Adhikarana 1 (1-4) · Śloka 4
ਅਥਾਤੋ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧||
ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
ਆਮਾਸ਼ਯਗਤੇ ਵਾਤੇ ਚ੍ਛਰ੍ਦਯਿਤ੍ਵਾ ਯਥਾਕ੍ਰਮਮ੍ |
ਦੇਯਃ ਸਡ੍ਧਰਣੋ ਯੋਗਃ ਸਪ੍ਤਰਾਤ੍ਰਂ ਸੁਖਾਮ੍ਬੁਨਾ ||੩||
ਚਿਤ੍ਰਕੇਨ੍ਦ੍ਰਯਵੇ ਪਾਠਾ ਕਟੁਕਾਤਿਵਿਸਾਭਯਾ |
ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਪ੍ਰਸ਼ਮਨੋ ਯੋਗਃ ਸਡ੍ਧਰਣਃ ਸ੍ਮਤਃ ||੪||
View original
अथातो वातव्याधिचिकित्सितं व्याख्यास्यामः ||१||
यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
आमाशयगते वाते च्छर्दयित्वा यथाक्रमम् |
देयः षड्धरणो योगः सप्तरात्रं सुखाम्बुना ||३||
चित्रकेन्द्रयवे पाठा कटुकाऽतिविषाऽभया |
वातव्याधिप्रशमनो योगः षड्धरणः स्मृतः ||४||
Adhikarana 2 (5) · Śloka 5
ਪਕ੍ਵਾਸ਼ਯਗਤੇ ਚਾਪਿ ਦੇਯਂ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮ੍ |
ਬਸ੍ਤਯਃ ਸ਼ੋਧਨੀਯਾਸ਼੍ਚ ਪ੍ਰਾਸ਼ਾਸ਼੍ਚ ਲਵਣੋਤ੍ਤਰਾਃ ||੫||
View original
पक्वाशयगते चापि देयं स्नेहविरेचनम् |
बस्तयः शोधनीयाश्च प्राशाश्च लवणोत्तराः ||५||
Adhikarana 3 (6) · Śloka 6
ਕਾਰ੍ਯੋ ਬਸ੍ਤਿਗਤੇ ਚਾਪਿ ਵਿਧਿਰ੍ਬਸ੍ਤਿਵਿਸ਼ੋਧਨਃ |੬|
View original
कार्यो बस्तिगते चापि विधिर्बस्तिविशोधनः |६|
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਸ਼੍ਰੋਤ੍ਰਾਦਿਸੁ ਪ੍ਰਕੁਪਿਤੇ ਕਾਰ੍ਯਸ਼੍ਚਾਨਿਲਹਾ ਕ੍ਰਮਃ ||੬||
View original
श्रोत्रादिषु प्रकुपिते कार्यश्चानिलहा क्रमः ||६||
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਸ੍ਨੇਹਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋਪਨਾਹਾਸ਼੍ਚ ਮਰ੍ਦਨਾਲੇਪਨਾਨਿ ਚ |
ਤ੍ਵਙ੍ਮਾਂਸਾਸਕ੍ਸਿਰਾਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਚਾਸਗ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸਣਮ੍ ||੭||
View original
