Skip to content
AYANAAYURVEDAby Dr Vijaya Dwarampudi
Open navigation
Explore AyurvedaBook appointment

32. svēdāvacāraṇīyacikitsitam

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

அதாதஃ ஸ்வேதாவசாரணீயஂ சிகித்ஸிதஂ வ்யாக்யாஸ்யாமஃ ||௧|| யதோவாச பகவாந் தந்வந்தரிஃ ||௨||

View original

अथातः स्वेदावचारणीयं चिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 2 (3) · Śloka 3

சதுர்விதஃ ஸ்வேதஃ; தத்யதா- தாபஸ்வேத, ஊஷ்மஸ்வேத, உபநாஹஸ்வேதோ, த்ரவஸ்வேத இதி; அத்ர ஸர்வஸ்வேதவிகல்பாவரோதஃ ||௩||

View original

चतुर्विधः स्वेदः; तद्यथा- तापस्वेद, ऊष्मस्वेद, उपनाहस्वेदो, द्रवस्वेद इति; अत्र सर्वस्वेदविकल्पावरोधः ||३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 3 (4) · Śloka 4

தத்ர தாபஸ்வேதஃ பாணிகாஂஸ்யகந்துககபாலவாலுகாவஸ்த்ரைஃ ப்ரயுஜ்யதே, ஶயாநஸ்ய சாங்கதாபோ பஹுஶஃ காதிராங்காரைரிதி ||௪||

View original

तत्र तापस्वेदः पाणिकांस्यकन्दुककपालवालुकावस्त्रैः प्रयुज्यते, शयानस्य चाङ्गतापो बहुशः खादिराङ्गारैरिति ||४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 4 (5-7) · Śloka 7

ஊஷ்மஸ்வேதஸ்து கபாலபாஷாணேஷ்டகாலோஹபிண்டாநக்நிவர்ணாநத்பிராஸிஞ்சேதம்லத்ரவ்யைர்வா, தைரார்த்ராலக்தகபரிவேஷ்டிதைரங்கப்ரதேஶஂ ஸ்வேதயேத் | மாஂஸரஸபயோததிஸ்நேஹதாந்யாம்லவாதஹரபத்ரபங்கக்வாதபூர்ணாஂ வா கும்பீமநுதப்தாஂ ப்ராவத்யோஷ்மாணஂ கஹ்ணீயாத் | பார்ஶ்வச்சித்ரேண வா கும்பேநாதோமுகேந தஸ்யா முகமபிஸந்தாய தஸ்மிஞ்சித்ரே ஹஸ்திஶுண்டாகாராஂ நாடீஂ ப்ரணிதாய தஂ ஸ்வேதயேத் ||௫|| ஸுகோபவிஷ்டஂ ஸ்வப்யக்தஂ குருப்ராவரணாவதம் | ஹஸ்திஶுண்டிகயா நாட்யா ஸ்வேதயேத்வாதரோகிணம் | ஸுகா ஸர்வாங்ககா ஹ்யேஷா ந ச க்லிஶ்நாதி மாநவம் ||௬|| வ்யாமார்தமாத்ரா த்ரிர்வக்ரா ஹஸ்திஹஸ்தஸமாகதிஃ | ஸ்வேதநார்தே ஹிதா நாடீ கைலிஞ்ஜீ ஹஸ்திஶுண்டிகா ||௭||

View original

ऊष्मस्वेदस्तु कपालपाषाणेष्टकालोहपिण्डानग्निवर्णानद्भिरासिञ्चेदम्लद्रव्यैर्वा, तैरार्द्रालक्तकपरिवेष्टितैरङ्गप्रदेशं स्वेदयेत् | मांसरसपयोदधिस्नेहधान्याम्लवातहरपत्रभङ्गक्वाथपूर्णां वा कुम्भीमनुतप्तां प्रावृत्योष्माणं गृह्णीयात् | पार्श्वच्छिद्रेण वा कुम्भेनाधोमुखेन तस्या मुखमभिसन्धाय तस्मिञ्छिद्रे हस्तिशुण्डाकारां नाडीं प्रणिधाय तं स्वेदयेत् ||५|| सुखोपविष्टं स्वभ्यक्तं गुरुप्रावरणावृतम् | हस्तिशुण्डिकया नाड्या स्वेदयेद्वातरोगिणम् | सुखा सर्वाङ्गगा ह्येषा न च क्लिश्नाति मानवम् ||६|| व्यामार्धमात्रा त्रिर्वक्रा हस्तिहस्तसमाकृतिः | स्वेदनार्थे हिता नाडी कैलिञ्जी हस्तिशुण्डिका ||७||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 5 (8) · Śloka 9

