ್ರಂ ಪಞ್ಚಸಪ್ತಾಹಂ ತತಃ ಸ್ನೇಹಂ ಪುನಃ ಪಿಬೇತ್ ||೨೩||
ಪಾಯಯೇತಾಸವಂ ನಕ್ತಮರಿಷ್ಟಂ ವಾ ಸುಸಂಸ್ಕೃತಮ್ |
ಶಿರೀಷಕಕುಭಾಭ್ಯಾಂ ಚ ತೋಯಮಾಚಮನೇ ಹಿತಮ್ ||೨೪||
ಉಪದ್ರವಾಶ್ಚ ಯೇಽನ್ಯೇ ಸ್ಯುಸ್ತಾನ್ ಯಥಾಸ್ವಮುಪಾಚರೇತ್ |
ಸರ್ವತಃ ಪರಿಶುದ್ಧಾ ಚ ಸ್ನಿಗ್ಧಪಥ್ಯಾಲ್ಪಭೋಜನಾ ||೨೫||
ಸ್ವೇದಾಭ್ಯಙ್ಗಪರಾ ನಿತ್ಯಂ ಭವೇತ್ ಕ್ರೋಧವಿವರ್ಜಿತಾ |
ಪಯೋ ವಾತಹರೈಃ ಸಿದ್ಧಂ ದಶಾಹಂ ಭೋಜನೇ ಹಿತಮ್ ||೨೬||
ರಸಂ ದಶಾಹಂ ಶೇಷೇ ತು ಯಥಾಯೋಗಮುಪಾಚರೇತ್ |
ವ್ಯುಪದ್ರವಾಂ ವಿಶುದ್ಧಾಂ ಚ ಜ್ಞಾತ್ವಾ ಚ ವರವರ್ಣಿನೀಮ್ ||೨೭||
ಊರ್ಧ್ವಂ ಚತುರ್ಭ್ಯೋ ಮಾಸೇಭ್ಯೋ ವಿಸೃಜೇತ್ ಪರಿಹಾರತಃ |೨೮|
View original
कृष्णातन्मूलशुण्ठ्येलाहिङ्गुभार्गीः सदीप्यकाः ||२०||
वचामतिविषां रास्नां चव्यं सञ्चूर्ण्य पाययेत् |
स्नेहेन दोषस्यन्दार्थं वेदनोपशमाय च ||२१||
क्वाथं चैषां तथा कल्कं चूर्णं वा स्नेहवर्जितम् |
शाकत्वग्घिङ्ग्वतिविषापाठाकटुकरोहिणीः ||२२||
तथा तेजोवतीं चापि पाययेत् पूर्ववद्भिषक् |
त्रिरात्रं पञ्चसप्ताहं ततः स्नेहं पुनः पिबेत् ||२३||
पाययेतासवं नक्तमरिष्टं वा सुसंस्कृतम् |
शिरीषककुभाभ्यां च तोयमाचमने हितम् ||२४||
उपद्रवाश्च येऽन्ये स्युस्तान् यथास्वमुपाचरेत् |
सर्वतः परिशुद्धा च स्निग्धपथ्याल्पभोजना ||२५||
स्वेदाभ्यङ्गपरा नित्यं भवेत् क्रोधविवर्जिता |
पयो वातहरैः सिद्धं दशाहं भोजने हितम् ||२६||
रसं दशाहं शेषे तु यथायोगमुपाचरेत् |
व्युपद्रवां विशुद्धां च ज्ञात्वा च वरवर्णिनीम् ||२७||
ऊर्ध्वं चतुर्भ्यो मासेभ्यो विसृजेत् परिहारतः |२८|
Adhikarana 7 (28-39) · Śloka 39
