Adhikarana 1 (1-2) · Śloka 2
અથાતઃ સ્થાવરવિષવિજ્ઞાનીયમધ્યાયં વ્યાખ્યાસ્યામઃ ||૧|| યથોવાચ ભગવાન્ ધન્વન્તરિઃ ||૨||
View original
अथातः स्थावरविषविज्ञानीयमध्यायं व्याख्यास्यामः ||१|| यथोवाच भगवान् धन्वन्तरिः ||२||
🔊 Audio coming soon
2. sthāvaraviṣavijñānīyakalpaḥ
Adhikarana 2 (3) · Śloka 3
સ્થાવરં જઙ્ગમં ચૈવ દ્વિવિધં વિષમુચ્યતે | દશાધિષ્ઠાનમાદ્યં તુ દ્વિતીયં ષોડશાશ્રયમ્ ||૩||
View original
स्थावरं जङ्गमं चैव द्विविधं विषमुच्यते | दशाधिष्ठानमाद्यं तु द्वितीयं षोडशाश्रयम् ||३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 3 (4) · Śloka 4
મૂલં પત્રં ફલં પુષ્પં ત્વક્ ક્ષીરં સાર એવ ચ | નિર્યાસો ધાતવશ્ચૈવ કન્દશ્ચ દશમઃ સ્મૃતઃ ||૪||
View original
मूलं पत्रं फलं पुष्पं त्वक् क्षीरं सार एव च | निर्यासो धातवश्चैव कन्दश्च दशमः स्मृतः ||४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 4 (5) · Śloka 5
તત્ર, ક્લીતકાશ્વમારગુઞ્જાસુગન્ધગર્ગરકકરઘાટવિદ્યુચ્છિખાવિજયાનીત્યષ્ટૌ મૂલવિષાણિ; વિષપત્રિકાલમ્બાવરદારુકરમ્ભમહાકરમ્ભાણિ પઞ્ચ પત્રવિષાણિ; કુમુદ્વતીવેણુકાકરમ્ભમહાકરમ્ભકર્કોટકરેણુકખદ્યોતકચર્મરીભગન્ધાસર્પઘાતિનન્દનસારપાકાનીતિ દ્વાદશ ફલવિષાણિ; વેત્રકાદમ્બવલ્લીજકરમ્ભમહાકરમ્ભાણિ પઞ્ચ પુષ્પવિષાણિ; અન્ત્રપાચકકર્તરીયસૌરીયકકરઘાટકરમ્ભનન્દનનારાચકાનિ સપ્ત ત્વક્સારનિર્યાસવિષાણિ; કુમુદઘ્નીસ્નુહીજાલક્ષીરીણિ ત્રીણિ ક્ષીરવિષાણિ; ફેનાશ્મ(ભસ્મ) હરિતાલં ચ દ્વે ધાતુવિષે; કાલકૂટવત્સનાભસર્ષપપાલકકર્દમકવૈરાટકમુસ્તકશૃઙ્ગીવિષપ્રપુણ્ડરીકમૂલકહાલાહલમહાવિષકર્કટકાનીતિ ત્રયોદશ કન્દવિષાણિ; ઇત્યેવં પઞ્ચપઞ્ચાશત્ સ્થાવરવિષાણિ ભવન્તિ ||૫||
View original
तत्र, क्लीतकाश्वमारगुञ्जासुगन्धगर्गरककरघाटविद्युच्छिखाविजयानीत्यष्टौ मूलविषाणि; विषपत्रिकालम्बावरदारुकरम्भमहाकरम्भाणि पञ्च पत्रविषाणि; कुमुद्वतीवेणुकाकरम्भमहाकरम्भकर्कोटकरेणुकखद्योतकचर्मरीभगन्धासर्पघातिनन्दनसारपाकानीति द्वादश फलविषाणि; वेत्रकादम्बवल्लीजकरम्भमहाकरम्भाणि पञ्च पुष्पविषाणि; अन्त्रपाचककर्तरीयसौरीयककरघाटकरम्भनन्दननाराचकानि सप्त त्वक्सारनिर्यासविषाणि; कुमुदघ्नीस्नुहीजालक्षीरीणि त्रीणि क्षीरविषाणि; फेनाश्म(भस्म) हरितालं च द्वे धातुविषे; कालकूटवत्सनाभसर्षपपालककर्दमकवैराटकमुस्तकशृङ्गीविषप्रपुण्डरीकमूलकहालाहलमहाविषकर्कटकानीति त्रयोदश कन्दविषाणि; इत्येवं पञ्चपञ्चाशत् स्थावरविषाणि भवन्ति ||५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 5 (6) · Śloka 6
