5. sarpadaṣṭaviṣacikitsitakalpaḥ

Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2

અથાતઃ સર્પદષ્ટવિષચિકિત્સિતં કલ્પં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||

Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4

સર્વૈરેવાદિતઃ સર્પૈઃ શાખાદષ્ટસ્ય દેહિનઃ | દંશસ્યોપરિ બધ્નીયાદરિષ્ટાશ્ચતુરઙ્ગુલે ||૩|| પ્લોતચર્માન્તવલ્કાનાં મૃદુનાઽન્યતમેન વૈ | ન ગચ્છતિ વિષં દેહમરિષ્ટાભિર્નિવારિતમ્ ||૪||

Adhikarana 3 (5) · Śloka 5

દહેદ્દંશમથોત્કૃત્ય યત્ર બન્ધો ન જાયતે | આચૂષણચ્છેદદાહાઃ સર્વત્રૈવ તુ પૂજિતાઃ ||૫||

Adhikarana 4 (6) · Śloka 6

પ્રતિપૂર્ય મુખં વસ્ત્રૈર્હિતમાચૂષણં ભવેત્ | સ દષ્ટવ્યોઽથવા સર્પો લોષ્ટો વાઽપિ હિ તત્ક્ષણમ્ ||૬||

Adhikarana 5 (7) · Śloka 7

અથ મણ્ડલિના દષ્ટં ન કથઞ્ચન દાહયેત્ | સ પિત્તબાહુલ્યવિષાદ્દંશો દાહાદ્વિસર્પતે ||૭||

Adhikarana 6 (8) · Śloka 8

અરિષ્ટામપિ મન્ત્રૈશ્ચ બધ્નીયાન્મન્ત્રકોવિદઃ | સા તુ રજ્જ્વાદિભિર્બદ્ધા વિષપ્રતિકરી મતા ||૮||

Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10

દેવબ્રહ્મર્ષિભિઃ પ્રોક્તા મન્ત્રાઃ સત્યતપોમયાઃ | ભવન્તિ નાન્યથા ક્ષિપ્રં વિષં હન્યુઃ સુદુસ્તરમ્ ||૯|| વિષં તેજોમયૈર્મન્ત્રૈઃ સત્યબ્રહ્મતપોમયૈઃ | યથા નિવાર્યતે ક્ષિપ્રં પ્રયુક્તૈર્ન તથૌષધૈઃ ||૧૦||

Adhikarana 8 (11) · Śloka 12

મન્ત્રાણાં ગ્રહણં કાર્યં સ્ત્રીમાંસમધુવર્જિના | મિતાહારેણ શુચિના કુશાસ્તરણશાયિના ||૧૧|| ગન્ધમાલ્યોપહારૈશ્ચ બલિભિશ્ચાપિ દેવતાઃ | પૂજયેન્મન્ત્રસિદ્ધ્યર્થં જપહોમૈશ્ચ યત્નતઃ ||૧૨||

Adhikarana 9 (13) · Śloka 13

મન્ત્રાસ્ત્વવિધિના પ્રોક્તા હીના વા સ્વરવર્ણતઃ | યસ્માન્ન સિદ્ધિમાયાન્તિ તસ્માદ્યોજ્યોઽગદક્રમઃ ||૧૩||

Adhikarana 10 (14-16) · Śloka 16

સમન્તતઃ સિરા દંશાદ્વિધ્યેત્તુ કુશલો ભિષક્ | શાખાગ્રે વા લલાટે વા વ્યધ્યાસ્તા વિસૃતે વિષે ||૧૪|| રક્તે નિર્હ્રિયમાણે તુ કૃત્સ્નં નિર્હ્રિયતે વિષમ્ | તસ્માદ્વિસ્રાવયેદ્રક્તં સા હ્યસ્ય પરમા ક્રિયા ||૧૫|| સમન્તાદગદૈર્દંશં પ્રચ્છયિત્વા પ્રલેપયેત્ | ચન્દનોશીરયુક્તેન વારિણા પરિષેચયેત્ ||૧૬||

Adhikarana 11 (17) · Śloka 18

પાયયેતાગદાંસ્તાંસ્તાન્ ક્ષીરક્ષૌદ્રઘૃતાદિભિઃ | તદલાભે હિતા વા સ્યાત્ કૃષ્ણા વલ્મીકમૃત્તિકા ||૧૭|| કોવિદારશિરીષાર્કકટભીર્વાઽપિ ભક્ષયેત્ |૧૮|

Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 19

ન પિબેત્તૈલકૌલત્થમદ્યસૌવીરકાણિ ચ ||૧૮|| દ્રવમન્યત્તુ યત્કિઞ્ચિત્ પીત્વા પીત્વા તદુદ્વમેત્ | પ્રાયો હિ વમનેનૈવ સુખં નિર્હ્રિયતે વિષમ્ ||૧૯||

Adhikarana 13 (20-23) · Śloka 24

ફણિનાં વિષવેગે તુ પ્રથમે શોણિતં હરેત્ | દ્વિતીયે મધુસર્પિર્ભ્યાં પાયયેતાગદં ભિષક્ ||૨૦|| નસ્યકર્માઞ્જને યુઞ્જ્યાત્તૃતીયે વિષનાશને | વાન્તં ચતુર્થે પૂર્વોક્તાં યવાગૂમથ દાપયેત્ ||૨૧|| શીતોપચારં કૃત્વાઽઽદૌ ભિષક્ પઞ્ચમષષ્ઠયોઃ | પાયયેચ્છોધનં તીક્ષ્ણં યવાગૂં ચાપિ કીર્તિતામ્ ||૨૨|| સપ્તમે ત્વવપીડેન શિરસ્તીક્ષ્ણેન શોધયેત્ | તીક્ષ્ણમેવાઞ્જનં દદ્યાત્, તીક્ષ્ણશસ્ત્રેણ મૂર્ધ્નિ ચ ||૨૩|| કૃત્વા કાકપદં ચર્મ સાસૃગ્વા પિશિતં ક્ષિપેત્ |૨૪|

Adhikarana 14 (24-27) · Śloka 27

પૂર્વે મણ્ડલિનાં વેગે દર્વીકરવદાચરેત્ ||૨૪|| અગદં મધુસર્પિર્ભ્યાં દ્વિતીયે પાયયેત ચ | વામયિત્વા યવાગૂં ચ પૂર્વોક્તામથ દાપયેત્ ||૨૫|| તૃતીયે શોધિતં તીક્ષ્ણૈર્યવાગૂં પાયયેદ્ધિતામ્ | ચતુર્થે પઞ્ચમે ચાપિ દર્વીકરવદાચરેત્ ||૨૬|| કાકોલ્યાદિર્હિતઃ ષષ્ઠે પેયશ્ચ મધુરોઽગદઃ | હિતોઽવપીડે ત્વગદઃ સપ્તમે વિષનાશનઃ ||૨૭||

Adhikarana 15 (28-29) · Śloka 30

પૂર્વે રાજિમતાં વેગેઽલાબુભિઃ શોણિતં હરેત્ | અગદં મધુસર્પિર્ભ્યાં સંયુક્તં પાયયેત ચ ||૨૮|| વાન્તં દ્વિતીયે ત્વગદં પાયયેદ્વિષનાશનમ્ | તૃતીયાદિષુ ત્રિષ્વેવં વિધિર્દાર્વીકરો હિતઃ ||૨૯|| ષષ્ઠેઽઞ્જનં તીક્ષ્ણતમમવપીડશ્ચ સપ્તમે |૩૦|

Adhikarana 16 (30) · Śloka 31

ગર્ભિણીબાલવૃદ્ધાનાં સિરાવ્યધનવર્જિતમ્ ||૩૦|| વિષાર્તાનાં યથોદ્દિષ્ટં વિધાનં શસ્યતે મૃદુ |૩૧|

Adhikarana 17 (31) · Śloka 33

રક્તાવસેકાઞ્જનાનિ નરતુલ્યાન્યજાવિકે ||૩૧|| ત્રિગુણં મહિષે સોષ્ટ્રે ગવાશ્વે દ્વિગુણં તુ તત્ | ચતુર્ગુણં તુ નાગાનાં,... |૩૩|

Adhikarana 18 (32-33) · Śloka 33

...કેવલં સર્વપક્ષિણામ્ ||૩૨|| પરિષેકાન્ પ્રદેહાંશ્ચ સુશીતાનવચારયેત્ | માષકં ત્વઞ્જનસ્યેષ્ટં દ્વિગુણં નસ્યતો હિતમ્ | પાને ચતુર્ગુણં પથ્યં વમનેઽષ્ટગુણં પુનઃ ||૩૩||