स्नेहाभ्यङ्गोपनाहाश्च मर्दनालेपनानि च |
त्वङ्मांसासृक्सिराप्राप्ते कुर्यात् चासृग्विमोक्षणम् ||७||
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਸ੍ਨੇਹੋਪਨਾਹਾਗ੍ਨਿਕਰ੍ਮਬਨ੍ਧਨੋਨ੍ਮਰ੍ਦਨਾਨਿ ਚ |
ਸ੍ਨਾਯੁਸਨ੍ਧ੍ਯਸ੍ਥਿਸਮ੍ਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇ ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾਯਾਵਤਨ੍ਦ੍ਰਿਤਃ ||੮||
View original
स्नेहोपनाहाग्निकर्मबन्धनोन्मर्दनानि च |
स्नायुसन्ध्यस्थिसम्प्राप्ते कुर्याद्वायावतन्द्रितः ||८||
Adhikarana 7 (9) · Śloka 9
ਨਿਰੁਦ੍ਧੇਸ੍ਥਨਿ ਵਾ ਵਾਯੌ ਪਾਣਿਮਨ੍ਥੇਨ ਦਾਰਿਤੇ |
ਨਾਡੀਂ ਦਤ੍ਤ੍ਵਾਸ੍ਥਨਿ ਭਿਸਕ੍ ਚੂਸਯੇਤ੍ਪਵਨਂ ਬਲੀ ||੯||
View original
निरुद्धेऽस्थनि वा वायौ पाणिमन्थेन दारिते |
नाडीं दत्त्वाऽस्थनि भिषक् चूषयेत्पवनं बली ||९||
Adhikarana 8 (10) · Śloka 10
ਸ਼ੁਕ੍ਰਪ੍ਰਾਪ੍ਤੇਨਿਲੇ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ਼ੁਕ੍ਰਦੋਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਮ੍ |੧੦|
View original
शुक्रप्राप्तेऽनिले कार्यं शुक्रदोषचिकित्सितम् |१०|
Adhikarana 9 (10-11) · Śloka 11
ਅਵਗਾਹਕੁਟੀਕਰ੍ਸੂਪ੍ਰਸ੍ਤਰਾਭ੍ਯਙ੍ਗਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ||੧੦||
ਜਯੇਤ੍ ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਜਂ ਵਾਤਂ ਸਿਰਾਮੋਕ੍ਸੈਸ਼੍ਚ ਬੁਦ੍ਧਿਮਾਨ੍ |
ਏਕਾਙ੍ਗਗਂ ਚ ਮਤਿਮਾਞ੍ਛਙ੍ਗੈਸ਼੍ਚਾਵਸ੍ਥਿਤਂ ਜਯੇਤ੍ ||੧੧||
View original
अवगाहकुटीकर्षूप्रस्तराभ्यङ्गबस्तिभिः ||१०||
जयेत् सर्वाङ्गजं वातं सिरामोक्षैश्च बुद्धिमान् |
एकाङ्गगं च मतिमाञ्छृङ्गैश्चावस्थितं जयेत् ||११||
Adhikarana 10 (12) · Śloka 12
ਬਲਾਸਪਿਤ੍ਤਰਕ੍ਤੈਸ੍ਤੁ ਸਂਸਸ੍ਟਮਵਿਰੋਧਿਭਿਃ |੧੨|
View original
बलासपित्तरक्तैस्तु संसृष्टमविरोधिभिः |१२|
Adhikarana 11 (12) · Śloka 13