ચત્વારિ વત્સનાભાનિ મુસ્તકે દ્વે પ્રકીર્તિતે | ષટ્ ચૈવ સર્ષપાણ્યાહુઃ શેષાણ્યેકૈકમેવ તુ ||૬||
View original
चत्वारि वत्सनाभानि मुस्तके द्वे प्रकीर्तिते | षट् चैव सर्षपाण्याहुः शेषाण्येकैकमेव तु ||६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 6 (7-10) · Śloka 11
ઉદ્વેષ્ટનં મૂલવિષૈઃ પ્રલાપો મોહ એવ ચ | જૃમ્ભાઙ્ગોદ્વેષ્ટનશ્વાસા જ્ઞેયાઃ પત્રવિષેણ તુ ||૭|| મુષ્કશોફઃ ફલવિષૈર્દાહોઽન્નદ્વેષ એવ ચ | ભવેત્ પુષ્પવિષૈશ્છર્દિરાધ્માનં મોહ એવ ચ ||૮|| ત્વક્સારનિર્યાસવિષૈરુપયુક્તૈર્ભવન્તિ હિ | આસ્યદૌર્ગન્ધ્યપારુષ્યશિરોરુક્કફસંસ્રવાઃ ||૯|| ફેનાગમઃ ક્ષીરવિષૈર્વિડ્ભેદો ગુરુજિહ્વતા | હૃત્પીડનં ધાતુવિષૈર્મૂર્ચ્છા દાહશ્ચ તાલુનિ ||૧૦|| પ્રાયેણ કાલઘાતીનિ વિષાણ્યેતાનિ નિર્દિશેત્ |૧૧|
View original
उद्वेष्टनं मूलविषैः प्रलापो मोह एव च | जृम्भाङ्गोद्वेष्टनश्वासा ज्ञेयाः पत्रविषेण तु ||७|| मुष्कशोफः फलविषैर्दाहोऽन्नद्वेष एव च | भवेत् पुष्पविषैश्छर्दिराध्मानं मोह एव च ||८|| त्वक्सारनिर्यासविषैरुपयुक्तैर्भवन्ति हि | आस्यदौर्गन्ध्यपारुष्यशिरोरुक्कफसंस्रवाः ||९|| फेनागमः क्षीरविषैर्विड्भेदो गुरुजिह्वता | हृत्पीडनं धातुविषैर्मूर्च्छा दाहश्च तालुनि ||१०|| प्रायेण कालघातीनि विषाण्येतानि निर्दिशेत् |११|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 7 (11-17) · Śloka 18
કન્દજાનિ તુ તીક્ષ્ણાનિ તેષાં વક્ષ્યામિ વિસ્તરમ્ ||૧૧|| સ્પર્શાજ્ઞાનં કાલકૂટે વેપથુઃ સ્તમ્ભ એવ ચ | ગ્રીવાસ્તમ્ભો વત્સનાભે પીતવિણ્મૂત્રનેત્રતા ||૧૨|| સર્ષપે વાતવૈગુણ્યમાનાહો ગ્રન્થિજન્મ ચ | ગ્રીવાદૌર્બલ્યવાક્સઙ્ગૌ પાલકેઽનુમતાવિહ ||૧૩|| પ્રસેકઃ કર્દમાખ્યેન વિડ્ભેદો નેત્રપીતતા | વૈરાટકેનાઙ્ગદુઃખં શિરોરોગશ્ચ જાયતે ||૧૪|| ગાત્રસ્તમ્ભો વેપથુશ્ચ જાયતે મુસ્તકેન તુ | શૃઙ્ગીવિષેણાઙ્ગસાદદાહોદરવિવૃદ્ધયઃ ||૧૫|| પુણ્ડરીકેણ રક્તત્વમક્ષ્ણોર્વૃદ્ધિસ્તથોદરે | વૈવર્ણ્યં મૂલકૈશ્છર્દિર્હિક્કાશોફપ્રમૂઢતાઃ ||૧૬|| ચિરેણોચ્છ્વસિતિ શ્યાવો નરો હાલાહલેન વૈ | મહાવિષેણ હૃદયે ગ્રન્થિશૂલોદ્ગમૌ ભૃશમ્ ||૧૭|| કર્કટેનોત્પતત્યૂર્ધ્વં હસન્ દન્તાન્ દશત્યપિ |૧૮|
