Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
ਅਥਾਤਃ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਵਿਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਕਲ੍ਪਂ ਵ੍ਯਾਖ੍ਯਾਸ੍ਯਾਮਃ ||੧|| ਯਥੋਵਾਚ ਭਗਵਾਨ੍ ਧਨ੍ਵਨ੍ਤਰਿਃ ||੨||
View original
अथातः सर्पदष्टविषचिकित्सितं कल्पं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
5. sarpadaṣṭaviṣacikitsitakalpaḥ
Adhikarana 2 (3-4) · Śloka 4
ਸਰ੍ਵੈਰੇਵਾਦਿਤਃ ਸਰ੍ਪੈਃ ਸ਼ਾਖਾਦਸ੍ਟਸ੍ਯ ਦੇਹਿਨਃ | ਦਂਸ਼ਸ੍ਯੋਪਰਿ ਬਧ੍ਨੀਯਾਦਰਿਸ੍ਟਾਸ਼੍ਚਤੁਰਙ੍ਗੁਲੇ ||੩|| ਪ੍ਲੋਤਚਰ੍ਮਾਨ੍ਤਵਲ੍ਕਾਨਾਂ ਮਦੁਨਾਨ੍ਯਤਮੇਨ ਵੈ | ਨ ਗਚ੍ਛਤਿ ਵਿਸਂ ਦੇਹਮਰਿਸ੍ਟਾਭਿਰ੍ਨਿਵਾਰਿਤਮ੍ ||੪||
View original
सर्वैरेवादितः सर्पैः शाखादष्टस्य देहिनः | दंशस्योपरि बध्नीयादरिष्टाश्चतुरङ्गुले ||३|| प्लोतचर्मान्तवल्कानां मृदुनाऽन्यतमेन वै | न गच्छति विषं देहमरिष्टाभिर्निवारितम् ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (5) · Śloka 5
ਦਹੇਦ੍ਦਂਸ਼ਮਥੋਤ੍ਕਤ੍ਯ ਯਤ੍ਰ ਬਨ੍ਧੋ ਨ ਜਾਯਤੇ | ਆਚੂਸਣਚ੍ਛੇਦਦਾਹਾਃ ਸਰ੍ਵਤ੍ਰੈਵ ਤੁ ਪੂਜਿਤਾਃ ||੫||
View original
दहेद्दंशमथोत्कृत्य यत्र बन्धो न जायते | आचूषणच्छेददाहाः सर्वत्रैव तु पूजिताः ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (6) · Śloka 6
ਪ੍ਰਤਿਪੂਰ੍ਯ ਮੁਖਂ ਵਸ੍ਤ੍ਰੈਰ੍ਹਿਤਮਾਚੂਸਣਂ ਭਵੇਤ੍ | ਸ ਦਸ੍ਟਵ੍ਯੋਥਵਾ ਸਰ੍ਪੋ ਲੋਸ੍ਟੋ ਵਾਪਿ ਹਿ ਤਤ੍ਕ੍ਸਣਮ੍ ||੬||
View original
प्रतिपूर्य मुखं वस्त्रैर्हितमाचूषणं भवेत् | स दष्टव्योऽथवा सर्पो लोष्टो वाऽपि हि तत्क्षणम् ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (7) · Śloka 7
ਅਥ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾ ਦਸ੍ਟਂ ਨ ਕਥਞ੍ਚਨ ਦਾਹਯੇਤ੍ | ਸ ਪਿਤ੍ਤਬਾਹੁਲ੍ਯਵਿਸਾਦ੍ਦਂਸ਼ੋ ਦਾਹਾਦ੍ਵਿਸਰ੍ਪਤੇ ||੭||
View original
अथ मण्डलिना दष्टं न कथञ्चन दाहयेत् | स पित्तबाहुल्यविषाद्दंशो दाहाद्विसर्पते ||७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (8) · Śloka 8
ਅਰਿਸ੍ਟਾਮਪਿ ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਸ਼੍ਚ ਬਧ੍ਨੀਯਾਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਕੋਵਿਦਃ | ਸਾ ਤੁ ਰਜ੍ਜ੍ਵਾਦਿਭਿਰ੍ਬਦ੍ਧਾ ਵਿਸਪ੍ਰਤਿਕਰੀ ਮਤਾ ||੮||
View original
अरिष्टामपि मन्त्रैश्च बध्नीयान्मन्त्रकोविदः | सा तु रज्ज्वादिभिर्बद्धा विषप्रतिकरी मता ||८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (9-10) · Śloka 10
ਦੇਵਬ੍ਰਹ੍ਮਰ੍ਸਿਭਿਃ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਃ ਸਤ੍ਯਤਪੋਮਯਾਃ | ਭਵਨ੍ਤਿ ਨਾਨ੍ਯਥਾ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਵਿਸਂ ਹਨ੍ਯੁਃ ਸੁਦੁਸ੍ਤਰਮ੍ ||੯|| ਵਿਸਂ ਤੇਜੋਮਯੈਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਸਤ੍ਯਬ੍ਰਹ੍ਮਤਪੋਮਯੈਃ | ਯਥਾ ਨਿਵਾਰ੍ਯਤੇ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਨ ਤਥੌਸਧੈਃ ||੧੦||
View original
देवब्रह्मर्षिभिः प्रोक्ता मन्त्राः सत्यतपोमयाः | भवन्ति नान्यथा क्षिप्रं विषं हन्युः सुदुस्तरम् ||९|| विषं तेजोमयैर्मन्त्रैः सत्यब्रह्मतपोमयैः | यथा निवार्यते क्षिप्रं प्रयुक्तैर्न तथौषधैः ||१०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (11) · Śloka 12
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਣਾਂ ਗ੍ਰਹਣਂ ਕਾਰ੍ਯਂ ਸ੍ਤ੍ਰੀਮਾਂਸਮਧੁਵਰ੍ਜਿਨਾ | ਮਿਤਾਹਾਰੇਣ ਸ਼ੁਚਿਨਾ ਕੁਸ਼ਾਸ੍ਤਰਣਸ਼ਾਯਿਨਾ ||੧੧|| ਗਨ੍ਧਮਾਲ੍ਯੋਪਹਾਰੈਸ਼੍ਚ ਬਲਿਭਿਸ਼੍ਚਾਪਿ ਦੇਵਤਾਃ | ਪੂਜਯੇਨ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰਸਿਦ੍ਧ੍ਯਰ੍ਥਂ ਜਪਹੋਮੈਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ ||੧੨||
View original
मन्त्राणां ग्रहणं कार्यं स्त्रीमांसमधुवर्जिना | मिताहारेण शुचिना कुशास्तरणशायिना ||११|| गन्धमाल्योपहारैश्च बलिभिश्चापि देवताः | पूजयेन्मन्त्रसिद्ध्यर्थं जपहोमैश्च यत्नतः ||१२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (13) · Śloka 13