புருஷாயாமமாத்ராஂ ச பூமிமுத்கீர்ய காதிரைஃ | காஷ்டைர்தக்த்வா ததாऽऽப்யுக்ஷ்ய க்ஷீரதாந்யாம்லவாரிபிஃ ||௮|| பத்ரபங்கைரவச்சாத்ய ஶயாநஂ ஸ்வேதயேத்ததஃ |௯|

View original

पुरुषायाममात्रां च भूमिमुत्कीर्य खादिरैः | काष्ठैर्दग्ध्वा तथाऽऽभ्युक्ष्य क्षीरधान्याम्लवारिभिः ||८|| पत्रभङ्गैरवच्छाद्य शयानं स्वेदयेत्ततः |९|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 6 (9) · Śloka 9

பூர்வவத் ஸ்வேதயேத்தக்த்வா பஸ்மாபோஹ்யாபி வா ஶிலாம் ||௯||

View original

पूर्ववत् स्वेदयेद्दग्ध्वा भस्मापोह्यापि वा शिलाम् ||९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 7 (10) · Śloka 10

பூர்வவத் குடீஂ வா சதுர்த்வாராஂ கத்வா தஸ்யாமுபவிஷ்டஸ்யாந்தஶ்சதுர்த்வாரேऽங்காராநுபஸந்தாய தஂ ஸ்வேதயேத் ||௧௦||

View original

पूर्ववत् कुटीं वा चतुर्द्वारां कृत्वा तस्यामुपविष्टस्यान्तश्चतुर्द्वारेऽङ्गारानुपसन्धाय तं स्वेदयेत् ||१०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 8 (11) · Śloka 11

கோஶதாந்யாநி வா ஸம்யகுபஸ்வேத்யாஸ்தீர்ய கிலிஞ்ஜேऽந்யஸ்மிந் வா தத்ப்ரதிரூபகே ஶயாநஂ ப்ராவத்ய ஸ்வேதயேத்; ஏவஂ பாஂஶுகோஶகத்துஷபுஸபலாலோஷ்மபிஃ ஸ்வேதயேத் ||௧௧||

View original

कोशधान्यानि वा सम्यगुपस्वेद्यास्तीर्य किलिञ्जेऽन्यस्मिन् वा तत्प्रतिरूपके शयानं प्रावृत्य स्वेदयेत्; एवं पांशुगोशकृत्तुषबुसपलालोष्मभिः स्वेदयेत् ||११||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 9 (12) · Śloka 12

உபநாஹஸ்வேதஸ்து வாதஹரமூலகல்கைரம்லபிஷ்டைர்லவணப்ரகாடைஃ ஸுஸ்நிக்தைஃ ஸுகோஷ்ணைஃ ப்ரதிஹ்ய ஸ்வேதயேத் | ஏவஂ காகோல்யாதிபிரேலாதிபிஃ ஸுரஸாதிபிஸ்திலாதஸீஸர்ஷபகல்கைஃ கஶராபாயஸோத்காரிகாபிர்வேஶவாரைஃ ஸால்வணைர்வா தநுவஸ்த்ராவநத்தைஃ ஸ்வேதயேத் ||௧௨||

View original

उपनाहस्वेदस्तु वातहरमूलकल्कैरम्लपिष्टैर्लवणप्रगाढैः सुस्निग्धैः सुखोष्णैः प्रदिह्य स्वेदयेत् | एवं काकोल्यादिभिरेलादिभिः सुरसादिभिस्तिलातसीसर्षपकल्कैः कृशरापायसोत्कारिकाभिर्वेशवारैः साल्वणैर्वा तनुवस्त्रावनद्धैः स्वेदयेत् ||१२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 10 (13) · Śloka 13