ਸੁਪ੍ਤਿਵਾਤੇ ਤ੍ਵਸਙ੍ਮੋਕ੍ਸਂ ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ਤੁ ਬਹੁਸ਼ੋ ਭਿਸਕ੍ ||੧੨||
ਦਿਹ੍ਯਾਚ੍ਚ ਲਵਣਾਗਾਰਧੂਮੈਸ੍ਤੈਲਸਮਨ੍ਵਿਤੈਃ |੧੩|
View original
सुप्तिवाते त्वसृङ्मोक्षं कुर्यात्तु बहुशो भिषक् ||१२||
दिह्याच्च लवणागारधूमैस्तैलसमन्वितैः |१३|
Adhikarana 12 (13) · Śloka 14
ਪਞ੍ਚਮੂਲੀਸ਼ਤਂ ਕ੍ਸੀਰਂ ਫਲਾਮ੍ਲੋ ਰਸ ਏਵ ਚ ||੧੩||
ਸੁਸ੍ਨਿਗ੍ਧੋ ਧਾਨ੍ਯਯੂਸੋ ਵਾ ਹਿਤੋ ਵਾਤਵਿਕਾਰਿਣਾਮ੍ |੧੪|
View original
पञ्चमूलीशृतं क्षीरं फलाम्लो रस एव च ||१३||
सुस्निग्धो धान्ययूषो वा हितो वातविकारिणाम् |१४|
Adhikarana 13 (14-15) · Śloka 16
ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਃ ਸਵਾਤਘ੍ਨਃ ਸਰ੍ਵਾਮ੍ਲਦ੍ਰਵ੍ਯਸਂਯੁਤਃ ||੧੪||
ਸਾਨੂਪੌਦਕਮਾਂਸਸ੍ਤੁ ਸਰ੍ਵਸ੍ਨੇਹਸਮਨ੍ਵਿਤਃ |
ਸੁਖੋਸ੍ਣਃ ਸ੍ਪਸ੍ਟਲਵਣਃ ਸਾਲ੍ਵਣਃ ਪਰਿਕੀਰ੍ਤਿਤਃ ||੧੫||
ਤੇਨੋਪਨਾਹਂ ਕੁਰ੍ਵੀਤ ਸਰ੍ਵਦਾ ਵਾਤਰੋਗਿਣਾਮ੍ |੧੬|
View original
काकोल्यादिः सवातघ्नः सर्वाम्लद्रव्यसंयुतः ||१४||
सानूपौदकमांसस्तु सर्वस्नेहसमन्वितः |
सुखोष्णः स्पष्टलवणः साल्वणः परिकीर्तितः ||१५||
तेनोपनाहं कुर्वीत सर्वदा वातरोगिणाम् |१६|
Adhikarana 14 (16-17) · Śloka 18
ਕੁਞ੍ਚ੍ਯਮਾਨਂ ਰੁਜਾਰ੍ਤਂ ਵਾ ਗਾਤ੍ਰਂ ਸ੍ਤਬ੍ਧਮਥਾਪਿ ਵਾ ||੧੬||
ਗਾਢਂ ਪਟ੍ਟੈਰ੍ਨਿਬਧ੍ਨੀਯਾਤ੍ ਕ੍ਸੌਮਕਾਰ੍ਪਾਸਿਕੌਰ੍ਣਿਕੈਃ |
ਬਿਡਾਲਨਕੁਲੋਨ੍ਦ੍ਰਾਣਾਂ ਚਰ੍ਮਗੋਣ੍ਯਾਂ ਮਗਸ੍ਯ ਵਾ ||੧੭||
ਪ੍ਰਵੇਸ਼ਯੇਦ੍ਵਾ ਸ੍ਵਭ੍ਯਕ੍ਤਂ ਸਾਲ੍ਵਣੇਨੋਪਨਾਹਿਤਮ੍ |੧੮|
View original
कुञ्च्यमानं रुजार्तं वा गात्रं स्तब्धमथापि वा ||१६||
गाढं पट्टैर्निबध्नीयात् क्षौमकार्पासिकौर्णिकैः |
बिडालनकुलोन्द्राणां चर्मगोण्यां मृगस्य वा ||१७||
प्रवेशयेद्वा स्वभ्यक्तं साल्वणेनोपनाहितम् |१८|
Adhikarana 15 (18) · Śloka 19
ਸ੍ਕਨ੍ਧਵਕ੍ਸਸ੍ਤ੍ਰਿਕਪ੍ਰਾਪ੍ਤਂ ਵਾਯੁਂ ਮਨ੍ਯਾਗਤਂ ਤਥਾ ||੧੮||
ਵਮਨਂ ਹਨ੍ਤਿ ਨਸ੍ਯਂ ਚ ਕੁਸ਼ਲੇਨ ਪ੍ਰਯੋਜਿਤਮ੍ |੧੯|