View original
कन्दजानि तु तीक्ष्णानि तेषां वक्ष्यामि विस्तरम् ||११|| स्पर्शाज्ञानं कालकूटे वेपथुः स्तम्भ एव च | ग्रीवास्तम्भो वत्सनाभे पीतविण्मूत्रनेत्रता ||१२|| सर्षपे वातवैगुण्यमानाहो ग्रन्थिजन्म च | ग्रीवादौर्बल्यवाक्सङ्गौ पालकेऽनुमताविह ||१३|| प्रसेकः कर्दमाख्येन विड्भेदो नेत्रपीतता | वैराटकेनाङ्गदुःखं शिरोरोगश्च जायते ||१४|| गात्रस्तम्भो वेपथुश्च जायते मुस्तकेन तु | शृङ्गीविषेणाङ्गसाददाहोदरविवृद्धयः ||१५|| पुण्डरीकेण रक्तत्वमक्ष्णोर्वृद्धिस्तथोदरे | वैवर्ण्यं मूलकैश्छर्दिर्हिक्काशोफप्रमूढताः ||१६|| चिरेणोच्छ्वसिति श्यावो नरो हालाहलेन वै | महाविषेण हृदये ग्रन्थिशूलोद्गमौ भृशम् ||१७|| कर्कटेनोत्पतत्यूर्ध्वं हसन् दन्तान् दशत्यपि |१८|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 8 (18) · Śloka 19
કન્દજાન્યુગ્રવીર્યાણિ પ્રત્યુક્તાનિ ત્રયોદશ ||૧૮|| સર્વાણિ કુશલૈર્જ્ઞેયાન્યેતાનિ દશભિર્ગુણૈઃ |૧૯|
View original
कन्दजान्युग्रवीर्याणि प्रत्युक्तानि त्रयोदश ||१८|| सर्वाणि कुशलैर्ज्ञेयान्येतानि दशभिर्गुणैः |१९|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 9 (19-23) · Śloka 23
રૂક્ષમુષ્ણં તથા તીક્ષ્ણં સૂક્ષ્મમાશુવ્યવાયિ ચ ||૧૯|| વિકાશિ વિશદં ચૈવ લઘ્વપાકિ ચ તત્ સ્મૃતમ્ | તદ્રૌક્ષ્યાત્ કોપયેદ્વાયુમૌષ્ણ્યાત્ પિત્તં સશોણિતમ્ ||૨૦|| મતિં ચ મોહયેત્તૈક્ષ્ણ્યાન્મર્મબન્ધાન્ છિનત્તિ ચ | શરીરાવયવાન્ સૌક્ષ્મ્યાત્ પ્રવિશેદ્વિકરોતિ ચ ||૨૧|| આશુત્વાદાશુ તદ્ધન્તિ વ્યવાયાત્ પ્રકૃતિં ભજેત્ | ક્ષપયેચ્ચ વિકાશિત્વાદ્દોષાન્ધાતૂન્મલાનપિ ||૨૨|| વૈશદ્યાદતિરિચ્યેત દુશ્ચિકિત્સ્યં ચ લાઘવાત્ | દુર્હરં ચાવિપાકિત્વાત્તસ્માત્ ક્લેશયતે ચિરમ્ ||૨૩||
View original
रूक्षमुष्णं तथा तीक्ष्णं सूक्ष्ममाशुव्यवायि च ||१९|| विकाशि विशदं चैव लघ्वपाकि च तत् स्मृतम् | तद्रौक्ष्यात् कोपयेद्वायुमौष्ण्यात् पित्तं सशोणितम् ||२०|| मतिं च मोहयेत्तैक्ष्ण्यान्मर्मबन्धान् छिनत्ति च | शरीरावयवान् सौक्ष्म्यात् प्रविशेद्विकरोति च ||२१|| आशुत्वादाशु तद्धन्ति व्यवायात् प्रकृतिं भजेत् | क्षपयेच्च विकाशित्वाद्दोषान्धातून्मलानपि ||२२|| वैशद्यादतिरिच्येत दुश्चिकित्स्यं च लाघवात् | दुर्हरं चाविपाकित्वात्तस्मात् क्लेशयते चिरम् ||२३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 10 (24) · Śloka 25