Adhikarana 19 (34) · Śloka 34

દેશપ્રકૃતિસાત્મ્યર્તુવિષવેગબલાબલમ્ | પ્રધાર્ય નિપુણં બુદ્ધ્યા તતઃ કર્મ સમાચરેત્ ||૩૪||

Adhikarana 20 (35) · Śloka 35

વેગાનુપૂર્વ્યા કર્મોક્તમિદં વિષવિનાશનમ્ | કર્માવસ્થાવિશેષેણ વિષયોરુભયોઃ શૃણુ ||૩૫||

Adhikarana 21 (36) · Śloka 36

વિવર્ણે કઠિને શૂને સરુજેઽઙ્ગે વિષાન્વિતે | તૂર્ણં વિસ્રવણં કાર્યમુક્તેન વિધિના તતઃ ||૩૬||

Adhikarana 22 (37) · Śloka 37

ક્ષુધાર્તમનિલપ્રાયં તદ્વિષાર્તં સમાહિતઃ | પાયયેત રસં સર્પિઃ શુક્તં ક્ષૌદ્રં તથા દધિ ||૩૭||

Adhikarana 23 (38) · Śloka 38

તૃડ્દાહઘર્મસમ્મોહે પૈત્તં પૈત્તવિષાતુરમ્ | શીતૈઃ સંવાહનસ્નાનપ્રદેહૈઃ સમુપાચરેત્ ||૩૮||

Adhikarana 24 (39) · Śloka 39

શીતે શીતપ્રસેકાર્તં શ્લૈષ્મિકં કફકૃદ્વિષમ્ | વામયેદ્વમનૈસ્તીક્ષ્ણૈસ્તથા મૂર્ચ્છામદાન્વિતમ્ ||૩૯||

Adhikarana 25 (40) · Śloka 40

કોષ્ઠદાહરુજાધ્માનમૂત્રસઙ્ગરુગન્વિતમ્ | વિરેચયેચ્છકૃદ્વાયુસઙ્ગપિત્તાતુરં નરમ્ ||૪૦||

Adhikarana 26 (41) · Śloka 41

શૂનાક્ષિકૂટં નિદ્રાર્તં વિવર્ણાવિલલોચનમ્ | વિવર્ણં ચાપિ પશ્યન્તમઞ્જનૈઃ સમુપાચરેત્ ||૪૧||

Adhikarana 27 (42-49) · Śloka 50

શિરોરુગ્ગૌરવાલસ્યહનુસ્તમ્ભગલગ્રહે | શિરો વિરેચયેત્ ક્ષિપ્રં મન્યાસ્તમ્ભે ચ દારુણે ||૪૨|| નષ્ટસઞ્જ્ઞં વિવૃત્તાક્ષં ભગ્નગ્રીવં વિરેચનૈઃ | ચૂર્ણૈઃ પ્રધમનૈસ્તીક્ષ્ણૈર્વિષાર્તં સમુપાચરેત્ ||૪૩|| તાડયેચ્ચ સિરાઃ ક્ષિપ્રં તસ્ય શાખાલલાટજાઃ | તાસ્વપ્રસિચ્યમાનાસુ મૂર્ધ્નિ શસ્ત્રેણ શસ્ત્રવિત્ ||૪૪|| કુર્યાત્ કાકપદાકારં વ્રણમેવં સ્રવન્તિ તાઃ | સરક્તં ચર્મ માંસં વા નિક્ષિપેચ્ચાસ્ય મૂર્ધનિ ||૪૫|| ચર્મવૃક્ષકષાયં વા કલ્કં વા કુશલો ભિષક્ | વાદયેચ્ચાગદૈર્લિપ્ત્વા દુન્દુભીંસ્તસ્ય પાર્શ્વયોઃ ||૪૬|| લબ્ધસઞ્જ્ઞં પુનશ્ચૈનમૂર્ધ્વં ચાધશ્ચ શોધયેત્ | નિઃશેષં નિર્હરેચ્ચૈવં વિષં પરમદુર્જયમ્ ||૪૭|| અલ્પમપ્યવશિષ્ટં હિ ભૂયો વેગાય કલ્પતે | કુર્યાદ્વા સાદવૈવર્ણ્યજ્વરકાસશિરોરુજઃ ||૪૮|| શોફશોષપ્રતિશ્યાયતિમિરારુચિપીનસાન્ | તેષુ ચાપિ યથાદોષં પ્રતિકર્મ પ્રયોજયેત્ ||૪૯|| વિષાર્તોપદ્રવાંશ્ચાપિ યથાસ્વં સમુપાચરેત્ |૫૦|