View original
स्कन्धवक्षस्त्रिकप्राप्तं वायुं मन्यागतं तथा ||१८||
वमनं हन्ति नस्यं च कुशलेन प्रयोजितम् |१९|
Adhikarana 16 (19) · Śloka 20
ਸ਼ਿਰੋਗਤਂ ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਰ੍ਹਨ੍ਤਿ ਵਾਸਗ੍ਵਿਮੋਕ੍ਸਣਮ੍ ||੧੯||
ਸ੍ਨੇਹਂ ਮਾਤ੍ਰਾਸਹਸ੍ਰਂ ਤੁ ਧਾਰਯੇਤ੍ਤਤ੍ਰ ਯੋਗਤਃ |੨੦|
View original
शिरोगतं शिरोबस्तिर्हन्ति वाऽसृग्विमोक्षणम् ||१९||
स्नेहं मात्रासहस्रं तु धारयेत्तत्र योगतः |२०|
Adhikarana 17 (20) · Śloka 21
ਸਰ੍ਵਾਙ੍ਗਗਤਮੇਕਾਙ੍ਗਸ੍ਥਿਤਂ ਵਾਪਿ ਸਮੀਰਣਮ੍ ||੨੦||
ਰੁਣਦ੍ਧਿ ਕੇਵਲੋ ਬਸ੍ਤਿਰ੍ਵਾਯੁਵੇਗਮਿਵਾਚਲਃ |੨੧|
View original
सर्वाङ्गगतमेकाङ्गस्थितं वाऽपि समीरणम् ||२०||
रुणद्धि केवलो बस्तिर्वायुवेगमिवाचलः |२१|
Adhikarana 18 (21-26) · Śloka 26
ਸ੍ਨੇਹਸ੍ਵੇਦਸ੍ਤਥਾਭ੍ਯਙ੍ਗੋ ਬਸ੍ਤਿਃ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮ੍ ||੨੧||
ਸ਼ਿਰੋਬਸ੍ਤਿਃ ਸ਼ਿਰਃਸ੍ਨੇਹੋ ਧੂਮਃ ਸ੍ਨੈਹਿਕ ਏਵ ਚ |
ਸੁਖੋਸ੍ਣਃ ਸ੍ਨੇਹਗਣ੍ਡੂਸੋ ਨਸ੍ਯਂ ਸ੍ਨੈਹਿਕਮੇਵ ਚ ||੨੨||
ਰਸਾਃ ਕ੍ਸੀਰਾਣਿ ਮਾਂਸਾਨਿ ਸ੍ਨੇਹਾਃ ਸ੍ਨੇਹਾਨ੍ਵਿਤਂ ਚ ਯਤ੍ |
ਭੋਜਨਾਨਿ ਫਲਾਮ੍ਲਾਨਿ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾਨਿ ਲਵਣਾਨਿ ਚ ||੨੩||
ਸੁਖੋਸ੍ਣਾਸ਼੍ਚ ਪਰੀਸੇਕਾਸ੍ਤਥਾ ਸਂਵਾਹਨਾਨਿ ਚ |
ਕੁਙ੍ਕੁਮਾਗੁਰੁਪਤ੍ਰਾਣਿ ਕੁਸ੍ਠੈਲਾਤਗਰਾਣਿ ਚ ||੨੪||
ਕੌਸ਼ੇਯੌਰ੍ਣਿਕਰੌਮਾਣਿ ਕਾਰ੍ਪਾਸਾਨਿ ਗੁਰੂਣਿ ਚ |
ਨਿਵਾਤਾਤਪਯੁਕ੍ਤਾਨਿ ਤਥਾ ਗਰ੍ਭਗਹਾਣਿ ਚ ||੨੫||
ਮਦ੍ਵੀ ਸ਼ਯ੍ਯਾਗ੍ਨਿਸਨ੍ਤਾਪੋ ਬ੍ਰਹ੍ਮਚਰ੍ਯਂ ਤਥੈਵ ਚ |
ਸਮਾਸੇਨੈਵਮਾਦੀਨਿ ਯੋਜ੍ਯਾਨ੍ਯਨਿਲਰੋਗਿਸੁ ||੨੬||
View original
स्नेहस्वेदस्तथाऽभ्यङ्गो बस्तिः स्नेहविरेचनम् ||२१||
शिरोबस्तिः शिरःस्नेहो धूमः स्नैहिक एव च |
सुखोष्णः स्नेहगण्डूषो नस्यं स्नैहिकमेव च ||२२||
रसाः क्षीराणि मांसानि स्नेहाः स्नेहान्वितं च यत् |
भोजनानि फलाम्लानि स्निग्धानि लवणानि च ||२३||
सुखोष्णाश्च परीषेकास्तथा संवाहनानि च |