ਮਨ੍ਤ੍ਰਾਸ੍ਤ੍ਵਵਿਧਿਨਾ ਪ੍ਰੋਕ੍ਤਾ ਹੀਨਾ ਵਾ ਸ੍ਵਰਵਰ੍ਣਤਃ | ਯਸ੍ਮਾਨ੍ਨ ਸਿਦ੍ਧਿਮਾਯਾਨ੍ਤਿ ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਯੋਜ੍ਯੋਗਦਕ੍ਰਮਃ ||੧੩||
View original
मन्त्रास्त्वविधिना प्रोक्ता हीना वा स्वरवर्णतः | यस्मान्न सिद्धिमायान्ति तस्माद्योज्योऽगदक्रमः ||१३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (14-16) · Śloka 16
ਸਮਨ੍ਤਤਃ ਸਿਰਾ ਦਂਸ਼ਾਦ੍ਵਿਧ੍ਯੇਤ੍ਤੁ ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍ | ਸ਼ਾਖਾਗ੍ਰੇ ਵਾ ਲਲਾਟੇ ਵਾ ਵ੍ਯਧ੍ਯਾਸ੍ਤਾ ਵਿਸਤੇ ਵਿਸੇ ||੧੪|| ਰਕ੍ਤੇ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਮਾਣੇ ਤੁ ਕਤ੍ਸ੍ਨਂ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਸਮ੍ | ਤਸ੍ਮਾਦ੍ਵਿਸ੍ਰਾਵਯੇਦ੍ਰਕ੍ਤਂ ਸਾ ਹ੍ਯਸ੍ਯ ਪਰਮਾ ਕ੍ਰਿਯਾ ||੧੫|| ਸਮਨ੍ਤਾਦਗਦੈਰ੍ਦਂਸ਼ਂ ਪ੍ਰਚ੍ਛਯਿਤ੍ਵਾ ਪ੍ਰਲੇਪਯੇਤ੍ | ਚਨ੍ਦਨੋਸ਼ੀਰਯੁਕ੍ਤੇਨ ਵਾਰਿਣਾ ਪਰਿਸੇਚਯੇਤ੍ ||੧੬||
View original
समन्ततः सिरा दंशाद्विध्येत्तु कुशलो भिषक् | शाखाग्रे वा ललाटे वा व्यध्यास्ता विसृते विषे ||१४|| रक्ते निर्ह्रियमाणे तु कृत्स्नं निर्ह्रियते विषम् | तस्माद्विस्रावयेद्रक्तं सा ह्यस्य परमा क्रिया ||१५|| समन्तादगदैर्दंशं प्रच्छयित्वा प्रलेपयेत् | चन्दनोशीरयुक्तेन वारिणा परिषेचयेत् ||१६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (17) · Śloka 18
ਪਾਯਯੇਤਾਗਦਾਂਸ੍ਤਾਂਸ੍ਤਾਨ੍ ਕ੍ਸੀਰਕ੍ਸੌਦ੍ਰਘਤਾਦਿਭਿਃ | ਤਦਲਾਭੇ ਹਿਤਾ ਵਾ ਸ੍ਯਾਤ੍ ਕਸ੍ਣਾ ਵਲ੍ਮੀਕਮਤ੍ਤਿਕਾ ||੧੭|| ਕੋਵਿਦਾਰਸ਼ਿਰੀਸਾਰ੍ਕਕਟਭੀਰ੍ਵਾਪਿ ਭਕ੍ਸਯੇਤ੍ |੧੮|
View original
पाययेतागदांस्तांस्तान् क्षीरक्षौद्रघृतादिभिः | तदलाभे हिता वा स्यात् कृष्णा वल्मीकमृत्तिका ||१७|| कोविदारशिरीषार्ककटभीर्वाऽपि भक्षयेत् |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (18-19) · Śloka 19
ਨ ਪਿਬੇਤ੍ਤੈਲਕੌਲਤ੍ਥਮਦ੍ਯਸੌਵੀਰਕਾਣਿ ਚ ||੧੮|| ਦ੍ਰਵਮਨ੍ਯਤ੍ਤੁ ਯਤ੍ਕਿਞ੍ਚਿਤ੍ ਪੀਤ੍ਵਾ ਪੀਤ੍ਵਾ ਤਦੁਦ੍ਵਮੇਤ੍ | ਪ੍ਰਾਯੋ ਹਿ ਵਮਨੇਨੈਵ ਸੁਖਂ ਨਿਰ੍ਹ੍ਰਿਯਤੇ ਵਿਸਮ੍ ||੧੯||
View original
न पिबेत्तैलकौलत्थमद्यसौवीरकाणि च ||१८|| द्रवमन्यत्तु यत्किञ्चित् पीत्वा पीत्वा तदुद्वमेत् | प्रायो हि वमनेनैव सुखं निर्ह्रियते विषम् ||१९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (20-23) · Śloka 24
ਫਣਿਨਾਂ ਵਿਸਵੇਗੇ ਤੁ ਪ੍ਰਥਮੇ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਹਰੇਤ੍ | ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਪਾਯਯੇਤਾਗਦਂ ਭਿਸਕ੍ ||੨੦|| ਨਸ੍ਯਕਰ੍ਮਾਞ੍ਜਨੇ ਯੁਞ੍ਜ੍ਯਾਤ੍ਤਤੀਯੇ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨੇ | ਵਾਨ੍ਤਂ ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਂ ਯਵਾਗੂਮਥ ਦਾਪਯੇਤ੍ ||੨੧|| ਸ਼ੀਤੋਪਚਾਰਂ ਕਤ੍ਵਾਦੌ ਭਿਸਕ੍ ਪਞ੍ਚਮਸਸ੍ਠਯੋਃ | ਪਾਯਯੇਚ੍ਛੋਧਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਂ ਯਵਾਗੂਂ ਚਾਪਿ ਕੀਰ੍ਤਿਤਾਮ੍ ||੨੨|| ਸਪ੍ਤਮੇ ਤ੍ਵਵਪੀਡੇਨ ਸ਼ਿਰਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੇਨ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ | ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਮੇਵਾਞ੍ਜਨਂ ਦਦ੍ਯਾਤ੍, ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਚ ||੨੩|| ਕਤ੍ਵਾ ਕਾਕਪਦਂ ਚਰ੍ਮ ਸਾਸਗ੍ਵਾ ਪਿਸ਼ਿਤਂ ਕ੍ਸਿਪੇਤ੍ |੨੪|
View original
फणिनां विषवेगे तु प्रथमे शोणितं हरेत् | द्वितीये मधुसर्पिर्भ्यां पाययेतागदं भिषक् ||२०|| नस्यकर्माञ्जने युञ्ज्यात्तृतीये विषनाशने | वान्तं चतुर्थे पूर्वोक्तां यवागूमथ दापयेत् ||२१|| शीतोपचारं कृत्वाऽऽदौ भिषक् पञ्चमषष्ठयोः | पाययेच्छोधनं तीक्ष्णं यवागूं चापि कीर्तिताम् ||२२|| सप्तमे त्ववपीडेन शिरस्तीक्ष्णेन शोधयेत् | तीक्ष्णमेवाञ्जनं दद्यात्, तीक्ष्णशस्त्रेण मूर्ध्नि च ||२३|| कृत्वा काकपदं चर्म सासृग्वा पिशितं क्षिपेत् |२४|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (24-27) · Śloka 27