સ્થાવરં જઙ્ગમં યચ્ચ કૃત્રિમં ચાપિ યદ્વિષમ્ | સદ્યો વ્યાપાદયેત્તત્તુ જ્ઞેયં દશગુણાન્વિતમ્ ||૨૪|| યત્ સ્થાવરં જઙ્ગમકૃત્રિમં વા દેહાદશેષં યદનિર્ગતં તત્ |૨૫|
View original
स्थावरं जङ्गमं यच्च कृत्रिमं चापि यद्विषम् | सद्यो व्यापादयेत्तत्तु ज्ञेयं दशगुणान्वितम् ||२४|| यत् स्थावरं जङ्गमकृत्रिमं वा देहादशेषं यदनिर्गतं तत् |२५|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 11 (25-26) · Śloka 26
જીર્ણં વિષઘ્નૌષધિભિર્હતં વા દાવાગ્નિવાતાતપશોષિતં વા ||૨૫|| સ્વભાવતો વા ગુણવિપ્રહીનં વિષં હિ દૂષીવિષતામુપૈતિ | વીર્યાલ્પભાવાન્ન નિપાતયેત્તત્ કફાવૃતં વર્ષગણાનુબન્ધિ ||૨૬||
View original
जीर्णं विषघ्नौषधिभिर्हतं वा दावाग्निवातातपशोषितं वा ||२५|| स्वभावतो वा गुणविप्रहीनं विषं हि दूषीविषतामुपैति | वीर्याल्पभावान्न निपातयेत्तत् कफावृतं वर्षगणानुबन्धि ||२६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 12 (27-28) · Śloka 30
તેનાર્દિતો ભિન્નપુરીષવર્ણો વિગન્ધવૈરસ્યમુખઃ પિપાસી | મૂર્ચ્છન્ વમન્ ગદ્ગદવાગ્વિષણ્ણો ભવેચ્ચ દુષ્યોદરલિઙ્ગજુષ્ટઃ ||૨૭|| આમાશયસ્થે કફવાતરોગી પક્વાશયસ્થેઽનિલપિત્તરોગી | ભવેન્નરો ધ્વસ્તશિરોરુહાઙ્ગો વિલૂનપક્ષસ્તુ યથા વિહઙ્ગઃ ||૨૮|| સ્થિતં રસાદિષ્વથવા યથોક્તાન્ કરોતિ ધાતુપ્રભવાન્ વિકારાન્ | કોપં ચ શીતાનિલદુર્દિનેષુ યાત્યાશુ,... |૩૦|
View original
तेनार्दितो भिन्नपुरीषवर्णो विगन्धवैरस्यमुखः पिपासी | मूर्च्छन् वमन् गद्गदवाग्विषण्णो भवेच्च दुष्योदरलिङ्गजुष्टः ||२७|| आमाशयस्थे कफवातरोगी पक्वाशयस्थेऽनिलपित्तरोगी | भवेन्नरो ध्वस्तशिरोरुहाङ्गो विलूनपक्षस्तु यथा विहङ्गः ||२८|| स्थितं रसादिष्वथवा यथोक्तान् करोति धातुप्रभवान् विकारान् | कोपं च शीतानिलदुर्दिनेषु यात्याशु,... |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 13 (29) · Śloka 30
...પૂર્વં શૃણુ તત્ર રૂપમ્ ||૨૯|| નિદ્રા ગુરુત્વં ચ વિજૃમ્ભણં ચ વિશ્લેષહર્ષાવથવાઽઙ્ગમર્દઃ |૩૦|
View original
...पूर्वं शृणु तत्र रूपम् ||२९|| निद्रा गुरुत्वं च विजृम्भणं च विश्लेषहर्षावथवाऽङ्गमर्दः |३०|