कुङ्कुमागुरुपत्राणि कुष्ठैलातगराणि च ||२४||
कौशेयौर्णिकरौमाणि कार्पासानि गुरूणि च |
निवातातपयुक्तानि तथा गर्भगृहाणि च ||२५||
मृद्वी शय्याऽग्निसन्तापो ब्रह्मचर्यं तथैव च |
समासेनैवमादीनि योज्यान्यनिलरोगिषु ||२६||
Adhikarana 19 (27) · Śloka 27
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਦਨ੍ਤੀਸੁਵਰ੍ਣਕ੍ਸੀਰੀਸਪ੍ਤਲਾਸ਼ਙ੍ਖਿਨੀਤ੍ਰਿਫਲਾਵਿਡਙ੍ਗਾਨਾਮਕ੍ਸਸਮਾਃ ਭਾਗਾਃ , ਬਿਲ੍ਵਮਾਤ੍ਰਃ ਕਲ੍ਕਸ੍ਤਿਲ੍ਵਕਮੂਲਕਮ੍ਪਿਲ੍ਲਕਯੋਃ, ਤ੍ਰਿਫਲਾਰਸਦਧਿਪਾਤ੍ਰੇ ਦ੍ਵੇ ਦ੍ਵੇ, ਘਤਪਾਤ੍ਰਮੇਕਂ, ਤਦੈਕਧ੍ਯਂ ਸਂਸਜ੍ਯ ਵਿਪਚੇਤ੍; ਤਿਲ੍ਵਕਸਰ੍ਪਿਰੇਤਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਵਿਰੇਚਨਮੁਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਰੋਗਿਸੁ |
ਤਿਲ੍ਵਕਵਿਧਿਰੇਵਾਸ਼ੋਕਰਮ੍ਯਕਯੋਰ੍ਦ੍ਰਸ੍ਟਵ੍ਯਃ ||੨੭||
View original
त्रिवृद्दन्तीसुवर्णक्षीरीसप्तलाशङ्खिनीत्रिफलाविडङ्गानामक्षसमाः भागाः , बिल्वमात्रः कल्कस्तिल्वकमूलकम्पिल्लकयोः, त्रिफलारसदधिपात्रे द्वे द्वे, घृतपात्रमेकं, तदैकध्यं संसृज्य विपचेत्; तिल्वकसर्पिरेतत् स्नेहविरेचनमुपदिशन्ति वातरोगिषु |
तिल्वकविधिरेवाशोकरम्यकयोर्द्रष्टव्यः ||२७||
Adhikarana 20 (28) · Śloka 28
ਤਿਲਪਰਿਪੀਡਨੋਪਕਰਣਕਾਸ੍ਠਾਨ੍ਯਾਹਤ੍ਯਾਨਲ੍ਪਕਾਲਂ ਤੈਲਪਰਿਪੀਤਾਨ੍ਯਣੂਨਿ ਖਣ੍ਡਸ਼ਃ ਕਲ੍ਪਯਿਤ੍ਵਾਵਕ੍ਸੁਦ੍ਯ ਮਹਤਿ ਕਟਾਹੇ ਪਾਨੀਯੇਨਾਭਿਪ੍ਲਾਵ੍ਯ ਕ੍ਵਾਥਯੇਤ੍, ਤਤਃ ਸ੍ਨੇਹਮਮ੍ਬੁਪਸ੍ਠਾਦ੍ਯਦੁਦੇਤਿ ਤਤ੍ ਸਰਕਪਾਣ੍ਯੋਰਨ੍ਯਤਰੇਣਾਦਾਯ ਵਾਤਘ੍ਨੌਸਧਪ੍ਰਤੀਵਾਪਂ ਸ੍ਨੇਹਪਾਕਕਲ੍ਪੇਨ ਵਿਪਚੇਤ੍, ਏਤਦਣੁਤੈਲਮੁਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਰੋਗਿਸੁ; ਅਣੁਭ੍ਯਸ੍ਤੈਲਦ੍ਰਵ੍ਯੇਭ੍ਯੋ ਨਿਸ੍ਪਾਦ੍ਯਤ ਇਤ੍ਯਣੁਤੈਲਮ੍ ||੨੮||
View original