ਪੂਰ੍ਵੇ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਵੇਗੇ ਦਰ੍ਵੀਕਰਵਦਾਚਰੇਤ੍ ||੨੪|| ਅਗਦਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਪਾਯਯੇਤ ਚ | ਵਾਮਯਿਤ੍ਵਾ ਯਵਾਗੂਂ ਚ ਪੂਰ੍ਵੋਕ੍ਤਾਮਥ ਦਾਪਯੇਤ੍ ||੨੫|| ਤਤੀਯੇ ਸ਼ੋਧਿਤਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਯਵਾਗੂਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਧਿਤਾਮ੍ | ਚਤੁਰ੍ਥੇ ਪਞ੍ਚਮੇ ਚਾਪਿ ਦਰ੍ਵੀਕਰਵਦਾਚਰੇਤ੍ ||੨੬|| ਕਾਕੋਲ੍ਯਾਦਿਰ੍ਹਿਤਃ ਸਸ੍ਠੇ ਪੇਯਸ਼੍ਚ ਮਧੁਰੋਗਦਃ | ਹਿਤੋਵਪੀਡੇ ਤ੍ਵਗਦਃ ਸਪ੍ਤਮੇ ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਃ ||੨੭||
View original
पूर्वे मण्डलिनां वेगे दर्वीकरवदाचरेत् ||२४|| अगदं मधुसर्पिर्भ्यां द्वितीये पाययेत च | वामयित्वा यवागूं च पूर्वोक्तामथ दापयेत् ||२५|| तृतीये शोधितं तीक्ष्णैर्यवागूं पाययेद्धिताम् | चतुर्थे पञ्चमे चापि दर्वीकरवदाचरेत् ||२६|| काकोल्यादिर्हितः षष्ठे पेयश्च मधुरोऽगदः | हितोऽवपीडे त्वगदः सप्तमे विषनाशनः ||२७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (28-29) · Śloka 30
ਪੂਰ੍ਵੇ ਰਾਜਿਮਤਾਂ ਵੇਗੇਲਾਬੁਭਿਃ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਹਰੇਤ੍ | ਅਗਦਂ ਮਧੁਸਰ੍ਪਿਰ੍ਭ੍ਯਾਂ ਸਂਯੁਕ੍ਤਂ ਪਾਯਯੇਤ ਚ ||੨੮|| ਵਾਨ੍ਤਂ ਦ੍ਵਿਤੀਯੇ ਤ੍ਵਗਦਂ ਪਾਯਯੇਦ੍ਵਿਸਨਾਸ਼ਨਮ੍ | ਤਤੀਯਾਦਿਸੁ ਤ੍ਰਿਸ੍ਵੇਵਂ ਵਿਧਿਰ੍ਦਾਰ੍ਵੀਕਰੋ ਹਿਤਃ ||੨੯|| ਸਸ੍ਠੇਞ੍ਜਨਂ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣਤਮਮਵਪੀਡਸ਼੍ਚ ਸਪ੍ਤਮੇ |੩੦|
View original
पूर्वे राजिमतां वेगेऽलाबुभिः शोणितं हरेत् | अगदं मधुसर्पिर्भ्यां संयुक्तं पाययेत च ||२८|| वान्तं द्वितीये त्वगदं पाययेद्विषनाशनम् | तृतीयादिषु त्रिष्वेवं विधिर्दार्वीकरो हितः ||२९|| षष्ठेऽञ्जनं तीक्ष्णतममवपीडश्च सप्तमे |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (30) · Śloka 31
ਗਰ੍ਭਿਣੀਬਾਲਵਦ੍ਧਾਨਾਂ ਸਿਰਾਵ੍ਯਧਨਵਰ੍ਜਿਤਮ੍ ||੩੦|| ਵਿਸਾਰ੍ਤਾਨਾਂ ਯਥੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਵਿਧਾਨਂ ਸ਼ਸ੍ਯਤੇ ਮਦੁ |੩੧|
View original
गर्भिणीबालवृद्धानां सिराव्यधनवर्जितम् ||३०|| विषार्तानां यथोद्दिष्टं विधानं शस्यते मृदु |३१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (31) · Śloka 33
ਰਕ੍ਤਾਵਸੇਕਾਞ੍ਜਨਾਨਿ ਨਰਤੁਲ੍ਯਾਨ੍ਯਜਾਵਿਕੇ ||੩੧|| ਤ੍ਰਿਗੁਣਂ ਮਹਿਸੇ ਸੋਸ੍ਟ੍ਰੇ ਗਵਾਸ਼੍ਵੇ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਤੁ ਤਤ੍ | ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਤੁ ਨਾਗਾਨਾਂ,... |੩੩|
View original
रक्तावसेकाञ्जनानि नरतुल्यान्यजाविके ||३१|| त्रिगुणं महिषे सोष्ट्रे गवाश्वे द्विगुणं तु तत् | चतुर्गुणं तु नागानां,... |३३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (32-33) · Śloka 33
...ਕੇਵਲਂ ਸਰ੍ਵਪਕ੍ਸਿਣਾਮ੍ ||੩੨|| ਪਰਿਸੇਕਾਨ੍ ਪ੍ਰਦੇਹਾਂਸ਼੍ਚ ਸੁਸ਼ੀਤਾਨਵਚਾਰਯੇਤ੍ | ਮਾਸਕਂ ਤ੍ਵਞ੍ਜਨਸ੍ਯੇਸ੍ਟਂ ਦ੍ਵਿਗੁਣਂ ਨਸ੍ਯਤੋ ਹਿਤਮ੍ | ਪਾਨੇ ਚਤੁਰ੍ਗੁਣਂ ਪਥ੍ਯਂ ਵਮਨੇਸ੍ਟਗੁਣਂ ਪੁਨਃ ||੩੩||
View original
...केवलं सर्वपक्षिणाम् ||३२|| परिषेकान् प्रदेहांश्च सुशीतानवचारयेत् | माषकं त्वञ्जनस्येष्टं द्विगुणं नस्यतो हितम् | पाने चतुर्गुणं पथ्यं वमनेऽष्टगुणं पुनः ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (34) · Śloka 34
ਦੇਸ਼ਪ੍ਰਕਤਿਸਾਤ੍ਮ੍ਯਰ੍ਤੁਵਿਸਵੇਗਬਲਾਬਲਮ੍ | ਪ੍ਰਧਾਰ੍ਯ ਨਿਪੁਣਂ ਬੁਦ੍ਧ੍ਯਾ ਤਤਃ ਕਰ੍ਮ ਸਮਾਚਰੇਤ੍ ||੩੪||
View original
देशप्रकृतिसात्म्यर्तुविषवेगबलाबलम् | प्रधार्य निपुणं बुद्ध्या ततः कर्म समाचरेत् ||३४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (35) · Śloka 35