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 14 (30-32) · Śloka 32
તતઃ કરોત્યન્નમદાવિપાકાવરોચકં મણ્ડલકોઠમોહાન્ ||૩૦|| ધાતુક્ષયં પાદકરાસ્યશોફં દકોદરં છર્દિમથાતિસારમ્ | વૈવર્ણ્યમૂર્ચ્છાવિષમજ્વરાન્ વા કુર્યાત્ પ્રવૃદ્ધાં પ્રબલાં તૃષાં વા ||૩૧|| ઉન્માદમન્યજ્જનયેત્તથાઽન્યદાનાહમન્યત્ ક્ષપયેચ્ચ શુક્રમ્ | ગાદ્ગદ્યમન્યજ્જનયેચ્ચ કુષ્ઠં તાંસ્તાન્ વિકારાશ્ચં બહુપ્રકારાન્ ||૩૨||
View original
ततः करोत्यन्नमदाविपाकावरोचकं मण्डलकोठमोहान् ||३०|| धातुक्षयं पादकरास्यशोफं दकोदरं छर्दिमथातिसारम् | वैवर्ण्यमूर्च्छाविषमज्वरान् वा कुर्यात् प्रवृद्धां प्रबलां तृषां वा ||३१|| उन्मादमन्यज्जनयेत्तथाऽन्यदानाहमन्यत् क्षपयेच्च शुक्रम् | गाद्गद्यमन्यज्जनयेच्च कुष्ठं तांस्तान् विकाराश्चं बहुप्रकारान् ||३२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 15 (33) · Śloka 33
દૂષિતં દેશકાલાન્નદિવાસ્વપ્નૈરભીક્ષ્ણશઃ | યસ્માદ્દૂષયતે ધાતૂન્ તસ્માદ્દૂષીવિષં સ્મૃતમ્ ||૩૩||
View original
दूषितं देशकालान्नदिवास्वप्नैरभीक्ष्णशः | यस्माद्दूषयते धातून् तस्माद्दूषीविषं स्मृतम् ||३३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 16 (34-39) · Śloka 39
સ્થાવરસ્યોપયુક્તસ્ય વેગે તુ પ્રથમે નૃણામ્ | શ્યાવા જિહ્વા ભવેત્સ્તબ્ધા મૂર્ચ્છા શ્વાસશ્ચ જાયતે ||૩૪|| દ્વિતીયે વેપથુઃ સાદો દાહઃ કણ્ઠરુજસ્તથા | વિષમામાશયપ્રાપ્તં કુરુતે હૃદિ વેદનામ્ ||૩૫|| તાલુશોષં તૃતીયે તુ શૂલં ચામાશયે ભૃશમ્ | દુર્વર્ણે હરિતે શૂને જાયેતે ચાસ્ય લોચને ||૩૬|| પક્વામાશયયોસ્તોદો હિક્કા કાસોઽન્ત્રકૂજનમ્ | ચતુર્થે જાયતે વેગે શિરસશ્ચાતિગૌરવમ્ ||૩૭|| કફપ્રસેકો વૈવર્ણ્યં પર્વભેદશ્ચ પઞ્ચમે | સર્વદોષપ્રકોપશ્ચ પક્વાધાને ચ વેદના ||૩૮|| ષષ્ઠે પ્રજ્ઞાપ્રણાશશ્ચ ભૃશં ચાપ્યતિસાર્યતે | સ્કન્ધપૃષ્ઠકટીભઙ્ગઃ સન્નિરોધશ્ચ સપ્તમે ||૩૯||
View original
स्थावरस्योपयुक्तस्य वेगे तु प्रथमे नृणाम् | श्यावा जिह्वा भवेत्स्तब्धा मूर्च्छा श्वासश्च जायते ||३४|| द्वितीये वेपथुः सादो दाहः कण्ठरुजस्तथा | विषमामाशयप्राप्तं कुरुते हृदि वेदनाम् ||३५|| तालुशोषं तृतीये तु शूलं चामाशये भृशम् | दुर्वर्णे हरिते शूने जायेते चास्य लोचने ||३६|| पक्वामाशययोस्तोदो हिक्का कासोऽन्त्रकूजनम् | चतुर्थे जायते वेगे शिरसश्चातिगौरवम् ||३७|| कफप्रसेको वैवर्ण्यं पर्वभेदश्च पञ्चमे | सर्वदोषप्रकोपश्च पक्वाधाने च वेदना ||३८|| षष्ठे प्रज्ञाप्रणाशश्च भृशं चाप्यतिसार्यते | स्कन्धपृष्ठकटीभङ्गः सन्निरोधश्च सप्तमे ||३९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 17 (40-43) · Śloka 43