த்ரவஸ்வேதஸ்து வாதஹரத்ரவ்யக்வாதபூர்ணே கோஷ்ணகடாஹே த்ரோண்யாஂ வாऽவகாஹ்ய ஸ்வேதயேத், ஏவஂ பயோமாஂஸரஸயூஷதைலதாந்யாம்லகதவஸாமூத்ரேஷ்வவகாஹேத; ஏதைரேவ ஸுகோஷ்ணைஃ கஷாயைஶ்ச பரிஷிஞ்சேதிதி ||௧௩||

View original

द्रवस्वेदस्तु वातहरद्रव्यक्वाथपूर्णे कोष्णकटाहे द्रोण्यां वाऽवगाह्य स्वेदयेत्, एवं पयोमांसरसयूषतैलधान्याम्लघृतवसामूत्रेष्ववगाहेत; एतैरेव सुखोष्णैः कषायैश्च परिषिञ्चेदिति ||१३||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 11 (14) · Śloka 14

தத்ர தாபோஷ்மஸ்வேதௌ விஶேஷதஃ ஶ்லேஷ்மக்நௌ, உபநாஹஸ்வேதோ வாதக்நஃ, அந்யதரஸ்மிந் பித்தஸஂஸஷ்டே த்ரவஸ்வேத இதி ||௧௪||

View original

तत्र तापोष्मस्वेदौ विशेषतः श्लेष्मघ्नौ, उपनाहस्वेदो वातघ्नः, अन्यतरस्मिन् पित्तसंसृष्टे द्रवस्वेद इति ||१४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 12 (15) · Śloka 15

கபமேதோந்விதே வாயௌ நிவாதாதபகுருப்ராவரணநியுத்தாத்வவ்யாயாமபாரஹரணாமர்ஷைஃ ஸ்வேதமுத்பாதயேதிதி ||௧௫||

View original

कफमेदोन्विते वायौ निवातातपगुरुप्रावरणनियुद्धाध्वव्यायामभारहरणामर्षैः स्वेदमुत्पादयेदिति ||१५||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 13 (16) · Śloka 16

பவந்தி சாத்ர- சதுர்விதோ யோऽபிஹிதோ த்விதா ஸ்வேதஃ ப்ரயுஜ்யதே | ஸர்வஸ்மிந்நேவ தேஹே து தேஹஸ்யாவயவே ததா ||௧௬||

View original

भवन्ति चात्र- चतुर्विधो योऽभिहितो द्विधा स्वेदः प्रयुज्यते | सर्वस्मिन्नेव देहे तु देहस्यावयवे तथा ||१६||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 14 (17-19) · Śloka 19

யேஷாஂ நஸ்யஂ விதாதவ்யஂ பஸ்திஶ்சைவ ஹி தேஹிநாம் | ஶோதநீயாஶ்ச யே கேசித் பூர்வஂ ஸ்வேத்யாஸ்து தே மதாஃ ||௧௭|| பஶ்சாத் ஸ்வேத்யா ஹதே ஶல்யே மூடகர்பாऽநுபத்ரவா | ஸம்யக் ப்ரஜாதா காலே யா பஶ்சாத் ஸ்வேத்யா விஜாநதா ||௧௮|| ஸ்வேத்யஃ பூர்வஂ ச பஶ்சாச்ச பகந்தர்யர்ஶஸஸ்ததா | அஶ்மர்யா சாதுரோ ஜந்துஃ ஶேஷாஞ்சாஸ்த்ரே ப்ரசக்ஷ்மஹே ||௧௯||

View original

येषां नस्यं विधातव्यं बस्तिश्चैव हि देहिनाम् | शोधनीयाश्च ये केचित् पूर्वं स्वेद्यास्तु ते मताः ||१७|| पश्चात् स्वेद्या हृते शल्ये मूढगर्भाऽनुपद्रवा | सम्यक् प्रजाता काले या पश्चात् स्वेद्या विजानता ||१८|| स्वेद्यः पूर्वं च पश्चाच्च भगन्दर्यर्शसस्तथा | अश्मर्या चातुरो जन्तुः शेषाञ्छास्त्रे प्रचक्ष्महे ||१९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 15 (20) · Śloka 20