ਵੇਗਾਨੁਪੂਰ੍ਵ੍ਯਾ ਕਰ੍ਮੋਕ੍ਤਮਿਦਂ ਵਿਸਵਿਨਾਸ਼ਨਮ੍ | ਕਰ੍ਮਾਵਸ੍ਥਾਵਿਸ਼ੇਸੇਣ ਵਿਸਯੋਰੁਭਯੋਃ ਸ਼ਣੁ ||੩੫||
View original
वेगानुपूर्व्या कर्मोक्तमिदं विषविनाशनम् | कर्मावस्थाविशेषेण विषयोरुभयोः शृणु ||३५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (36) · Śloka 36
ਵਿਵਰ੍ਣੇ ਕਠਿਨੇ ਸ਼ੂਨੇ ਸਰੁਜੇਙ੍ਗੇ ਵਿਸਾਨ੍ਵਿਤੇ | ਤੂਰ੍ਣਂ ਵਿਸ੍ਰਵਣਂ ਕਾਰ੍ਯਮੁਕ੍ਤੇਨ ਵਿਧਿਨਾ ਤਤਃ ||੩੬||
View original
विवर्णे कठिने शूने सरुजेऽङ्गे विषान्विते | तूर्णं विस्रवणं कार्यमुक्तेन विधिना ततः ||३६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (37) · Śloka 37
ਕ੍ਸੁਧਾਰ੍ਤਮਨਿਲਪ੍ਰਾਯਂ ਤਦ੍ਵਿਸਾਰ੍ਤਂ ਸਮਾਹਿਤਃ | ਪਾਯਯੇਤ ਰਸਂ ਸਰ੍ਪਿਃ ਸ਼ੁਕ੍ਤਂ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਂ ਤਥਾ ਦਧਿ ||੩੭||
View original
क्षुधार्तमनिलप्रायं तद्विषार्तं समाहितः | पाययेत रसं सर्पिः शुक्तं क्षौद्रं तथा दधि ||३७||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 23 (38) · Śloka 38
ਤਡ੍ਦਾਹਘਰ੍ਮਸਮ੍ਮੋਹੇ ਪੈਤ੍ਤਂ ਪੈਤ੍ਤਵਿਸਾਤੁਰਮ੍ | ਸ਼ੀਤੈਃ ਸਂਵਾਹਨਸ੍ਨਾਨਪ੍ਰਦੇਹੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੩੮||
View original
तृड्दाहघर्मसम्मोहे पैत्तं पैत्तविषातुरम् | शीतैः संवाहनस्नानप्रदेहैः समुपाचरेत् ||३८||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 24 (39) · Śloka 39
ਸ਼ੀਤੇ ਸ਼ੀਤਪ੍ਰਸੇਕਾਰ੍ਤਂ ਸ਼੍ਲੈਸ੍ਮਿਕਂ ਕਫਕਦ੍ਵਿਸਮ੍ | ਵਾਮਯੇਦ੍ਵਮਨੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਸ੍ਤਥਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾਮਦਾਨ੍ਵਿਤਮ੍ ||੩੯||
View original
शीते शीतप्रसेकार्तं श्लैष्मिकं कफकृद्विषम् | वामयेद्वमनैस्तीक्ष्णैस्तथा मूर्च्छामदान्वितम् ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 25 (40) · Śloka 40
ਕੋਸ੍ਠਦਾਹਰੁਜਾਧ੍ਮਾਨਮੂਤ੍ਰਸਙ੍ਗਰੁਗਨ੍ਵਿਤਮ੍ | ਵਿਰੇਚਯੇਚ੍ਛਕਦ੍ਵਾਯੁਸਙ੍ਗਪਿਤ੍ਤਾਤੁਰਂ ਨਰਮ੍ ||੪੦||
View original
कोष्ठदाहरुजाध्मानमूत्रसङ्गरुगन्वितम् | विरेचयेच्छकृद्वायुसङ्गपित्तातुरं नरम् ||४०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 26 (41) · Śloka 41
ਸ਼ੂਨਾਕ੍ਸਿਕੂਟਂ ਨਿਦ੍ਰਾਰ੍ਤਂ ਵਿਵਰ੍ਣਾਵਿਲਲੋਚਨਮ੍ | ਵਿਵਰ੍ਣਂ ਚਾਪਿ ਪਸ਼੍ਯਨ੍ਤਮਞ੍ਜਨੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੪੧||
View original
शूनाक्षिकूटं निद्रार्तं विवर्णाविललोचनम् | विवर्णं चापि पश्यन्तमञ्जनैः समुपाचरेत् ||४१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 27 (42-49) · Śloka 50
ਸ਼ਿਰੋਰੁਗ੍ਗੌਰਵਾਲਸ੍ਯਹਨੁਸ੍ਤਮ੍ਭਗਲਗ੍ਰਹੇ | ਸ਼ਿਰੋ ਵਿਰੇਚਯੇਤ੍ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਮਨ੍ਯਾਸ੍ਤਮ੍ਭੇ ਚ ਦਾਰੁਣੇ ||੪੨|| ਨਸ੍ਟਸਞ੍ਜ੍ਞਂ ਵਿਵਤ੍ਤਾਕ੍ਸਂ ਭਗ੍ਨਗ੍ਰੀਵਂ ਵਿਰੇਚਨੈਃ | ਚੂਰ੍ਣੈਃ ਪ੍ਰਧਮਨੈਸ੍ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਵਿਸਾਰ੍ਤਂ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੪੩|| ਤਾਡਯੇਚ੍ਚ ਸਿਰਾਃ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਂ ਤਸ੍ਯ ਸ਼ਾਖਾਲਲਾਟਜਾਃ | ਤਾਸ੍ਵਪ੍ਰਸਿਚ੍ਯਮਾਨਾਸੁ ਮੂਰ੍ਧ੍ਨਿ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰੇਣ ਸ਼ਸ੍ਤ੍ਰਵਿਤ੍ ||੪੪|| ਕੁਰ੍ਯਾਤ੍ ਕਾਕਪਦਾਕਾਰਂ ਵ੍ਰਣਮੇਵਂ ਸ੍ਰਵਨ੍ਤਿ ਤਾਃ | ਸਰਕ੍ਤਂ ਚਰ੍ਮ ਮਾਂਸਂ ਵਾ ਨਿਕ੍ਸਿਪੇਚ੍ਚਾਸ੍ਯ ਮੂਰ੍ਧਨਿ ||੪੫|| ਚਰ੍ਮਵਕ੍ਸਕਸਾਯਂ ਵਾ ਕਲ੍ਕਂ ਵਾ ਕੁਸ਼ਲੋ ਭਿਸਕ੍ | ਵਾਦਯੇਚ੍ਚਾਗਦੈਰ੍ਲਿਪ੍ਤ੍ਵਾ ਦੁਨ੍ਦੁਭੀਂਸ੍ਤਸ੍ਯ ਪਾਰ੍ਸ਼੍ਵਯੋਃ ||੪੬|| ਲਬ੍ਧਸਞ੍ਜ੍ਞਂ ਪੁਨਸ਼੍ਚੈਨਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਚਾਧਸ਼੍ਚ ਸ਼ੋਧਯੇਤ੍ | ਨਿਃਸ਼ੇਸਂ ਨਿਰ੍ਹਰੇਚ੍ਚੈਵਂ ਵਿਸਂ ਪਰਮਦੁਰ੍ਜਯਮ੍ ||੪੭|| ਅਲ੍ਪਮਪ੍ਯਵਸ਼ਿਸ੍ਟਂ ਹਿ ਭੂਯੋ ਵੇਗਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ | ਕੁਰ੍ਯਾਦ੍ਵਾ ਸਾਦਵੈਵਰ੍ਣ੍ਯਜ੍ਵਰਕਾਸਸ਼ਿਰੋਰੁਜਃ ||੪੮|| ਸ਼ੋਫਸ਼ੋਸਪ੍ਰਤਿਸ਼੍ਯਾਯਤਿਮਿਰਾਰੁਚਿਪੀਨਸਾਨ੍ | ਤੇਸੁ ਚਾਪਿ ਯਥਾਦੋਸਂ ਪ੍ਰਤਿਕਰ੍ਮ ਪ੍ਰਯੋਜਯੇਤ੍ ||੪੯|| ਵਿਸਾਰ੍ਤੋਪਦ੍ਰਵਾਂਸ਼੍ਚਾਪਿ ਯਥਾਸ੍ਵਂ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ |੫੦|