ಯೋನಿಸನ್ತರ್ಪಣೇಽಭ್ಯಙ್ಗೇ ಪಾನೇ ಬಸ್ತಿಷು ಭೋಜನೇ ||೨೮||
ಬಲಾತೈಲಮಿದಂ ಚಾಸ್ಯೈ ದದ್ಯಾದನಿಲವಾರಣಮ್ |
ಬಲಾಮೂಲಕಷಾಯಸ್ಯ ದಶಮೂಲೀಶೃತಸ್ಯ ಚ ||೨೯||
ಯವಕೋಲಕುಲತ್ಥಾನಾಂ ಕ್ವಾಥಸ್ಯ ಪಯಸಸ್ತಥಾ |
ಅಷ್ಟಾವಷ್ಟೌ ಶುಭಾ ಭಾಗಾಸ್ತೈಲಾದೇಕಸ್ತದೇಕತಃ ||೩೦||
ಪಚೇದಾವಾಪ್ಯ ಮಧುರಂ ಗಣಂ ಸೈನ್ಧವಸಂಯುತಮ್ |
ತಥಾಽಗುರುಂ ಸರ್ಜರಸಂ ಸರಲಂ ದೇವದಾರು ಚ ||೩೧||
ಮಞ್ಜಿಷ್ಠಾಂ ಚನ್ದನಂ ಕುಷ್ಠಮೇಲಾಂ ಕಾಲಾನುಸಾರಿವಾಮ್ |
ಮಾಂಸೀಂ ಶೈಲೇಯಕಂ ಪತ್ರಂ ತಗರಂ ಸಾರಿವಾಂ ವಚಾಮ್ ||೩೨||
ಶತಾವರೀಮಶ್ವಗನ್ಧಾಂ ಶತಪುಷ್ಪಾಂ ಪುನರ್ನವಾಮ್ |
ತತ್ ಸಾಧುಸಿದ್ಧಂ ಸೌವರ್ಣೇ ರಾಜತೇ ಮೃನ್ಮಯೇಽಪಿ ವಾ ||೩೩||
ಪ್ರಕ್ಷಿಪ್ಯ ಕಲಶೇ ಸಮ್ಯಕ್ ಸ್ವನುಗುಪ್ತಂ ನಿಧಾಪಯೇತ್ |
ಬಲಾತೈಲಮಿದಂ ಖ್ಯಾತಂ ಸರ್ವವಾತವಿಕಾರನುತ್ ||೩೪||
ಯಥಾಬಲಮತೋ ಮಾತ್ರಾಂ ಸೂತಿಕಾಯೈ ಪ್ರದಾಪಯೇತ್ |
ಯಾ ಚ ಗರ್ಭಾರ್ಥಿನೀ ನಾರೀ ಕ್ಷೀಣಶುಕ್ರಶ್ಚ ಯಃ ಪುಮಾನ್ ||೩೫||
ವಾತಕ್ಷೀಣೇ ಮರ್ಮಹತೇ ಮಥಿತೇಽಭಿಹತೇ ತಥಾ |
ಭಗ್ನೇ ಶ್ರಮಾಭಿಪನ್ನೇ ಚ ಸರ್ವಥೈವೋಪಯುಜ್ಯತೇ ||೩೬||
ಏತದಾಕ್ಷೇಪಕಾದೀನ್ ವೈ ವಾತವ್ಯಾಧೀನಪೋಹತಿ |
ಹಿಕ್ಕಾಂ ಕಾಸಮಧೀಮನ್ಥಂ ಗುಲ್ಮಂ ಶ್ವಾಸಂ ಚ ದುಸ್ತರಮ್ ||೩೭||
ಷಣ್ಮಾಸಾನುಪಯುಜ್ಯೈತದನ್ತ್ರವೃದ್ಧಿಮಪೋಹತಿ |
ಪ್ರತ್ಯಗ್ರಧಾತುಃ ಪುರುಷೋ ಭವೇಚ್ಚ ಸ್ಥಿರಯೌವನಃ ||೩೮||
ರಾಜ್ಞಾಮೇತದ್ಧಿ ಕರ್ತವ್ಯಂ ರಾಜಮಾತ್ರಾಶ್ಚ ಯೇ ನರಾಃ |
ಸುಖಿನಃ ಸುಕುಮಾರಾಶ್ಚ ಧನಿನಶ್ಚಾಪಿ ಯೇ ನರಾಃ ||೩೯||
View original
योनिसन्तर्पणेऽभ्यङ्गे पाने बस्तिषु भोजने ||२८||
बलातैलमिदं चास्यै दद्यादनिलवारणम् |
बलामूलकषायस्य दशमूलीशृतस्य च ||२९||
यवकोलकुलत्थानां क्वाथस्य पयसस्तथा |
अष्टावष्टौ शुभा भागास्तैलादेकस्तदेकतः ||३०||
पचेदावाप्य मधुरं गणं सैन्धवसंयुतम् |