तिलपरिपीडनोपकरणकाष्ठान्याहृत्यानल्पकालं तैलपरिपीतान्यणूनि खण्डशः कल्पयित्वाऽवक्षुद्य महति कटाहे पानीयेनाभिप्लाव्य क्वाथयेत्, ततः स्नेहमम्बुपृष्ठाद्यदुदेति तत् सरकपाण्योरन्यतरेणादाय वातघ्नौषधप्रतीवापं स्नेहपाककल्पेन विपचेत्, एतदणुतैलमुपदिशन्ति वातरोगिषु; अणुभ्यस्तैलद्रव्येभ्यो निष्पाद्यत इत्यणुतैलम् ||२८||
Adhikarana 21 (29) · Śloka 29
ਅਥ ਮਹਾਪਞ੍ਚਮੂਲਕਾਸ੍ਠੈਰ੍ਬਹੁਭਿਰਵਦਹ੍ਯਾਵਨਿਪ੍ਰਦੇਸ਼ਮਸਿਤਮੁਸਿਤਮੇਕਰਾਤ੍ਰਮੁਪਸ਼ਾਨ੍ਤੇਗ੍ਨਾਵਪੋਹ੍ਯ ਭਸ੍ਮ ਨਿਵਤ੍ਤਾਂ ਭੂਮਿਂ ਵਿਦਾਰਿਗਨ੍ਧਾਦਿਸਿਦ੍ਧੇਨ ਤੈਲਘਟਸ਼ਤੇਨ ਤੁਲ੍ਯਪਯਸਾਭਿਸਿਚ੍ਯੈਕਰਾਤ੍ਰਮਵਸ੍ਥਾਪ੍ਯ ਤਤੋ ਯਾਵਤੀ ਮਤ੍ਤਿਕਾ ਸ੍ਨਿਗ੍ਧਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ਤਾਮਾਦਾਯੋਸ੍ਣੋਦਕੇਨ ਮਹਤਿ ਕਟਾਹੇਭ੍ਯਾਸਿਞ੍ਚੇਤ੍, ਤਤ੍ਰ ਯਤ੍ਤੈਲਮੁਤ੍ਤਿਸ੍ਠੇਤ੍ਤਤ੍ ਪਾਣਿਭ੍ਯਾਂ ਪਰ੍ਯਾਦਾਯ ਸ੍ਵਨੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍; ਤਤਸ੍ਤੈਲਂ ਵਾਤਹਰੌਸਧਕ੍ਵਾਥਮਾਂਸਰਸਕ੍ਸੀਰਾਮ੍ਲਭਾਗਸਹਸ੍ਰੇਣ ਸਹਸ੍ਰਪਾਕਂ ਵਿਪਚੇਦ੍ਯਾਵਤਾ ਕਾਲੇਨ ਸ਼ਕ੍ਨੁਯਾਤ੍ ਪਕ੍ਤੁਂ, ਪ੍ਰਤਿਵਾਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਹੈਮਵਤਾ ਦਕ੍ਸਿਣਾਪਥਗਾਸ਼੍ਚ ਗਨ੍ਧਾ ਵਾਤਘ੍ਨਾਨਿ ਚ, ਤਸ੍ਮਿਨ੍ ਸਿਧ੍ਯਤਿ ਸ਼ਙ੍ਖਾਨਾਧ੍ਮਾਪਯੇਦ੍ਦੁਨ੍ਦੁਭੀਨਾਘਾਤਯੇਚ੍ਛਤ੍ਰਂ ਧਾਰਯੇਦ੍ਬਾਲਵ੍ਯਜਨੈਸ਼੍ਚ ਵੀਜਯੇਦ੍ਬ੍ਰਾਹ੍ਮਣਸਹਸ੍ਰਂ ਭੋਜਯੇਤ੍, ਤਤ੍ ਸਾਧੁ ਸਿਦ੍ਧਮਵਤਾਰ੍ਯ ਸੌਵਰ੍ਣੇ ਰਾਜਤੇ ਮਨ੍ਮਯੇ ਵਾ ਪਾਤ੍ਰੇ ਸ੍ਵਨੁਗੁਪ੍ਤਂ ਨਿਦਧ੍ਯਾਤ੍, ਤਦੇਤਤ੍ ਸਹਸ੍ਰਪਾਕਮਪ੍ਰਤਿਵਾਰਵੀਰ੍ਯਂ ਰਾਜਾਰ੍ਹਂ ਤੈਲਮ੍; ਏਵਂ ਭਾਗਸ਼ਤਵਿਪਕ੍ਵਂ ਸ਼ਤਪਾਕਮ੍ ||੨੯||
View original
अथ महापञ्चमूलकाष्ठैर्बहुभिरवदह्यावनिप्रदेशमसितमुषितमेकरात्रमुपशान्तेऽग्नावपोह्य भस्म निवृत्तां भूमिं विदारिगन्धादिसिद्धेन तैलघटशतेन तुल्यपयसाऽभिषिच्यैकरात्रमवस्थाप्य ततो यावती मृत्तिका स्निग्धा स्यात्तामादायोष्णोदकेन महति कटाहेऽभ्यासिञ्चेत्, तत्र यत्तैलमुत्तिष्ठेत्तत् पाणिभ्यां पर्यादाय स्वनुगुप्तं निदध्यात्; ततस्तैलं वातहरौषधक्वाथमांसरसक्षीराम्लभागसहस्रेण सहस्रपाकं विपचेद्यावता कालेन शक्नुयात् पक्तुं, प्रतिवापश्चात्र