View original
शिरोरुग्गौरवालस्यहनुस्तम्भगलग्रहे | शिरो विरेचयेत् क्षिप्रं मन्यास्तम्भे च दारुणे ||४२|| नष्टसञ्ज्ञं विवृत्ताक्षं भग्नग्रीवं विरेचनैः | चूर्णैः प्रधमनैस्तीक्ष्णैर्विषार्तं समुपाचरेत् ||४३|| ताडयेच्च सिराः क्षिप्रं तस्य शाखाललाटजाः | तास्वप्रसिच्यमानासु मूर्ध्नि शस्त्रेण शस्त्रवित् ||४४|| कुर्यात् काकपदाकारं व्रणमेवं स्रवन्ति ताः | सरक्तं चर्म मांसं वा निक्षिपेच्चास्य मूर्धनि ||४५|| चर्मवृक्षकषायं वा कल्कं वा कुशलो भिषक् | वादयेच्चागदैर्लिप्त्वा दुन्दुभींस्तस्य पार्श्वयोः ||४६|| लब्धसञ्ज्ञं पुनश्चैनमूर्ध्वं चाधश्च शोधयेत् | निःशेषं निर्हरेच्चैवं विषं परमदुर्जयम् ||४७|| अल्पमप्यवशिष्टं हि भूयो वेगाय कल्पते | कुर्याद्वा सादवैवर्ण्यज्वरकासशिरोरुजः ||४८|| शोफशोषप्रतिश्यायतिमिरारुचिपीनसान् | तेषु चापि यथादोषं प्रतिकर्म प्रयोजयेत् ||४९|| विषार्तोपद्रवांश्चापि यथास्वं समुपाचरेत् |५०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 28 (50) · Śloka 51
ਅਥਾਰਿਸ੍ਟਾਂ ਵਿਮੁਚ੍ਯਾਸ਼ੁ ਪ੍ਰਚ੍ਛਯਿਤ੍ਵਾਙ੍ਕਿਤਂ ਤਯਾ ||੫੦|| ਦਹ੍ਯਾਤ੍ਤਤ੍ਰ ਵਿਸਂ ਸ੍ਕਨ੍ਨਂ ਭੂਯੋ ਵੇਗਾਯ ਕਲ੍ਪਤੇ |੫੧|
View original
अथारिष्टां विमुच्याशु प्रच्छयित्वाऽङ्कितं तया ||५०|| दह्यात्तत्र विषं स्कन्नं भूयो वेगाय कल्पते |५१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 29 (51-54) · Śloka 54
ਏਵਮੌਸਧਿਭਿਰ੍ਮਨ੍ਤ੍ਰੈਃ ਕ੍ਰਿਯਾਯੋਗੈਸ਼੍ਚ ਯਤ੍ਨਤਃ ||੫੧|| ਵਿਸੇ ਹਤਗੁਣੇ ਦੇਹਾਦ੍ਯਦਾ ਦੋਸਃ ਪ੍ਰਕੁਪ੍ਯਤਿ | ਤਦਾ ਪਵਨਮੁਦ੍ਵਤ੍ਤਂ ਸ੍ਨੇਹਾਦ੍ਯੈਃ ਸਮੁਪਾਚਰੇਤ੍ ||੫੨|| ਤੈਲਮਤ੍ਸ੍ਯਕੁਲਤ੍ਥਾਮ੍ਲਵਰ੍ਜ੍ਯੈਰ੍ਵਿਸਹਰਾਯੁਤੈਃ | ਪਿਤ੍ਤਜ੍ਵਰਹਰੈਃ ਪਿਤ੍ਤਂ ਕਸਾਯਸ੍ਨੇਹਬਸ੍ਤਿਭਿਃ ||੫੩|| ਕਫਮਾਰਗ੍ਵਧਾਦ੍ਯੇਨ ਸਕ੍ਸੌਦ੍ਰੇਣ ਗਣੇਨ ਤੁ | ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਘ੍ਨੈਰਗਦੈਸ਼੍ਚੈਵ ਤਿਕ੍ਤੈ ਰੂਕ੍ਸੈਸ਼੍ਚ ਭੋਜਨੈਃ ||੫੪||
View original
एवमौषधिभिर्मन्त्रैः क्रियायोगैश्च यत्नतः ||५१|| विषे हृतगुणे देहाद्यदा दोषः प्रकुप्यति | तदा पवनमुद्वृत्तं स्नेहाद्यैः समुपाचरेत् ||५२|| तैलमत्स्यकुलत्थाम्लवर्ज्यैर्विषहरायुतैः | पित्तज्वरहरैः पित्तं कषायस्नेहबस्तिभिः ||५३|| कफमारग्वधाद्येन सक्षौद्रेण गणेन तु | श्लेष्मघ्नैरगदैश्चैव तिक्तै रूक्षैश्च भोजनैः ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 30 (55) · Śloka 55
ਵਕ੍ਸਪ੍ਰਪਾਤਵਿਸਮਪਤਿਤਂ ਮਤਮਮ੍ਭਸਿ | ਉਦ੍ਬਦ੍ਧਂ ਚ ਮਤਂ ਸਦ੍ਯਸ਼੍ਚਿਕਿਤ੍ਸੇਨ੍ਨਸ੍ਟਸਞ੍ਜ੍ਞਵਤ੍ ||੫੫||
View original
वृक्षप्रपातविषमपतितं मृतमम्भसि | उद्बद्धं च मृतं सद्यश्चिकित्सेन्नष्टसञ्ज्ञवत् ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 31 (56) · Śloka 56
ਗਾਢਂ ਬਦ੍ਧੇਰਿਸ੍ਟਯਾ ਪ੍ਰਚ੍ਛਿਤੇ ਵਾ ਤੀਕ੍ਸ੍ਣੈਰ੍ਲੇਪੈਸ੍ਤਦ੍ਵਿਧੈਰ੍ਵਾਵਸ਼ਿਸ੍ਟੈਃ | ਸ਼ੂਨੇ ਗਾਤ੍ਰੇ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮਤ੍ਯਰ੍ਥਪੂਤਿ ਜ੍ਞੇਯਂ ਮਾਂਸਂ ਤਦ੍ਵਿਸਾਤ੍ ਪੂਤਿ ਕਸ੍ਟਮ੍ ||੫੬||
View original
गाढं बद्धेऽरिष्टया प्रच्छिते वा तीक्ष्णैर्लेपैस्तद्विधैर्वाऽवशिष्टैः | शूने गात्रे क्लिन्नमत्यर्थपूति ज्ञेयं मांसं तद्विषात् पूति कष्टम् ||५६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 32 (57) · Śloka 58
ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਦ੍ਧਂ ਨਿਸ੍ਰਵੇਤ੍ ਕਸ੍ਣਰਕ੍ਤਂ ਪਾਕਂ ਯਾਯਾਦ੍ਦਹ੍ਯਤੇ ਚਾਪ੍ਯਭੀਕ੍ਸ੍ਣਮ੍ | ਕਸ੍ਣੀਭੂਤਂ ਕ੍ਲਿਨ੍ਨਮਤ੍ਯਰ੍ਥਪੂਤਿ ਸ਼ੀਰ੍ਣਂ ਮਾਂਸਂ ਯਾਤ੍ਯਜਸ੍ਰਂ ਕ੍ਸਤਾਚ੍ਚ ||੫੭|| ਤਸ੍ਣਾ ਮੂਰ੍ਚ੍ਛਾ ਭ੍ਰਾਨ੍ਤਿਦਾਹੌ ਜ੍ਵਰਸ਼੍ਚ ਯਸ੍ਯ ਸ੍ਯੁਸ੍ਤਂ ਦਿਗ੍ਧਵਿਦ੍ਧਂ ਵ੍ਯਵਸ੍ਯੇਤ੍ |੫੮|
View original