तथाऽगुरुं सर्जरसं सरलं देवदारु च ||३१||
मञ्जिष्ठां चन्दनं कुष्ठमेलां कालानुसारिवाम् |
मांसीं शैलेयकं पत्रं तगरं सारिवां वचाम् ||३२||
शतावरीमश्वगन्धां शतपुष्पां पुनर्नवाम् |
तत् साधुसिद्धं सौवर्णे राजते मृन्मयेऽपि वा ||३३||
प्रक्षिप्य कलशे सम्यक् स्वनुगुप्तं निधापयेत् |
बलातैलमिदं ख्यातं सर्ववातविकारनुत् ||३४||
यथाबलमतो मात्रां सूतिकायै प्रदापयेत् |
या च गर्भार्थिनी नारी क्षीणशुक्रश्च यः पुमान् ||३५||
वातक्षीणे मर्महते मथितेऽभिहते तथा |
भग्ने श्रमाभिपन्ने च सर्वथैवोपयुज्यते ||३६||
एतदाक्षेपकादीन् वै वातव्याधीनपोहति |
हिक्कां कासमधीमन्थं गुल्मं श्वासं च दुस्तरम् ||३७||
षण्मासानुपयुज्यैतदन्त्रवृद्धिमपोहति |
प्रत्यग्रधातुः पुरुषो भवेच्च स्थिरयौवनः ||३८||
राज्ञामेतद्धि कर्तव्यं राजमात्राश्च ये नराः |
सुखिनः सुकुमाराश्च धनिनश्चापि ये नराः ||३९||
Adhikarana 8 (40-43) · Śloka 43
ಬಲಾಕಷಾಯಪೀತೇಭ್ಯಸ್ತಿಲೇಭ್ಯೋ ವಾಽಪ್ಯನೇಕಶಃ |
ತೈಲಮುತ್ಪಾದ್ಯ ತತ್ಕ್ವಾಥಶತಪಾಕಂ ಕೃತಂ ಶುಭಮ್ ||೪೦||
ನಿವಾತೇ ನಿಭೃತಾಗಾರೇ ಪ್ರಯುಞ್ಜೀತ ಯಥಾಬಲಮ್ |
ಜೀರ್ಣೇಽಸ್ಮಿನ್ ಪಯಸಾ ಸ್ನಿಗ್ಧಮಶ್ನೀಯಾತ್ ಷಷ್ಟಿಕೌದನಮ್ ||೪೧||
ಅನೇನ ವಿಧಿನಾ ದ್ರೋಣಮುಪಯುಜ್ಯಾನ್ನಮೀರಿತಮ್ |
ಭುಞ್ಜೀತ ದ್ವಿಗುಣಂ ಕಾಲಂ ಬಲವರ್ಣಾನ್ವಿತಸ್ತತಃ ||೪೨||
ಸರ್ವಪಾಪೈರ್ವಿನಿರ್ಮುಕ್ತಃ ಶತಾಯುಃ ಪುರುಷೋ ಭವೇತ್ |
ಶತಂ ಶತಂ ತಥೋತ್ಕರ್ಷೋ ದ್ರೋಣೇ ದ್ರೋಣೇ ಪ್ರಕೀರ್ತಿತಃ ||೪೩||
View original
बलाकषायपीतेभ्यस्तिलेभ्यो वाऽप्यनेकशः |
तैलमुत्पाद्य तत्क्वाथशतपाकं कृतं शुभम् ||४०||
निवाते निभृतागारे प्रयुञ्जीत यथाबलम् |