நாநப்யக்தே நாபி சாஸ்நிக்ததேஹே ஸ்வேதோ யோஜ்யஃ ஸ்வேதவித்பிஃ கதஞ்சித் | தஷ்டஂ லோகே காஷ்டமஸ்நிக்தமாஶு கச்சேத்பங்கஂ ஸ்வேதயோகைர்கஹீதம் ||௨௦||

View original

नानभ्यक्ते नापि चास्निग्धदेहे स्वेदो योज्यः स्वेदविद्भिः कथञ्चित् | दृष्टं लोके काष्ठमस्निग्धमाशु गच्छेद्भङ्गं स्वेदयोगैर्गृहीतम् ||२०||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 16 (21) · Śloka 21

ஸ்நேஹக்லிந்நா தாதுஸஂஸ்தாஶ்ச தோஷாஃ ஸ்வஸ்தாநஸ்தா யே ச மார்கேஷு லீநாஃ | ஸம்யக் ஸ்வேதைர்யோஜிதைஸ்தே த்ரவத்வஂ ப்ராப்தாஃ கோஷ்டஂ ஶோதநைர்யாந்த்யஶேஷம் ||௨௧||

View original

स्नेहक्लिन्ना धातुसंस्थाश्च दोषाः स्वस्थानस्था ये च मार्गेषु लीनाः | सम्यक् स्वेदैर्योजितैस्ते द्रवत्वं प्राप्ताः कोष्ठं शोधनैर्यान्त्यशेषम् ||२१||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 17 (22) · Śloka 22

அக்நேர்தீப்திஂ மார்தவஂ த்வக்ப்ரஸாதஂ பக்தஶ்ரத்தாஂ ஸ்ரோதஸாஂ நிர்மலத்வம் | குர்யாத் ஸ்வேதோ ஹந்தி நித்ராஂ ஸதந்த்ராஂ ஸந்தீந் ஸ்தப்தாஂஶ்சேஷ்டயேதாஶு யுக்தஃ ||௨௨||

View original

अग्नेर्दीप्तिं मार्दवं त्वक्प्रसादं भक्तश्रद्धां स्रोतसां निर्मलत्वम् | कुर्यात् स्वेदो हन्ति निद्रां सतन्द्रां सन्धीन् स्तब्धांश्चेष्टयेदाशु युक्तः ||२२||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 18 (23-24) · Śloka 24

ஸ்வேதாஸ்ராவோ வ்யாதிஹாநிர்லகுத்வஂ ஶீதார்தித்வஂ மார்தவஂ சாதுரஸ்ய | ஸம்யக்ஸ்விந்நே லக்ஷணஂ ப்ராஹுரேதந்மித்யாஸ்விந்நே வ்யத்யயேநைததேவ ||௨௩|| ஸ்விந்நேऽத்யர்தஂ ஸந்திபீடா விதாஹஃ ஸ்போடோத்பத்திஃ பித்தரக்தப்ரகோபஃ | மூர்ச்சா ப்ராந்திர்தாஹதஷ்ணே க்லமஶ்ச குர்யாத்தூர்ணஂ தத்ர ஶீதஂ விதாநம் ||௨௪||

View original

स्वेदास्रावो व्याधिहानिर्लघुत्वं शीतार्थित्वं मार्दवं चातुरस्य | सम्यक्स्विन्ने लक्षणं प्राहुरेतन्मिथ्यास्विन्ने व्यत्ययेनैतदेव ||२३|| स्विन्नेऽत्यर्थं सन्धिपीडा विदाहः स्फोटोत्पत्तिः पित्तरक्तप्रकोपः | मूर्च्छा भ्रान्तिर्दाहतृष्णे क्लमश्च कुर्यात्तूर्णं तत्र शीतं विधानम् ||२४||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 19 (25) · Śloka 26