सद्यो विद्धं निस्रवेत् कृष्णरक्तं पाकं यायाद्दह्यते चाप्यभीक्ष्णम् | कृष्णीभूतं क्लिन्नमत्यर्थपूति शीर्णं मांसं यात्यजस्रं क्षताच्च ||५७|| तृष्णा मूर्च्छा भ्रान्तिदाहौ ज्वरश्च यस्य स्युस्तं दिग्धविद्धं व्यवस्येत् |५८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 33 (58) · Śloka 59
ਪੂਰ੍ਵੋਦ੍ਦਿਸ੍ਟਂ ਲਕ੍ਸਣਂ ਸਰ੍ਵਮੇਤਜ੍ਜੁਸ੍ਟਂ ਯਸ੍ਯਾਲਂ ਵਿਸੇਣ ਵ੍ਰਣਾਃ ਸ੍ਯੁਃ ||੫੮|| ਲੂਤਾਦਸ੍ਟਾ ਦਿਗ੍ਧਵਿਦ੍ਧਾ ਵਿਸੈਰ੍ਵਾ ਜੁਸ੍ਟਾ ਪ੍ਰਾਯਸ੍ਤੇ ਵ੍ਰਣਾਃ ਪੂਤਿਮਾਂਸਾਃ |੫੯|
View original
पूर्वोद्दिष्टं लक्षणं सर्वमेतज्जुष्टं यस्यालं विषेण व्रणाः स्युः ||५८|| लूतादष्टा दिग्धविद्धा विषैर्वा जुष्टा प्रायस्ते व्रणाः पूतिमांसाः |५९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 34 (59-60) · Śloka 60
ਤੇਸਾਂ ਯੁਕ੍ਤ੍ਯਾ ਪੂਤਿਮਾਂਸਾਨ੍ਯਪੋਹ੍ਯ ਵਾਰ੍ਯੋਕੋਭਿਃ ਸ਼ੋਣਿਤਂ ਚਾਪਹਤ੍ਯ ||੫੯|| ਹਤ੍ਵਾ ਦੋਸਾਨ੍ ਕ੍ਸਿਪ੍ਰਮੂਰ੍ਧ੍ਵਂ ਤ੍ਵਧਸ਼੍ਚ ਸਮ੍ਯਕ੍ ਸਿਞ੍ਚੇਤ੍ ਕ੍ਸੀਰਿਣਾਂ ਤ੍ਵਕ੍ਕਸਾਯੈਃ | ਅਨ੍ਤਰ੍ਵਸ੍ਤ੍ਰਂ ਦਾਪਯੇਚ੍ਚ ਪ੍ਰਦੇਹਾਨ੍ ਸ਼ੀਤੈਰ੍ਦ੍ਰਵ੍ਯੈਰਾਜ੍ਯਯੁਕ੍ਤੈਰ੍ਵਿਸਘ੍ਨੈਃ ||੬੦||
View original
तेषां युक्त्या पूतिमांसान्यपोह्य वार्योकोभिः शोणितं चापहृत्य ||५९|| हृत्वा दोषान् क्षिप्रमूर्ध्वं त्वधश्च सम्यक् सिञ्चेत् क्षीरिणां त्वक्कषायैः | अन्तर्वस्त्रं दापयेच्च प्रदेहान् शीतैर्द्रव्यैराज्ययुक्तैर्विषघ्नैः ||६०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 35 (61) · Śloka 61
ਭਿਨ੍ਨੇ ਤ੍ਵਸ੍ਥ੍ਨਾ ਦੁਸ੍ਟਜਾਤੇਨ ਕਾਰ੍ਯਃ ਪੂਰ੍ਵੋ ਮਾਰ੍ਗਃ ਪੈਤ੍ਤਿਕੇ ਯੋ ਵਿਸੇ ਚ |੬੧|
View original
भिन्ने त्वस्थ्ना दुष्टजातेन कार्यः पूर्वो मार्गः पैत्तिके यो विषे च |६१|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 36 (61-62) · Śloka 63
ਤ੍ਰਿਵਦ੍ਵਿਸ਼ਲ੍ਯੇ ਮਧੁਕਂ ਹਰਿਦ੍ਰੇ ਰਕ੍ਤਾ ਨਰੇਨ੍ਦ੍ਰੋ ਲਵਣਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਗਃ ||੬੧|| ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਚੈਵ ਸੁਚੂਰ੍ਣਿਤਾਨਿ ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਨਿ | ਏਸੋਗਦੋ ਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸਂ ਪ੍ਰਯੁਕ੍ਤਃ ਪਾਨਾਞ੍ਜਨਾਭ੍ਯਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਯੋਗੈਃ ||੬੨|| ਅਵਾਰ੍ਯਵੀਰ੍ਯੋ ਵਿਸਵੇਗਹਨ੍ਤਾ ਮਹਾਗਦੋ ਨਾਮ ਮਹਾਪ੍ਰਭਾਵਃ |੬੩|
View original
त्रिवृद्विशल्ये मधुकं हरिद्रे रक्ता नरेन्द्रो लवणश्च वर्गः ||६१|| कटुत्रिकं चैव सुचूर्णितानि शृङ्गे निदध्यान्मधुसंयुतानि | एषोऽगदो हन्ति विषं प्रयुक्तः पानाञ्जनाभ्यञ्जननस्ययोगैः ||६२|| अवार्यवीर्यो विषवेगहन्ता महागदो नाम महाप्रभावः |६३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 37 (63-64) · Śloka 65
ਵਿਡਙ੍ਗਪਾਠਤ੍ਰਿਫਲਾਜਮੋਦਾਹਿਙ੍ਗੂਨਿ ਵਕ੍ਰਂ ਤ੍ਰਿਕਟੂਨਿ ਚੈਵ ||੬੩|| ਸਰ੍ਵਸ਼੍ਚ ਵਰ੍ਗੋ ਲਵਣਃ ਸੁਸੂਕ੍ਸ੍ਮਃ ਸਚਿਤ੍ਰਕਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੋ ਨਿਧੇਯਃ | ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਗਵਾਂ ਸ਼ਙ੍ਗਮਯੇਨ ਚੈਵ ਪ੍ਰਚ੍ਛਾਦਿਤਃ ਪਕ੍ਸਮੁਪੇਕ੍ਸਿਤਸ਼੍ਚ ||੬੪|| ਏਸੋਗਦਃ ਸ੍ਥਾਵਰਜਙ੍ਗਮਾਨਾਂ ਜੇਤਾ ਵਿਸਾਣਾਮਜਿਤੋ ਹਿ ਨਾਮ੍ਨਾ |੬੫|
View original
विडङ्गपाठत्रिफलाजमोदाहिङ्गूनि वक्रं त्रिकटूनि चैव ||६३|| सर्वश्च वर्गो लवणः सुसूक्ष्मः सचित्रकः क्षौद्रयुतो निधेयः | शृङ्गे गवां शृङ्गमयेन चैव प्रच्छादितः पक्षमुपेक्षितश्च ||६४|| एषोऽगदः स्थावरजङ्गमानां जेता विषाणामजितो हि नाम्ना |६५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 38 (65-67) · Śloka 68