हैमवता दक्षिणापथगाश्च गन्धा वातघ्नानि च, तस्मिन् सिध्यति शङ्खानाध्मापयेद्दुन्दुभीनाघातयेच्छत्रं धारयेद्बालव्यजनैश्च वीजयेद्ब्राह्मणसहस्रं भोजयेत्, तत् साधु सिद्धमवतार्य सौवर्णे राजते मृन्मये वा पात्रे स्वनुगुप्तं निदध्यात्, तदेतत् सहस्रपाकमप्रतिवारवीर्यं राजार्हं तैलम्; एवं भागशतविपक्वं शतपाकम् ||२९||
Adhikarana 22 (30) · Śloka 30
ਗਨ੍ਧਰ੍ਵਹਸ੍ਤਮੁਸ੍ਕਕਨਕ੍ਤਮਾਲਾਟਰੂਸਕਪੂਤੀਕਾਰਗ੍ਵਧਚਿਤ੍ਰਕਾਦੀਨਾਂ ਪਤ੍ਰਾਣ੍ਯਾਰ੍ਦ੍ਰਾਣਿ ਲਵਣੇਨ ਸਹੋਦੂਖਲੇਵਕ੍ਸੁਦ੍ਯ ਸ੍ਨੇਹਘਟੇ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯਾਵਲਿਪ੍ਯ ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਭਿਰ੍ਦਾਹਯੇਤ੍; ਏਤਤ੍ਪਤ੍ਰਲਵਣਮੁਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਰੋਗੇਸੁ ||੩੦||
View original
गन्धर्वहस्तमुष्ककनक्तमालाटरूषकपूतीकारग्वधचित्रकादीनां पत्राण्यार्द्राणि लवणेन सहोदूखलेऽवक्षुद्य स्नेहघटे प्रक्षिप्यावलिप्य गोशकृद्भिर्दाहयेत्; एतत्पत्रलवणमुपदिशन्ति वातरोगेषु ||३०||
Adhikarana 23 (31) · Śloka 31
ਏਵਂ ਸ੍ਨੁਹੀਕਾਣ੍ਡਵਾਰ੍ਤਾਕੁਸ਼ਿਗ੍ਰੁਲਵਣਾਨਿ ਸਙ੍ਕ੍ਸੁਦ੍ਯ ਘਟਂ ਪੂਰਯਿਤ੍ਵਾ ਸਰ੍ਪਿਸ੍ਤੈਲਵਸਾਮਜ੍ਜਭਿਃ ਪ੍ਰਕ੍ਸਿਪ੍ਯਾਵਲਿਪ੍ਯ ਗੋਸ਼ਕਦ੍ਭਿਰ੍ਦਾਹਯੇਤ੍; ਏਤਤ੍ ਸ੍ਨੇਹਲਵਣਮੁਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਵਾਤਰੋਗੇਸੁ |
(ਇਤਿ ਕਾਣ੍ਡਲਵਣਮ੍) ||੩੧||
View original
एवं स्नुहीकाण्डवार्ताकुशिग्रुलवणानि सङ्क्षुद्य घटं पूरयित्वा सर्पिस्तैलवसामज्जभिः प्रक्षिप्यावलिप्य गोशकृद्भिर्दाहयेत्; एतत् स्नेहलवणमुपदिशन्ति वातरोगेषु |
(इति काण्डलवणम्) ||३१||
Adhikarana 24 (32) · Śloka 32