Adhikarana 28 (50) · Śloka 51

અથારિષ્ટાં વિમુચ્યાશુ પ્રચ્છયિત્વાઽઙ્કિતં તયા ||૫૦|| દહ્યાત્તત્ર વિષં સ્કન્નં ભૂયો વેગાય કલ્પતે |૫૧|

Adhikarana 29 (51-54) · Śloka 54

એવમૌષધિભિર્મન્ત્રૈઃ ક્રિયાયોગૈશ્ચ યત્નતઃ ||૫૧|| વિષે હૃતગુણે દેહાદ્યદા દોષઃ પ્રકુપ્યતિ | તદા પવનમુદ્વૃત્તં સ્નેહાદ્યૈઃ સમુપાચરેત્ ||૫૨|| તૈલમત્સ્યકુલત્થામ્લવર્જ્યૈર્વિષહરાયુતૈઃ | પિત્તજ્વરહરૈઃ પિત્તં કષાયસ્નેહબસ્તિભિઃ ||૫૩|| કફમારગ્વધાદ્યેન સક્ષૌદ્રેણ ગણેન તુ | શ્લેષ્મઘ્નૈરગદૈશ્ચૈવ તિક્તૈ રૂક્ષૈશ્ચ ભોજનૈઃ ||૫૪||

Adhikarana 30 (55) · Śloka 55

વૃક્ષપ્રપાતવિષમપતિતં મૃતમમ્ભસિ | ઉદ્બદ્ધં ચ મૃતં સદ્યશ્ચિકિત્સેન્નષ્ટસઞ્જ્ઞવત્ ||૫૫||

Adhikarana 31 (56) · Śloka 56

ગાઢં બદ્ધેઽરિષ્ટયા પ્રચ્છિતે વા તીક્ષ્ણૈર્લેપૈસ્તદ્વિધૈર્વાઽવશિષ્ટૈઃ | શૂને ગાત્રે ક્લિન્નમત્યર્થપૂતિ જ્ઞેયં માંસં તદ્વિષાત્ પૂતિ કષ્ટમ્ ||૫૬||

Adhikarana 32 (57) · Śloka 58

સદ્યો વિદ્ધં નિસ્રવેત્ કૃષ્ણરક્તં પાકં યાયાદ્દહ્યતે ચાપ્યભીક્ષ્ણમ્ | કૃષ્ણીભૂતં ક્લિન્નમત્યર્થપૂતિ શીર્ણં માંસં યાત્યજસ્રં ક્ષતાચ્ચ ||૫૭|| તૃષ્ણા મૂર્ચ્છા ભ્રાન્તિદાહૌ જ્વરશ્ચ યસ્ય સ્યુસ્તં દિગ્ધવિદ્ધં વ્યવસ્યેત્ |૫૮|

Adhikarana 33 (58) · Śloka 59

પૂર્વોદ્દિષ્ટં લક્ષણં સર્વમેતજ્જુષ્ટં યસ્યાલં વિષેણ વ્રણાઃ સ્યુઃ ||૫૮|| લૂતાદષ્ટા દિગ્ધવિદ્ધા વિષૈર્વા જુષ્ટા પ્રાયસ્તે વ્રણાઃ પૂતિમાંસાઃ |૫૯|

Adhikarana 34 (59-60) · Śloka 60

તેષાં યુક્ત્યા પૂતિમાંસાન્યપોહ્ય વાર્યોકોભિઃ શોણિતં ચાપહૃત્ય ||૫૯|| હૃત્વા દોષાન્ ક્ષિપ્રમૂર્ધ્વં ત્વધશ્ચ સમ્યક્ સિઞ્ચેત્ ક્ષીરિણાં ત્વક્કષાયૈઃ | અન્તર્વસ્ત્રં દાપયેચ્ચ પ્રદેહાન્ શીતૈર્દ્રવ્યૈરાજ્યયુક્તૈર્વિષઘ્નૈઃ ||૬૦||