ਪ੍ਰਪੌਣ੍ਡਰੀਕਂ ਸੁਰਦਾਰੁ ਮੁਸ੍ਤਾ ਕਾਲਾਨੁਸਾਰ੍ਯਾ ਕਟੁਰੋਹਿਣੀ ਚ ||੬੫|| ਸ੍ਥੌਣੇਯਕਧ੍ਯਾਮਕਗੁਗ੍ਗੁਲੂਨਿ ਪੁਨ੍ਨਾਗਤਾਲੀਸ਼ਸੁਵਰ੍ਚਿਕਾਸ਼੍ਚ | ਕੁਟਨ੍ਨਟੈਲਾਸਿਤਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਾਃ ਸ਼ੈਲੇਯਕੁਸ੍ਠੇ ਤਗਰਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ ||੬੬|| ਰੋਧ੍ਰਂ ਜਲਂ ਕਾਞ੍ਚਨਗੈਰਿਕਂ ਚ ਸਮਾਗਧਂ ਚਨ੍ਦਨਸੈਨ੍ਧਵਂ ਚ | ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਣਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸਮਾਨਿ ਕਤ੍ਵਾ ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਨਿਦਧ੍ਯਾਨ੍ਮਧੁਸਂਯੁਤਾਨਿ ||੬੭|| ਏਸੋਗਦਸ੍ਤਾਰ੍ਕ੍ਸ੍ਯ ਇਤਿ ਪ੍ਰਦਿਸ੍ਟੋ ਵਿਸਂ ਨਿਹਨ੍ਯਾਦਪਿ ਤਕ੍ਸਕਸ੍ਯ |੬੮|
View original
प्रपौण्डरीकं सुरदारु मुस्ता कालानुसार्या कटुरोहिणी च ||६५|| स्थौणेयकध्यामकगुग्गुलूनि पुन्नागतालीशसुवर्चिकाश्च | कुटन्नटैलासितसिन्धुवाराः शैलेयकुष्ठे तगरं प्रियङ्गुः ||६६|| रोध्रं जलं काञ्चनगैरिकं च समागधं चन्दनसैन्धवं च | सूक्ष्माणि चूर्णानि समानि कृत्वा शृङ्गे निदध्यान्मधुसंयुतानि ||६७|| एषोऽगदस्तार्क्ष्य इति प्रदिष्टो विषं निहन्यादपि तक्षकस्य |६८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 39 (68-72) · Śloka 73
ਮਾਂਸੀਹਰੇਣੁਤ੍ਰਿਫਲਾਮੁਰਙ੍ਗੀਰਕ੍ਤਾਲਤਾਯਸ੍ਟਿਕਪਦ੍ਮਕਾਨਿ ||੬੮|| ਵਿਡਙ੍ਗਤਾਲੀਸ਼ਸੁਗਨ੍ਧਿਕੈਲਾਤ੍ਵਕ੍ਕੁਸ੍ਠਪਤ੍ਰਾਣਿ ਸਚਨ੍ਦਨਾਨਿ | ਭਾਰ੍ਗੀ ਪਟੋਲਂ ਕਿਣਿਹੀ ਸਪਾਠਾ ਮਗਾਦਨੀ ਕਰ੍ਕਟਿਕਾ ਪੁਰਸ਼੍ਚ ||੬੯|| ਪਾਲਿਨ੍ਦ੍ਯਸ਼ੋਕੌ ਕ੍ਰਮੁਕਂ ਸੁਰਸ੍ਯਾਃ ਪ੍ਰਸੂਨਮਾਰੁਸ੍ਕਰਜਂ ਚ ਪੁਸ੍ਪਮ੍ | ਸੂਕ੍ਸ੍ਮਾਨਿ ਚੂਰ੍ਣਾਨਿ ਸਮਾਨਿ ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਨ੍ਯਸੇਤ੍ ਸਪਿਤ੍ਤਾਨਿ ਸਮਾਕ੍ਸਿਕਾਣਿ ||੭੦|| ਵਰਾਹਗੋਧਾਸ਼ਿਖਿਸ਼ਲ੍ਲਕੀਨਾਂ ਮਾਰ੍ਜਾਰਜਂ ਪਾਰ੍ਸਤਨਾਕੁਲੇ ਚ | ਯਸ੍ਯਾਗਦੋਯਂ ਸੁਕਤੋ ਗਹੇ ਸ੍ਯਾਨ੍ਨਾਮ੍ਨਰ੍ਸਭੋ ਨਾਮ ਨਰਰ੍ਸਭਸ੍ਯ ||੭੧|| ਨ ਤਤ੍ਰ ਸਰ੍ਪਾਃ ਕੁਤ ਏਵ ਕੀਟਾਸ੍ਤ੍ਯਜਨ੍ਤਿ ਵੀਰ੍ਯਾਣਿ ਵਿਸਾਣਿ ਚੈਵ | ਏਤੇਨ ਭੇਰ੍ਯਃ ਪਟਹਾਸ਼੍ਚ ਦਿਗ੍ਧਾ ਨਾਨਦ੍ਯਮਾਨਾ ਵਿਸਮਾਸ਼ੁ ਹਨ੍ਯੁਃ ||੭੨|| ਦਿਗ੍ਧਾਃ ਪਤਾਕਾਸ਼੍ਚ ਨਿਰੀਕ੍ਸ੍ਯ ਸਦ੍ਯੋ ਵਿਸਾਭਿਭੂਤਾ ਹ੍ਯਵਿਸਾ ਭਵਨ੍ਤਿ |੭੩|
View original
मांसीहरेणुत्रिफलामुरङ्गीरक्तालतायष्टिकपद्मकानि ||६८|| विडङ्गतालीशसुगन्धिकैलात्वक्कुष्ठपत्राणि सचन्दनानि | भार्गी पटोलं किणिही सपाठा मृगादनी कर्कटिका पुरश्च ||६९|| पालिन्द्यशोकौ क्रमुकं सुरस्याः प्रसूनमारुष्करजं च पुष्पम् | सूक्ष्मानि चूर्णानि समानि शृङ्गे न्यसेत् सपित्तानि समाक्षिकाणि ||७०|| वराहगोधाशिखिशल्लकीनां मार्जारजं पार्षतनाकुले च | यस्यागदोऽयं सुकृतो गृहे स्यान्नाम्नर्षभो नाम नरर्षभस्य ||७१|| न तत्र सर्पाः कुत एव कीटास्त्यजन्ति वीर्याणि विषाणि चैव | एतेन भेर्यः पटहाश्च दिग्धा नानद्यमाना विषमाशु हन्युः ||७२|| दिग्धाः पताकाश्च निरीक्ष्य सद्यो विषाभिभूता ह्यविषा भवन्ति |७३|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 40 (73-74) · Śloka 75
ਲਾਕ੍ਸਾ ਹਰੇਣੁਰ੍ਨਲਦਂ ਪ੍ਰਿਯਙ੍ਗੁਃ ਸ਼ਿਗ੍ਰੁਦ੍ਵਯਂ ਯਸ੍ਟਿਕਪਥ੍ਵਿਕਾਸ਼੍ਚ ||੭੩|| ਚੂਰ੍ਣੀਕਤੋਯਂ ਰਜਨੀਵਿਮਿਸ਼੍ਰੋ ਸਰ੍ਪਿਰ੍ਮਧੁਭ੍ਯਾਂ ਸਹਿਤੋ ਨਿਧੇਯਃ | ਸ਼ਙ੍ਗੇ ਗਵਾਂ ਪੂਰ੍ਵਵਦਾਪਿਧਾਨਸ੍ਤਤਃ ਪ੍ਰਯੋਜ੍ਯੋਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਪਾਨੈਃ ||੭੪|| ਸਞ੍ਜੀਵਨੋ ਨਾਮ ਗਤਾਸੁਕਲ੍ਪਾਨੇਸੋਗਦੋ ਜੀਵਯਤੀਹ ਮਰ੍ਤ੍ਯਾਨ੍ |੭੫|
View original
लाक्षा हरेणुर्नलदं प्रियङ्गुः शिग्रुद्वयं यष्टिकपृथ्विकाश्च ||७३|| चूर्णीकृतोऽयं रजनीविमिश्रो सर्पिर्मधुभ्यां सहितो निधेयः | शृङ्गे गवां पूर्ववदापिधानस्ततः प्रयोज्योऽञ्जननस्यपानैः ||७४|| सञ्जीवनो नाम गतासुकल्पानेषोऽगदो जीवयतीह मर्त्यान् |७५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 41 (75) · Śloka 76
ਸ਼੍ਲੇਸ੍ਮਾਤਕੀਕਟ੍ਫਲਮਾਤੁਲੁਙ੍ਗ੍ਯਃ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਗਿਰਿਹ੍ਵਾ ਕਿਣਿਹੀ ਸਿਤਾ ਚ ||੭੫|| ਸਤਣ੍ਡੁਲੀਯੋਗਦ ਏਸ ਮੁਖ੍ਯੋ ਵਿਸੇਸੁ ਦਰ੍ਵੀਕਰਰਾਜਿਲਾਨਾਮ੍ |੭੬|
View original
श्लेष्मातकीकट्फलमातुलुङ्ग्यः श्वेता गिरिह्वा किणिही सिता च ||७५|| सतण्डुलीयोऽगद एष मुख्यो विषेषु दर्वीकरराजिलानाम् |७६|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 42 (76-77) · Śloka 78