ਗਣ੍ਡੀਰਪਲਾਸ਼ਕੁਟਜਬਿਲ੍ਵਾਰ੍ਕਸ੍ਨੁਹ੍ਯਪਾਮਾਰ੍ਗਪਾਟਲਾਪਾਰਿਭਦ੍ਰਕਨਾਦੇਯੀਕਸ੍ਣਗਨ੍ਧਾਨੀਪਨਿਮ੍ਬਨਿਰ੍ਦਹਨ੍ਯਟਰੂਸਕਨਕ੍ਤਮਾਲਕ- ਪੂਤਿਕਬਹਤੀਕਣ੍ਟਕਾਰਿਕਾਭਲ੍ਲਾਤਕੇਙ੍ਗੁਦੀਵੈਜਯਨ੍ਤੀਕਦਲੀਬਾਸ੍ਪਦ੍ਵਯੇਕ੍ਸੁਰਕੇਨ੍ਦ੍ਰਵਾਰੁਣੀਸ਼੍ਵੇਤਮੋਕ੍ਸਕਾਸ਼ੋਕਾ ਇਤ੍ਯੇਵਂ ਵਰ੍ਗਂ ਸਮੂਲਪਤ੍ਰਸ਼ਾਖਮਾਰ੍ਦ੍ਰਮਾਹਤ੍ਯ ਲਵਣੇਨ ਸਹ ਸਂਸਜ੍ਯ ਪੂਰ੍ਵਵਦ੍ਦਗ੍ਧ੍ਵਾ ਕ੍ਸਾਰਕਲ੍ਪੇਨ ਪਰਿਸ੍ਰਾਵ੍ਯ ਵਿਪਚੇਤ੍, ਪ੍ਰਤਿਵਾਪਸ਼੍ਚਾਤ੍ਰ ਹਿਙ੍ਗ੍ਵਾਦਿਭਿਃ ਪਿਪ੍ਪਲ੍ਯਾਦਿਭਿਰ੍ਵਾ |
ਇਤ੍ਯੇਤਤ੍ ਕਲ੍ਯਾਣਕਲਵਣਂ ਵਾਤਰੋਗਗੁਲ੍ਮਪ੍ਲੀਹਾਗ੍ਨਿਸਙ੍ਗਾਜੀਰ੍ਣਾਰ੍ਸ਼ੋਰੋਚਕਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਕਾਸਾਦਿਭਿਃ ਕਮਿਭਿਰੁਪਦ੍ਰੁਤਾਨਾਂ ਚੋਪਦਿਸ਼ਨ੍ਤਿ ਪਾਨਭੋਜਨੇਸ੍ਵਪੀਤਿ ||੩੨||
View original
गण्डीरपलाशकुटजबिल्वार्कस्नुह्यपामार्गपाटलापारिभद्रकनादेयीकृष्णगन्धानीपनिम्बनिर्दहन्यटरूषकनक्तमालक- पूतिकबृहतीकण्टकारिकाभल्लातकेङ्गुदीवैजयन्तीकदलीबाष्पद्वयेक्षुरकेन्द्रवारुणीश्वेतमोक्षकाशोका इत्येवं वर्गं समूलपत्रशाखमार्द्रमाहृत्य लवणेन सह संसृज्य पूर्ववद्दग्ध्वा क्षारकल्पेन परिस्राव्य विपचेत्, प्रतिवापश्चात्र हिङ्ग्वादिभिः पिप्पल्यादिभिर्वा |
इत्येतत् कल्याणकलवणं वातरोगगुल्मप्लीहाग्निषङ्गाजीर्णार्शोऽरोचकार्तानां कासादिभिः कृमिभिरुपद्रुतानां चोपदिशन्ति पानभोजनेष्वपीति ||३२||
Adhikarana 25 (33) · Śloka 33
ਭਵਤਿ ਚਾਤ੍ਰ- ਵਿਸ੍ਯਨ੍ਦਨਾਦੁਸ੍ਣਭਾਵਾਦ੍ਦੋਸਾਣਾਂ ਚ ਵਿਪਾਚਨਾਤ੍ |
ਸਂਸ੍ਕਾਰਪਾਚਨਾਚ੍ਚੇਦਂ ਵਾਤਰੋਗੇਸੁ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ||੩੩||
View original
भवति चात्र- विष्यन्दनादुष्णभावाद्दोषाणां च विपाचनात् |
संस्कारपाचनाच्चेदं वातरोगेषु शस्यते ||३३||
Adhikarana puShpikA · Śloka 4
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਚਿਕਿਤ੍ਸਾਸ੍ਥਾਨੇ ਵਾਤਵ੍ਯਾਧਿਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਚਤੁਰ੍ਥੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੪||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां चिकित्सास्थाने वातव्याधिचिकित्सितं नाम चतुर्थोऽध्यायः ||४||