પ્રથમે વિષવેગે તુ વાન્તં શીતામ્બુસેચિતમ્ | અગદં મધુસર્પિર્ભ્યાં પાયયેત સમાયુતમ્ ||૪૦|| દ્વિતીયે પૂર્વવદ્વાન્તં પાયયેત્તુ વિરેચનમ્ | તૃતીયેઽગદપાનં તુ હિતં નસ્યં તથાઽઞ્જનમ્ ||૪૧|| ચતુર્થે સ્નેહસમ્મિશ્રં પાયયેતાગદં ભિષક્ | પઞ્ચમે ક્ષૌદ્રમધુકક્વાથયુક્તં પ્રદાપયેત્ ||૪૨|| ષષ્ઠેઽતીસારવત્ સિદ્ધિરવપીડશ્ચ સપ્તમે | મૂર્ધ્નિ કાકપદં કૃત્વા સાસૃગ્વા પિશિતં ક્ષિપેત્ ||૪૩||
View original
प्रथमे विषवेगे तु वान्तं शीताम्बुसेचितम् | अगदं मधुसर्पिर्भ्यां पाययेत समायुतम् ||४०|| द्वितीये पूर्ववद्वान्तं पाययेत्तु विरेचनम् | तृतीयेऽगदपानं तु हितं नस्यं तथाऽञ्जनम् ||४१|| चतुर्थे स्नेहसम्मिश्रं पाययेतागदं भिषक् | पञ्चमे क्षौद्रमधुकक्वाथयुक्तं प्रदापयेत् ||४२|| षष्ठेऽतीसारवत् सिद्धिरवपीडश्च सप्तमे | मूर्ध्नि काकपदं कृत्वा सासृग्वा पिशितं क्षिपेत् ||४३||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 18 (44-46) · Śloka 46
વેગાન્તરે ત્વન્યતમે કૃતે કર્મણિ શીતલામ્ | યવાગૂં સઘૃતક્ષૌદ્રામિમાં દદ્યાદ્વિષાપહામ્ ||૪૪|| કોષાતક્યોઽગ્નિકઃ પાઠાસૂર્યવલ્લ્યમૃતાભયાઃ | શિરીષઃ કિણિહી શેલુર્ગિર્યાહ્વા રજનીદ્વયમ્ ||૪૫|| પુનર્નવે હરેણુશ્ચ ત્રિકટુઃ સારિવે બલા | એષાં યવાગૂર્નિષ્ક્વાથે કૃતા હન્તિ વિષદ્વયમ્ ||૪૬||
View original
वेगान्तरे त्वन्यतमे कृते कर्मणि शीतलाम् | यवागूं सघृतक्षौद्रामिमां दद्याद्विषापहाम् ||४४|| कोषातक्योऽग्निकः पाठासूर्यवल्ल्यमृताभयाः | शिरीषः किणिही शेलुर्गिर्याह्वा रजनीद्वयम् ||४५|| पुनर्नवे हरेणुश्च त्रिकटुः सारिवे बला | एषां यवागूर्निष्क्वाथे कृता हन्ति विषद्वयम् ||४६||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 19 (47-49) · Śloka 49
મધુકં તગરં કુષ્ઠં ભદ્રદારુ હરેણવઃ | પુન્નાગૈલૈલવાલૂનિ નાગપુષ્પોત્પલં સિતા ||૪૭|| વિડઙ્ગં ચન્દનં પત્રં પ્રિયઙ્ગુર્ધ્યામકં તથા | હરિદ્રે દ્વે બૃહત્યૌ ચ સારિવે ચ સ્થિરા સહા ||૪૮|| કલ્કૈરેષાં ઘૃતં સિદ્ધમજેયમિતિ વિશ્રુતમ્ | વિષાણિ હન્તિ સર્વાણિ શીઘ્રમેવાજિતં ક્વચિત્ ||૪૯||