ਦ੍ਰਾਕ੍ਸਾ ਸੁਗਨ੍ਧਾ ਨਗਵਤ੍ਤਿਕਾ ਚ ਸ਼੍ਵੇਤਾ ਸਮਙ੍ਗਾ ਸਮਭਾਗਯੁਕ੍ਤਾ ||੭੬|| ਦੇਯੋ ਦ੍ਵਿਭਾਗਃ ਸੁਰਸਾਚ੍ਛਦਸ੍ਯ ਕਪਿਤ੍ਥਬਿਲ੍ਵਾਦਪਿ ਦਾਡਿਮਾਚ੍ਚ | ਤਥਾਰ੍ਧਭਾਗਃ ਸਿਤਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਾਦਙ੍ਕੋਠਮੂਲਾਦਪਿ ਗੈਰਿਕਾਚ੍ਚ ||੭੭|| ਏਸੋਗਦਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੋ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵਿਸ਼ੇਸਤੋ ਮਣ੍ਡਲਿਨਾਂ ਵਿਸਾਣਿ |੭੮|
View original
द्राक्षा सुगन्धा नगवृत्तिका च श्वेता समङ्गा समभागयुक्ता ||७६|| देयो द्विभागः सुरसाच्छदस्य कपित्थबिल्वादपि दाडिमाच्च | तथाऽर्धभागः सितसिन्धुवारादङ्कोठमूलादपि गैरिकाच्च ||७७|| एषोऽगदः क्षौद्रयुतो निहन्ति विशेषतो मण्डलिनां विषाणि |७८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 43 (78-80) · Śloka 80
ਵਂਸ਼ਤ੍ਵਗਾਰ੍ਦ੍ਰਾਮਲਕਂ ਕਪਿਤ੍ਥਂ ਕਟੁਤ੍ਰਿਕਂ ਹੈਮਵਤੀ ਸਕੁਸ੍ਠਾ ||੭੮|| ਕਰਞ੍ਜਬੀਜਂ ਤਗਰਂ ਸ਼ਿਰੀਸਪੁਸ੍ਪਂ ਚ ਗੋਪਿਤ੍ਤਯੁਤਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ | ਵਿਸਾਣਿ ਲੂਤੋਨ੍ਦੁਰਪਨ੍ਨਗਾਨਾਂ ਕੈਟਂ ਚ ਲੇਪਾਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਪਾਨੈਃ ||੭੯|| ਪੁਰੀਸਮੂਤ੍ਰਾਨਿਲਗਰ੍ਭਸਙ੍ਗਾਨ੍ਨਿਹਨ੍ਤਿ ਵਰ੍ਤ੍ਯਞ੍ਜਨਨਾਭਿਲੇਪੈਃ | ਕਾਚਾਰ੍ਮਕੋਥਾਨ੍ ਪਟਲਾਂਸ਼੍ਚ ਘੋਰਾਨ੍ ਪੁਸ੍ਪਂ ਚ ਹਨ੍ਤ੍ਯਞ੍ਜਨਨਸ੍ਯਯੋਗੈਃ ||੮੦||
View original
वंशत्वगार्द्राऽऽमलकं कपित्थं कटुत्रिकं हैमवती सकुष्ठा ||७८|| करञ्जबीजं तगरं शिरीषपुष्पं च गोपित्तयुतं निहन्ति | विषाणि लूतोन्दुरपन्नगानां कैटं च लेपाञ्जननस्यपानैः ||७९|| पुरीषमूत्रानिलगर्भसङ्गान्निहन्ति वर्त्यञ्जननाभिलेपैः | काचार्मकोथान् पटलांश्च घोरान् पुष्पं च हन्त्यञ्जननस्ययोगैः ||८०||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 44 (81) · Śloka 81
ਸਮੂਲਪੁਸ੍ਪਾਙ੍ਕੁਰਵਲ੍ਕਬੀਜਾਤ੍ ਕ੍ਵਾਥਃ ਸ਼ਿਰੀਸਾਤ੍ ਤ੍ਰਿਕਟੁਪ੍ਰਗਾਢਃ | ਸਲਾਵਣਃ ਕ੍ਸੌਦ੍ਰਯੁਤੋਥ ਪੀਤੋ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ਕੀਟਵਿਸਂ ਨਿਹਨ੍ਤਿ ||੮੧||
View original
समूलपुष्पाङ्कुरवल्कबीजात् क्वाथः शिरीषात् त्रिकटुप्रगाढः | सलावणः क्षौद्रयुतोऽथ पीतो विशेषतः कीटविषं निहन्ति ||८१||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 45 (82-83) · Śloka 83
ਕੁਸ੍ਠਂ ਤ੍ਰਿਕਟੁਕਂ ਦਾਰ੍ਵੀ ਮਧੁਕਂ ਲਵਣਦ੍ਵਯਮ੍ | ਮਾਲਤੀ ਨਾਗਪੁਸ੍ਪਂ ਚ ਸਰ੍ਵਾਣਿ ਮਧੁਰਾਣਿ ਚ ||੮੨|| ਕਪਿਤ੍ਥਰਸਪਿਸ੍ਟੋਯਂ ਸ਼ਰ੍ਕਰਾਕ੍ਸੌਦ੍ਰਸਂਯੁਤਃ | ਵਿਸਂ ਹਨ੍ਤ੍ਯਗਦਃ ਸਰ੍ਵਂ ਮੂਸਿਕਾਣਾਂ ਵਿਸ਼ੇਸਤਃ ||੮੩||
View original
कुष्ठं त्रिकटुकं दार्वी मधुकं लवणद्वयम् | मालती नागपुष्पं च सर्वाणि मधुराणि च ||८२|| कपित्थरसपिष्टोऽयं शर्कराक्षौद्रसंयुतः | विषं हन्त्यगदः सर्वं मूषिकाणां विशेषतः ||८३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 46 (84-86) · Śloka 86
ਸੋਮਰਾਜੀਫਲਂ ਪੁਸ੍ਪਂ ਕਟਭੀ ਸਿਨ੍ਧੁਵਾਰਕਃ | ਚੋਰਕੋ ਵਰੁਣਃ ਕੁਸ੍ਠਂ ਸਰ੍ਪਗਨ੍ਧਾ ਸਸਪ੍ਤਲਾ ||੮੪|| ਪੁਨਰ੍ਨਵਾ ਸ਼ਿਰੀਸਸ੍ਯ ਪੁਸ੍ਪਮਾਰਗ੍ਵਧਾਰ੍ਕਜਮ੍ | ਸ਼੍ਯਾਮਾਮ੍ਬਸ੍ਠਾ ਵਿਡਙ੍ਗਾਨਿ ਤਥਾਮ੍ਰਾਸ਼੍ਮਨ੍ਤਕਾਨਿ ਚ ||੮੫|| ਭੂਮੀ ਕੁਰਬਕਸ਼੍ਚੈਵ ਗਣ ਏਕਸਰਃ ਸ੍ਮਤਃ | ਏਕਸ਼ੋ ਦ੍ਵਿਤ੍ਰਿਸ਼ੋ ਵਾਪਿ ਪ੍ਰਯੋਕ੍ਤਵ੍ਯੋ ਵਿਸਾਪਹਃ ||੮੬||
View original
सोमराजीफलं पुष्पं कटभी सिन्धुवारकः | चोरको वरुणः कुष्ठं सर्पगन्धा ससप्तला ||८४|| पुनर्नवा शिरीषस्य पुष्पमारग्वधार्कजम् | श्यामाऽम्बष्ठा विडङ्गानि तथाऽम्राश्मन्तकानि च ||८५|| भूमी कुरबकश्चैव गण एकसरः स्मृतः | एकशो द्वित्रिशो वाऽपि प्रयोक्तव्यो विषापहः ||८६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 5
ਇਤਿ ਸੁਸ਼੍ਰੁਤਸਂਹਿਤਾਯਾਂ ਕਲ੍ਪਸ੍ਥਾਨੇ ਸਰ੍ਪਦਸ੍ਟਵਿਸਚਿਕਿਤ੍ਸਿਤਂ ਨਾਮ ਪਞ੍ਚਮੋਧ੍ਯਾਯਃ ||੫||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थाने सर्पदष्टविषचिकित्सितं नाम पञ्चमोऽध्यायः ||५||
🔊 Audio coming soon