जीर्णेऽस्मिन् पयसा स्निग्धमश्नीयात् षष्टिकौदनम् ||४१||
अनेन विधिना द्रोणमुपयुज्यान्नमीरितम् |
भुञ्जीत द्विगुणं कालं बलवर्णान्वितस्ततः ||४२||
सर्वपापैर्विनिर्मुक्तः शतायुः पुरुषो भवेत् |
शतं शतं तथोत्कर्षो द्रोणे द्रोणे प्रकीर्तितः ||४३||
Adhikarana 9 (44) · Śloka 45
ಬಲಾಕಲ್ಪೇನಾತಿಬಲಾಗುಡೂಚ್ಯಾದಿತ್ಯಪರ್ಣಿಷು |
ಸೈರೇಯಕೇ ವೀರತರೌ ಶತಾವರ್ಯಾಂ ತ್ರಿಕಣ್ಟಕೇ ||೪೪||
ತೈಲಾನಿ ಮಧುಕೇ ಕುರ್ಯಾತ್ ಪ್ರಸಾರಿಣ್ಯಾಂ ಚ ಬುದ್ಧಿಮಾನ್ |೪೫|
View original
बलाकल्पेनातिबलागुडूच्यादित्यपर्णिषु |
सैरेयके वीरतरौ शतावर्यां त्रिकण्टके ||४४||
तैलानि मधुके कुर्यात् प्रसारिण्यां च बुद्धिमान् |४५|
Adhikarana 10 (45-47) · Śloka 47
ನೀಲೋತ್ಪಲಂ ವರೀಮೂಲಂ ಗವ್ಯೇ ಕ್ಷೀರೇ ವಿಪಾಚಯೇತ್ ||೪೫||
ಶತಪಾಕಂ ತತಸ್ತೇನ ತಿಲತೈಲಂ ಪಚೇದ್ಭಿಷಕ್ |
ಬಲಾತೈಲಸ್ಯ ಕಲ್ಕಾಂಸ್ತು ಸುಪಿಷ್ಟಾಂಸ್ತತ್ರ ದಾಪಯೇತ್ ||೪೬||
ಸರ್ವೇಷಾಮೇವ ಜಾನೀಯಾದುಪಯೋಗಂ ಚಿಕಿತ್ಸಕಃ |
ಬಲಾತೈಲವದೇತೇಷಾಂ ಗುಣಾಂಶ್ಚೈವ ವಿಶೇಷತಃ ||೪೭||
View original
नीलोत्पलं वरीमूलं गव्ये क्षीरे विपाचयेत् ||४५||
शतपाकं ततस्तेन तिलतैलं पचेद्भिषक् |
बलातैलस्य कल्कांस्तु सुपिष्टांस्तत्र दापयेत् ||४६||
सर्वेषामेव जानीयादुपयोगं चिकित्सकः |
बलातैलवदेतेषां गुणांश्चैव विशेषतः ||४७||
Adhikarana puShpikA · Śloka 15
ಇತಿ ಸುಶ್ರುತಸಂಹಿತಾಯಾಂ ಚಿಕಿತ್ಸಾಸ್ಥಾನೇ ಮೂಢಗರ್ಭಚಿಕಿತ್ಸಿತಂ ನಾಮ ಪಞ್ಚದಶೋಽಧ್ಯಾಯಃ ||೧೫||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने मूढगर्भचिकित्सितं नाम पञ्चदशोऽध्यायः ||१५||