Adhikarana 35 (61) · Śloka 61

ભિન્ને ત્વસ્થ્ના દુષ્ટજાતેન કાર્યઃ પૂર્વો માર્ગઃ પૈત્તિકે યો વિષે ચ |૬૧|

Adhikarana 36 (61-62) · Śloka 63

ત્રિવૃદ્વિશલ્યે મધુકં હરિદ્રે રક્તા નરેન્દ્રો લવણશ્ચ વર્ગઃ ||૬૧|| કટુત્રિકં ચૈવ સુચૂર્ણિતાનિ શૃઙ્ગે નિદધ્યાન્મધુસંયુતાનિ | એષોઽગદો હન્તિ વિષં પ્રયુક્તઃ પાનાઞ્જનાભ્યઞ્જનનસ્યયોગૈઃ ||૬૨|| અવાર્યવીર્યો વિષવેગહન્તા મહાગદો નામ મહાપ્રભાવઃ |૬૩|

Adhikarana 37 (63-64) · Śloka 65

વિડઙ્ગપાઠત્રિફલાજમોદાહિઙ્ગૂનિ વક્રં ત્રિકટૂનિ ચૈવ ||૬૩|| સર્વશ્ચ વર્ગો લવણઃ સુસૂક્ષ્મઃ સચિત્રકઃ ક્ષૌદ્રયુતો નિધેયઃ | શૃઙ્ગે ગવાં શૃઙ્ગમયેન ચૈવ પ્રચ્છાદિતઃ પક્ષમુપેક્ષિતશ્ચ ||૬૪|| એષોઽગદઃ સ્થાવરજઙ્ગમાનાં જેતા વિષાણામજિતો હિ નામ્ના |૬૫|

Adhikarana 38 (65-67) · Śloka 68

પ્રપૌણ્ડરીકં સુરદારુ મુસ્તા કાલાનુસાર્યા કટુરોહિણી ચ ||૬૫|| સ્થૌણેયકધ્યામકગુગ્ગુલૂનિ પુન્નાગતાલીશસુવર્ચિકાશ્ચ | કુટન્નટૈલાસિતસિન્ધુવારાઃ શૈલેયકુષ્ઠે તગરં પ્રિયઙ્ગુઃ ||૬૬|| રોધ્રં જલં કાઞ્ચનગૈરિકં ચ સમાગધં ચન્દનસૈન્ધવં ચ | સૂક્ષ્માણિ ચૂર્ણાનિ સમાનિ કૃત્વા શૃઙ્ગે નિદધ્યાન્મધુસંયુતાનિ ||૬૭|| એષોઽગદસ્તાર્ક્ષ્ય ઇતિ પ્રદિષ્ટો વિષં નિહન્યાદપિ તક્ષકસ્ય |૬૮|

Adhikarana 39 (68-72) · Śloka 73

માંસીહરેણુત્રિફલામુરઙ્ગીરક્તાલતાયષ્ટિકપદ્મકાનિ ||૬૮|| વિડઙ્ગતાલીશસુગન્ધિકૈલાત્વક્કુષ્ઠપત્રાણિ સચન્દનાનિ | ભાર્ગી પટોલં કિણિહી સપાઠા મૃગાદની કર્કટિકા પુરશ્ચ ||૬૯|| પાલિન્દ્યશોકૌ ક્રમુકં સુરસ્યાઃ પ્રસૂનમારુષ્કરજં ચ પુષ્પમ્ | સૂક્ષ્માનિ ચૂર્ણાનિ સમાનિ શૃઙ્ગે ન્યસેત્ સપિત્તાનિ સમાક્ષિકાણિ ||૭૦|| વરાહગોધાશિખિશલ્લકીનાં માર્જારજં પાર્ષતનાકુલે ચ | યસ્યાગદોઽયં સુકૃતો ગૃહે સ્યાન્નામ્નર્ષભો નામ નરર્ષભસ્ય ||૭૧|| ન તત્ર સર્પાઃ કુત એવ કીટાસ્ત્યજન્તિ વીર્યાણિ વિષાણિ ચૈવ | એતેન ભેર્યઃ પટહાશ્ચ દિગ્ધા નાનદ્યમાના વિષમાશુ હન્યુઃ ||૭૨|| દિગ્ધાઃ પતાકાશ્ચ નિરીક્ષ્ય સદ્યો વિષાભિભૂતા હ્યવિષા ભવન્તિ |૭૩|