View original
मधुकं तगरं कुष्ठं भद्रदारु हरेणवः | पुन्नागैलैलवालूनि नागपुष्पोत्पलं सिता ||४७|| विडङ्गं चन्दनं पत्रं प्रियङ्गुर्ध्यामकं तथा | हरिद्रे द्वे बृहत्यौ च सारिवे च स्थिरा सहा ||४८|| कल्कैरेषां घृतं सिद्धमजेयमिति विश्रुतम् | विषाणि हन्ति सर्वाणि शीघ्रमेवाजितं क्वचित् ||४९||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 20 (50-52) · Śloka 52
દૂષીવિષાર્તં સુસ્વિન્નમૂર્ધ્વં ચાધશ્ચ શોધિતમ્ | પાયયેતાગદં નિત્યમિમં દૂષીવિષાપહમ્ ||૫૦|| પિપ્પલ્યો ધ્યામકં માંસી શાવરઃ પરિપેલવમ્ | સુવર્ચિકા સસૂક્ષ્મૈલા તોયં કનકગૈરિકમ્ ||૫૧|| ક્ષૌદ્રયુક્તોઽગદો હ્યેષ દૂષીવિષમપોહતિ | નામ્ના દૂષીવિષારિસ્તુ ન ચાન્યત્રાપિ વાર્યતે ||૫૨||
View original
दूषीविषार्तं सुस्विन्नमूर्ध्वं चाधश्च शोधितम् | पाययेतागदं नित्यमिमं दूषीविषापहम् ||५०|| पिप्पल्यो ध्यामकं मांसी शावरः परिपेलवम् | सुवर्चिका ससूक्ष्मैला तोयं कनकगैरिकम् ||५१|| क्षौद्रयुक्तोऽगदो ह्येष दूषीविषमपोहति | नाम्ना दूषीविषारिस्तु न चान्यत्रापि वार्यते ||५२||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 21 (53-54) · Śloka 54
જ્વરે દાહે ચ હિક્કાયામાનાહે શુક્રસઙ્ક્ષયે | શોફેઽતિસારે મૂર્ચ્છાયાં હૃદ્રોગે જઠરેઽપિ ચ ||૫૩|| ઉન્માદે વેપથૌ ચૈવ યે ચાન્યે સ્યુરુપદ્રવાઃ | યથાસ્વં તેષુ કુર્વીત વિષઘ્નૈરૌષધૈઃ ક્રિયામ્ ||૫૪||
View original
ज्वरे दाहे च हिक्कायामानाहे शुक्रसङ्क्षये | शोफेऽतिसारे मूर्च्छायां हृद्रोगे जठरेऽपि च ||५३|| उन्मादे वेपथौ चैव ये चान्ये स्युरुपद्रवाः | यथास्वं तेषु कुर्वीत विषघ्नैरौषधैः क्रियाम् ||५४||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana 22 (55) · Śloka 55
સાધ્યમાત્મવતઃ સદ્યો યાપ્યં સંવત્સરોત્થિતમ્ | દૂષીવિષમસાધ્યં તુ ક્ષીણસ્યાહિતસેવિનઃ ||૫૫||
View original
साध्यमात्मवतः सद्यो याप्यं संवत्सरोत्थितम् | दूषीविषमसाध्यं तु क्षीणस्याहितसेविनः ||५५||
🔊 Audio coming soon
Adhikarana puShpikA · Śloka 2
ઇતિ સુશ્રુતસંહિતાયાં કલ્પસ્થાને સ્થાવરવિષવિજ્ઞાનીયો નામ દ્વિતીયોઽધ્યાયઃ ||૨||
View original
इति सुश्रुतसंहितायां कल्पस्थाने स्थावरविषविज्ञानीयो नाम द्वितीयोऽध्यायः ||२||
🔊 Audio coming soon