பாண்டுர்மேஹீ பித்தரக்தீ க்ஷயார்தஃ க்ஷாமோऽஜீர்ணீ சோதரார்தோ விஷார்தஃ | தட்ச்சர்த்யார்தோ கர்பிணீ பீதமத்யோ நைதே ஸ்வேத்யா யஶ்ச மர்த்யோऽதிஸாரீ | ஸ்வேதாதேஷாஂ யாந்தி தேஹா விநாஶஂ நோஸாத்யத்வஂ யாந்தி சைஷாஂ விகாராஃ ||௨௫|| ஸ்வேதைஃ ஸாத்யோ துர்பலோऽஜீர்ணபக்தஃ ஸ்யாதாஂ சேத்த்வௌ ஸ்வேதநீயௌ ததஸ்தௌ |௨௬|

View original

पाण्डुर्मेही पित्तरक्ती क्षयार्तः क्षामोऽजीर्णी चोदरार्तो विषार्तः | तृड्च्छर्द्यार्तो गर्भिणी पीतमद्यो नैते स्वेद्या यश्च मर्त्योऽतिसारी | स्वेदादेषां यान्ति देहा विनाशं नोसाध्यत्वं यान्ति चैषां विकाराः ||२५|| स्वेदैः साध्यो दुर्बलोऽजीर्णभक्तः स्यातां चेद्द्वौ स्वेदनीयौ ततस्तौ |२६|

🔊 Audio coming soon

Adhikarana 20 (26-29) · Śloka 29

ஏதேஷாஂ ஸ்வேதஸாத்யா யே வ்யாதயஸ்தேஷு புத்திமாந் | மதூந் ஸ்வேதாந் ப்ரயுஞ்ஜீத ததா ஹந்முஷ்கதஷ்டிஷு ||௨௬|| ஸர்வாந் ஸ்வேதாந்நிவாதே ச ஜீர்ணாந்நஸ்யாவசாரயேத் | ஸ்நேஹாப்யக்தஶரீரஸ்ய ஶீதைராச்சாத்ய சக்ஷுஷீ ||௨௭|| ஸ்வித்யமாநஸ்ய ச முஹுர்ஹதயஂ ஶீதலைஃ ஸ்பஶேத் | ஸம்யக்ஸ்விந்நஂ விமதிதஂ ஸ்நாதமுஷ்ணாம்புபிஃ ஶநைஃ ||௨௮|| ஸ்வப்யக்தஂ ப்ராவதாங்கஂ ச நிவாதஶரணஸ்திதம் | போஜயேதநபிஷ்யந்தி ஸர்வஂ சாசாரமாதிஶேத் ||௨௯||

View original

एतेषां स्वेदसाध्या ये व्याधयस्तेषु बुद्धिमान् | मृदून् स्वेदान् प्रयुञ्जीत तथा हृन्मुष्कदृष्टिषु ||२६|| सर्वान् स्वेदान्निवाते च जीर्णान्नस्यावचारयेत् | स्नेहाभ्यक्तशरीरस्य शीतैराच्छाद्य चक्षुषी ||२७|| स्विद्यमानस्य च मुहुर्हृदयं शीतलैः स्पृशेत् | सम्यक्स्विन्नं विमृदितं स्नातमुष्णाम्बुभिः शनैः ||२८|| स्वभ्यक्तं प्रावृताङ्गं च निवातशरणस्थितम् | भोजयेदनभिष्यन्दि सर्वं चाचारमादिशेत् ||२९||

🔊 Audio coming soon

Adhikarana puShpikA · Śloka 32

இதி ஸுஶ்ருதஸஂஹிதாயாஂ சிகித்ஸாஸ்தாநே ஸ்வேதாவசாரணீயஂ சிகித்ஸிதஂ நாம த்வாத்ரிஂஶோऽத்யாயஃ ||௩௨||

View original

इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने स्वेदावचारणीयं चिकित्सितं नाम द्वात्रिंशोऽध्यायः ||३२||

🔊 Audio coming soon

32. svēdāvacāraṇīyacikitsitam — Sushruta Samhita | Ayana Ayurveda | Dr Vijaya Dwarampudi