Adhikarana 40 (73-74) · Śloka 75

લાક્ષા હરેણુર્નલદં પ્રિયઙ્ગુઃ શિગ્રુદ્વયં યષ્ટિકપૃથ્વિકાશ્ચ ||૭૩|| ચૂર્ણીકૃતોઽયં રજનીવિમિશ્રો સર્પિર્મધુભ્યાં સહિતો નિધેયઃ | શૃઙ્ગે ગવાં પૂર્વવદાપિધાનસ્તતઃ પ્રયોજ્યોઽઞ્જનનસ્યપાનૈઃ ||૭૪|| સઞ્જીવનો નામ ગતાસુકલ્પાનેષોઽગદો જીવયતીહ મર્ત્યાન્ |૭૫|

Adhikarana 41 (75) · Śloka 76

શ્લેષ્માતકીકટ્ફલમાતુલુઙ્ગ્યઃ શ્વેતા ગિરિહ્વા કિણિહી સિતા ચ ||૭૫|| સતણ્ડુલીયોઽગદ એષ મુખ્યો વિષેષુ દર્વીકરરાજિલાનામ્ |૭૬|

Adhikarana 42 (76-77) · Śloka 78

દ્રાક્ષા સુગન્ધા નગવૃત્તિકા ચ શ્વેતા સમઙ્ગા સમભાગયુક્તા ||૭૬|| દેયો દ્વિભાગઃ સુરસાચ્છદસ્ય કપિત્થબિલ્વાદપિ દાડિમાચ્ચ | તથાઽર્ધભાગઃ સિતસિન્ધુવારાદઙ્કોઠમૂલાદપિ ગૈરિકાચ્ચ ||૭૭|| એષોઽગદઃ ક્ષૌદ્રયુતો નિહન્તિ વિશેષતો મણ્ડલિનાં વિષાણિ |૭૮|

Adhikarana 43 (78-80) · Śloka 80

વંશત્વગાર્દ્રાઽઽમલકં કપિત્થં કટુત્રિકં હૈમવતી સકુષ્ઠા ||૭૮|| કરઞ્જબીજં તગરં શિરીષપુષ્પં ચ ગોપિત્તયુતં નિહન્તિ | વિષાણિ લૂતોન્દુરપન્નગાનાં કૈટં ચ લેપાઞ્જનનસ્યપાનૈઃ ||૭૯|| પુરીષમૂત્રાનિલગર્ભસઙ્ગાન્નિહન્તિ વર્ત્યઞ્જનનાભિલેપૈઃ | કાચાર્મકોથાન્ પટલાંશ્ચ ઘોરાન્ પુષ્પં ચ હન્ત્યઞ્જનનસ્યયોગૈઃ ||૮૦||

Adhikarana 44 (81) · Śloka 81

સમૂલપુષ્પાઙ્કુરવલ્કબીજાત્ ક્વાથઃ શિરીષાત્ ત્રિકટુપ્રગાઢઃ | સલાવણઃ ક્ષૌદ્રયુતોઽથ પીતો વિશેષતઃ કીટવિષં નિહન્તિ ||૮૧||

Adhikarana 45 (82-83) · Śloka 83

કુષ્ઠં ત્રિકટુકં દાર્વી મધુકં લવણદ્વયમ્ | માલતી નાગપુષ્પં ચ સર્વાણિ મધુરાણિ ચ ||૮૨|| કપિત્થરસપિષ્ટોઽયં શર્કરાક્ષૌદ્રસંયુતઃ | વિષં હન્ત્યગદઃ સર્વં મૂષિકાણાં વિશેષતઃ ||૮૩||

Adhikarana 46 (84-86) · Śloka 86

સોમરાજીફલં પુષ્પં કટભી સિન્ધુવારકઃ | ચોરકો વરુણઃ કુષ્ઠં સર્પગન્ધા સસપ્તલા ||૮૪|| પુનર્નવા શિરીષસ્ય પુષ્પમારગ્વધાર્કજમ્ | શ્યામાઽમ્બષ્ઠા વિડઙ્ગાનિ તથાઽમ્રાશ્મન્તકાનિ ચ ||૮૫|| ભૂમી કુરબકશ્ચૈવ ગણ એકસરઃ સ્મૃતઃ | એકશો દ્વિત્રિશો વાઽપિ પ્રયોક્તવ્યો વિષાપહઃ ||૮૬||

Adhikarana puShpikA · Śloka 5

ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં કલ્પસ્થાને સર્પદષ્ટવિષચિકિત્સિતં નામ પઞ્ચમોઽધ્યાયઃ ||૫||